تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : در صورتى كه از حالت نمازگزار خارج نشده و كارى كه موجب باطل شدن نماز است , انجام نداده باشد, مثل حرف زدن يا پشت به قبله كردن , بايد بايستد و ركعت سومِ نماز, يعنى تسبيحات اربعه رابخواند و بعد از انجام ركوع و دو سجده و خواندن تشهد و سلام , دو سجده سهو براى سلام بى جا و اضافى به جا آورد.(1)در رسالهء توضيح المسائل مراجع عظام تقليد, بعد از دستور سجدهء سهو, بحثى تحت عنوان آمده است . يكى از مسائل ذكر شده در اين قسمت چنين است : اگر بعد از سلامِ نمازيادش بيايد كه يك ركعت يا بيش تر از آخر نماز را نخوانده , چنان چه كارى انجام داده كه اگر نماز عمداً يا سهواًاتفاق بيفتد, نماز را باطل مى كند, مثلاً پشت به قبله كرده , نمازش باطل است و در غير اين صورت بايد فوراًمقدارى را كه فراموش كرده , به جا آورد.(2)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 1242و 1243(پـاورقى 2.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 1270

پاسخ : شيطان و جنّ از آتش آفريده شده اند و موجودات لطيفى مى باشند, در وضع عادى و در هر زمان نمى توان آن ها را ديد, اما جن ها و شيطان ها, انسان ها را مى بينند, چنان كه خداوند براى برحذر داشتن آدم ازشيطان و اتباع او مى فرمايد: مى بينند كه شما آن ها را نمى بينيد>.جن و شيطان از نظر قرآن مانند فرشتگان موجوداتى نامريى هستند, ولى گاه به صورتى در آمده و قابل رؤيت مى شوند. علاوه بر داستان سليمان نبى 7در قرآن كه بعضى جن ّها و شيطان ها براى او كار مى كردند,شواهد ديگرى نيز موجوداست و حكاياتى در كتاب هاى روايى و تاريخى نيز وجود دارد كه جنّ را به يك صورتى ديده اند كه نمودار شده بود.بنابراين , حقيقت جن و شيطان را نمى توان ديد, ليكن به جهت لطافتى كه دارند و مى توانند به صورت اشكال مختلفى در بيايند, وجود آن ها را به صورت هاى نمادين مى تواند ديد, مثلاً به صورت پيرمرد يا مار و يابه صورت هاى ديگر.(1)(پـاورقى 1.على رضا رجالى تهرانى , جن و شيطان , ص 47

پاسخ : تسبيحات حضرت زهرا3به اين صورت توسط پيامبر6تعيين شد و به فاطمهء زهرا3عليم دادهو از مصاديق شمرده شد. امام صادق 7فرمود: كثير است كه خدا فرمود: واذكروااللّه ذكراً كثيراً>.(1) روايات فراوانى بر انجام اين تسبيحات بعد از نمازها وارد شده و از خواندن هزار ركعت نماز مستحب بهتر شمرده شده است . امام باقر7فرمود: .(2)(پـاورقى 1.همان , ص 1022 باب 8از ابواب تعقيب , حديث 1(پـاورقى 2.همان , ص 1023 باب 8از ابواب تعقيب , حديث 3

پاسخ : شهادت مقامى است كه انسان در مراحلى از كمالات معنوى دست مى يابد.اين مقام تنها با كشته شدن به دست نمى آيد, بلكه انسان زنده نيز مى تواند به اين مقام دست بيايد و يا بامردم داراى اين مقام گردد. بنابراين , مى توان گفت حضرت محمد6ولو وفات يافته باشند, شهيد هستند.بنابه روايتى , پيامبر در اثر سمّى كه زنى يهودى در غذا ريخت به شهادت رسيد. در منتهى الآمال آمده است : دراحاديث معتبر وارد شده است آن حضرت , به شهادت از دنيا رفت , چنان كه به سند معتبر از حضرت صادق 7روايت كرده است : در روز خيبر آن حضرت را زهر دادند و چون لقمه اى از آن غذاى مسموم راتناول كرد كرد, فهميد, ولى اثر آن زهر در بدن حضرت بود تا رحلت كرد.در روايت ديگر زنى يهودى آن حضرت را زهر داد و زهر همواره در بدن آن حضرت ايجاد درد مى كرد تا آن كه به همان علّت از دنيا رفت . آن حضرت فرمود: .(1)(پـاورقى 1.شيخ عباس قمى , منتهى الآمال , ج 1 ص 107 با تلخيص .

