تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : پرداخت خمس قابل چك و چانه زدن نيست وتمامى مقدارى كه خمس مال مى شود, بايد پرداخت شود. نيمى از آن براى سادات فقير و نيم ديگر سهم امام 7است و نمى توان از دو قسم مذكور كم كرد, ولى اگر كسى نتواند تمامى خمس را يكدفعه پرداخت كند, مى تواند توسط مرجع تقليد يا نمايندهء او دست گردان كند و كم كم آن مقدار خمس را پرداخت نمايد.

پاسخ : بر وام خمس تعلق نمى گيرد, ولى اگر براى تجارت و كاسبى وام گرفته ايد, بر مقدارى كه بازپرداخته ايد و جزء سرمايه ءتان شده است , خمس تعلق مى گيرد. اگر وام را براى ساختن خانه يا براى لوازم زندگى گرفته ايد, بر مقدار قسطهايى كه باز پرداخته ايد, خمس تعلق نمى گيرد.(1)(پـاورقى 1.آيت اللّه فاضل , جامع المسائل , ج 1 ص 177

پاسخ : برادر گرامى ! اين گونه تصاوير يك نمونه از صدها نمونه از تهاجم فرهنگى است كه مدت ها است عالمان متعهّد و مخصوصاً رهبر معظم انقلاب به آن هشدار داده اند, ولى كسى توجه نكرد و توطئه گران به كار خودادامه داده و مى دهند. اين توطئه ها براى از بين بردن غيرت دينى جامعهء اسلامى ايران , تهيه ديده شده تا بتوانند روح دينى و مذهبى كه منشأ زنده بودن و پويايى مردم است و انقلاب اسلامى به بركت آن به وجود آمد, تضعيف كنند ودوباره اسلام را به گوشهء خانه ها و داخل مسجدها محصور كنند و افراد لاابالى بر مسند قدرت تكيه زنند و راه را برروى غرب و فرهنگ منحطّ غربى باز كنند. گردانندگان اين صحنه ها نزد خدا عذابى اليم خواهند داشت . آنان كه بابرنامه هاى خود, انقلاب اسلامى را كه ثمرهء خون هزاران شهيد راه خدا است , تضعيف مى كنند و از درون آن را منحرف يا مضمحل مى گردانند. در اين راستا كمك هاى مادى امريكا و قدرت هاى غربى و پخش انواع ابتذال فرهنگى وطراحى انواع فتنه هاى زيركانهء داخلى و ايجاد تفرقه ملّت مسلمان و طرح جدايى دين از سياست و ايجاد شك وشبهه در اذهان ناپخته و ناتوان و خوشحالى و تأييد موج سوارانى كه از دير باز در كنار انقلاب بوده اند, همه دست به دست هم داده و معجونى به وجود مى آورد كه نتايجش همين است كه شما به آن توجه نموده ايد. بايد با ارشاد وهدايت مردم مخصوصاً جوانان و با صبر و متانت و با برنامه ريزى و با دعا و انابه به درگاه خدا از انقلاب اسلامى وارزش هاى دينى حراست نماييم .

پاسخ : براى از بين بردن اضطراب، استرس و نگرانى است. اگر اضطراب و نگرانى بيش از اندازه معمول باشد، بيمارى محسوب مى‏شود و بايد آن را درمان كرد. در درمان اضطراب بايد با ريشه‏هاى اضطراب مبارزه كرد و اگر آن‏ها در زندگى انسان وجود دارد، آن‏ها را ريشه كن كرد.در جوانان چند چيز ممكن است عامل اضطراب باشد:1 - ترس و دلهره نسبت به آينده: شايد بتوان گفت بيشترين عامل اضطراب و استرس در جوانان ما همين مسئله باشد، در حالى كه با اندكى تأمل مى‏توانند خود را از اين عامل نگرانى نجات دهند، چون به نظر مى‏رسد اين ترس و دلهره نسبه به آينده بى جهت باشد، زيرا هزاران بلكه ميليون‏ها جوان در طول تاريخ بشريت زندگى كرده و همه داراى زندگى و زن و فرزند و كار و كاسبى شده‏اند. بسيارى از آنان به درجات عالى كمالات انسانى رسيده‏اند. خداوند متعال همان طور كه در خلقت ما نقش داشته در نگهدارى و اداره ما نيز نقش دارد. جوانان ما با اميد و توكل بر خدا از هيچ مشكلى ترس ندارند و با توجه به عنايات حق تعالى بر تمامى مشكلات غلبه مى‏كنند.2 - جوانانى كه مشغول تحصيل هستند، از عدم موفقيت خود نگران مى‏شوند كه بايد با جديت و تلاش، از فرصت‏هاى بهترين استفاده را بنمايند، كه حتماً مقرون به موفقيت خواهد بود.3 - مشكلات مالى نيز سهم به سزايى در بروز اضطراب و نگرانى دارد كه بايد با قناعت و زهد و ساده زيستى و اسراف نكرده جلوى بروز استرس و نگرانى را گرفت. تصميم و جديت و رابطه با خدا و مطالعه بزرگان علم و فرهنگ مى‏تواند در رفع اضطراب و استرس مفيد و كار ساز باشد.

