تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : با شنيدن آهنگ موزون طبيعتاً انسان به حركاتى موزون مترنم مى شود و فرقى بين انسان بزرگ وكوچك نيست , اما هر حركت موزونى در اسلام حرام نيست , بلكه حركت موزونى در حدّى كه باعث تهييج شهوت بشود و انسان را از حالت طبيعى به حالت شهوانى و فساد بكشاند, حرام است و جائز نيست , مگررقص زن و شوهر براى يكديگر.جنبش اعضاى بچه به هنگام شنيدن آهنگ , رقص مرسوم نيست و اگر باشد, بچه تكليفى ندارد.

پاسخ : رقص , حركات موزونى است كه داراى دو مرحله است : تئورى و عملى .يادگرفتن رقص متوقف بر ديدن رقص ديگران نيست , بلكه اگر كسى از نظر تئورى فنون رقص را بياموزد,مى تواند برقصد. بنابراين كسى كه رقص نديده , مى تواند تئورى رقص را از ديگران بياموزد و براى شوهرش انجام دهد. گو اين رقص و حركات موزون , نياز به آموزش ندارد, گر چه ممكن است در سنين بچگى و پيش از تكليف آن را آموخت .

پاسخ : حجاب اسلامى كه عبارت است از پوشش به اندازهء لازم كه در رساله هاى توضيح المسائل آمده ,بر زنان واجب و لازم است . بر زنان واجب نيست كار بكنند. نفقهء آنان بر گردن شوهرشان مى باشد و در مضيقه بودن وضع معيشتى , مجوّز رفع حجاب نمى شود.حجاب يكى از احكام غير متغير اسلامى و الهى است (حلاله حلال الى يوم القيامة و حرامه حرام الى يوم القيامه ).(1) زندگى در خارج از كشور مجوزى براى بى حجاب شدن زن مسلمان نمى شود. (پـاورقى 1.علامه مجلسى , بحارالانوار, ج 11 ص 56

پاسخ : اين گونه افراد بايد بر طبق مناطق متوسط, وضعيت اذان و نماز و روزهء خود را تنظيم كنند, مثلاً برطبق اذان عربستان يا عراق يا ايران يا مصر نماز بخوانند و اول رمضان و آخر آن را طبق اين مناطق تنظيم كنند.(1)البته در اين گونه مسائل لازم است هر مقلدى نظر مرجع تقليد خود را مورد توجه قرار داده و به آن عمل كند.(پـاورقى 1.آيت الله نورى همدانى , توضيح المسائل , ص 603

پاسخ : لغت عرف اصطلاحاً به عادت هاى افراد جامعه كه داراى رنگ و صبغهء خاصى باشد, اطلاق مى شود, مثلاً عرف مسلمانان , عرف مسيحيان , عرف ادبا و شاعران , عرف اديبان . مناطق و مكان هاى مختلف عرف مخصوص به خود دارند, مانند: عرف شمالى ها, عرف بندرى ها, عرف چادر نشينان , عرف بالاشهرى هاو پايين شهرى ها. حال آن چه مورد بحث بايد باشد, عرف متشرعه و مسلمانان است . دين داران به خاطر دين دارى شان تحت تأثير آداب دينى خود مى باشند و خُلق و خوى دينى به خود گرفته اند و در مجالس و نشست و برخاست ها وگفت و گوها داراى آداب و رسومى هستند كه از دين متأثر است , مثلاً در برخوردها به يك ديگر سلام مى كنند يابه يك ديگر احترام مى گذارند. بعضى از موضوعات احكام شرعى توسط عرف مشخص مى شود, مثلاً مى گويند آب مضاف پاك كننده نيست ; حال اگر در موردى شك داريم آب مضاف شده يا نه , مى گويند عرفاً ـ يعنى نزد عرف ـ اگر آب مضاف باشد و مردم بگويند آب مضاف است , حكم شرعى بر آن مترتب خواهد بود.مثال ديگر, اگر كسى بخواهد مكان جديدى را براى خود وطن قرار دهد, بايد مدتى در آن جا بماند, تاعرف بگويند اين آقا, اين جايى شده است و از اهل آن جا حساب مى شود. در اين صورت حكم وطن كه تمام بودن نماز و صحّت روزه است , بر او مترتب مى شود.اما درست نيست ; احكام از جانب خدا است و بعضى ازموضوعات توسط عرف مشخص مى شود.اين كه هم درست نيست , حتى موضوعاتى كه توسط عرف مشخص مى شود, اين طور نيست كه يك روز چيزى پذيرفته شود و روز ديگر ردّ شود. ثانياً تغييرموضوع اگر باعث تغيير حكم شود, اشكالى ندارد. مثلاً اگر در زمانى خريد و فروش خون هيچ منفعت محلّل وحلال نداشت و خريد و فروش آن جائز نبود, حال اگر بر اثر پيشرفت علم پزشكى , خون داراى منافع فراوانى باشد, خريد و فروش يا واگذارى و مصالحهء آن اشكالى نخواهد داشت . اگر اگر خوردن مواد چربى زا و قندزابراى انسانى ضرر نداشت , حلال خواهد بود, ولى بر اثر بيمارى فشار خون يا بيمارى قند, خوردن برخى چيزهاحرام است , چون به بدن ضرر مى رساند.اين گونه تغييرات به جهت عوض شدن موضوع , اشكالى ندارد و موجب نگرانى نيست . درست مانند اين كه تا انسان سالم است , غذاهاى سرخ شده و كباب و ترشى مى خورد و اشكالى ندارد, اما اگر سرماخوردگى پيدا كرد, نبايد غذاهاى چرب يا سرخ شده و يا ترش بخورد و اگر بخورد, كار حرامى انجام داده است .

