تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : خواهر محترم! از اين كه توانستيد با لطف خداوند و يارى اهل بيت (ع) از وسواس نجات پيدا كنيد، خدا را شكر مي‌‌ كنيم.افرادى كه دچار وسواسى مي‌ شوند، به خاطر آن است كه فكر مي‌ كنند عملى را كه انجام داده اند، صحيح نبوده و مي‌ بايست براى اطمينان آن را دوباره به جا آورند و اين گاهى به بارها مي‌ انجامد و شخص از نظر جسمى و روحى خسته و عصبى مي‌ شود. حال آن كه در دين مقدس اسلام روي آوردن به چنين مسائلى و سخت گرفتن در تكليف ، امرى ناخوشايند و گاهى حرام است. اسلام مي‌ گويد در غسل ترتيبي، با بايد به تمام اعضا برسد و آن را بايد به ترتيب انجام داد و اما اين كه شخص جزء به جزء اندام خود را وارسى كند كه نكند سر سوزني از بدنش خيس نشده باشد ، هرگز مورد رضايت شاعر مقدس نيست.البته تحقيق تا حدى لاز است اما به شرط آن كه زياده روى نشود. اسلام مي‌ گويد براى گرفتن وضو بايد براى شستن صورت و دست يك بار آب ريخت و بار دوم مستحب است، ولى اگر به بار سوم بكشد، حرام مي‌شود و به معناى بدعت است و اگر شك به سراغ انسان آمد، واجب است با بى اعتنايى بگذرد. او حق ندارد به شك خود اعتماد كند، زيرا پيروى از دستور شيطان است. آيا مي‌ توان به شخصى كه سعى مي‌ كند براى انجام وضو يا غسل خود را به زحمت بيندازد و مرتكب خلاف شود، گفت او براى كسب رضاى خدا زحمت مي‌‌كشد؟ خداوند براى عملى كه بدعت است، نه تنها پاداش قائل نيست بلكه صاحبش را عذاب خواهد كرد، زيرا بنده اش را دوست دارد و عمل او را در حدّ اعتدال مي‌‌ خواهد و هرگز راضى نمى شود مخلوقش خود را به زحمت بيندازد و مرتكب عملى مي‌‌ شود كه جزء دستورهاى دينى نيست.براى رسيدن به يقين در صحت عمل بايد جلوى شك را گرفت، زيرا عمل به شك راة رسيدن به يقين نيست، بلكه مقصد شك ها شيطان است. وظيفة شما بى اعتنايى به شك است، اگر چه به عملى كه انجام مي‌‌دهيد، يقين پيدا نكنيد. شما نيازى در مراجعه به پزشك اعصاب نداريد، زيرا انسان صاحب اختيار عاقل بهتر از هر كس ديگرى مي‌ توان بر اعصاب خويش مسلّط شود، ولى به شرط بى اعتنايى به گمانش ، چون بى اعتنايى راه سلامتى است و رسيدن به مقصد عالى را هموار مي‌ كند. تا رسيدن به اين مقصد واجب است بي اعتنايى نشان دهيد. براى خواندن نماز يك بار وضو بگيريد و نماز را بخوانيد و همين نماز مورد رضايت خداوند است.انسان ها در فراگيرى احكام و انجام تكليف به شكل معتدل عمل مي‌ كنند و اگر در اسلام در بعضى از موارد ظاهراً سخت گيري وجود دارد، به خاطر آن است كه مردم در عمل به آن تكاليف دچار اهمال و سستى نشوند، و چند قدم از شرع جلوتر بروند و چون از راه اعتدال خارج مي‌ شوند، به زحمت افتاده و موجب فرسوده شدن جسم و روح خود و آزار ديگران مي‌ شوند.اگر در كتابى خوانده ايد خوب است وقتى فرزندانمان به سن بلوغ مي‌ رسند، غسل جنابتى به شكل مافي‌الذمّه انجام دهند، چه ربطى به وسواس شدن دارد؟! اگر شخصى به اين بهانه دچار وسواس در عمل شده است، به خاطر تلقى غلط از دستور شرع بوده است و خوب بود بعد از خواندن اين مطلب كمى با خود فكر مي‌‌‌نمود و با اهل فنّ و افراد مطلع مشورت مي‌‌ كرد.شما اينك از اين مسئلة درد سر آفرين فاصله گرفته ايد و اگر همّ وغمّي از آن حوادث در دل شما مانده ، آن را به لطف و اميد خدا از دل بيرون كرده و به رحمت بيكران خدا اميد بنديد.تا خوتان پيش قدم نشويد، اميدى به موفقيّت نيست. اول و آخر خطّ شما از بى اعتنايى آغاز مي‌ شود و به بى اعتنايي پايان مي‌ يابد و راهى جز اين نيست. شما بايد به بى اعتنايى عادت كنيد و از هر گونه كنجكاوى اگر چه به نظر برسد كه لاز است، شديداً پرهيز كنيد . كارى كه به نظر شما ناقص جلوه مي‌ كند، بايد كامل تلقى شود.اسلام مي‌ گويد : طهارت كن، اما نمى گويد كه ذرّه بين بگير و دقت كن كه مبادا مثلاً نقطه اى پاك نشده باشد! ظاهر بدن كه پاك شد، كنجكاوى لازم ندارد.نگران باقى ماندن آثار صدمات قبل نباشيد كه با گذشت زمان و اميدوارى قابل حلّ است و افسوس و حسرت نتيجة منفى دارد.عمل وسواس بدعت و نوآورى در دين است و موجب نارضايتى خداوند مي‌ شود.