پاسخ : يكى از آثار مسائلى كه در سؤال قبل مطرح شد، شكست روحيه فرزندان و هجوم افكار هرز و احساس پوچى در زندگى است. مشكلات خانوادگى تأثير منفى در فرزندان دارد. فرزندان با مطالعه و رشد فكرى بايد خود را از اين مهالك نجات دهند و آثار سوء آن‏ها را از خود دور كنند. شما بايد نااميدى و احساس پوچى را از خود دفع كنيد، به اين صورت كه فكر كنيد بايستى با اتكا بر خود به مشكلات آينده زندگى رسيدگى كنيد. براى اين كار هر چه سريع‏تر بايد درستان را بخوانيد و مدركتان را بگيريد و دنبال كار مناسبى باشيد. اگر افكارتان پريشان است، سعى كنيد براى مطالعه به كتاب خانه و سالن مطالعه برويد. از تمامى اوقات و فرصت‏ها خوب استفاده كنيد، حتى چند دقيقه وقت گران بهايتا ن را هدر ندهيد. اين طور نباشد كه چند دقيقه با اين دوست و چند دقيقه با آن دوست و مقدار صرف بازى و مقدارى صرف كارهاى ديگر شود. وقت‏هاى كم و كوچك بسيارى از وقت شما را مى‏گيرد. در موقع نماز سعى كنيد به مسجد برويد و نماز را با جماعت بخوانيد. قبل و بعد از نماز با دعا از خدا كمك بگيريد تا موانع سر راه شما را برطرف فرمايد. مناجات با خدا شما را از پوچى گرايى نجات مى‏دهد. هر روز چند دقيقه مناجات هايى را كه در مفاتيح از امام سجاد(ع؟ به نام مناجات خمسة عشر و دعاى ابوحمزه ثمالى و دعاهاى ديگر آورده شده، بخوانيد. حتماً روحيه شما را تغيير خواهد داده و اميد و نشاط را در شما زنده خواهد كرد.

پاسخ : بسيارى از خانواده‏ها دچار چنين مشكلاتى كه مطرح كرده‏ايد، مى‏باشند و اكثر آن‏ها ريشه در مسائل فرهنگى و اقتصادى دارد. بى توجهى يا كم توجهى به مسائل و احكام و اخلاق اسلامى، زندگى را بر انسان سخت و دشوار مى‏گرداند. قرآن مى‏فرمايد: "و من أعرض عن ذكرى فان له معيشة ضنكاً و نحشره يوم القيامة أعمى؛(1) هر كس از ياد خدا و از توجه به معنويت روبگرداند، زندگانى براى او دردسر و همراه با مشكلات خواهد شد و روز قيامت به صورت نابينا وارد محشر خواهد گرديد".چه بسيار افرادى كه از نظر مادى و اقتصادى، زندگانى بسيار مرفّه و خوبى دارند، اما به خاطر بى توجهى به معنويت هميشه احساس كمبود مى‏كنند و هيچ آرامشى بر زندگى آن‏ها حاكم نيست.هميشه مى‏دوند اما به جايى نمى‏رسند، چون ذكر خدا در قلبشان مرده است و به نماز و دعا و راز و نياز توجهى ندارند. آنان نسبت به دين بى تفاوت اند و ارزش‏هاى دينى و معنوى را زير پا مى‏گذارند. اگر به آن‏ها خدشه‏اى وارد شود، ناراحت نمى‏شوند و از خود بازتابى نشان نمى‏دهند. تمامى وجودشان را غفلت و دورى از خدا پر كرده است. از نعمت‏هاى الهى استفاده مى‏كنند، اما شكرش را به جا نمى‏آورند. در مقابل، بعضى از مؤمنان با اين كه از زندگى ساده و بى آلايشى برخوردارند، اما قناعت و زهد و تقوا و ذكر خدا و توجه به نماز و مسجد و قرآن، آنان را آن چنان تحت تاثير قرار داده است كه هيچگاه خود را مبتلا به زرق و برق دنيا نمى‏كنند. كار و تلاش مى‏كنند، اما عمر و مال خود را صرف امور بيهوده نمى‏كنندو خود را دچار قسطه‏هاى ماهانه و بدهكارى‏هاى فراوان نمى‏كنند. البته مشكلات اقتصادى در تمامى كشورها و در كشور ما هست و گرانى اجناس و لوازم زندگى بر همگان واضح است. بسيارى از مشكلات ناشى از اين مسئله است. نقش جوانان و نوجوانان در كمك به پدر و مادر در اين مسئله بسيار مفيد و لازم است. بايد توقعات خود را كم كنيم و به لباس ساده و خوراك ساده قانع باشيم و از ولخرجى پرهيز كنيم. خرج‏هاى اضافى براى پدر و مادر نتراشيم و در فصل هايى كه درس تعطيل مى‏شود، به كارى درآمدزا مشغول شويم، تا مقدارى از بار مشكلات اقتصادى كه بر والدين مخصوصاً بر پدر سنگينى مى‏كند، كاسته شود.پى‏نوشت‏ها:1 - طه (20) آيه 124.

