تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : ضمن تشكر از مكاتبة شما با اين واحد.از آنجا كه اين واحد پاسخگوى شبهات و سؤالات مربوط به عقايد و كلام و قرآن و تفسير تاريخ و مسائل خانوادگى و مشاوره مي‌ باشد. جهت اطلاع از تفسير صفات و أسمايدعاى جوشن كبير به كتب مربوطه، مثل مفاتيح الجنان مرحوم شيخ عباس قمى و شرح أسماء الحسنى مرحوم ملا هادى سبزوارى و ألذريعهْْ الى تصانيف الشيعه مرحوم شيخ آقا بزرگ طهرانى و غيره مراجعه نماييد.

پاسخ : برادر گرامى ! داستان غم انگيز زندگى تان را كه حكايت از فقر و مشكلات اقتصادى دارد, باور كرديم .اين مشكلِ فقط شمانيست و بسيارى ديگر با وضع اسف بارترى به زندگى پر رنج و درد ادامه مى دهند, اما بعضى توكل همراه با صبر و متانت داشته و از خدا استعانت و يارى مى طلبند تا بر مشكلاتى فائق آيند.واحد پاسخ به سؤالات واحد فرهنگى و مشاوره اى است . هدف از تأسيس چنين واحدى , پاسخ دادن به شبهه هاو كنجكاوى هاى علمى , عقيدتى و احكام است و ما متأسفانه قادر به برطرف كنندهء مشكلات اقتصادى مردم , حتى به مقدار كم نيستيم .اين نويد را به شما مى دهيم كه مسئولان محترم جمهورى اسلامى خصوصاً در مقطع كنونى در فكر رسيدگى به وضع اقتصادى مردم و افزايش حقوق و معافيت هاى مالياتى و پاداش هاى مناسب هستند. اميدواريم بركات نظام مقدس جمهورى اسلامى نصيب همهء ما شده و آرامش دينى و اقتصادى حكم فرما شود.

پاسخ : همان طور كه نوشته شد، اگر با رضايت و طيب نفس به شما هديه اى دادند، اشكالي ندارد. البته نه به عنوان مزد كار، چون مزد كار را يك بار به عنوان اضافه كارى از اداره مى گيريد.

پاسخ : اگر مراجعان با طيب نفس و رضايت كامل پولى مى دهند، اشكالى ندارد، ولى اين گونه امور علامت فساد ادارى در كشور ما است. چرا بايد كارهاى مردم مسلمين اين طور تلنبار شود و كارها پيچ بخورد كه مجبور شويد خارج از نوبت در بيرون از اداره كار كنيد؟! بديهى است شما كه اضافه كار مى كنيد، روز بعد كه به اداره مى رويد، توان سرعت در كار را نداريد و اگر كارمند با انصافى باشيد و به خود فشار بيآوريد ، در حقّ شما ظلم مى شود.برادر عزيز، كارمند متعهد و مقيد به حلال و حرام هستيد، امّا آيا همة كارمندان مانند شما دلسوز هستند؟ آيا خدا نكرده به خاطر آفريدن كار اضافى و گرفتن اموال بيشتر ، كم كارى در ساعات ادارى نمى كنند؟

