تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : منظور از عذاب قبر, اين نيست كه قبر تنگ گردد و بر بدن ميت فشار وارد گردد يا عذابى متوجه روح انسان است كه به صورت جسم مثالى ـ نظير آن چه كه انسان در عالم رؤيا مشاهده مى كند. ظهور و تجلى دارد.هنگامى كه شعيد به لقاء الله پيوست همهء گناهان او بخشيده مى گردد و خداوند با تفصل و رحمت خويش مردمى را ه نبر گردن شهيد حقى دارند (حق الناس ), راضى مى كند.

پاسخ : به حكم آيات شريفهء قرآن (1) فرشتگان گناه نمى كنند و وظيفهء خويش را به خوبى انجام مى دهند داستان فطرس ملك اولاً سند درستى ندارد, ثانياً بر فرض اگر سند موثقى مى داشت , چون با ظاهر قرآن مخالف است , بايد آن را توجيه و تأويل نمود يا از آن دست كشيد و كنار گذاشت .(پـاورقى 1. لا يعصون الله ما امر هم و يفعلون ما يؤمرون . تحريم (66 آيه 6و آيهء 50سورهء نحل .

پاسخ : روح به منزلهء اتاق فرمانى است كه در خارج از بدن كنترل آن را به عهده دارد و بر آن نظارت مى كند وبه تحرك و فعاليتش وا مى دارد. نظير هواپيماهاى بدون سرنشين كه توسط اتاق فرمان جهت مأموريت ويژه اى اعزام مى گردند, بنابراين روح ماده اى داخل اعضاى بدن نبوده تا از آن خارج گردد.

پاسخ : در برخى روايات آمده ;اولين كسى كه زنده مى شودو از قبر خارج گشته و وارد صحنهء محشر مى شود,پيامبر اسلام 6است .(1)(پـاورقى 1. آيت الله ناصر مكارم شيرازى و همراهان , تفسير نمونه , ج 22 ص 298

