تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : واژه شيطان اسم خاص براى ابليس نيست، بلكه مفهومى عام دارد كه شامل هر موجود متمرد و طغيانگر و خراب كار مى‏شود، خواه از جن باشد يا از انسان‏ها. پس ممكن است انسانى شيطان باشد، اما اسم خاص شيطانى كه از جنس آتش آفريده شده، ابليس است. ابليس از آتش آفريده شده و از جنس جن است. ابليسى گفت: "خلقتنى من نار و خلقته من طين(1)؛ خدايا! تو مرا از آتش آفريدى و انسان را از گل".در آيه ديگر فرمود: "خلق الانسان من صلصال كالفجار و خلق الجان من مارج من نار؛(2) خدا انسان را از گل خشك آفريد و جنيان را از شعله‏اى از آتش خلق كرد".بنابراين ابليس كه به او شيطان گفته مى‏شود، از جن است و جن از آتش آفريده شده است. آنان اجسام لطيفى دارند كه در برخى از جاها به صورت‏هاى مختلفى ديده مى‏شوند، ولى تشخيص آن‏ها براى انسان مشكل است. علامه طباطبايى (ره) مى‏نويسد: "جن طايفه‏اى از موجودات انند كه حواس‏ما پنهانند و مانند شعور و اراده دارند. كارهاى عجيب و غريب و حركات سريع از قبيل كارهايى كه در داستان سليمان انجام دادند، به ايشان نسبت داده شده و مانندما زندگى و تكليف و مرگ و حشر و نشر دارند".(3) جن و شيطان موجودات قوى و توانمندى مى‏باشند. آنان مى‏توانند بدنشان را آن چنان كوچك كنند كه از سوراخى رد شوند يا خودشان را آن چنان بزرگ كنند كه مكان وسيعى را اشغال كنند و مانند انسان داراى نفس مجرد هستند.(4)در مورد تسخير و تسلط بر جن بايد گفت: عده‏اى توانسته‏اند جن و حتى شيطان را مسخر كنند و به استخدام خويش درآورند. مرتاضان و ساحرانى بوده‏اند كه با رياضت‏هاى مخصوص قادر بر تسلط بر شيطان شده‏اند. از قرآن راجع به تسخير جن و شيطان، تنها درباره حضرت سليمان آمده است كه از نعمت هايى كه خدا به آن حضرت عطا كرد، علاوه بر بسيارى از بنى آدم، جن نيز در اختيار ايشان بود: "و حشر لسليمان جنوده من الجن و الانس و الطير فهم يوزعون؛(5) سپاهان سليمان از آن و آدم و پرنده گرد آورده شده و آنان دسته دسته شده بودند"."و من الجن من يعمل بين يديه باذنه(6)؛ برخى از جن‏ها پيش روى او به اجازه پروردگارش كار مى‏كردند".از آيات و روايات استفاده مى‏شود كه جنيان مانند انسان‏ها كافر و مسلمان و شيعه و سنى دارند. سوره‏اى در قرآن به نام جن است و از زبان خود آنان نقل كرده است: "و أنا منا المسلمون و منا القاسطون فمن اسلم فاولئك تحرّوا رشداً و اما القاسطون فكانوا لجهنم خطباً؛ برخى از ما مسلمان و برخى منحرف هستند پس آنان كه مسلمان اند، رستگار شدند و اما ظالمان و منحرفان هيزم جهنم اند". بنابراين آنان مانند انسان‏ها داراى عقايد مختلف بوده و پيامبرانى كه براى هدايت انسان‏ها آمده‏اند، پيامبر جنى‏ها هم بودند يا لااقل بعضى از آنان پيامبر جنى‏ها بودند، مانند پيامبر اسلام كه هم پيامبر انسان‏ها بود و هم پيامبر جنى‏ها. در سوره احقاف آيه 29 تا 31 مى‏فرمايد: "هنگامى كه گروهى از جن را به سوى تو متوجه ساختيم كه قرآن را بشنوند، وقتى حضور يافتند به يكديگر گفتند: خاموش باشيد و بشنويد و هنگامى كه پايان گرفت به سوى قوم خويش بازگشتند و آن‏ها را بيم دارند".پى نوشت‏ها:1 - اعراف (7) آيه 12.2 - الرحمن (55) آيه 14.3 - عليرضا تهرانى، جن و شيطان، ص 21، با تلخيص.4 - همان، ص 22.5 - نمل (27) آيه 17.6 - سبأ (34) آيه 12.

