تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : خمس با شرايطى در هفت چيز واجب مى شود. از آن هفت قسم , آن چه مورد نياز غالب مردم است ,منفعت كسب است . هرگاه انسان از تجارت يا صنعت يا هر كسب و كارى , مالى به دست آورد, چنانچه از مخارج سال خود و زن و فرزندانش زياد بيايد, بايد خمس يعنى 15آن را به مرجع تقليد خود يا به نمايندهء او بپردازد.(1)زكات نيز با شرايطى در نُه چيز واجب مى شود: 1 گندم 2 جو 3 خرما 4 كشمش 5 طلا 6 نقره 7 شتر 8گاو 9 گوسفند. اگر كسى يكى از اين نُه چيز را مالك باشد, با شرايطى بايد مقدارى از آن ها را به عنوان زكات به مصارف هشتگانه برساند.(2)به كتاب ها و روزنامه هايى كه لازم داشته ايد و خريدارى كرده ايد, خمس و زكات تعلق نمى گيرد.مبلغى را كه خانوادهء محترمتان در بانك به عنوان سپرده گذارده اند, اشكالى ندارد و منافعى كه بانك به شمامى دهد, حلال است , چون بانك ها در نظام اسلامى بر اساس معاملات شرعى مانند مضاربه و جعاله و خريد و فروش عمل مى نمايند. سپرده گذار و بانك بايد طبق شرايط عمل كنند. منافعى كه بانك مى پردازد يا مى گيرد, حلال است .(3)اگر بر مبلغ مذكور و بر منافع آن سال بخورد, معين يك سال بماند و خرج مؤونات لازم زندگى نشود, بايد خمس مبلغ مذكور و خمس منافع آن را بپردازيد.(پـاورقى 1 .توضيح المسائل مراجع , ج 2 ص 13(پـاورقى 2.همان , ص 113(پـاورقى 3.آيت اللّه فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 ص 285

پاسخ : شرح حال و كيفيت زندگانى آيات عظامى كه زنده هستند, كمتر در جايى نوشته يا گفته مى شود, مگرآن چه كه از نحوهء زندگى و سادگى و بى آلايشى و تواضع و عبادت آنان ظاهر و بارز است . جزئيات زندگانى آنان برما پوشيده است . به طور خلاصه : مراجع تقليد عالمانى هستند كه حداقل چهل سال درس و تدريس در حوزه هاى علميه داشته اندو با فقر و كمبود ساخته اند. زندگانى آنان غالباً زاهدانه است . اگر خانهء بعضى از مراجع را مشاهده كنيد, از در و ديوارآن آثار زهد و تقوا مشاهده مى شود. آنان از زرق و برق دنيا پرهيز دارند و به آن توجهى نمى كنند و حالات روحى ومعنوى خاصى دارند. عشق به پيامبر و اهل بيت : از سيما و زندگانى آن ها هويدا است . اين حقايق را انسان وقتى درك مى كند كه مدتى از نزديك با آنان باشد. بهترين نمونه اى كه شايد مردم ايران , بيشتر از صدا و سيما با زندگانى ونحوهء معاشرت ايشان آشنا هستند, حضرت امام خمينى (ره ) است . مى توانيد شرح حال حضرت امام خمينى (ره ) را ازكتاب سايهء آفتاب مطالعه كنيد.

پاسخ : اشكالى ندارد, نه از نظر بهداشتى و نه شرعى . بعد از تماس تلفنى , نامهء سركار عالى را به جامعة الزهرا ارسال كرديم و ان شاءاللّه از طرف جامعة الزهرا براى شما پاسخ مى دهند و از آن نامه چيزى در واحد ما موجود نمى باشد.

