تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : اولاً روايات تفسيرى وارده از معصومين بخصوص ائمه اطهار(ع) آن چنان هم كم نيست كه در فهم قرآن و معارف الهى اخلالى به وجود آمده باشد. كم نيستند افرادى كه آيات الهى را تنها از طريق روايت اهل البيت تفسير نموده باشند از جمله تفسير نورالثقلين تأليف محدث بزرگوار الشيخ عبد على بن جمعة العروسى الحويزى ره و تفسير على بن ابراهيم و تفسير امام حسن عسكرى(ع) و تفسير برهان و.... ثانياً بعد از رحلت نبى گرامى اسلام(ص) تا سال‏هاى متمادى كتابت حديث آن بزرگوار قدغن بوده، كسى حق كتابت و نقل روايت از آن بزگورا بخصوص درباره احكام و شأن نزول و تفسير قرآن را نداشت. حتى در زمان خليفه اول بسيارى از روايات مكتوب رسول خدا(ص) را جمع آورى كردند و سوزاندند.(1)هر چند رسول خدا(ص) همه معارف و حقايق قرآن را به امام على(ع) و... تعليم داده بودند ولى بعد از رحلت آن طورى كه مى‏بايست نگذاشتند، يا نتوانستند حقايق را بيان كنند. امام خمينى رحمة اللَّه عليه مى‏فرمايند "مفسران حقيقى قرآن و آشنايان به حقايق را كه سراسر قرآن را از پيامبر اكرم(ص) دريافت كرده بودند و نداى انّى تارك فيكم الثقلان (الثقلين)در گوششان بود با بهانه‏هاى مختلف و توطئه‏هاى از پيش تهيه شده آنان را عقب زده، و با قرآن در حقيقت قرآن را كه براى بشريت تا ورود به حوض كوثر، بزرگترين دستور زندگانى مادى و معنوى بود و هست از صحنه خارج كردند...".(2)ثالثاً اكثر ائمه(ع) گرفتار زندان، تبعيد، مراقبت‏هاى شديد و... بودند كه فرصت بيان حقايق قرآن به مقدار شايد و بايد را پيدا نكردند و يا به صورت اسرار در قلوب اصحاب باقى مانده و با مرگ آن‏ها دفن شد.پى نوشت‏ها: 1. مى‏توانيد از كتاب تشيع معنوى استاد علامه طباطبائى ره استفاده نماييد.2. وصيّت نامه سياسى امام ره.

پاسخ : در قرآن آمده، هر آينه انسان را آفريديم و از مكئونات و وسوسه‏هاى نفس او آگاه هستيم و از رگ گردنش به او نزديك تريم.(1)راغب در مفردات گويد: توسوس از ماده وسوسه به معنى افكار نامطلوبى است كه در دل انسان مى‏گذرد و اصل آ؛ از كلمه وسواس گرفته شده كه به معنى صداى زينت آلات زنان و هم چنين پيامب و صداى مخفى است.منظور در آيه اين است كه وقتى خداوند از خطورات قلبى و وسوسه‏هاى زودگذرى كه از فكر آن‏ها مى‏گذرد آگاه است مسلماً از تمام عقايد و اعمال و گفتار آنان با خبر مى‏باشد - براى اين كه خداوند خالق انسان است، بديهى است كه خالق و آفريننده به تمام خصوصيات و ويژگيها و زواياى مخلوق خويش علم و آگاهى دارد - لذا در دنباله آيه فرموده ما از رگ گردن به شما نزديكتريم.(2)همان طور كه ملاحظه فرموديد مراد از نزديكى خداوند متعال از رگ گردن به انسان اين است كه خداوند چون خالق و سازنده انسان است لذا به تمام خصوصيات او علم و آگاهى دارد - و روشن است كه احاطه علمى پروردگار سبب نمى‏شود كه خود را به او نزديك نكنيم، بلكه بر عكس بايد با جديّت و تلاش فراوان هر چه بيشتر خود را به او نزديك نماييم. سعدى مى‏گويد: يار نزديكتر از من به من است. وين عجب‏تر كه من از او دورم. اتّفاقاً بعضى‏ها قرب الهى را به معنى منصف به اوصاف الهى گرفته‏اند يعنى همان طورى كه خداوند بزرگ عالم، فادر، رحيم، عطوف و... است انسان هم بايد سعى و كوشش كند تا متصف به صفت علم و قدرت و... گردد. در حديث قدسى مى‏خوانيم كه خداوند بزرگ فرموده: عبدى اطعبنى حتى اجعلك مثلى...بنده من مرا اطاعت كن تا شما را مثل خود قرار دهم. همان زورى كه من به چيزى مى‏گويم وجود پيدا كن، وجود پيدا مى‏كند، شما هم اين گونه شوى.خلاصه كلام اين كه مراد از نزديك‏تر بودن خداوند به انسان از رگ گردن، به معنى احاطه علمى و قدرت اوست و چنين امرى موجب نمى‏شود كه انسان خود را به خدا نزديك نكند، چون همان طور كه گفتيم قرب خدا به مفهوم احاطه وجودى است. قرب معنو يانسان به خدادر سايه عبادت و بندگى و تخلّق به اخلاق الهى مى‏باشد.پى نوشت‏ها: 1. ولد خلقنا الأنسان و نعلم ما توسوس به نفسه و نحن اقرب اليه من حبل الوريد (آيه 16 سوره ق).2. به كتاب الميزان، ج 18، ص 547 و تفسير نمونه، ج 22، ص 244 مراجعه شود.