پاسخ : درصدر اسلام تخصص در زمينه‏هاى مختلف، مانند زمان‏ما وجود نداشت و در حاكمان و فرمانداران و فرماندهان منصوب از طرف پيامبر يا اميرالمؤمنين، فقط جنبه مديريتى و توانمندى و تقواى آنان مورد توجه قرار داشت، مثلاً پيامبر يا اميرالمؤمنين(ع) كسى را كه به فرماندهى جنگ يا فرماندارى منصوب مى‏كردند، تمام توجهشان به توانمندى و لياقت و تقواى او بود. زمينه‏هاى تخصصى مانند برق و مخابرات و راه و ترابرى و مهندسى ساختمان و بهداشت و غيره وجود نداشت.آرى در مواردى كه تشخيص داده مى‏شد كه فرماندار يا استاندار يا فرمانده، جنگ از تقواى لازم برخوردار نيست يا شجاعت لازم در فرماندهى جنگ را ندارد، او را عزل مى‏كردند و به جاى وى شخص ديگرى را مى‏گماردند، يا به آنان تذكرات لازم را مى‏دادند. سخنان امام(ع) به شريح قاضى (1) و به اشعث بن قيس(2) و به زياد بن ابيه(3) و به عثمان بن حنيف(4) نمونه هايى است كه بر اثر سوء مديريت يا خلافكارى، تذكراتى به آنان داده شده و بعضى از آنان عزل شده‏اند. پى نوشت‏ها: 1 - نهج البلاغه، صبحى صالح، ص 464.2 - همان، ص 366.3 - همان، ص 377.4 - همان، ص 416.

پاسخ : بورس سازمانى است براى خريد و فروش يا مبادله اوراق بهادار يا كالاها. در جهان سرمايه دارى، بورس يكى از وسائل مهم تسهيل تأمين سرمايه براى شركت‏هاى صنعتى و بازرگانى است. در بورس كالا، اغلب معاملاتى كه روى كالاها مى‏شود، به صورت قول و وعده و تعهد است، زيرا غالباً كالاى مورد معامله در دسترس خريدار نمى‏باشد. خريدار و فروشنده به وسيله دلال مخصوص، تعهداتى مى‏كنند و چند روز بعد هر يك از طرفين معامله، به وسيله همان دلال، موضوع تعهد خود را به ديگرى تسليم مى‏نمايد.در بعضى كشورها در يك بورس، انواع كالاها مورد معامله واقع مى‏شود، ولى پاره‏اى كشورهاى ديگر براى هر كالاى قابل توجه، بورس مخصوصى دارند، مانند بورس پنبه، بورس حبوبات، بورس سهام و غيره(1)قبل از اين كه بازار بورس تشكيل شود، اين گونه معاملات غالباً بين فروشنده‏ها و خريدارها درميدانى يا در پياده رو خيابان‏ها انجام مى‏شد، كه به بازارچه سهام پياده رو معروف شده بود. الان هم در خارج از ساختمان بورس و در اطراف آن دلالان معاملاتى مى‏كنند.(2)در بازار بورس اگر معامله براساس معاملات اسلامى مانند خريد و فروش، نقد، نسيه، سلف، صرف، مضاربه، مشاركت، جعاله و اجاره صورت بگيرد. معاملات اشكال شرعى نخواهد داشت، ولى اگر بر اساس آنها نباشد، مجاز نخواهد بود.پى نوشت‏ها: 1 - دائرةالمعارف بزرگ فارسى، ج‏1، ص 262.2 - همان، ص 371.

