تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : مسجد جامع اصطلاحاً به مسجدى گفته مي‌شود كه در آن اجتماع بيش ترى باشد و اكثر مردم در آن جا براى نماز حاضر شوند و اختصاص به يك محلّه و گروه خاصى نداشته باشد. بنابراين مسجد بازار و مسجد محلّه را مسجد جامع نمي‌گويند[4].[4] آيت الله فاضل، جامع المسائل، ج1، ص162.

پاسخ : خواهر محترم نثر منظم و زيباى شما از استعداد بسيار خوبى حكايت مي‌كند. جملات رسا و كلمات پر معنا حاكى از ارادة قوى است كه بايد خود را دست كم نگيريد. ما بر اين باوريم كه در زندگى موفق خواهيد بود. پاكى و بى آلايشى در اين سن و سال لطف الهى است. در عين حال به اعتراف خودتان همه چيز از عشق كاذب شروع شده است. البته طرح اين موضوع با مخالفت شما و خانواده‌‌تان با ازدواج همخوانى ندارد، اگر چه به خاطر كمى سن و نيز نداشتن تجربة كافي، قابل توجيه است.دوران نوجوانى دوران سپردن تعلقات و از قيدوبند رها ساختن تكلّفات و مشقاتى است كه مي‌تواند در تربيت پذيرى كمك مي‌كند. شخصى به منزل شما مي‌آيد، شما به او تعلق خاطر پيدا مي‌كنيد، از شما خواستگارى مى كند، ولى سن شما كم است. او مي‌رود ازدواج مي‌كند، ولى عشق او از دلتان بيرون نمي‌رود. از او شخصى خيالى مي‌سازيد و هنوز فكر مي‌كنيد آن كسى كه ازدواج كرده، او نبوده و روزى به سراغتان مي‌آيد...اين موضوع را باور داريد كه عشق كاذب و خيالى راه به جايى نمي‌برد. اين مسئله را بدانيد كه شما نهالى در باطن رشد مي‌دهيد كه خداى نكرده ممكن است به درختى بزرگ تبديل شود. و اينك در پى چارة درمان و خشكاندن ريشة درختى افتاده‌ايد. تمام آفت ‌ها و مشكلات شما از اين مسئله ناشى مي‌شود كه شما راه دلتان را براى ورود افكار نامناسب و تخيلات شيطانى باز گذاشته‌ايد. پس تا وقتى اين راه بسته نشود، هرگز نخواهيد توانست به راه نجات دست يابيد. البته بستن اين راه بحمدالله براى شما آسان است و توبه هاى پياپى كارساز خواهد بود.‌ توصيه ما به شما اين است كه به تدريج سمت و سوى افكارتان را از اين مسير تغيير دهيد تا كاملاً از اين‌گونه بندهاى غلط رها شويد. البته انسان موجودى جايزالخطا و فراموش كار است، ولى نمي‌تواند از فطرتى قوى و هوشيار كه نعمتى خدادادى است، گريزان شود. فطرت هر آدمى او را به سوى خوبى ها رهنمون مى كند، ولى وقتى شيطان او را وسوسه كرد، او را به اشتباه وامى دارد و از مسير صحيح خارج مي‌كند.انسانى كه مريض مى شود، طبق سفارش دكتر و تجربه و احساس خودش براى آن كه از درد و مرض راحت شود، از غذاهاى چرب و شيرين و لذيذ چشم مي‌پوشد. همين كار او سبب مي‌شود كه زودتر به بهبودى برسد. شخصى كه پرهيز نمى كند، نمي‌تواند منتظر بهبودى باشد. همين دستور از طرف اسلام براى مسلمانان و مؤمنان براى سلامتى روح آنان توصيه شده است. روح بايد از خيلى لذت ها چشم‌پوشى كند تا به سعادت برسد. امام صادق(ع) فرمود:" قلب (دل) حرم خدا است. در حرم خدا غير خدا را ساكن نكن[1] ".عشق كاذب يعنى عشق شيطانى و خيالى است. آنچه در شماست، يك مكث است. درست است كه انسان نمي‌تواند مصون از خطا باشد، اما معصيت و گناه نبايد ساكن قلب شود. حضرت مي‌فرمايند در حرم خدا غير خدا را ساكن نكن. غير خدا يعنى دنيا، گناه، شيطان، دروغ، تهمت، غيبت، افكار نامناسب وشما اكنون در بند تعلق و خيالبافى هايى هستيد كه ارزشى ندارد و موجب افت تحصيلي، اضطراب روح و سلب آرامشتان شده است.از نااميدى سخت بپرهيزيد كه نااميدى بزرگترين گناه است.وقتى انسان دل مشغولى هاى دنيوى داشته باشد و دغدغه‌هاى بى ثمر در آيينة خود حك كند، هميشه مضطرب خواهد بود. هيچ جوان مسلمانى حاضر نمي‌شود شخصيّت خود را فداى دل سپردن هاى خطا كند و خود را به بهايى اندك بفروشد.توصية ذيل در بهبود وضع شما مؤثر است:1- انسان موجودى صاحب اختيار و باشعور است. او مي‌تواند با اراده اش هر كار سختى را آسان كند. پس بهتر است سمت و سوى افكار و خيالتان را تغيير دهيد.2- با خواندن كتاب هايى در مورد عقايد و احكام اسلامي، مبدأ و معاد، دنيا و آخرت مبانى اعتقادى خود را تحكيم كنيد، تا احساس پوچى نكنيد.3- سعى نكنيد به نذر روى آورده، بار تكليف اضافى روى دوشتان بگذاريد.4- زيارت معصومان و ائمة اطهار عليهم السلام آرزوى هر مؤمنى است، خصوصاً امام هشتم عليه‌السلام كه ايران اسلامى مزيّن به مرقد شريف اواست و هر ايرانى مي‌تواند به زيارتش نايل شود. مطمئناً حضرت ميهمان خود را فراموش نخواهد كرد.5- در انجام عبادت اعتدال پيشه كنيد.امام صادق عليه‌السلام فرمود:" خود را به جبر و اكراه وادار به عبادت نكنيد[2] ".6- سعى كنيد چشمتان به نگاه به نامحرم عادت نكند. امام صادق عليه‌السلام فرمود:" چه بسا يك نظر كوتاه حسرتى طولانى به ارث مي‌گذارد[3] ".اگر خواستگار خوش اخلاق، مؤمن و خانواده دارى پيدا شد، به او جواب مثبت بدهيد، زيرا در رفع چنين حالاتى تأثير دارد.وسوسه هاى قلبى تا وقتى كه به گناه منتهى نشود، گناه نوشته نمي‌شود. اشعار ذيل را بخوانيد:غرق گنه نااميد مشو ز ديدار ما كه عفو كردن بود هم دم كار مبندة شرمندة تو، خالق بخشندة من بيا بهشتت دهم مرو تو در نار متوبه شكستى بيا، هر آنچه هستى بيا اميدوارى به جوى ز نام غفار ما [1] بحار الانوار، ج70 (جاپ ايراني)، ص25، حديث 27.[2] بحار الانوار، ج71، ص213، حديث4.[3] مهدى رى شهري، ميزان الحكمه، ج4، ص3289.