پاسخ : برادر عزيز و گرامي! از جنابعالي كه دبير و معلم دانش آموزان هستيد و در رفع مشكلات و شبهات آنان مي‌‌‌ كوشيد تشكر مي‌‌‌ كنيم. اميدواريم در اين راه . همان طور كه جنابعالى در سؤال مطرح كرده ايد اصولاً بايد محبين اهل بيت (ع) در عزادارى براى سالار شهيدان بعد از روز عاشورا لباس ماتم و سياه بپوشند و عزادارى براى آن حضرت را شروع كنند، ولى عشق و محبّت به آن حضرت باعث شده كه قبل از عاشورا خود را آماده كنند و لباس هاى سياه بپوشند، مساجد، تكايا و حسينيه ها را سياهپوش كنند.عزادارى براى اباعبدالله(ع) يك عزادارى معمولى نيست؛ بلكه تبديل به يك فرهنگ فراگير شده است وقتى كه تبديل به فرهنگ شد ديگر زمان و مكان نمى شناسد، لذا تا نسيم محرّم به مشام جان مي‌‌ وزد خود به خود پوشيدن لباس عزا و سياه پوش كردن كوچه و خيابان ها و مساجد و تكيه ها شروع مي‌‌ شود. البته در غير محرم نيز عزادارى براى امام حسين در فرصت هاى مناسب برگزار مي‌‌ شود، شيعيان به دستور اولياى دين مخصوصاً به دستور امامان بعد از امام حسين(ع) براى زنده نگه داشتن اهداف امام حسين و فرهنگ عاشورا تلاش و كوشش مي‌‌ كنند.امام باقر(ع) در زمينة برپايى عزا در خانه ها بر امام حسين(ع) مي‌ فرمايد: بايد بر حسين(ع) ندبه و عزادارى و گريه كنيد و بر اهل خانة خود دستور دهيد كه بر او بگريند . با اظهار گريه و ناله بر حسين(ع) مراسم عزادارى بر پا كنيد و يك ديگر را با گريه و تعزيت در سوگ حسين (ع) ملاقات كنيد.[1]رمز جاودانگى نهضت حسينى نيز همين احيا و زنده نگهداشتن و تعظيم شعاير بوده است. امام خميني(ره) فرمود: الآن هزار و چهارصد سال است كه با اين منبرها با اين روضه ها و با اين مصيبت ها و با اين سينه زنى ها (دين اسلام) را حفظ كرده اند.[2]عزاداري، احياى خط خون و شهادت و رساندن صداى مظلوميت آل على به گوش تاريخ است. عزاداران حسينى پروانگان شيفتة نورند كه شمع محفل آراى خويش را يافته از شعلة شمع، پيراهن عشق پوشيده اند و آمادة جان باختن و فدا شدن اند.نقش عزادارى در حفظ فرهنگ عاشورا مهم است و آثار و بركات خوبى براى بشريت داشته و خواهد داشت.اى كه آميخته مهرت با دلكرده عشق تو مرا دريا دلبذر عشقى كه به دل كاشته امجز هواى تو ندارد حاصل از مي‌ عشق تو، عاقل مجنونوزخم مهر تو مجنون عاقلگر شود كار جهان زير و زبرنشود عشق تو از دل زايل[3][1] جواد محدثى ، فرهنگ عاشورا، ص 312، به نقل از كامل الزيارات ، ص 175.[2] همان، ص 313.[3] همان، ص 315.