پاسخ : ايمان حول محور ولايت على(ع) و فرزندانش مى‏چرخد و اگر كسى عالماً عامداً ولايت نداشته باشد، ايمانش ناقص است بلكه شايد بتوان گفت اسلام وى ناقص است. پيامبر(ص) فرمود: "النظر الى على بن ابى طالب (ع) عبادة و لا يقبل ايمان عبد الا بولايته و البراءة من اعدائه؛(1) نگاه كرده به على(ع) عبادت است و ايمان انسان قبول نمى‏شود مگر به ولايت او و دورى جستن از دشمنان او".زيد بن ارقم از پيامبر(ص) نقل ميكند: "هر كه مى‏خواهد زندگانى و مرگش مانند من باشد و داخل بهشت خلد شود، بايد از على بن ابى طالب پيروى كند، زيرا او شما را از مسير هدايت خارج نمى‏كند و به گمراهى نمى‏كشاند".(2)پيامبر(ص) فرمود: "اگر انسانى بين ركن و مقام (در كعبه) هزار سال عبادت كند، ولى به اهل بيت محبت و علاقه نداشته باشد، خداوند او را وارد جهنم مى‏كند".(3) نماز خواندن پشت سر امام جماعت در مكه و مدينه و ساير شهرهايى كه سنى نشين هستند، از باب تقيه و براى اين است كه آنان‏ما را متهم نكنند وما را بى نماز ندانند، چون اگر شيعيان در نماز جماعت آنان شركت نكنند، عليه شيعه تبليغ مى‏كنند. در روايات آمده است: "لا ايمان لمن لا تقيه له(4)؛ كسى كه (در جاى تقيه) تقيه نكند، ايمان ندارد" در روايات از امامان اهل بيت(ع) وارد شده كه پشت سر آنان نماز بخوانيد، و بر آن تأكيد شده است.امام صادق(ع؟ فرمود: "هر كس با آنان (امام جماعت اهل سنت) نماز بخواند و در صف اول بايستد، همانند كسى است كه شمشير كشيده و در راه خدا جهاد كرده باشد" در روايت ديگر آمده: مانند كسى است كه پشت سر رسول خدا نماز گزارده است".(5) باز از حضرت نقل شده كه فرمود: "از بيماران آنها عيادت كنيد و مردگان شان را تشييع نماييد و در مساجد آنان نماز بخوانيد".(6)پى نوشت‏ها: 1 - بحارالانوار، ج‏38، ص 197.2 - همان، ج 39، ص 259.3 - همان، ص 257.4 - بحارالانوار، ج‏24، ص 112.5 - آثار الصادقين، ج‏11، ص 153.6 - همان.

پاسخ : در تاريخ بلاذرى و فضائل احمد بن حنبل آمده: كه در آمد ساليانه املاك على(ع) چهل هزار دينار بود و همه آنها را در راه خدا مى‏داد و بسا مى‏شد كه خودش از فقر، شمشيرش را مى‏فروخته و مى‏فرمود: "اگر شام شب مى‏داشتم، آن را نمى‏فروختم".(1)اميرالمؤمنين(ع) در عصر رسالت و بعد از آن به كشاورزى و نخل كارى مشغول شد. امام صادق(ع) فرمود: "اميرالمؤمنين بيل مى‏زد و نعمت‏هاى نهفته زمين را استخراج مى‏كرد".(2)نقل كرده‏اند: مردى نزد على(ع) يك وسق (حدود 60 من) هسته خرما ديد. پرسيد اين‏ها چيست؟ حضرت فرمود: همه آن‏ها به اذن الهى درخت خرما خواهند شد. امام همه آن‏ها را كاشت و نخلستانى پديد آورد و آن را وقف كرد.