تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : درست است كه يكى از اهداف خداوند متعال از خلقت موجودات , آفريدن انسان بوده و زمينهء آفرينش انسان را فراهم كرده , امّا اين بدان معنا نيست كه جسم انسان كه وجودى مادى است . نبايد مزاحمى داشته باشد, بلكه موجودات مادى چون محدود هستند, مزاحمت هايى از ديگر موجودات بر آنها وارد مى شود, مثلاً چون انسان نياز به غذا و پوشاك دارد, حيوانات ديگر را مى كشد و مى خورد و از پوست و پشم آنها استفاده مى كند. شير و ببر و پلنگ هم , چون نياز دارند, حيوانات يا انسان را پاره مى كنند.طبيعى است كه هر موجودى وسيلهء دفاعى از خود را دارد. بهترين وسيلهء دفاعى انسان ها, عقل آنان است كه بااين عقل وسائلى مى سازد. تا خود را از تهاجم ميكروب ها و حيوانات موذى حفظ كند. بنابراين براى دفاع كردن ازخود مى توان حيوانات موذى را از بين برد. اين بر مقتضاى طبيعت و خلقت انسان و ديگر موجودات است . همان طوركه انسان براى دفاع خود از گرما و سرما وسائلى را تهيه مى كند, مى تواند براى دفاع از خود وسائلى براى جلوگيرى از ميكروب ها و حيوانات موذى ايجاد كند و يا آنها از بين ببرد. مشهور است كه مى گويند: (1)از رسول خدا6دربارهء كشتن مار سوال كردند, فرمود: (2).امام صادق 7فرمود: (3).پيامبر6فرمود: (4). اما كشتن حيواناتى كه اذيت نمى كنند, خوب نيست . پيامبر6از آتش زدن حيوانات نهى كرد و از كشتن زنبور عسل نهى كرد. پيامبر6فرمود: گنجشكى را بيهوده بكشد, در روز قيامت شكايت مى كند و مى گويد: خدايا! از اين شخص سوال كن : چرا بيهوده مراكشت ؟(5)>.(پـاورقى 1. مدركى از روايات بر اين جمله يافت نشد.(پـاورقى 2. بحارالانوار, ج 61 ص 269(پـاورقى 3. همان , ص 268(پـاورقى 4. همان , ص 262(پـاورقى 5. همان , ص 270