پاسخ : قطع نظر از پاداش و اجرى كه براي دعا هست و اثر استجابتى كه بر دعا مترتب است، دعا اگر از حدّ لقلقة زبان بگذرد و دل با زبان هماهنگى كند و روح انسان به اهتزاز آيد، روحانيت بسيار عالى دارد، مثل اين است كه انسان خود را غرق در نور مي‌‌ بيند و شرافت گوهر انسانيت را در آن وقت احساس مي‌‌ كند. آن وقت خوب درك مي‌‌ كند كه در ساير اوقات كه چيزهاى كوچك او را به خود مشغول داشته بود و او را آزار مي‌‌ داد، چقدر پست بود. اولياى خدا هيچ چيزي را به اندازة دعا خوش نداشتند و همة خواهش ها و آرزوهاى دل را با محبوب واقعى در ميان مي‌‌ گذاشتند و بيش از آن اندازه كه به خواسته هاى خود اهميت مي‌‌ دادند، به دعا و راز و نياز اهميت مي‌‌ دادند و هيچ گونه احساس خستگى و ملالت نمى كردند.از هر دل و قلبى پنجره اى به سوي خدا هست. حتى بدترين افراد در مورد گرفتارى در وقتى كه اسباب و علل به كلى از او منقطع مي‌ شود، تكانى مي‌ خورد و به خدا التجا مي‌ كند و دست به دعا بر مي‌ دارد، زيرا ما انسانها ميل به خدا جويى و خداخواهى در فطرتمان قرار داده شده است و حالت همان طفل نوزاد را داريم كه به مادر نديده و نشناخته ميل دارد.شرايط دعادعا شرايطى دارد: 1ـ دعا و خواستن و طلب در وجود انسان به طور حقيقى باشد و تمام ذرّات وجود انسان مظهر خواستن گردد و خود را به صورت يك گداى واقعى در برابر خدا در آورد، چون فرقى است بين خواندن دعا و دعاي واقعي. تا دل انسان با زبان هماهنگى نداشته باشد، دعا واقعى نيست.2ـ شرط ديگر دعا، ايمان و يقين به رحمت بى انتهاى خدا است. در روايت آمده است: " آنگاه كه دعا مي‌ كني، حاجت خود را دم در آماده فرض كن".3ـ شرط ديگر دعا اين است كه خواستة انسان بر خلاف نظام تكوين يا نظام تشريع نباشد، مثلاً اگر كسى دعا كند كه خدايا ! من از دنيا نروم ، يا اين نمك غذا را شور نكند، بر خلاف نظام تكوين است، يا دعا كند: خدايا! من در دزدى كردن موفق بشوم، كه بر خلاف نظام تشريع است.4ـ در دعا بايد كسب و رزق و روزي كه انسان مي‌ خورد، حلال باشد و دل صاف و پاك باشد.[5]شرايط ديگرى نيز هست.حال اگر انسان دعا كرد ، ولى به خواسته هاى خود نرسيد، باز دعا فايده دارد. در روايت آمده است: دعاى او ذخيرة نيكي براى آخرت او محسوب مي‌ شود. بنابراين نبايد دعا كردن را رها كنيم، بلكه بايد همواره دست احتياج و گدايى مان به سوى خدا دراز باشد.1[5] شهيد مطهرى ، 20 گفتار، ص 285 به بعد، با تلخيص.

پاسخ : عقيقه و دعا كردن براى كسى نمي تواند با سنّت هاى تكوينى و تشريعى خداوند منافات داشته باشد. عقيقه كردن نمي تواند مانع مردن و خودكشى بشود. اگر براى كسى ده عدد شتر هم عقيقه كرده باشند، ولي او تحت تأثير عوامل ديگر قرار گرفت و دچار حوادثى شد، يا خودكشى كرد يا در جبهه و جنگ شركت كرد و شهيد شد، چنان كه ائمة اطهار شهيد شدند، با اين كه عقيقه شده بودند ويا بر اثر پرهيز نكردن خود را بيمار كرد يا ديگرى او را مبتلا ساخت، دعا و عقيقه نمى تواند مانع اين گونه چيزها باشد. قانون و سنت خدا اين است كه هر كس سم بنوشد، مي‌‌‌‌‌‌‌ ميرد و هر كس خود را از جاى بلندى پرت كند، دچار مرگ يا معلوليت مي‌‌‌‌‌‌‌ شود. درست است طدقه رفع بلا مي‌‌‌‌‌‌‌ كند و دعا و سلاح مؤمن است و عقيقه در سلامتى و رفع بلا تأثير مي‌‌‌ كند، ولى بدان معنا نيست كه انسان ديگر نبايد احتياط بكند يا از خود مواظبت نكند يا از تيررس بلاها و خطرها خود را نگه ندارد. كسى كه اين عقيده را دارد، مانند كسى است كه ماشين خود را در خيابان بگذارد و بدون اين كه قفلش كند، فقط با دعا بخواهد ماشينش از دستبرد دزد سالم بماند! خدايى كه فرموده: دعا كن، به خدا واگذار كن، توكل بر خدا بكن، صدقه بده، همان خدا گفته: از اموالت محافظت كن، مواظب خودت باش، ناپرهيزى نكن، احتياط كن، ماشين و درِ خانه ات را قفل كن.تفألى كه به قرآن زده ايد، گرچه حجّت و دليل قطعى براى چيزى نمى تواند باشد، اما احتمال مي‌ رود آن جوان تأثير حادثه اى واقع شده وعصبانيت و تنش هاى درونى او، او را مجبور به خودكشى كرده يا احتمالاً ديگرى او را هدف قرار داد است. اين گونه وقايع بايد توسط مأموران آگاهي بررسى شود و با تفأل وحدسيّات نمى توان به جايى رسيد.