پاسخ : درك حقيقت زندگى عالم آخرت اعم از قيامت كبرى يا صغرى (برزخ ) براى ما انسان ها كه اسيران مدهوش زندان عالم ماده هستيم , غير ممكن است .انسان براى شناخت و اطلاع يافتن از ويژگيهاى عالم بعد از مرگ جز از طريق وحى و اخبار اهل البيت عليهم السلام راهى ندارد. در قرآن و اخبار نيز به تفصيل سخن به ميان نيامده ,بلكه به صورت اجمالى , موضوع را طرح نموده و از آن رد شده است . چون آگاهى از خصوصيات و جزئيات آن ,تأثير زيادى بر مسايل اعتقادى و عمل كرد انسان نمى گذارد.در آيهء 38سورهء انعام مى فرمايد: جنبده اى در زمين و هيچ پرنده اى كه با دو بال خود در آسان پرواز مى كند ـ نيست مگر اين كه امت هايى همانند شما هستند. ماهيچ چيز را در اين كتاب فرو گذار نكرديم . سپس همهء آن ها به سوى پروردگارشان جمع و محشور مى شوند>. در آيهء 5تكوير مى فرمايد: بسيار از مفسران با استشهاد به دو آيهء ذكر شده استدلال كرده اند حيوانات حشرونشر دارند و از آنان به خاطر ظلم و ستمى كه به يك ديگر كرده باشند, بازخواست مى شود.(1)در روايات متعددى نيز مسئلهء قيامت و حشر و نشر حيوانات مطرح شده است , از جمله : از ابوذر غفارى نقل شده : حاضران عرض كردند نه . پيامبر6فرمود: ولى خدا مى داند و به زودى در ميان آنان داورى خواهد كرد.در روايت ديگرى آمده است كه خداوند تمام جنبندگان را در روز قيامت بر مى انگيزاند و قصاص بعضى را ازبعضى ديگر مى گيرد, حتى قصاص حيوانى كه شاخ نداشته و ديگرى به او شاخ زده است از او خواهد گرفت .(2)روح حيوانات روح همانند باد عامل حركت فيزيكى و غير فيزيكى است و بر پنج قسم است : 1 روح حياتى ; 2 روح نباتى يا روح البدن كه عامل نمو و رشد و قوت است ; 3 روح نفسانى يا حيوانى ; 4روح ايمانى يا ملكوتى ; 5 روح القدس .مفضل از امام صادق 7نقل مى كند: خداوند پنج روح براى پيامبر قرار داد كه عبارتنداز: (3).از آيات قرآن و كلام معصومان 7استفاده مى شود كه چرا روح , غير از روح القدس , در همهء موجودات مى باشدو روح الايمان كه روح گرايش به خداوند و تواضع و تسليم در برابر فرمان اوست , بر پايه آيه ء در همهء موجودات نهفته است . روح ايمان در هر موجودى مقتضى وجود درك و شعور وعلم و معرفت است چنان كه ادراك و معرفت ملازم با تكليف و مسئوليت مى باشد.بنابراين حيوانات همانند انسان داراى ارواح چهارگانه و قيامت و حشر و نشر و حساب مى باشند.امام خمينى (ره ) با استشهاد به آيه ء: مى فرمايد:. او مى فرمايد: (4).در روايتى از امام صادق 7نقل شده : .پيامبر اكرم 6فرمود: باز از حضرت نقل شده حيواناتى كه براى خدا قربانى مى كنيم , انسان را از پل صراط عبور مى دهند.(5) از اين قبيل روايات و گفتار بسيارى ازمعصومان : نقل شده و همگى دلالت دارد بر حشر حيوانات و كيفر يا پاداش آنان .مرحوم علامه طباطبايى مى فرمايد كه حيوانات همانند انسان داراى افكار و انديشه هاى فردى و اجتماعى وعاطفه و احساسات هستند. دشمنى و دوستى را مى فهمند. ملاك تكليف و مسئوليت يعنى قوّهء انتخاب , و قدرت اختيار در حيوانات امرى قطعى است , اگر چه از ميزان و حدود آن اطلاع دقيقى نداريم . آن مفسر كبير در تفسيرالميزان مى فرمايد: دانشمندانى كه دربارهء زندگى حيوانات تحقيق كرده اند, آثار بسيارى شگفتى از تمدن و جامعه در آن ها كشف كرده اند, كارهاى حيوانات بر همين تفكرات استوار است و آن ها را به بعضى از امور بر مى انگيزاند و از يك سلسله كارها باز مى دارد. گويى اعمال نيك و بد را مى فهمند. مى بينيم كه حيوانات عاطفه دارند و دشمنى و دوستى رامى فهمند و اين موضوع در اعتقاد به حسن و قبح مؤثر است بذل عواطف در حيات أخروى انسان نيز اثر دارد و ملاك حساب و كتاب به شمار مى رود و اين گونه امور حشر حيوان را روشن و منطقعى مى سازد. ظلم وعدالت و زشتى وخوبى در حيوان , برخاسته از فطرت طبيعى و آيين تكوين الهى است . بنابراين اگر عميقاً مطالعه شود, انسان مى فهمدحيوانات نيز به گونهء ضعيف از نعمت اختيار بهره مند مى باشند در بسيارى از حيوانات علائم ترديد را مشاهد مى كنيم .پس ملاك تكليف در حيوانات نيز وجود دارد. گرچه از حد و حدود آن اطلاعى نداريم > (6).نتيجهء بحث ; حيوانات همانند انسان داراى روح ايمانى يا ملكوتى هستند كه از ويژگيهاى آن , قوهء درك و شعور,قدرت انتخاب و اختيار و احساسات و عواطف است . لذا تكليف و مسئوليت و كيفر و پاداش و حشر و نشر براى آن ها مطرح مى باشد.(پـاورقى 1. آيت الله ناصر مكارم شيرازى و همراهان , تفسير نمونه , ج 5 ص 223و ج 26 ص 174(پـاورقى 2. همان , ج 5 ص 6 225(پـاورقى 3. حاج شيخ عباس قمى , سفينة البحار, ج 1ص 536 ده روح .(پـاورقى 4. چهل حديث , ص 417 چاپ مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى , 1371(پـاورقى 5. محمد باقر شريعتى سبزوارى , معاد در نگاه عقل و دين , ص 374(پـاورقى 6.محمد باقر شريعتى , معاد در نگاه عقل و دين , ص 375ـ 374 با تلخيص .