پاسخ : از متن جلد دوم كتاب دانشنامه قرآن برگه‏اى تهيه شده كه به پيوست ارسال مى‏گردد.

پاسخ : راجع به عناوين چهارگانه براى تحقيق و پژوهش:"1- نقش دوستان ناباب و تأثير سيگار در گرايش به اعتياد.2- عوامل زمينه ساز اعتياد جوانان و نوجوانان.3- مضرّات جسمانى، روانى، روانى، اخلاقى، اجتماعى و اقتصادى اعتياد.4- روش كاربردى براى ترك اعتياد و احساس تنفر نسبت به اين پديده شوم..." به نظر ما بهترين منبع و مرجع، كتاب‏ها و جزوه هايى است كه از ستاد مبارزه با مواد مخدر انتشار يافته است. از جمله كتاب‏هاى بررسى مواد مخدر در متون اسلامى و كتاب اضرار به نفس، و ويژه نامه‏اى درباره وضعيت مواد مخدر در جهان و ايران و... اطلاعات عمومى و ويژه نامه‏اى درباره ملاقات‏ها و مذاكرات جناب آقاى فلاح دبير ستاد مبارزه با حضرات مراجع عظام تقليد در قم 1375 مى‏باشد. حتماً آن‏ها را تهيه كرده و مواد مقالات خود را از آن‏ها آماده نماييد.

پاسخ : اولا بايد دانست به پيشگاه چه كسى شرفياب مى شويم , تو خود از اين مجمل بخوان كه ائمه اطهارچرا وقتى مى خواسته اند وارد نماز شوند بدنشان مى لرزيده است . ثانيا: در اول وقت حتى الامكان نمازها را بخوانيم . ثالثا: به جماعت بجا آوريم . رابعا: آنچه موجب حواس پرتى است از اطراف خودمان دور كنيم . خامسا: به مهر نگاه كنيم . سادسا: به معانى كلمات و اذكار توجه داشته باشيم . سابعا: به معناى سجده و به خاك افتادن در مقابل خداوند عزيز و مقتدر, ذلت و خوارى خود را در مقابل او حس كنيم و نيز به ركوع رفتن و اين تعظيم در برابر الله را بفهميم و در زندگى روزمره جلوى هيچ چيز اين گونه تسليم نباشيم و او را بزرگ نشماريم جز براى خدا. ان شاء الله با توجه به مراتب فوق و تمرين و ممارست بتوانيد حضور قلب را در خودتان ايجاد كنيد. و بدانيدرسيدن به اين حالت به يكباره ميسر نيست . كسانى كه اين راه را طى كرده اند مدتها تلاش نموده اند تا به اين حالت رسيده اند. دوست عزيز, مرحوم علامه طباطبائى در پاسخ به پرسش يكى از مريدانش ـ كه از رمز توجه به خدا و حضورقلب در نماز را پرسيده بود ـ فرمود: (توجه , مراوده , مراقبه ـ توجه , مراوده ...) اين جمله را آن بزرگوار بيش از ده بار تكرار كرده بود. (1توجه : احساس حضور خدا در تمام اوقات است . مراوده : ياد او را در قلب داشتن و نام او را بر زبان جارى ساختن است . مراقبه : دورى جستن از گناهان , به جاى آوردن واجبات , اهميت دادن به آن ها و محاسبه نفس در هر روز است .

پاسخ : اگر والدين فرزند را از سفر منع كردند، سفر جايز نيست و لو فرزند به 18 سالگى رسيده باشد، مخصوصاً براى دختر مجرّد، آن هم سفر خارج از كشور، قطعاً نياز به اجازه والدين دارد. اگر كسى بدون اجازه والدين مسافرت كند سفرش حرام است و نمازش را بايد تمام بخواند.

