تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : ازدواج موقت با زن هاى اهل كتاب اشكالى ندارد(1) و نحوهء خواندن عقد موقت فرقى ندارد.(2)(پـاورقى 1.تحريرالوسيله , ج 2 ص 285(پـاورقى 2.همان , ص 246

پاسخ : مرد مى تواند بدون كسب رضايت زنش , ازدواج موقت بكند.(1) اگر بدون رضايت زن اول ازدواج كند, اشكالى ندارد, گرچه قانوناً اشكال دارد و در دفترچه ازدواج اين مورد مطرح شده است .(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 مسئله 2421به بعد; تحريرالوسيله ج 2 ص 246

پاسخ : برادر عزيز! در زمينهء ازدواج بايد با دقت و با صبر و حوصله اقدام كنيد. علاقهء شما به آن دختر وجواب مثبت او قدم اوّل است . قدم بعدى اين است كه اين مطلب را به پدر و مادر خود بگوييد و با همراهى آنان براى گفتگو و خواستگارى به منزل دختر برويد. اگر توافق حاصل شد و بر شروط طرفين آگاهى و توافق شد, به طوررسمى ازدواج كنيد.از نظر سنى هر دو متناسب هستيد. ان شاءاللّه آن چه صلاح است , انجام گيرد.در مورد سؤال چهارم سفارش ما اين است كه پاى خود را از آن مسئله كنار بكشيد. البته اگر با شما مشورت كردند, آن چه خير و صلاح آنان است , صادقانه و بدون سرپوشى گذاشتن روى مسائل به آنان بگوييد, وگرنه كارى به آنان نداشته باشيد.

پاسخ : خداوند تبارك و تعالى و اولياى صالحين از كسانى كه نمازشان را به موقع مى خوانند و اهل نماز وعبادت هستند, تشكر و قدردانى مى كنند. چند ركعت نماز براى عبوديت پروردگار چيزى نيست كه ما از آن مضايقه كنيم يا سهل انگارى بكنيم . مقتداى ما پيامبر6و امامان بزرگوار هستند. آيا آن ها نمازشان را ترك مى كردند؟! (1) به او اقتدا كنيد و خود را با او تطبيق دهيد. او براى نماز انتظار مى كشيد و مى فرمود: بلال اذان بگو تا من با خدا انس بگيرم و از مشغلهء دنيا آسوده شوم .كيفيت نماز اميرالمؤمنين 7را لابد شنيده ايد و كثرت عبادت هاى او معروف است . او از پيامبر نقل مى فرمود:.(2)در روايت آمده : نزديك ترين حالت به كفر اين است كه انسان عمداً نمازش را ترك كند>.(3)پيامبر6فرمود: .(4)باز فرمود: .(5)و امام صادق 7فرمود: .(6)فوائد نمازيكى از مهم ترين فائده هاى نماز واقعى اين است كه انسان را از زشتى ها و پليدى پاك مى كند. (7)دومين فائده اين است كه نماز واقعى انسان را از زشتى ها و گناهان باز مى دارد: .(8)سومين فائده اين است كه نماز ذكر و ياد خدا است و باعث اطمينان قلب مى شود. در اين دنياى پرهياهو نمازبهترين وسيلهء آرامش است : .(9)در پايان قرآن مى فرمايد: نماز بكنيد كه در وقت خود خوانده شود و براى عبادت خدا خضوع و خشوع داشته باشيد>.(پـاورقى 1.احزاب (33 آيهء 21(پـاورقى 2.آثار الصادقين , ج 11 ص 92 به نقل از سفينة البحار.(پـاورقى 3.همان , ص 133 به نقل از صحيح مسلم , ج 1 ص 88(پـاورقى 4.صادق احسانبخش , آثار الصادقين , ج 11 ص 134(پـاورقى 5.همان , ص 135(پـاورقى 6.همان .(پـاورقى 7.هود (11 آيهء 114(پـاورقى 8.آثار الصادقين , ج 11 ص 140(پـاورقى 9.رعد (13 آيهء 28