پاسخ : عين عبارات مرحوم شهيد مطهرى دربارة فلسطين و ظلم هايى كه بر آنان توسط اسرائيل جنايتكار وارد مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ شود چنين است : "داستانى كه دل حسين بن على را خون كرده اين قضيّه است. اگر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ خواهيم به خودمان ارزش بدهيم اگر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ خواهيم به عزادارى حسين بن علي(ع) ارزش بدهيم بايد فكر كنيم كه اگر حسين بن على امروز بوده و خودش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ گفت براى من عزادارى كنيد مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ گفت چه شعارى بدهيد؟ آيا مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گفت بخوانيد " نوجوان اكبر من" يا مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ گفت بخوانيد "زينب مضطرم الوداع الوداع" چيزهايى كه من (امام حسين) در عمرم هرگز اين جور شعار هاى پست كثيف ذلّت آور تن ندادم و يك كلمه از اين حرف ها نگفتم اگر حسين بن على بود مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ گفت: اگر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ خواهى براى من عزادارى كنى براى من سينه و زنجير بزنى شعار امروز تو بايد فلسطين باشد شمر امروز موشه دايان است. شمر همزار و سيصد سال پيش مُرد ، شمر امروز را بشناس. امروز بايد در و ديوار اين شهر با شعار فلسطين تكان مي‌‌ خورد".[12]كلام و سخن ايشان به حق و صحيح است؛ زيرا هر زمان ، حسين و يزيد و شمر دارد، مقصود از عزادارى حسين(ع) اين است كه هر سال اهداف حسين(ع) در ذهن ها زنده شود و براى ما و اجتماع ما منشأ اثر باشد البته گريه بر مظلوميت حسين و عزادارى وسينه زدن و خواند اشعار خوب و با مضمون هاي صحيح و منطبق با تاريخ عاشورا خوب و لازم است و شهيد مطهرى اصل عزادارى را نفى نمي كند، بلكه نحوة آن و گفتن آن مطالبى كه در شأن حضرت اباعبدالله نبوده مورد اشكال قرار مي‌‌ دهد و مي‌‌ گويد بايد عزادارى براى زمان ما منشأ آثار خير و كارگشاي امور مسلمانان باشد و اين سخنى صحيح و منطقى است.[12] حماسه حسيني، ج 2، ص 168.