پاسخ : امام نيز گاه براى اثبات امامت خود, معجزه اى بروز مى دادند, ولى دليل امامت امامان دوازده گانه , تعيين و نصب آنان توسط پيامبر6و هم چنين توسط امام قبل است . به امام صادق 7عرض شد: امام به چه چيزى شناخته مى شود؟ فرمود: با وصيّت و تعيين امام قبلى معيّن مى شود>.(1)نشانه هاى امام چند چيز است : فرزند بزرگ امام قبلى ; سزاوارترين مردم نسبت به امام پيش از خود است ;پاكيزگى ولادت (حلال زاده باشد و نيز عيب مادرزادى نداشته باشد).(2)در قبل آيهء مصداق اولى الامر از طرف پيامبر7مشخص شده و نام تمام امامان برده شده است , كه اولين آنان امام على 7و آخرين آنان حضرت مهدى 7است .(3)(پـاورقى 1.اصول كافى , ج 2 ص 37(پـاورقى 2.همان , ص 38(پـاورقى 3.همان , ص 40

پاسخ : اين سؤال جناب عالى براى ما مفهوم نيست . هر هر حال بهتر است از مسئولان فرهنگى بپرسيد,چرا به كيفيت و كميّت كار توجّه نمى كنند!

پاسخ : خصوصياتى در انسان هست كه انسان را به سوى تمايلات و شهوات مى كشاند كه آن را يا اخلاق مذمومة مى نامند. مرحوم نراقى در جامع السعادات فرمود: پيامبر6فرمود: . بعد مى فرمايد: .سپس مى فرمايد: .(1)ايشان مى فرمايد: بدترين مردم كسى است كه حقيقت دنيا و آخرت و تضاد اين دو را نشناسد و از سرانجام بد خود نهراسد و عمرش را در طلب دنيا فانى كند و به شهوت ها و لذائذ و رياست و جمع مال بپردازد; همان چيزهايى كه حيوانات و درّندگان و چهارپايان همواره به آن ها مى پردازند. و هنگامى كه مرگش فرا رسد, باحسرت و ندامت بگويد: وا حسرتا! بر من كه در انجام وظايف الهى كوتاهى كردم .(2)از افلاطون نقل مى كند: كسى كه در شهوات فرو رفته , بسيار مشكل است بتواند داراى فضيلت شود. وجودقواى نفسانى در انسان و تهذيب و تنظيم نكردن آن ها باعث انجام گناهان مى شود. بنابراين اگر مى دانيم آخرتى و عذاب و جهنمى هست , با اين حال به گناه آلوده مى شويم , به خاطر اين است كه نفس بر عقل طغيان كرده ودر نتيجه دنبال فساد و گناه مى رويم .امام خمينى (ره ) مى فرمايد: بدان اى عزيز! كه چنان چه از براى اين بدن صحّت و مرضى است و علاج ومعالجى , براى نفس انسانى و روح آدمى زاده نيز صحّت و مرض و سقم و سلامتى و علاج و معالجى است .صحت و سلامت آن عبارت است از: اعتدال در طريق انسانيت , و مرض و سقم آن : اعوجاج از طريق و انحراف از جادهء انسانيت است و اهميّت امراض نفسانيه هزاران درجه بيش تر از امراض جسمانيه است , زيرا كه غايت اين امراض منتهى مى نمايد انسان را به حلول مدت (مردن ) و همين كه مرگ آمد و توجه نفس از بدن سلب شد,تمام امراض جسمانيه و خلل هاى مادّيه از او مرتفع شود و ليكن اگر خداى نخواسته داراى امراض روحيه واسقام نفسيه باشد... اول پيدايش امراض و اسقام آن است >.(3)نكتهء آخر: ما چون به مرحلهء يقين نرسيده ايم و بهشت و جهنم و عذاب هاى سخت آن را باور نداريم , گردگناه مى گرديم . اگر صداى زوزه هاى آتش جهنم در گوش ما باشد, هرگز گرد گناه نمى رويم . اگر عشق به خدا وعظمت و بهشت و لقاء خدا در ما باشد, به دنبال معصيت نمى رويم . ما به زيبايى هاى زودگذر دنيا و شهوات دل بسته ايم و نمى توانمى خود را از اين زنجيرها جدا كنيم .خداوند ما را از هواهاى نفسانى دور بدارد و به درگاه خود راه دهد.(پـاورقى 1.ملا مهدى نراقى , جامع السعادات , ج 1 ص 18(پـاورقى 2.همان , ص 22(پـاورقى 3.امام خمينى (ره ) چهل حديث , ص 207