(3)حضرت قناتى حفر كرد كه آب آن همچون گردن شتر فواره مى‏زد. امام (ع) آنجا را نيبع نهاد. آب فراوان اين قنات مايه نشاط و روشنى چشم اهالى شد و فردى از آنان به على(ع) بشارت داد. حضرت در پاسخ فرمود: "كسى حق فروش آب را ندارد و فرزندانم هرگز آن را به ميراث نمى‏برند". هم اكنون در راه مدينه به مكه منطقه است به نام "اباعلى" كه حضرت در آن جا چاه زده بود. از بعضى روايات استفاده مى‏شود حضرت در راه مكه و كوفه چاه هايى حفر كرده است.برطبق نقل مورخان، درآمد سالانه موقوفات حضرت، چهل هزار دينار بود كه تماماً صرف بينوايان مى‏شد.شگفت آن كه به رغم داشتن اين درآمد سرشار، حضرت امير(ع) براى تأمين هزينه زندگى خود به فروختن شمشيرش ناچار شده بود.(4)بنابراين درست است كه على(ع) كشاورزى مى‏كرد، ولى درآمد آن يا اصل آن را جمع نمى‏كرد، بلكه صرف فقر او وقف بيچارگان و بينوايان مى‏كرد.عقيل حدود بيست سال از على(ع) بزرگ‏تر بود و هنگام جنگ جمل و صفين در لشكر برادرش على(ع) شركت نداشت، چون حدود هشتاد سال از عمرش مى‏گذشت و در سن 96 سالگى در سال 51 هجرى در بصره درگذشت.ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه نقل مى‏كند كه در عهد خلافت ظاهرى على(ع) برادرش (عقيل) با اميد فراوان از مدينه به عراق آمد و بر حضرت وارد شد و حضرت او را به گرمى مى‏پذيرفت و به امام حسن(ع) فرمود:يك دست لباس جهت عمويت تهيه كن. وى لباس را فراهم نمود و شب شد. سفره را آوردند. عقيل ديد جز نان و نمك در آن چيزى ديده نمى‏شود. گفت: غذا همين است؟ على(ع) گفت: آرى، نعمت خدا است. چه نقص دارد؟ عقيل گفت اين خلافت تو تا اين جا كه را سودى نداده اكنون بدهى مرا كه مبلغ چهل هزار درهم است بده كه به مدينه بازگردم. حضرت فرمود: چهل هزار درهم كه ندارم، ولى صبر كن تا سهمم از بيت المال كه در ماه چهارده هزار درهم است، به دستم برسد، كه مقدارى از آن را به تو مى‏دهم.عقيل گفت: بيت المال در اختيار تو است. على(ع) گفت: اين‏ها امانت مردم است كه در دست من است.(5)عقيل اصرار مى‏كرد كه اجازه بده از بيت المال پول كافى به من بدهند. حضرت اشاره به بازار كوفه كرد و فرمود: صندوق‏هاى پول تجار و بازارى‏ها را بشكن و هر چه دلت مى‏خواهد بردار! عقيل گفت: صندوق‏ها مال مردم است. حضرت فرمود: بيت المال نيز مال مردم است. چطور اجازه مى‏دهى كه در بيت المال را باز كنم و از آنها به تو بدهم؟(6)بنابراين درست است كه حضرت امير(ع) كار و تلاش مى‏كرد، ولى چيزى از آنها را براى خود نگه نمى‏داشت و همه را در راه خدا انفاق مى‏كرد و در زمان حكومتش فرصت كار كردن مانند قبل را نداشته و مالى ذخيره نكرده بود كه به برادرش عقيل بدهد. مضافاً عقيل درخواست مال زياد از بيت المال را داشت كه حضرت جواب منفى داد. اين از فضائل و مزاياى اميرالمؤمنين (ع) محسوب مى‏شود.پى نوشت‏ها: 1 - سيد مصطفى دشتى، معارف و معاريف، ج‏7، ص 485.2 - جعفر سبحانى، فروغ ولايت، ص 297.3 - همان.4 - جعفر سبحانى، فروغ ولايت، ص 298.5 - سيد مصطفى دشتى، معارف و معاريف، ج‏7، ص 418.6 - مرتضى مطهرى، داستان راستان، ج‏1، ص 132، به نقل از بحار، ج‏42، ص 117.