پاسخ : از بررسى حدود 51 مورد كلمة سحر و مشتقّات آن در قرآن به اين نتيجه مي‌‌ رسيم كه سحر از نظر قرآن به دو بخش تقسيم مي‌‌ شود: 1ـ بخشى از سحر در حقيقت فريفتن و تردستى و شعبده بازى و چشم بندى است و حقيقتى ندارد چنانكه قرآن مي‌ فرمايد: ريسمان ها و عصاهاى جادوگران زمان موسى در اثر سحر خيال مي‌ شد كه حركت مي‌ كنند[8] و هم چنين آمده است: هنگامى كه ريسمانها را انداختند چشم هاى مردم را سحر كردند و آنان را ارعاب نمودند.[9]از اين آيات استفاده مي‌ شود كه بخشى از سحر حقيقتى ندارد و اثرى نمى گذارد، بلكه نوعى تردستى و چشم بندى است و واقعيت ندارد.2ـ بخشى از سحر يا برخى از انواع سحر به راستى اثر مي‌ گذارد، مانند آية 102 سورة بقره كه داستان هاروت و ماروت را بيان مي‌ كند و مي‌ فرمايد آن دو سحر هايى را به مردم مي‌ آموختند، ولى آنان كه سحر را فرا مي‌ گفرتند بين مردو و زنش جدايى مي‌ انداختند (فيتعلمون منهما ما يفرّقون به بين المرء و زوجه) يا (و يتعلمون ما يضرّ هم و لا ينفعهم) مي‌ آخوختند چيزهايى كه به آنان ضرر مي‌ رساند و نفعى نمى بخشيد.آما آيا تأثير سحر و جادو فقط جنبة روانى دارد و يا اين كه اثر جسمانى و خارجى هم ممكن است داشته باشد؟ در آيات مذكور اشاره اى به آن نشده ، لذا بعضى معتقدند اثر سحر تنها در جنبه هاى روانى است. بنابراين، در جواب سؤال شما بايد بگوييم سحر فى الجمله تأثير دارد و لو تأثير رواني.از اين رو، در اسلام از يادگيري سحر و انجام دادن اعمال سحر و جادوگرى به شدت منع شده است.علي(ع) مي‌ فرمايد: كسى كه سحر بيآموزد كم يا زياد، كافر شده است و رابطه او با خداوند به كلى قطع مي‌ شود.[10] ولى يادگيرى آن به قصد ابطال سحر ساحران اشكالى ندارد.اما خواندن يا نوشتن دعا براي بيماران و غير بيماران اشكالى ندارد دعا كردن و درخواست شفا از خداوند متعال خوب و لازم است و تأثير آن بستگى به شرايط استجابت دعا دارد، در هر صورت دعا كردن براي بيمار خوب است. البته دعا كردن نبايد مانع درمان بيمار توسط پزشك شود. بيمار بايد تحت درمان قرار بگيرد.[7] توضيح المسائل مراجع، ج 1، ص 726.[8] طه (20) آيه 66.[9] اعراف (7) آيه 116.