پاسخ : آيهء 255سورهء مباركهء بقره در احاديث به شهرت دارد و پيامبر اكرم 6و ائمه ءمعصومين : اهميت خاصى براى آن قائل بوده اند. از اميرالمؤمنين 7نقل شده است : .(1)رسول خدا6فرمود: . على 7فرمود: .(2); يعنى ذاتى كه يگانه و جامع جميع صفات كمال و پديد آورندهء جهان هستى است . فقط او معبود همهء انسان ها و ديگر موجودات است و به جز او معبودى نيست .و او زنده و نگه دارندهء جهان هستى است .; خدا را نه چرت مى گيرد و نه مى خوابد. اين جمله اشاره به اين حقيقت دارد كه فيض ولطف خداوند دائمى است .; ملكيت مطلقهء آسمان ها و زمين و آن چه در آن ها است , از آنِ خدا است . ; هيچ كس بدون فرمان خدا نمى تواند در پيشگاه او شفاعت كند.در حقيقت اين جمله مكلّل معنى قيوميّت خداوند و ملكيت مطلقه او نسبت به تمام موجودات عالم هستى است . اگر مشاهده مى كنيم , كسانى در پيشگاه خداوند شفاعت مى كنند, دليل آن نيست كه آن ها مالك چيزى هستند واستقلال در تأثير دارند, بلكه مقام شفاعتر ا نيز خداوند به آن ها بخشيده است .; خداوند از گذشته و آيندهء شفيعان آگاه است . اين جمله تأكيد بر قدرت كامله ءپروردگار و عدم قدرت ديگران در پيشگاه او دارد.كسى به چيزى از علم پروردگار احاطه پيدا نمى كند مگر آن چه را كه او بخواهد. ; تخت قدرت و سلطنت او تمامى آسمان ها و زمين را فرا گرفته است و تمامى عالم هستى تحت سيطره و تسلّط خداوند قادر متعال قرار دارد.از امام صادق 7نقل شد: .(3); نگه دارى آسمان ها و زمين براى خدا دشوار نيست و او بلند مرتبه است .; در قبول دين اكراهى و اجبارى نيست , زيرا راه درست از راه منحضرف آشكار شده است . بنابراين كسى كه به طاغوت (بت و شيطان و هر موجود طغيانگر) كافر شود و به خدا ايمان آورد, به دستگيره ءمحكمى دست زده است كه گسستنى نيست و خداوند شنوا و دانا است .اصولاً اسلام و هر مذهب حقّ از دو جهت نمى تواند جنبهء تحميلى داشته باشد: 1 بعد از روشن شدن حق از باطل , نيازى به تحميل و توسل به زور نيست .2 اصولاً دين كه از اعتقادات قلبى ريشه مى گيرد, ممكن نيست تحميلى باشد.زور و شمشير و قدرت نظامى در اَعمال و حركات جسمانى مى تواند اثر بگذارد, نه در افكار و اعتقادات . اسلام در سه مورد متوسل به زور و قدرت نظامى مى شود: 1 در مورد محو آثار شركت و بت پرستى و خرافه پرستى و هر چه فتنه و ناهنجارى هاى اجتماعى باشد: .(4)2 در برابر كسانى كه نقشهء براندازى و نابودى مسلمانان يا نظام اسلامى را مى كشند, به عنوان دفاع از ارزش هاى اسلامى .3 براى كسب آزادى در تبليغ , زيرا هر آيينى حق دارد به طور آزاد و منطقى خود را معرفى كند و اگر كسى مزاحم باشد, با آن مى جنگد, مانند جنگ هاى مسلمانان با سران مجوس . بعد مى فرمايد: ; خداوند ولىّ و سرپرست كسانى است كه ايمان آورده اند. آنان را از ظلمت ها به سوى نور بيرون مى برد, امّا كسانى كه كافرند, اولياى آنان طاغوت است كه آنان را از نور به ظلمت دعوت مى كنند. آن ها اهل آتشند و هميشه در آن خواهند بود>.(5)توجه : تفسير واقعى اين آيات احتياج به توضيح بيشتر دارد كه شايد نوشتارى به اندازهء يك كتاب قطور شود. به كتاب هاى تفسيرى و كتاب آيت الكرسى , مرحوم محمد تقى فلسفى مراجعه كنيد.(پـاورقى 1.تفسير نمونه , ج 2 ص 191(پـاورقى 2.همان .(پـاورقى 3.تفسير نمونه , ج 2 ص 202(پـاورقى 4.بقره (2 آيهء 189(پـاورقى 5.تفسير نمونه , ج 2 ذيل آيهء 255به بعد.