پاسخ : خواندن نماز هاى پنج گانه در اول وقت مورد سفارش و تأكيد اسلام و معصومان (ع) مي‌‌ باشد و بر آن فوائد بى شمارى مترتب است.قرآن مي‌ فرمايد: " ... نماز بر مؤمنان در وقت هاى معيّن واجب شده است".[1]امام صادق (ع) فرمود: " رسول خدا فرمود: هميشه شيطان از فرزند آدم مي‌ ترسد تا وقتى كه نماز پنج گانة خويش را در وقت ادا كند".[2]امام باقر (ع) فرمود: " هر مؤمنى مواظب نماز پنج گانه اش باشد و آن را در وقتش به جاى آورد، از غافلان نيست".[3]وسوسه مشغوليت ذهنى است و معصوم (ع) مي‌ فرماييد به جا آوردن نماز در اوّل وقت غفلت را مي‌‌زدايد. اميد است كه شخص وسواس با استعانت و مدد از نماز، خصوصاً در اول وقت بتواند از وسوسه هاى شيطان در امان باشد. البته اين مسئله شرط دارد كه در جواب سؤال يكم به تفصيل بيان شد و آن شرط جز بي‌اعتنايى ( هر چند گمان بر عدم انجام صحيح تكليف باشد) چيزى ديگرى نيست. شخص وسواس اگر در وضو و كسب طهارت و نيز در انجام نماز دچار وسوسه شود، هيچ وقت نمى تواند آن را در اول وقت به جا آورد و اين مسئله فكر و ذهن او را مشغول كرده و موجب غفلتش مي‌ شود. در نيتجه وقت گذشته و موجب زيان مي‌‌شود و خواندن نماز صبح در اول وقت اگر چه مو جب ثواب بسيارى است ، ولى بدون آن شرط تأثيرى در منع از وسواس ندارد.1[1] نساء (4) آيه 103.1[2] صادق احسان بخش، آثار الصادقين، ج 11، ص 114.1[3] همان.

پاسخ : اگر هديه گرفته شده مشكوك باشد كه حلال است يا حرام، گرفتن ان اشكالى ندارد، ولى اگر بداند كه حرام است، نبايد بگيرد. اگر بعد از مدتى معلوم شد كه حرام بوده مثلاً معلوم شد كه مال مردم (غصبي يا دزدى يا مال متعلق خمس) بوده است، اگر عين مال موجود است، بايد به صاحبانش يا به مرجع تقليد برگرداند. اگر عين آن موجود نيست، بايد مثل يا قيمت آن را به صاحبان اگر مي‌‌ شناسد بدهد و اگر نمى شناسد، به مرجع تقليد بدهد.

پاسخ : فاتحه گرفتن براى مردگان در هر حالى و در هر مكانى بلا اشكال است. بودن چاقو و غير آن سر سفره هيچ اشكالى ندارد.

پاسخ : در ايام عادت ماهيانه و در مواقعى كه روزه دار هستند، نزديكى حرام است. در بقية موارد حتى در ايام شهادت ائمة بزرگوار گناه ندارد.

پاسخ : مواقعى كه زن عادت ماهيانه دارد يا جنب است، باز مستحب است وضو بگيرد و با وضو و طهارت بچه را شير بدهد. بنابراين شخص جنب يا حائض مي‌‌ تواند وضو بگيرد تا كراهت بعضى از كارها بر طرف شود.

پاسخ : در خانة اجاره اى زندگى كردن يا جوان بودن يا نزديكى چند بار در هفته دليل بر اين نمى شود كه نماز را ترك كنند. بايد در صورت امكان غسل كنند و در صورت عدم امكان ، تيمم كنند و نمازشان را بخوانند.

پاسخ : اگر به علت كمبود وقت يا عدم دسترسى به آب با تيمم بدل از غسل جنابت روزه گرفت، روزه هايش صحيح است و قضا و كفّاره ندارد.

پاسخ : نامة شما عزيزان مدتى در ادارة پست معطّل مي‌‌ شود تا به اين واحد واصل گردد.ثانياً : نامه هاى زيادى به اين واحد ارسال مي‌ گردد كه به نوبت به اين نامه ها رسيدگى و پاسخ داده مي‌شود. لذا تا جواب ها آماده و تايپ گردد، مدّتى صرف مي‌ شود. گاهى نيز تعطيلات باعث تعلّل در ارسال نامه مي‌ گردد. قهراً بازگشت نامه هم زمانى را به خود اختصاص مي‌ دهد. در مجموع اين زمان ايجاد مي‌ گردد، ولى سعى اين واحد در پاسخگويى و ارسال سريع نامه ها است كه اميدواريم روز به روز كمتر شدن وقت ايجاد و مهيا گردد.