پاسخ : در تاريخ آمده است: به زهرا(س) خبر دادند كه در جنگ آسيب ديده است و سنگى به چهره او رسيده و چهره‏اش را خونين ساخته است.با دسته‏اى از زنان برخاست. آب و خوردنى برداشتند و به محل جنگ آمدند. مجروحان را آب دادن و زخم‏هاى آنها را بستند. فاطمه(س) جراحت پدر را شست و شو داد. خون بند نمى‏آمد؛ پاره بوريايى را سوزانيدند و خاكستر آن را بر زخم نهادند تا جريان خون قطع شد. واقدى نوشته است: شمار زنان چهارده نفر بود(1).پى نوشت‏ها: 1 - سيد جعفر شهيدى، زندگانى فاطمه(س)، ص 78، به نقل از مفازى واقدى، ص 249 و اناب الاشراف، ص 324.

پاسخ : گرچه در قرآن مجيد مسئله برده‏گيرى و برده دارى به عنوان يك دستور حتمى در مورد اسيران جنگى نيامده است، ولى نمى‏توان انكار كرد كه احكامى در قرآن براى بردگان ذكر شده است، كه اصل وجود بردگى را حتى در زمان پيامبر(ص) و صدر اسلام اثبات مى‏كند، مانند احكامى كه در مورد ازدواج با بردگان يا احكام محروميت يا مسأله مكاتبه(قراداد براى آزادى بردگان) هست اين جا بعضى بر اسلام خرده مى‏گيرند كه چرا اين آيين الهى با آن همه محتوا و ارزش‏هاى والاى انسانى، بردگى را الغا نكرده، و طى يك حكم قطعى و عمومى آزادى همه بردگان را اعلام ننموده است؟در يك جمله كوتاه بايد گفت كه اسلام برنامه دقيق و زمان بندى شده براى آزادى بردگان دارد كه بالاخره همه آنها تدريجاً آزاد مى‏شوند، بى آن كه اين آزادى عكس العمل نامطلوبى در جامعه به وجود آورد. اسلام هرگز ابداع كننده بردگى نبوده است، بلكه در حالى ظهور كرد كه بردگى سراسر جهان را گرفته بود و با تار و پود جوامع بشرى آميخته بود. حتى بعد از اسلام در تمام جوامع، بردگى ادامه يافت، تا حدود يك صد سال قبل كه نهضت آزادى بردگان شروع شد، چرا كه به خاطر دگرگون شدن نظام زندگى بشر، مسئله بردگان به شكل قديمى قابل قبول نبود.اگر اسلام طبق يك فرمن عمومى دستور مى‏داد همه بردگان را آزاد كنند، چه بسا بسيارى از آنان تلف مى‏شدند، زيرا نه كسب و كار مستقلى داشتند و نه خانه و وسيله‏اى براى ادامه زندگى.از اين رو بايد تدريجاً آزاد مى‏شوند و جذب جامعه گردند نه جان خودشان به خطر بيافتد و نه امنيت جامعه را به خطر اندازند. اسلام اين برنامه حساب شده را تعقيب كرد. برنامه اسلام در مورد بردگى، فقط در مورد اسيران جنگى كه از كفار گرفته مى‏شد، نبود، گرچه احكام خاص بردگان مربوط به اين اسيران جنگى هست. در جنگ‏ها گاهى افراد بسيارى از كافران و مشركان اسير مى‏شدند. كه اگر مى‏خواهند افراد را زندانى كنند، بودجه و هزينه هنگفتى بر دوش جامعه اسلامى بار مى‏شد و اگر مى‏خواستند همه را يكدفعه آزاد كنند، غير عاقلانه بود، چون اينان كسانى بودند كه با مسلمانان جنگيدند و حتى تعدادى از مسلمانان را كشتند. بنابراين راه عقلانه اين بود كه حاكم اسلامى، اسيران