پاسخ : خواهر گرامى ! از اينكه با ما مكاتبه نموديد سپاسگزاريم . درس خواندن و مطالعه كردن بايد با بهره جستن از دو عنصر اراده و شوق داشتن همراه باشد تا ثمره اى در بر داشته باشد; يعنى انسان بايد عزم و اراده بر انجام كارى داشته باشد و آن را با شوق و نشاط به مرحلهء تحقق برساند. اين دو عنصر نقش اساسى در جديت و فعاليت انسان ايفا مى كند. در كنار اين دو عنصر اساسى , عوامل ديگرى وجود دارد كه فرآيند يادگيرى را تقويت مى كند وانسان را به سوى موفقيت رهنمون مى كند و به قرار ذيل است : 1 دقت به هنگام مطالعه : براى اين كه تسريع در يادگيرى صورت پذيرد, بايد ابتدا اصل مطلب درك شود. اين امر با دقت در مطالعه ميسور مى گردد. وقتى شخص با تمركز ذهنى و دقت كافى به مطالعه بپردازد, مطالب را راحت ترياد مى گيرد و به خاطر مى سپارد.2 تكرار و كاربرد آموخته ها: تكرار و مرور آموخته ها موجب مى شود كه قدرت يادگيرى شخص تقويت شود ومطالب در ذهن او بماند و به خاطر سپرده شود.3 پرهيز از يادگيرى مطالب طولانى , بدون فاصله و استراحت كافى : زمانى كه مطالب مورد مطالعه , خيلى طولانى و خسته كننده باشد, از ميزان دقت و تمركز ذهنى فرد كاسته مى شود. از اين رو, براى فهم مطالب طولانى بهتر است مطالب طولانى را به قسمت هاى كوچكتر تقسيم كند تايادگيرى و به خاطر سپارى آن مشكل نباشد. تجربه نشان مى دهد كه يادگيرى و حفظ مطالب در وقت غير متمركز يا پراكنده مؤثرتر است . لازم است شخص پس از يادگيرى و حفظ مطالب حتماً استراحت كنند, تا مطالب به خاطر سپرده شده , فرصت و مجال استحكام ذهنى را پيدا كنند و از تذاخل ذهنى و مزاحمت در يادگيرى بعدى جلوگيرى شود.رعايت فاصله بين مطالعهء مطالب مختلف و استراحت كافى بعد از يادگيرى يك فصل يا موضوع خاص , امرى كاملاً ضرورى است .()(پـاورقى 1.غلامعلى افروز, روان شناسى تربيتى , ص 76البته در خصوص تقويت يادگيرى و افزايش اذبهء مذالعه موارد ديگرى هم ذكر شده كه نتيجهء آن ها به افزايش انگيزهء شخص و روشمند كردن مطالعه بر مى گردد, تا شخص بتواند به مطلوب برسد.بهترين اوقات براى درس خواندن , ساعت هاى صبح و عصر است . مطالعهء منظم و مستمر مى تواند رسيدن به مطلوب را آسان تر كند. برنامه ريزى درس شما بايد جهت رسيدن به دو مطلوب تنظيم شود; در مرحلهء اول بايد سعى كنيد دروس پيش دانشگاهى را به خوبى تمام كنيد و در مرحلهء بعد با نگاه به آينده بايد جهت ورود به دانشگاه برنامه ءمطالعاتى مدوّنى را دنبال نماييد تا به يارى خداوند سبحان به موفقيت نايل شويد. از اين رو خوب خواندن دروس پيش دانشگاهى علاوه بر اتمام تحصيلات خود يكى از عوامل موفقيت در كنكور محسوب مى شود كه در كنار مطالعه ءمنظم و مستمرِ درس هاى سال هاى قبل مى تواند زمينهء موفقيت شمارا فراهم نمايد.در خصوص تست كنكور مى توانيد با مراكز خاصِ مربوط به كنكور مكاتبه نماييد. اين واحد در خصوص تست هاى كنكور امكاناتى ندارد و اساساً در حوزهء شبهات و سؤالات شرعى , عقيدتى , اخلاقى و كلامى پاسخگواست .