پاسخ : اگر هفته اى يك يا دوبار براي تحصيل به شهر ديگر كه به حدّ مسافت شرعى است رفت و آمد كند كثير السفر محسوب مي‌‌‌‌ شود و به فتواى اكثر مراجع نماز تمام و روزه صحيح است، ولى به فتواى حضرت امام (ره) و آيت الله فاضل و رهبر معظم انقلاب چون اين سفرها، سفر تحصيلى است نه سفر شغلى بايد نماز را شكسته بخواند و روزه صحيح نيست به فتواى آيت الله تبريزى اين گونه افراد بايد احتياط كنند، يعنى روزه ها را در سفر بگيرند و نماز ها را هم شكسته و هم تمام بخوانند، ولى اگر هر دو هفته يك بار سفر مي‌‌‌‌ كند كثير السفر محسوب نمى شود و به فتواى همة مراجع معظم نماز شكسته و روزه صحيح است.[7]

پاسخ : گوش دادن به موسيقى يا نوارهاي ترانه اگر مطب و مناسب با مجالس لهو و لعب باشد يا داراى اشعار و مطالب زشت و مستهجن باشد حرام است، چه در مجالس عروسى باشد و چه در غير آن، امّا موسيقى غير مطرب و صداها و آواز هاى زيبا اشكالى ندارد.

پاسخ : به فتواى مراجع تقليد در رؤيت هلال ، ديدن با چشم غير مسلح (ديدن معمولي) را ملاك قرار داده اند و اگر ماه در منطقه اى ديده شد در شهر هاى هم افق اول ماه ثابت مي‌‌ شود و نيز اگر در مناطق شرقى ماه ديده شد براى مناطق غربى اعتبار دارد، ولى اگر در مناطق غربى ماه ديده شد، براي مناطق شرقى اثبات نمي‌شود. همين طور اگر در شهرى ماه ديده شد، براى مناطقى كه با آن شهر هم افق نيستند ماه ثابت نمى شود. البته به فتواى برخى از مراجع اثبات رؤيت ماه در يك منطقه براى كلّ نيمكرة زمين ثابت مي‌‌ شود.[6][6] توضيح المسائل مراجع، ج 1، ص 999.

پاسخ : نام كتاب حضرت نوح و حضرت ابراهيم در جايى يافت نشد، ولى در قرآن از كتاب حضرت ابراهيم به عنوان (صُحُف ) ياد شده است. " صحف ابراهيم و موسي" ظاهراً در اين آيه مراد از صحف همان معناى لغوى آن است نه اسم كتاب خاصّى باشد.

پاسخ : ازدواج موقت چه وقت آن كم باشد يا زياد از نظر اسلام صحيح و جايز است و آن زن اگر دختر باشد بايد با اجازة پدر يا پدر بزرگش عقد خوانده شود و اگر بكر نيست اجازة پدر شرط نيست، بلكه رضايت خود زن كافى است و بايد عقد خوانده شود و ديگر اين كه نبايد آن زن شوهر داشته باشد يا در عدة مردى باشد اگر شوهرش فوت كرده مدت چهار ماه و ده روز و اگر طلاق گرفته حدود سه ماه (سه ظهر از حيض) بايد عدّه نگه دارد و بعد مي‌‌ توان ازدواج دائم يا موقت بكند.

پاسخ : كسى كه موى مصنوعى در پوست سرش كاشته است بايد ته موها را مسح كند به طورى كه مقدارى از پوست سر را مسح كرده باشد، ولى اگر بر سرش چسبانده باشد براى مسح كردن اگر مقدور باشد بايد آن را از روى سر بردارد و بر پوست سر مسح نمايد و اگر مقدور نباشد بايد روى همان موها را به نيت وضوى جبيره اى مسح نمايد و احتياطاً تيمم هم بنمايد.[5][5] آيت الله فاضل لنكراني، جامع المسائل ، ج 2، مسئلة 114.