پاسخ : خودكشى به هيچ نحو جايز نيست و از گناهان كبيره است.

پاسخ : اهميّت مسئله فلسطين و جنوب لبنان و آوارگى مسلمانان و نياز مبرم آنان به كمك، بر كسى پوشيده نيست و هر كس به هر مقدار كه بتواند، بايد به آنان كمك و يارى برساند. دولت و ملت ايران، در حد توان كمك‏هاى جانى و مالى كرده و مى‏كند و اين وظيفه دينى و انسانى هر مسلمانى و هر انسان آزاده‏اى است، ولى شركت در جنگ، براى خانم‏ها، لزوم و ضرورتى ندارد، شما مى‏توانيد كمك‏هاى مالى و فرهنگى به آن جا بفرستيد، اما اين كه يك خانم مجرد و غير متأهّل، بدان كوى سفر كند، هيچ نيازى نيست. اين وظيفه ابتدا بر دوش مردان سنگينى مى‏كند. و اگر خداى نكرده روزگارى مردى نبود يا شركت نكرد، آن وقت وظيفه خانم‏ها سنگين‏تر مى‏شود. اين را بدانيد كه "انّما الاعمال بالنيّات" همين كه شما اين نيت خير را داريد، مأجور هستيد و با شركت كنندگان در جنگ، در ثواب شريك هستيد.

پاسخ : در مسائلى كه اختلافى نيست از هر كدام از مراجع معروف و مشهور مى‏توانيد تقليد كنيد. بحث و گفت گو در مسائل اختلافى است كه مراجع تقليد درباره آن اختلاف نظر دارند. اين جاست كه بايد از اعلم، تقليد كنيد.براى تشخيص اعلم از غير اعلم، چند راه موجود است:1- خود انسان، صاحب نظر و خبره باشد و بتواند تشخيص دهد.2- دو نفر خبره عادل، خبر دهند كه فلان شخص اعلم است، در صورتى كه معرض نداشته باشد.3- عدّه‏اى از فضلا و علما به اعلميّت مرجعى، شهادت بدهند.اگر عدّه‏اى از علما، تعدادى را معرفى كردند و از بين آنان نتوانستيم اعلم را پيدا كنيم به هر كس كه گمان بيش‏ترى داشتيم، از او تقليد مى‏كنيم و اگر گمانى نداشتيم، از هر كدام كه خواستيم مى‏توانيم تقليد كنيم.

پاسخ : ام كلثوم دختر اميرالمؤمنين(ع) و خواهر حضرت زينب و حسن و حسين(ع) است. وى در سال‏هاى آخر عمر پيامبر خدا(ص) به دنيا آمد. زنى با فضيلت، فصيح، سخنور و دانا بود. نامش را زينب صغرا هم گفته‏اند. در سال 61 در ركاب سيدالشّهداء به كربلا آمد و پس از عاشورا در مدت اسارت سخنرانى‏ها كرد و خطبه‏ها خواند، هنگامى كه به مدينه بر مى‏گشتند شعر معروف 38 بيتى: مدينة جدّنا لا تقبلينافبالحسرات و الاحزان جئنارا سرود.(1)سكينه دختر بزرگوار امام حسين(ع) كه در علم، معرفت و ادب كم نظير بود، نام اصلى او را آمنه، امينه، اميمه يا امامه هم نوشته‏اند، مادرش رباب و برادرش (على اصغر) بود و در كربلا حضور داشت. حدوداً ده تا سيزده ساله بوده است؛ امام حسين در روز عاشورا به او لقب "ذخيرة النسوان" برگزيده زنان داده است، پس از بازگشت از سفر كوفه وش ام، در خانه پدر خود، تحت كفايت امام سجاد(ع) قرار گرفت؛ ولى، محضر سه امام (امام حسين، امام سجاد و امام باقر(ع) را درك كرد؛ خانه‏اش مركز تجمع شعرا و محلّ مناقشه و بحث و نقد ادبى بود و به شاعران صله عطا مى‏كرد. سكينه هم چنان در مدينه مى‏زيست تا آن كه در پنجم ربيع ا لاول سال 117 هجرى در زمان هشام بن عبدالملك پس از هفتاد سال، در مدينه در گذشت. قبر او در مدينه است.(2)پى نوشت‏ها:1. فرهنگ عاشورا، ص 59.2. محدثى، فرهنگ عاشورا، ص 227.