پاسخ : اگر مراد, ارتباط ارواح مؤمنان در عالم برزخ باشد, بايد به عرض برسانيم : در روايات آمده : آن ها باهم ملاقات مى كنند; پيش هم مى روند و از يكديگر پرس و جو مى كنند. به عنوان مثال از حضرت امام صادق 7نقل شده : هنگامى كه روح تازه اى بر آن ها وارد مى شود مى گويند: فعلاً او را رها كنيد و كارى به كار او نداشته باشيد, چون از هول عظيمى رهايى يافته است .سپس مى پرسند: فلانى چه شد و فلان كس چه شد؟ اگر بگويد: من كه آمدم , او زنده بود, خوشحال مى شوند و خدا را شكرمى كنند و اظهار اميدوارى مى نمايند. اگر بگويد: از دنيا رفته و جلوتر از من آمده است , همه ناراحت و نگران مى شوند ومى گويند سقوط كرد, سقوط كرد>.(1)توضيح : اين كه اگر بگويد: فلانى زنده بود, ارواح شاد مى شوند, چون اميد واصل شدن او را به بهشت برزخى دارند, ولى اگر بگويد: او جلوتر از من آمده است , متوجه مى شوند روحش وارد بهشت برزخى نشده , پس حتماًگرفتار شده و وارد دوزخ برزخى شده است . به همين علت مى گويند: او سقوط كرده است .(پـاورقى 1.محمد باقر مجلسى , بحارالاءنوار, ج 6 ص 269

پاسخ : حضرت امام موسى بن جعفر7به اسحاق بن عمار فرمود: نيز فرمود: بگو: اللّهم صلى على محمد و آل محمّد و تقبّل شفاعته وارفع درجته ; خداوندا! بر محمد و آل محمدرحمت فرست و شفاعتش نسبت به امت را قبول كن و مقام و مرتبه و درجه اش را بالا ببر.>(1)در قرآن مجيد مى خوانيم : .(2)واژهء صلات , هرگاه به خداوند تبارك و تعالى نسبت داده شود, به معناى فرستادن رحمت است و هرگاه به فرشتگان و مؤمنان نسبت داده شود, به معناى طلب رحمت است .رسول خدا با اين كه اشرف الاءنبيا است و آخرين مرحلهء كمال را كه ممكن بود در دنيا كسب شود, كسب كرده , درعين حال خداوند به او دستور داده كه از من بخواه تا مقام و درجه ات را بالا ببرم و شما را در قلهء كمال و درجهء نهايى برسانم .وقتى پيامبر اكرم كه غايت خلقت است و در اوج كمال قرار دارد, نيازمند دعا و رحمت و درود باشد, چگونه ممكن است شهيدان راه خدا نياز به فاتحه و طلب مغفرت نداشته باشندحتماً نيازمندند و خواندن فاتحه و قرآن و خيرات كردن در وضع آنان اثر دارد. (پـاورقى 1.محمد باقر مجلسى , بحارالاءنوار, ج 18 ص 367 حديث 72(پـاورقى 2.احزاب (33 آيهء 56

پاسخ : محمد بن مسلم مى گويد: خدمت امام صادق 7عرض كردم : مردگان را زيارت كنيم ؟ فرمود: آرى گفتم :آيا آن ها مى دانند به زيارتشان رفته ايم ؟ فرمود: بلى , قسم به خدا! مى دانند و شاد مى شوند و به شما انس مى گيرند.عرض كردم : وقتى به زيارت آنان مى رويم , چه بگوييم ؟فرمود: .(1)در كتاب تأليف از حضرت امام صادق 7روايت شده : .(2)(پـاورقى 1.مفاتيح الجنان , باب زيارت قبور مؤمنين , تأليف محدّث قمى , ص 992 مؤسسه انتشارات نبوى .(پـاورقى 2.نقل از مفاتيح الجنان , باب زيارت قبور مؤمنان , تأليف محدث قمى ـ ص 992 چاپ مؤسسهء انتشارات نبوى .