پاسخ : در بحث توحيد ثابت شده كه خداوند حكيم على الاطلاق است . از اين رو كار بى هدف از او صادرنمى شود: به بازى چه و بى هدف نيآفريديم >.با توجه به اين مسئله بايد گفت : خلقت فرشتگان مانند ساير مخلوقات داراى حكمت هايى است كه شايد بعضى از آن ها از نظر ما مخفى مانده باشد.ممكن است اين سؤال به ذهن آيد كه چه اشكالى داشت تمام وظائفى را كه خداوند به فرشتگان واگذارد, خودانجام مى داد واين موجودات غيرمادى را نمى آفريد؟بايد گفت : فرشتگان بيانگر عظمت و جلالت حق تعالى است . شيخ صدوق در كتاب توحيد فرمود: نظام طولى هستى اقتضا دارد كه بين خدا و مخلوقات - از جمله انسان - واسطه هاى قدسى وجود داشته باشد. به بيان ديگر نظام جهان دو قسم است : نظام طولى و نظام عرضى . مقصود از نظام طولى , ترتيب در آفرينش اشيا به اصطلاح ترتيب درفاعليت خدا در مورد اشيا و صدور اشيا از ناحيهء او است . بنا و روش خدا اين چنين است كه كارها بر طبق روال علت و معلول انجام گيرد. خداوند درباهء فرشتگان فرمود: بندگان با عظمت و مورد احترام خدا مى باشند و مطيع فرمان خداى عزّ و جلّ هستند>.ملائكه كارگزاران خدا هستند و عالم هستى را مى چرخانند. در مواقع حساس گردان ويژه اى از آنان به يارى بندگان خدا مى شتابند. قرآن مى فرمايد: (1)اميرالمؤمنين 7دربارهء فرشتگان مى فرمايد: ميان آسمان هاى بلند را از هم بگشود و از فرشتگان مختلف پر كردكه بعضى از آنان در سجده اند و بعضى در ركوع اند و گروهى ايستاده اند. از تسبيح و ذكر خدا خسته نمى شوند. غفلت و خواب ندارند. از اينان دسته اى امين بروى خدايند و مترجم وحى به زبان پيامبرانند و پيوسته براى رساندن امر وفرمان خدا, در رفت و آمدند. بعضى ناظر و نگهبان بندگان و بر بهشت هاى اويند. گروهى ديگر را قدم هاشان در طبقه ءزيرين زمين ثابت و گردن هاشان از طربهء بالاى زيرين آسمان ها گذشته است . اركان وجودشان از اكناف و اقطارجهان بيرون رفته و روش هايشان براى حفظ پايه هاى عرض الهى متناسب شده است >(2).از اين كلام استفاده مى شود جبرئيل كه امين وحى الهى است , دستور خدا را كه همان واقعياتى است كه خداوندمتعال بر او القا كرده , به زبان عربى مثلاً بر پيامبر اسلام نازل مى كند و اين آيات كه عربى است , ترجمهء واقعيات الهى است .(3) دربارهء جنّ بايد گفته بشود كه آنان موجوداتى نارى هستند, بر خلاف انسان كه موجوداتى خاكى هستند و هدف از خلقت آنان مانند هدف از خلقت انسان است . همان طور كه قرآن مى فرمايد: (4)بر حسب آيات قرآن , جنّ مانند انسان موجودى مادى است . علامه مجلسى دربارهء حقيقت جن و شيطان مى فرمايد: اختلافى بين مسلمانان نيست كه شيطان و جنّ از اجسام لطيفى هستند كه در برخى از جاها ديده مى شوندو داراى حركات سريعى مى باشند.(5)علامهء طباطبايى نيز مى نويسد: (6)جنّيان مانند انسان ها توالد و تناسل دارند. آنان داراى تكليف الهى هستند و مؤمن و كافر و منافق دارند. شيطان از طائفه جن بوده است كه به او ابليس گفته مى شود. جن ها چون از انسان لطيف تر هستند, كارهاى عجيب و غريب ازآنها صادر مى شود و قدرت عمل بيش ترى نسبت به انسان دارند.(7)(پـاورقى 1. آل عمران (3 آيهء 124و 125(پـاورقى 2. نهج البلاغه , خطبهء 1(پـاورقى 3. عليرضا رجالى تهرانى , فرشتگان , با تلخيص و اضافات . (پـاورقى 4. ذاريات (51 آيه 56(پـاورقى 5. على رضا رجالى تهرانى , جن و شيطان , ص 20 (پـاورقى 6. همان , ص 21(پـاورقى 7. همان , با تلخيص و اضافات .

پاسخ : تقليد يعنى تبعيت كردن و رجوع به متخصص و انسان مريض به دكتر مراجعه مى كند و كسى كه ساختمانى مى خواهد بسازد به مهندس رجوع مى كند. كسى كه احكام و وظايف دينى را نمى داند تبعيت كردن ازعالم , صحيح بلكه لازم است . ولى تبعيت كردن عالم از عالم و جاهل از جاهل و عالم از جاهل صحيح نيست . معارف اسلامى دو بخش است :1 اصول دين ;2 فروع دين .تقليد كردن در اصول دين جائز نيست , بلكه مسلمان نبايد در مسائل اعتقادى مانند توحيد و نبوت و معاد ازكسى تقليد كند و بايد خودش داراى يقين به اين مسائل باشد, ولى در احكام فرعى دين , انسان بايد مجتهد باشد يا ازكسى كه متخصص و عالم است تقليد كند.دليل بر تقليد1 عقل بهترين دليل است بر اين كه انسانى كه نمى داند, بايد به عالم مراجعه كند و آيهء (1) همين حكم عقلى را بيان مى كند. 2 رواياتى هست كه دلالت مى كند فقيهان در زمان غيبت حضرت حجّت به عنوان مرجع تقليد هستند, مانند:مى آيد, به راويان حديث ما (فقها) مراجعه كنيد. آنان حجت من بر شمايند و من حجت خدا بر آنان هستم >.امام حسن عسكرى 7فرمود: دين خود باشد و مخالف با هواى نفس خويش , هم چنين مطيع دستورهاى الهى باشد, بر عوام لازم است از او تقليدكنند. اين اوصاف در همهء فقهاى شيعه نيست , بلكه در بعضى از آنها است >.در زمان حيات امامان , شيعيان مسائل شرعى خود را از امام سؤال كردند يا از عالمان دينى كه در هر شهر بودند وبا امام رابطه داشتند. بعضى از عالمان و راويان , مورد اعتماد امامان بوده اند و ائمه آنان را به مردم معرفى مى كرده اند.حجت الاسلام و آيت الله در زمان ما دو لقبى است كه مردم مسلمان به علماى دين مى دهند. به كسانى كه علم كمترين دارند, حجت الاسلام و به كسانى كه مجتهد هستند, آيت الله مى گويند.(پـاورقى 1. انبياء (21 آيه 7