پاسخ : در مورد عقيقه روايات فراوانى وارد شده و در بعضى از آن ها تعبير واجب دارد و فقها مانند صاحب جواهر از اين روايات، استحباب مؤكّد را استفاده كرده اند. عقيقه كردن واجب نيست، ولى خيلى بدان سفارش شده است. امام صادق(ع) فرمود: " كلّ مولود مرتهن بالعقيقهْْ ؛ سلامتى فرزندى در گرو عقيقه است". باز حضرت فرمود: " عقيقه واجب و لازم است". و در روايت ديگر عبدالله بن علي به امام صادق(ع) گفت: به دنبال عقيقه (گوسفند ) رفتيم اما گوسفندى پيدا نكرديم. آيا مي‌‌‌‌‌‌‌ توانيم پولش را صدقه بدهيم؟ حضرت فرمود: " نه، خدا اطعام و ريختن خون قرباني را دوست دارد" . باز امام صادق (ع) فرمود: " فرزند و سلامتى اش در گرو گوسفندي است كه روز هفتم براى او عقيقه كنند و او را نام گذارى نمايند".[1]از اين روايات استفاده مي‌ شود سلامتى و خوشبختى بچه به عقيقه كردن است. امام صادق (ع) فرمود: "پيامبر (ص) براى حسن و حسين در روز هفتم تولدشان عقيقه و دعا كرد و گفت : خدايا! استخوان هاى اين گوسفند به جاي استخوان هاى اين فرزند و گوشت او به جاى گوشت او و خون آن به جاى خون او و موى آن به موى او. خدايا! حفظ كن براى محمد و آل محمد".[2]حضرت ابوطالب (ع) در روز هفتم تولد پيامبر عقيقه كرد.[3]مستحب است گوشت عقيقه را با نخو بپزند و به همسايگان و آشنايان اطعام كنند. لزومى ندارد مصرف كنندگان حتماً فقير باشند. مي‌ توانند گوشت عقيقه را بدون پختن به آنان بدهند و مستحب است مقدارى از آن (ران يا دست گوسفند) را به قابله (ماما) بدهند. خوردن پدر و مادر بچه از گوشت عقيقه كراهت دارد.[4]1[1] وسائل الشيعه، ج 15، ص 143 به بعد؛ جواهر الكلام ، ج 31، احكام اولاد.1[2] وسائل الشيعه، ج 15، ص 158.1[3] همان، ص 159.1[4] همان، ص 156.

پاسخ : در برخى از روايات آمده است كه حضرت در بين مردم به صورت ناشناس زندگى مي‌‌‌ كند و در برخى ديگر در دره ها و بيابان ها. در برخى ديگر در مدينه در كوه رضوي (بين مكه و مدينه) و در ذى طوى (اطراف مكه) . در اين باره پاسخ قاطعى وجود ندارد.[8] 2[8] همان.

پاسخ : دربارة ازدواج و بهره مندى از فرزند براى امام مهدى (عج) با توجه به رواياتى كه در اين باره وجود دارد، نمى توان نظر قاطعى ارائه داد، ليكن با توجه به اهتمام حضرتبه سنت نبوى مي‌‌ توان حدس زد كه حضرت ازدواج كرده و از زن و فرزند بهره مند است.[7]2[7] چشم به راه مهدي، مقالة ابوالقاسم يعقوبي.

پاسخ : در بسيارى از روايات سربازان و ياران حضرت مهدى (عج) 313 نفر به تعداد اصحاب پيامبر(ص) در جنگ بدر ، بيان شده است. مانند اين روايت كه امام صادق(ع) فرمود: " كأنّى أنظر إلى القائم علي منبر الكوفه و حوله أصحابه ثلاث مأته و ثلاث عشر رجلاً على عدهْْ اهل البدر؛[4]گويا مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ بينم قائم را بر منبر كوفه و 313 نفر به شمار اهل بدر از يارانش كه پيرامونش حلقه زده اند".در روايتى ديگر حضرت فرمود: " ياران مهدى (عج) ده هزار نفرند".1[5]در روايتى از امام على (ع) ياران مهدى (عج) را به بيش از اين مقدار رسانده است. و فرمود: " يارانش دوازه تا پانزده هزار نفرند".در روايتى ديگر آمده است كه سربازان حضرت مهدي(عج) را خيل عظيم تشكيل مي‌ دهند. شمار آنها از ده تا پانزده هزار بيش تر است كه بعد از ظهور حضرت از نقاط مختلف جهان، گِرد حضرت جمع مي‌ شوند.با توجه به مجموع رواياتى كه دربارة ياران حضرت مهدي (عج) وارد شده است، مي‌ توان چنين نتيجه گرفت كه ياران خاص حضرت مهدى (عج) 313 نفرند. اين عده در آغاز ظهور كنار حضرت جمع مي‌ شوند، سپس ديگران به آن ها ملحق مي‌ شوند تا به ده يا پانزده نفر مي‌ رسند. در جريان هدايت گرى ، حضرت بسيارى به اين سپاه مي‌ پيوندند كه شمار آنان از رقم ذكر شده تجاوز مي‌ كند.[6]1[4] كمال الدين و تمام النعمه، شيخ صدوق، ج 2، ص 672.1[5] الغيبهْْ، نعماني، ص 307.2[6] براى اطلاع بيشتر ، رجوع كنيد به چشم به راه مهدي، مقاله، موافقان و مخالفان، مهدي، اثر سيد عباس رضوي.