پاسخ : امر به معروف و نهى از منكر واجب كفايى است , نه عينى . اگر به اندازهء كفايت نباشد و شرايط موجودباشد, بر انسان واجب مى شود امر به معروف و نهى از منكر كند.شرايط وجوب امر به معروف و نهى از منكر عبارت است از: 1 علم و آگاهى ; كسى مى تواند امر به معروف و نهى از منكر كند كه اوّلاً آن دو را بشناسد و ثانياً به احكام شرعى علم و آگاهى داشته باشد.2 احتمال تأثير; احتمال بدهد سخنش در طرف اثر دارد, كه در غير اين صورت واجب نيست .3 طرف اظرار بر معصيت داشته باشد; پس اگر بداند كسى كه واجبى را ترك كرده و معصيتى را مرتكب شده , ازاين عمل توبه كرده است , ديگر واجب نيست او را امر به معروف و نهى از منكر كند.4 مفسده نداشته باشد; مفسده عبارت است از ضرر جانى , يا آبرو و حيثيتى و يا مالى قابل اعتنا.5 واجب بودن معروف و حرام بودن منكر پيش فاعل ثابت بوده و در ترك واجب و فعل حرام عذرى نداشته باشد. گفتنى است : اگر معروف يا منكر از امورى باشد كه شارع مقدس به آن اهميت زياد مى دهد, مثل اصول دين وحفظ قرآن از خطرات و حفلظ عقايد مسلمانان يا احكام ضروريه بايد ملاحظهء اهميت شود و مجرّد ضرر, موجب واجب نبودن نمى شود.(1)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 ص 618ـ 629

پاسخ : براى حفظ قرآن سه روش بيان شده است : 1 تكرار و تمرين ;2 استفاده از نوارهاى ترتيل ;3 نوشتن آيات .به نظر افراد مجرّب اولى بهترين روش ها است . در حفظ قرآن در شرط وجود دارد: فردى و عمومى .در شرط فردى توجه به نكات زير لازم است :1 حافظ در وهله اول تن صداى خود را امتحان كند كه قوى است يا متوسط و يا ضعيف ؟سپس آزمايش كند كه اگر تند بخواند, بهتر ياد مى گيرد يا كند و يا متوسط. هر كدام بهتر بود, همان را انتخاب كند.2 در مواقعى به حفظ قرآن بپردازند كه مغز در آرامش كامل قرار دارد. در اين خصوص به نكات زير توجه شود:مكان حفظ; توصيه مى شود حفظ در مكان ثابت صورت بگيرد. محيط حفظ به گونه اى باشد كه ذهن در يك جامتمركز شده و پراكنده نشود.ب ) زمان حفظ; اوقاتى كه انسان از آرامش ذهنى بيشترى برخوردار است , عبارت است از اول صبح تا قبل ازطلوع آفتاب .ج ) پرهيز از اشتغالات غير ضرورى , مثلاً اگر دانش آموز يا دانشجو است , علاوه بر كارهاى مربوط به تحصيل , به كارهاى غير ضرورى نپردازد, زيرا يكى از عوامل مهم حفظ قرآن , تمركز است .د) داشتن نظم در كار.در اين مورد بسيار به جا است نكات زير را مد نظر قرار بدهد:نكتهء اول : وقت حفظ كردن را مشخص كند و هيچ گاه آن را تغيير ندهد و هر روز در آن ساعت به حفظ قرآن بپردازد.از جملهء موارد رعايت وقت اين است كه بين وقت ها فاصله نيندازد, مثلاً اين طور نباشد كه يك هفته حفظ كند,هفتهء دوم تعطيل نمايد و در هفتهء سوم مجدداً به حفظ بپردازد.نكتهء دوم : بهتر است هنگام راه رفتن به حفظ قرآن نپردازد.نكته سوم : كم كم حفظ كند,اما با كيفيت خوب .دربارهء شرايط عمومى از ذكر نكاتى ناگزيريم : 1 از يك قرآن استفاده كرده و تا آخر آن را تعويض نكند. بهترين چاپ , عثمان طه است . 2 آغاز حفظ قرآن از حفظ اسامى سوره ها باشد, به اين ترتيب , اسامى سوره هارا دخه تا ده تا تقسيم كند. اول ده تاى نخست را حفظ كند, بعد ده تاى دوم را و همين طور... .بعد از حفظ اسامى به حفظ سوره ها بپردازد.پيشنهاد مى شود از جزء سى ام شروع كند, چون به خاطر كوتاه بودن سوره ها زود حفظ مى كند و باعث دلگرمى واميدوارى مى شود.3 بهتر است براى حفظ آيات سوره آن را به چند دسته تقسيم كند و دسته دسته حفظ كند.4 حافظ آن چه را حفظ مى كند, براى ديگرى بخوامند و او گوش كند و اغلاطش را بگيرد.5 گوش دادن به نوارهاى ترتيل سفارش مى شود.6 فراگيرى صرف و نحو عربى براى حفظ قرآن بسيار مؤثر است .تذكر: محقق طوسى براى نگهدارى محفوظات مطلب قابل توجّهى در كتاب آورده است .توجه شما را به آن جلب مى كنيم :از قوى ترين ابزار براى نگه دارى محفوظات و به حافظه سپردن , تلاش و كوشش , تمرين و ممارست , كم خورى ,خواندن نماز شب با خضوع و خشوع و قرائت قرآن است .(1)در كلام محقق طوسى براى حفظ و نگه دارى محفوظات پنج عامل ذكر شده است : اول : تلاش و كوشش بر نگه دارى ; دوم : ممارست و تمرين محفوظات ;سوم : كم خوى ; بايد بهاندازهء نياز به بدن غذا رساند;چهارم : خواندن نماز شب با خضوع و خشوع خاصى ;پنجم : قرائت و تلاوت قرآن مجيد.(2)(پـاورقى 1.سفينة البحار, ج 2 از مجلات 8جلدى , چاپ دارالاءسوة, محدث قمى .(پـاورقى 2.اقتباس از دانشنامهء قرآن , ج 1 ص 942ـ 944 به كوشش بهاءالدّين خرمشاهى .