پاسخ : خوردن گوشت هاى حلال جائز است . حتى پيامبر6از گوشت مصرف مى كرده است . پيامبر6رمود: (1) اميرالمؤمنين فرمود: (2)باز فرمود: (3) پيامبر6فرمود: بگذرد و گوشت نخورده باشد, قرض كند و گوشت بخرد و بخورد> امام صادق 7فرمود: انبياى الهى بوده است >(4). امام رضا7 به خدمتكار خود فرمود: قسمت جلوى گوسفند (دست و سينه ) خريدارى كن و قسمت هاى آخر بدن گوسفند را خريدارى مكن , زيرا قسمت جلوى بدن سالم تر از قسمت عقب گوسفند است .>(5) بنابراين احاديثى كه شما نقل كرده ايد, صحيح نيست .پـاورقى 2. بحارالانوار, ج 63 ص 56(پـاورقى 2. همان .(پـاورقى 3. همان , ص 60(پـاورقى 4. همان , ص 68(پـاورقى 5.همان , ص 75

پاسخ : بستگى به ميزان معرفت , علاقه و ارادهء فرد دارد, اما اساتيد اخلاق نوعاً براى آنان كه در آغاز راهند,سفارش مى كنند كه ابتدا عادت كنند در ساعاتى از نيمهء شب به پا خيزند, يك دقيقه اى بيدار بمانند و سپس بخوابند وكم كم اين عادت را گسترش دهند تا اين كه به خواندن يك ركعت نماز وتر برسند. پس ازآن دو ركعت نماز شب راضميمهء عبادت خويش سازند و به همين ترتيب آرام آرام ادامه دهند تا هم روح و هم جسم به عبادت عادت كنند و ازآن لذت ببرند. اما علماى اخلاق , افراط در عبادت را كه ثمره اى جز دلزدگى و ترك عبادت ندارد, سفارش نمى كنند.بنابراين شما هم تا انشاءالله كم كم به درك نمازهاى شب , كاملاً نايل شويد.

پاسخ : توبه و بازگشت از كارهاى زشت , پاك كنندهء سيّئات است , به طورى كه در روايات آمده : التائب من الذنب كمن لاذنب له ;()كسى از گناه توبه كند, مانند كسى است كه آن گناه را انجام نداده >. و يحبّ المتطهرين ;خداوند توبه كنندگان و پاگيزگان را دوست دارد>. نيز: السيئات و يعلم ما تفعلون ;(1) او خدايى است كه از بندگانش توبه مى پذيرد و گناهان آنان را محو مى كند و به آنچه كه انجام مى دهيد, علم دارد>. حال اگر بعد از توبه , ديگرى را از گناهى باز دارد و او را هدايت كند, هدايت كردن كه حسنه است , باعث پاك شده گناهان قبلى مى شود. .(پـاورقى 1. شورى (42, آيه 25

پاسخ : جملهء دومى كه نقل كرديد, در مورد مسلمان است . بديهى است كه قبولى و صحّت كارهاى خير, مشروطبر مسلمان بودن است : اسلام دين را بپذيرد, هرگز از او پذيرفته نمى شود و در آخرت از زيانكاران خواهد بود>. يعنى اعمال خيرش حتى احسان به پدر و مادرش به حال او اثرى نخواهد بخشيد. اعتقاد به نبوت پيامبر اسلام از اصول دين است و قبولى وصحت فروع دين و اعمال حسنه مشروط به پذيرش اصول دين است . بنابراين يك فرد يهودى يا نصرانى اگر بدون تحقيق , معتقد به آن دين شده اهل جهنم خواهد بود, حتى اگر به پدر و مادر نيكى كرده باشد.