پاسخ : در روز عاشورا مانند بقيهء روزها يك خورشيد طلوع و غروب كرد و هيچ دليل و آيه اى در اين كه در روز عاشورا دو خورشيد بود, نيست . ممكن است بعض شعرا و مداحان سر بريدهء امام حسين 7را كه بربالاى نيزه رفت , به خورشيد تشبيه كرده باشند كه با خورشيد واقعى , دو خورشيد مى شود.محتشم كاشانى در رثاى واقعه كربلا مى گويد:]روزى كه شد به نيزه سر آن بزرگوارخورشيد سر برهنه برآمد ز كوهسارموجب به جنبش آمد و برخاست كوه كوه ابرى به بارش آمده و بگريست زار زار]جان ها فداى حسين و اصحاب با وفاى او باد!

پاسخ : از آن جا كه انسان ضعيف است و براى رسيدن به كمال , نياز مبرم به استعانت از درگاه خداوندمتعال و توسل به عنايت بزرگانى چون پيامبر6و امامان و شهيدان و صالحان دارد مى توان از راه كارهاى معنوى براى ترك استمنا بهره برد. استفاده از آيات نورانى قرآن و مطالعه مفاهيم بلند آن , استفاده از رهنمودهاى عالى روايات نذر و نيازها, ذكرها و اوراد, توسل به امامان معصوم بسيار كارساز است , به ويژه براى ترك گناه وقتى انسان واقعاً تصميم مى گيرد خود را از قيد يك گناه خانمان سوز رهايى بخشد, ولى عوامل شيطانى او را دربند نگه دارند در اين زمان است كه اگر استمداد و كمكى از جانب معنوى خواسته شود بدون شك مؤثر واقع خواهد شد. اميد است جوانان از وسوسه هاى شيطانى به درگاه الهى رو بياورند و كمك هاى بى دريغ او رادريافت كنند.

پاسخ : هرگز نمى شود به خاطر ترك يك گناه بزرگ , مرتكب يك گناه كوچك تر شد مگر اين كه انسان درجايى ناچار باشد يكى از دو گناه را مرتكب شود كه در آن صورت بايد گناه كوچك تر را انتخاب كند, ولى وقتى انسان اختيار و آزادى داشت . انجام كوچك ترين گناه هم برايش مجاز نيست و ترك فرمان الهى اگر از روى جسارت و جرئت باشد بسيار زيان بار است و باعث مى شود كم كم زشتى گناه از ميان برود. همان طور كه مى دانيد در احكام اسلامى استمنا صريحاً از كارهاى حرام شمرده شده است و فقها با آيات قرآن و روايات به آن استدلال كرده اند از اين جهت نمى شود گفت كه يك چنين گناه بزرگى از موهبت هاى الهى باشد, ولى از نظردرجه بندى قبول داريم كه زنا و لواط از گناهان كبيره است كه بر مرتكب آن حدّ جار مى شود, ولى كسى كه استمنا كند تعزيز مى شود كه يك درجه از حد پايين تر است و چون در روايات تعبير گناه بزرگ نسبت به آن شده است نبايد آن را كوچك شمرد.