پاسخ : رق هايى كه با آن بازى مى شود, اگر وسيلهء قمار محسوب شود, بازى كردن با آن ها حرام است ,حتى اگر به قصد تفريح باشد, ولى اگر ورق ها وسيلهء قمار نيست , مانند ورق هايى كه بچه ها با آن ها بازى مى كنند, بدون برد و باخت اشكالى ندارد.(1)(پـاورقى 1.آيت الله فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 ص 247

پاسخ : در قرآن يازده مورد سجدهء مستحب وجود دارد و چهار مورد سجدهء واجب (آيهء 15سوره ءسجده , آيهء 62سورهء نجم , آيهء 37سورهء فصلت و آيهء 19سورهء علق ). در اين چهار مورد چون دستور به سجده داده شده , سجده واجب است , ولى در يازده مورد ديگر چون دستور صريح بر سجده داده نشده است , سجده واجب نيست .

پاسخ : استفاده از اموال ديگران بدون اجازهء صاحبان آن جايز نيست و حرام است و بايد آنان را راضى كنيد. اگر دست رسى به آنان نداريد و آن ها را نمى شناسيد, بايد به اندازهء ذرّت هايى كه خورده ايد, براى آنان صدقه بدهيد.(1)(پـاورقى 6.آيت الله فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 ص 387 با تلخيص .

پاسخ : دليل بر اين كه قضاى نمازها بر حائض واجب نيست , ولى قضاى روزه ها واجب است , رواياتى چنين است : زراره مى گويد: از امام باقر7دربارهء قضاى نماز و قضاى روزهء زن حائض پرسيدم , حضرت فرمود:قضاى نمازها واجب نيست و ليكن قضاى روزه ها واجب است >.(1)و در روايت ابى بصير از امام صادق 7آمده است : .(2)و امام رضا7علّت هايى براى اين مسئله فرمود: 1 قضا كردن روزه مانع كارهاى روزمرهء زنان نمى شود, اما قضاى نماز وقت و فرصتى را مى طلبد;2 نماز در شبانه روز چند نوبت است و خستگى كننده است , ولى روزه اين طور نيست ; 3 در هر روز نماز جديدى واجب است , اما روزه فقط در ماه رمضان است .(3)پيامبر6به زنانش دستور داد نمازها قضا ندارد, ولى روزه ها قضا دارد.(4)(پـاورقى 1.سيد محسن حكيم , مستمسك العروة الوثقى , ج 3 ص 353(پـاورقى 2.همان , ص 354(پـاورقى 3.حرّعاملى , وسائل الشيعة, ج 1 ص 590(پـاورقى 4.همان , ص 590

پاسخ : كسى كه عادت حيض شده است , تا ده روز اگر لكى ببيند, بايد غسل حيض بنمايد.(1)(پـاورقى 1.آيت اللّه فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 ص 58