پاسخ : در اين مقال مختصر نمى شود به تمام ابعاد اين سوال پرداخت , اما آن چه بيانش ضرورى به نظر مى رسداين است كه انسان آفريده شد تا به هدايت و تكامل برسد. عقل رسول باطنى و شرع رسول ظاهرى است . عقل با تمام معجزاتى كه دارد, نيازمند هدايت شرع و دين است . اسباب هدايت شرع و دين از طرف خدا توسط كتاب و ارسال رسل صورت گرفته است . آخرين پيامبر و خاتم انبياء حضرت محمد6از طرف خدا برگزيده شد كه با رحلت آن حضرت , وحى قطع شد, ولى با ابتكار حضرتش , خليفه و جانشينى چون امام على 7به دستور خداوند در روزغدير تعيين گرديد كه فرمود: (1). بعد از امير مؤمنان از ذرّيه زهرا(س ) اوصيا و ائمهء اطهار در ميان مردم حضور يافته . تا آخرين حجت خدا كه اكنون در پس پردهء غيبت است , زمين از حجت و امام معصوم 7خالى نيست . درزمان غيبت صغرى چهار نايب خاص به نام هاى 1 عثمان بن سعيد عمرى 2 محمدبن عثمان بن سعيد 3 حسين بن روح نوبختى 4 على بن محمد سمرى . اسباب هدايت را به عهده داشتند و در زمان فعلى نايبان عام حضرت كه علماء و مراجع عظام تقليد هستند خط هدايت و رهبرى را در جامعه به عهده گرفته اند.چگونه رهبران اسلامى بعد از ائمه انتخاب شدند؟در بيان معصومان 7به عبارات گوناگونى كه حكايت از خلافت و وراثت عالم از پيامبر6دارد برمى خوريم .امام صادق 7فرموده : (2). در روايتى ديگر از امام صادق نقل شده است كه حضرت فرمود: پيامبر7فرمود: فقها امينان پيامبران هستند, تا وقتى كه داخل در دنيا نشوند(3) در توقيع شريف از امام زمان عجل الله نقل شده است : در حوادثى كه پيش مى آيد, به راويان جديث ما مراجعه كنيد.ايشان حجت من بر شما هستند و من حجت خدا بر ايشان هستم .(4) ديگر احاديث مربوط به باب , چنين تفسير دارد كه علما وارثان و جانشينان ائمه و پيامبران هستند و مردم عادى چون به هدايت و رستگارى نيازمند هستند و در فهم دين محتاج راهنمايى مى باشند, براى رسيدن به اين مهم در زمان غيبت به علما مراجعه كرده و ايشان را الگوى هدايت خويش مى دانند.(پـاورقى 1. ماديه (5 آيه 67پـاورقى 2. آية الله جوادى آملى , ولايت فقيه (ولايت فقاهت و عدالت ) ص 178(پـاورقى 3. همان , ص 179 (پـاورقى 4. همان , ص 180

پاسخ : برادران عزيز, علت اختصار در پاسخ نامه ها و انتخاب مقدار كمتر سوال ها براى پاسخ به دليل حجم انبوه نامه هاى ارسالى است . اميد است افتخار پاسخ گويى بر تمام سوال هاى شما عزيزان را داشته باشيم .در مورد نشانى رياست محترم جمهور, نشانى خاصى نداريم جز اين كه اگر شما عزيزان براى مكاتبه با رياست محترم جمهورى اسلامى , به (تهران , خيابان پاستور, نهاد رياست جمهورى اسلامى ) نامه ارسال كنيد, همين مقداركفايت كرده نامه به دست ايشان خواهد رسيد.

پاسخ : خمس به اضافهء در آمد ساليانه تعلق مى گيرد. بنابراين اگر وضع كارمند تا آخر سال همين طور باشد, به حقوق او خمس تعلق نمى گيرد. .