پاسخ : فال گرفتن و خبردادن از گذشته و آينده از افرادى كه معلوم الحال هستند, واقعيتى ندارد, بلكه سوءاستفاده چى هايى هستند كه از جهالت بعضى از مردم پول ها به جيب مى زنند. مراجعه به آنان و پول دادن جائز نيست .آنان از احوال و روحيات مراجعه كنند با انواع حيله ها و ترفندها مطلع مى شوند و بعد جملاتى سر هم مى كنند و كلّى گويى هايى به طرف ارائه مى دهند. او هم مى پندارد اين شخص غيب مى گويد و از اسرار نهانى خبر دارد, مثلاًمى گويند: در همسايگى شما مرد بلند بالايى هست . از او برحذر باش . خطرى براى شما در پيش است . مواظب خودباشيد. تا هفتهء آينده يك خبر خوشى به شما مى رسد. اگر تا هفتهء آينده نرسيد, تا ماه آينده خواهد رسيد. اسرار خودرا به همه كس نگوييد. خواب هاى خوشى خواهيد ديد. از اين قبيل جملات كلّى سر هم مى كنند كه در افراد عادى اثر عجيبى مى بخشد و پيش خود مى گويند چه فالگيرباهوشى است !به طور خلاصه فال مطلبى است خرافى (1) و مراجعه به فالگيرها جائز نيست .(2)خواهر عزيز, به پيوست برگه اى در مورد سؤال اخيرتان ضميمه شود. مى توانيد به دوستتان بدهيد مطالعه كند. (پـاورقى 1.آيت اللّه فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 ص 630(پـاورقى 2.آيت اللّه مكارم شيرازى , استفائات جديد, ص 156

پاسخ : امام 7كلام اللّه ناطق است , چنان كه قرآن كلام اللّه صامت است . قرآن گرچه كلام خدا و خاموش است , اما حرف هاى بسيار دارد. به تعبير روايات ظاهراً و باطناً;(1) قرآن ظاهرى و باطنى دارد و باطنش نيز باطن ديگرى دارد>.در هر صورت اسرار نهفته اى در قرآن است كه اگر كسى عالِم به اسرار آن باشد, آن ها را درك مى كند.قرآن با همهء اسرار نهفته احتياج به معلم و مفسّرى دارد كه با زير وب م آن آشنا باشد.در روايات آمده است : وحى بر پيامبر6نازل شد و حضرت آن را بر على 7املا مى كرد و على 7آن ها رامى نوشت . على 7از خصوصيات آيات دربارهء زمان ها با خبر بود و به ظاهر و باطن آن و آنچه كه تا روز قيامت نيازبشر است , آگاهى داشت .(2)امام صادق 7به بكيربن أعين فرمود: واللّه پوست و عروق من , پوست و عروق رسول خدا6است . گوشت من گوشت او است . واللّه من مى دانم آن چه را كه در آسمان ها و زمين است و مى دانم آن چه را در دنيا و آخرت است . ما اطلاعاتى از رسول خدا داريم كه ديگران ندارند.(3)باز امام صادق 7فرمود: پيامبر هزار باب علم به على 7آموخت كه از هر بابى هزار باب ديگر گشوده مى شد.(4)آرى امامان به جز موّاج علم هستدن و به اسرار قرآنى آگاهى دارند. از جملهء امامان , امام مهدى 7آگاهى واظلاعات وسيع قرآنى را خواهد داشت و از الهامات الهى برخوردار خواهد بود. لذا قرآن را با تمام واقعياتش براى مردم تبيين خواهد كرد وقرآن او همين قرآن خواهد بود.