پاسخ : اغلب پدر و مادرها به جوانان توجه مى‏كنند، اما برخى كم‏تر. همه آن‏ها فرزندان خود را دوست دارند و به آن‏ها علاقه‏مند هستند. علت هايى كه مى‏تواند در واگذار نكردن مسئوليت‏ها به جوانا ن مؤثر باشد:1 - ناتوانى بعضى از جوانان در انجام امور: پدر يا مادر مى‏بيند اگر كارى را به فرزندش واگذار كند، كار خراب مى‏شود، به خاطر اين كه جوان توانايى انجام كار را ندارد. گاهى پدر و مادر نياز شديد به همكارى ديگران مخصوصاً فرزندان دارند، ولى به خاطر ترس از عدم كارآايى اقدام نمى‏كنند. بنابراين جوانان عزيز بايد با خلاقيت و جديت و دقت، سطح كارآيى خود را بالا ببرند و درخدمت كردن به پدر و مادر پيشقدم شوند.2 - خوف و ترس پدر و مادر از ناتوانى فرزند: برخى از والدين ديده يا شنيده‏اند مثلاً جوان همسايه كه كارى بر عهده داشت، كار را خراب كرد. لذا مى‏ترسند اگر كارى را به جوان خود واگذار كنند، مانند جوان همسايه بشود.3 - عدم اعتماد به جوانان: برخى از پدر و مادرها اعتماد به فرزند ندارند. لذا فرزندان بايد با حسن نيت و دلسوزى، اعتماد پدرو مادر را جلب كنند.4 - بى توجهى جوانان به برخى كارها. حتى برخى كارهاى خود را بر دوش پدرو مادرمى گذارند، مثلاً جوانى كه هيچ موقع خانه را جارو نكرده، ظرفها را نشسته، شيشه‏ها و باغچه را تميز نكرده، لباسها را نشسته و لباس‏هاى خود را با لحنى تند و خشن به مادر داده كه بشويد. بى توجهى جوانان باعث مى‏شود پدر و مادر اميد خود را از جوان قطع كنند و كارها را خود برعهده بگيرند و سختى‏ها را تحمل كنند.5 - ناآگاهى برخى از والدين نسبت به اين كه بايد از جوانان مسئوليت و كار مطالبه كنند. برخى از پدر و مادرها بچه‏هاى خود را لوس و بى رمق پرورش مى‏دهند و حال آن كه از رسول خدا(ص) آمده است: "الولد سيد سبع سنين و عبد سبع سنين و وزير سبع سنين؛(1) فرزند در هفت ساله اول، آقا است و بايد پدر و مادر با عطوفت و بزرگوارى و احترام فرزندان خردسال را تربيت كنند. در هفت ساله دوم بايد پدر و مادر از بچه كار و تلاش بخواهند و او را به كار بندند و از او كارهاى متناسب با شأن فرزند طلب نمايند. در هفت ساله سوم با او مشورت كنند و از جوان خود كارهاى مهم را مطالبه كنند و به او مسئوليت هايى با نظارت خودشان بدهند كه جوان احساس غرور و شادمانى بكند و خود را براى اداره زندگى مستقل آماده كند".پى‏نوشت‏ها:1 - بحارالانوار، ج‏101، ص 95.2 - طه (20) آيه 124.

پاسخ : تراشيدن ريش (در صورتى كه صدق ريش بكند) جائز نيست و احتياط در ترك آن است. همين طور سه تيغه كردن يا زدن ريش با ماشين‏هاى صورت تراشى جائز نيست. بايد مقدارى ريش بلند باشد كه بر آن صدق ريش بكند.(1) البته به فتواى برخى از فقها گذاشتن ريش پروفسورى كافى است.(2)پى‏نوشت‏ها:1 - آيت الله فاضل، جامع المسائل، ج‏1، ص 248.2 - آيت الله صانعى، مجمع المسائل، ج‏1، ص 307.

پاسخ : گوش دادن به موسيقى هايى كه مطرب و مناسب با مجالس لهو و لعب و عياشى باشد و انسان را به شهوت سوق دهد، حرام است، ولى گوش كردن به موسيقى هايى كه آثار سويى ندارد و فقط شادى آور است، اشكالى ندارد.(1)پى‏نوشت‏ها:1 - آيت الله فاضل، جامع المسائل، ج‏1، ص 254؛ آيت الله تبريزى، استفتائات جديد، ص 218.

پاسخ : استفاده از مواد خوشبو كننده مانند عطر و ادكلن براى روزه دار نه تنها اشكالى ندارد، بلكه بر استحباب خوشبو و معطر بودن باقى است.(1) فقط بوييدن گلهاى خوشبو براى روزه دار كراهت دارد.(2)پى‏نوشت‏ها:1 - آيت الله تبريزى، استفتائات جديد، ص 144.2 - توضيح المسائل مراجع، ج‏1، مسئله 1657.