پاسخ : روح انسان بعد از مرگ به عالم برزخ يا عالم مقل وارد مى شود كه اصطلاحاً به آن عالم قبر نيزمى گويند, يكى از تفاوت هاى عالم برزخ (عالم ميانى ) با دنيا اين است كه حيات در آن عالم غير مادى است ;البته نه به معناى تجرد محض , بلكه به اين معنا است كه (1).به بيان ديگر;انسان با مرگ , لباس مادى را از تن بيرون مى آورد و به عالم مثال مى رود.(2). بدنى كه انسان د رعالم رؤيا با آن به حركت و جنبش مى پردازد, بدنى است داراى طول و عرض و ارتفاع , و اين ها از خواص ماده و جسم است , اما از بسيارى از عوارضى جسم مادى و طبيعى كه در رختخواب آرام و بى تحرك خوابيده است , به دور مى باشد.امر دوم علامه مجلسى در بحارالانوار تصريح مى كند كه در بسيارى از روايات (3) آمده كه : عالم برزخ شبيه به حالت خواب و رؤيا است . همان گونه كه در خواب هاى راستين , روح انسان با استفاده از قالب مثالى به نقاط مختلف پرواز مى كند مناظرى را مى بيند, از نعمتهايى بهره مى گيرد و لذت مى برد, و گاه مناظر هولناكى را مشاهده مى كند وسخت متألم مى گردد و فرياد مى كشد (4) لذايذ و عذاب هاى برزخى نيز به جسم مثالى تعلّق مى گيرد.(پـاورقى 1. ناصر مكارم شيرازى , پيام قرآن , ج 5 ص 463(پـاورقى 2. حسين على منتظرى , درسهايى از نهج البلاغه , ص 110از انتشارات حزب جمهورى اسلامى .(پـاورقى 3. به سفينة البحار, شيخ عباسى قمى , ج 1 ص 536 ماده روح ;مجع البحرين , ج 2 ص 239 ماده روح .(پـاورقى 4. ناصر مكارم شيرازى , پيام قرآن , ج 5 ص 426

پاسخ : ترك گناه و معاصى و انجام واجبات و تقويت ايمان , از طريق تفكر در آيات قرآن و مطالعهء تفسير وبرقرارى انس و ارتباط با روايات و سخنان سراسر نورانى امامان معصوم : و دعا و مناجات با خدا موجب مى شودكه انسان بتواند به تدريج به كه مقام حق تعالى است , نايل گردد و به آرامش روحى وطمأنينه برسد.مطالعهء كتب زير مفيد به نظر مى رسد: 1 قلب سليم , اثر آيت اللّه شهيد دستغيب ; 2 اخلاق عملى , اثر آيت اللّه محمد رضا مهدوى كنى ;3 چهل حديث , امام خمينى (ره );4 شرح خطبه متقين , اثر مجتبى علوى تراكمه اى .

پاسخ : هنگام گفتن اذكار واجب مثل تكبيرة الاحرام يا ذكر ركوع و سجود بايد بدن بى حركت و با آرامش باشد واحتياط واجب آن است كه در موقع گفتن ذكرهاى مستحبى نيز بدن آرامش داشته باشد. بنابراين اگر در حال حركت بدن ذكر مستحبى بگويد, مثلاً موقع رفتن به ركوع يا سجده تكبير بگويد, چنانچه آن را به قصد ذكرى كه در نمازدستور داده اند بگويد, احتياط واجب آن است كه نماز را دوباره بخواند و اگر به اين قصد نگويد, بلكه بخواهد ذكرى گفته باشد, نماز صحيح است .(1)(پـاورقى 1.رساله توضيح المسائل امام خمينى (ره ) مسئله 966ـ 965

پاسخ : بنا به فتواى مقام معظم رهبرى به پولى كه براى خريد منزل , وسيلهء نقليه , مغازه و يا زمين پس اندازمى شود. در صورت گذشت سال , خمس تعلق مى گيرد.(1)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 ص 72 پاسخ سؤال 879و 77 پاسخ سؤال 905

پاسخ : برادر عزيز! ضمن تقدير و تشكر از پيشنهادهاى شما در توسعهء اطلاع رسانى و شيوهء كار, آن را موردبررسى قرار خواهيم داد. جهت اطلاع بدانيد كه اين واحد همه ساله در آغاز سال تحصيلى حدود دوازده هزاراطلاعيه در سراسر كشور توزيع مى كند و آموزش و پرورش سهم و همكارى شايسته اى در اين باره دارد. گرچه ده هاهزار نامهء وارده به اين واحد داراى هويت متفاوتى است . دانشجويان , اساتيد, محققان و غيره با اين واحد مكاتبه دارند, ليكن اكثر نامه ها از دانش آموزان و معلمان محترم آموزش و پروش است .