حضرت همان گونه كه با ظلم و بيداد مى جنگد و آن را تبديل به عدل و داد مى كند, دانايى و قررانگى را بر جهل ونادانى غالب مى گرداند و جهان از نور عقل و دانش آكنده مى گردد. او مى آيد تا نيروهاى عقلانىِ تودها را تمركزبخشد و خِرَدهاى آنان را به كمال رساند. ايشان علوم و دانش هايى را كه در طول اعصار و قرون در پشت پرده هامكنون مانده , پراكنده مى سازد و تا اعمال وجود تك تك انسان ها اعم از زن و مرد گسترش مى بخشد.(5)(پـاورقى 1.با استفاده از تحرير الوسيله , ج 1 ص 536 جامع المسائل آيت اللّه فاضل لنكرانى , ج 1, ص 90(پـاورقى 2.همان , ج 26 ص 27(پـاورقى 3.همان , ص 28(پـاورقى 4.همان .(پـاورقى 5.ويژه نامهء امام زمان , محلهء حوزه , شمارهء 70ـ 71 ص 176

پاسخ : شكى نيست كه نماز خواندن در مكان هاى مختلف اشكال ندارد, بلكه تأكيد شده كه در جاهاى مختلف نماز بخوانيد تا آن مكان ها در روز قيامت به نفع شما شهادت دهند.ابوكَهْمَس از امام صادق 7سؤال مى كند: آيا انسان نوافل نمازهايى را كه به جا مى آورد, در يك جا بخواند يا درمكان هاى جدا؟ حضرت فرمود: اينجا و آن جا و در جاهاى جدا بخواند, چون اين مكان ها در روز قيامت به نفع او شهادت مى دهند.(1)حتى زمان ها شاهد كردارهاى انسان هستند. سعدة بن زياد ربعىّ از حضرت صادق 7از پدرش امام باقر7وايت كرده : چون شب داخل شود, منادى از جانب خداى متعال ندا مى كند: اى پسر آدم ! من كهشب هستم , گواه وشاهدم بر آن چه در من هست . از من بهرهء خود گير, چون همين كه آفتاب طلوع كند, ديگر حسنه و خيرى رانمى توانى در من وارد سازى و به خيرات و حسناتت زياد كنى و نه مى توانى نسبت به گناه انجام داده , طلب رضا وعفو كنى . من گذشتم و رفتم . دوران من تا طلوع آفتاب بود. همين گفتار را روز مى گويد, وقتى كه دوران آن سپرى گردد.(2)باز امام صادق 7فرمود: هر روزى كه نو مى شود, به انسان ها خطاب مى كند اى فرزند آدم ! من روز جديدى هستم و بر توشاهدم . پس كار نيكو انجام ده تا من به نفع تو در روز قيامت شهادت دهم .(3)بنابراين عبادت كردن در هر مكانى جائز بلكه سفارش شده است , مگر مكانهايى كه غصبى يا مورد تهمت باشد,مانند نماز خواندن مرد و زن نامحرم در جاى خلوتى كه ديگران نمى توانند به آن جا رفت و آمد كنند, يا مكان هايى كه ماندن در آن جا خطرناك باشد, مانند مسيل رودخانه .(4)در چند جا نماز خواندن كراهت دارد, مانند حمام ; زمين نمكزار; جاده , خيابان و كوچه كه براى عبور كنندگان مزاحمت ايجاد كند; در مقابل آتش ; در آشپزخانه ; روبروى عكس و مجسّمه ; مقابل قبر, بين دو قبر و در قبرستان .(5)نماز خواندن در بعضى مكان ها ثواب بيشترى دارد, مانند مساجد و مشاهد مشرفه .