پاسخ : طريقهء وضو گرفتن به اين كيفيت است :صورت را از بالا به پايين مى شويد, از جايى كه موى سر بيرون مى آيد تا آخر چانه . بعد دست راست را از آرنج به پايين و بعد دست چپ را همين طور مى شويد و سپس مسح سر و مسح روى پاى راست و چپ .(1)در وضو, شستن صورت و دست هامرتبهء اول واجب , مرتبه دوم جايز و مرتبهء سوم حرام است .(2)گفتنى است : شستن يك مرتبه , تنها به آب ريختن نيست . بلكه به اين است كه تمام عضو شسته شود. بنابراين ممكن است چند مشت آب به قصد وضو بريزد تا تمام عضو شسته شود و اين يك مرتبه حساب مى شود.(3)يكى از مراجع بزرگوار در پاسخ به اين سؤال فرمود: (4)با توجه به فتواى معظم له , وضوى كسى كه صورت و دست هاى خود را سه بار مى شسته , نه سه بار آب مى ريخته , باطل است و بايد نمازهاى خود را قضا كند.در پاسخ اين سؤال كه آيا هنگام ريختن آب به صورت اگر دست به صورت بخورد, وضو باطل است ؟ بايد گفت :كه خير, صرف خوردن دست به صورت بدون شستن مانعى ندارد.(پـاورقى 1.توضيح المسايل مراجع , ج 1 ص 162(پـاورقى 2.همان , ص 165(پـاورقى 3.آيت اللّه فاضل , جامع المسايل , ج 1 ص 46(پـاورقى 4.همان , ص 47

پاسخ : اگر بعد از استبرا مايع مشكوكى از انسان خارج شود, محكوم به طهارت است و احتياج به شستن نداردو وضو را باطل نمى كند, ولى اگر بدانيد آن مايع قطرات بول است , بايد از آن اجتناب كنيد, اما چون شك داريد بول است , بايد آن را پاك بدانيد.()(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئلهء 73