(6)گروهى از متحجّران مسلمان () مى گويند: چون در مورد نماز خواندن در غار حرا دليلى و حديثى واد نشده است ,(پـاورقى 3.مراد وهابى مسلكان هستند كه مسلمانانى متحجر مآب هستند و عناد خاصى با شيعه دارند.پس اگر كسى آن جا نماز بخواند, يك نحوه تعبّد و تشريع بدون دليل است و بدعت محسوب مى شود. لذا از خواندن نماز در آن جا منع مى كنند.اين نظريه خطا است , زيرا نماز خواندن در هر مكانى كه منع شرعى نداشته باشد, اشكالى ندارد, بلكه روايت وارد شده كه در مكان هاى مختلف نماز بخوانيد كه به بعضى اشاره شد. مضافاً بر اين كه در غار حرا پيامبر نمازخوانده است . جايى كه پيامبر نمازهاى واحب و نوافل مستحبه را مى خوانده است , قطعاً نماز خواندن مطلوب خواهدبود.(پـاورقى 1.بحارالانوار, ج 7 ص 318 منقول از معادشناسى , ج 7 ص 235(پـاورقى 2.معادشناسى , ج 7 ص 234 به نقل از بحار الانوار, ج 7 ص 325(پـاورقى 3.بحارالانوار, ج 7 ص 325(پـاورقى 4.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مكان نمازگزار.(پـاورقى 5.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 898(پـاورقى 6.همان , مسئلهء 893 895

پاسخ : فاطمهء زهرا3اسوهء زنان عالم است كه همهء زنان بايد از آن وجود مبارك پيروى كنند. در همهء ابعاد,آن حضرت سرمشق و الگويى براى زنان هستند, چه در بُعد اخلاقى , اعتقادى , رفتارى و حتى پوشش و حجاب ,زنان عالَم اقتدا به فاطمهء زهرا3مى كنند. در هر حال حجاب حضرت به عنوان الگويى براى ديگر زنان جهان مى باشد, اگر چه شكل حجاب و نحوهء پوشش در اعصار و قرون مختلف تفاوت داشته باشد. فاطمهء زهرا3درحجاب و پوشش هم سرآمد و اسوهء زنان عالم است , همان طورى كه در ديگر ابعاد وجودى سرآمد و الگويى براى زنان عالم است .زمانى كه نابينايى از حضرت فاطمه 3اذن خواست وارد شود, حضرت زهرا3خود را پوشاند و سپس به نابينااجازهء ورود داد. پيامبر6فرمود: چرا خود را پوشاندى , او كه تو را نمى بيند؟! زهرا3در پاسخ فرمود: اگر او مرانمى بيند, من او را مى بينم و به او نزديكم , آن گونه كه بوى مرا استشمام مى كند جتا اوّلاً: آن جرأت و جسارت در من پيدا نمى شود كه در مقابل مرد بيگانه بدون پوشش و حجاب باشم ; ثانياً: بوى من به مشام او نرسدج .پيامبر6فرمود: گواهى مى دهم كه تو پارهء تن من هستى .(1)فاطمهء زهرا3خير و نيكى زن را در اين مى داند كه نه به نامحرمى نظر اندازد و نه در معرض ديد آنان قرار گيرد;يعنى در پوششى باشد كه چشم نامحرم به او نيفتد(2) و اين نشانگر اتمام حضرت به رعايت حجاب بوده است . امروزه زنان بايد از آن الگوى جاودان پيروى كنند و رعايت حجاب و گوهر پاكدامنى را پيشهء خود قرار دهند.(پـاورقى 1.سيد عبدالرزاق مقرّم , صديقه شهيد, ص 88(پـاورقى 2.همان , ص 85