را به افراد توانمند مسلمان بفروشد و از اين طريق كيسه بيت المال پر از پول شود. از طرفى اين بردگان و اسيران كم كم در جامعه اسلامى، هدايت مى‏شدند و بسيارى از آنان مسلمان مى‏شدند و براى مولاى خودكار اقتصادى انجام مى‏داند و هيچ بارى بر دوش جامعه اسلامى و حكومت اسلامى اضافه نمى‏شد. بنابراين درباره اسيران جنگى و كنترل و هدايت آنان به اسلام، اين طرح، خوبى است. البته اين طرح الزامى نيست و حاكم اسلامى مى‏تواند اسيران را بدون دريافت وجه آزاد كند يا مى‏تواند با دريافت وجه آزاد كند و نيز مى‏تواند به صورت اسير و برده نزد مسلمانان بگذارد. در صورت آخر در برنامه‏هاى اسلامى تشويق بر آزاد كردن بنده‏ها فراوان است، مثلاً كفاره افطار عمدى روزه ماه مبارك رمضان و كفاره قتل عمدى، استحباب آزاد كردن عبيد (عتق) است. اين‏ها همه مواردى است كه وسيله‏اى براى آزاد كردن بردگان بوده است.از طرفى در اسلام دستورهاى زيادى درباره رفق و مدارا با بردگان وارد شده است تا آن جا كه آنها را در زندگى صحبان خود شريك و سهيم كرده‏اند. على(ع) به غلام خود قنبر مى‏فرمود: "من از خداى خود شرم دارم كه لباسى بهتر از تو بپوشم، زيرا رسول خدا(ص) مى‏فرمود: از آنچه خودتان مى‏پوشيد، بر آنها بپوشانيد و از آنچه خود مى‏خوريد، آنها غذا دهيد".(1)"جرجى زيدان" در كتاب "تاريخ تمدن" مى‏گويد: اسلام بر بردگان فوق العاده مهربان است. پيغمبر اسلام(ص) درباره بردگان سفارش بسيار نموده، از آن جمله مى‏فرمايد: "كارى كه برده تاب آن را ندارد، به او تحميل نكنيد و هر چه خودتان مى‏خوريد، به او بدهيد".(2)پى نوشت‏ها: 1 - بحارالانوار، ج‏74، منقول از تفسير نمونه، ج‏21، ص 421.2 - تفسير نمونه، ج‏21، ص 422، به نقل از تاريخ تمدن، ج‏4، ص 54.

پاسخ : سؤال از نماز بعد از سؤال‏هاى متعدد از خدا پرستى و نبوت و امامت و دين است.كسانى كه از آن مرحله با پاسخ‏هاى صحيح گذر كردند، به مرحله پاسخگويى به فروع دين مى‏رسند.از بين پرسش‏هاى فروع دين اولين سؤالى كه از انسان مى‏شود، سؤال از نماز است.بنابراين كسانى كه داراى اديان ديگر هستند، در مرحله پرسش از مسائل اعتقادى باز مى‏مانند و نوبت به پرسش فروع دين نمى‏رسد. پيامبر(ص) خطاب به على(ع) فرمود: "اولين چيزى كه از انسان سؤال مى‏شود، هادت به توحيد و نبوت و پيامبرى من و ولايت و امامت تو است. هر كس بدان‏ها اقرار كند و به آن‏ها معتقد باشد، به سوى بهشتى كه زوالى در آن نيست، روانه خواهد شد".(1)بنابراين پرسش، ابتدا از اصول دين خواهد بود و در مرحله بعد، از نماز و ديگر اعمال.پى نوشت‏ها:1 - بحارالانوار، ج‏7، ص 273.

پاسخ : خداوند سبحان پيامبرش را دعوت به نافله شب مى كند و مى فرمايد: .(1) اى پيامبر پاره اى از شب را بيدار باش و در آن نافله به جا آور, باشد كه پروردگارت تو را به مقام شايسته و محمود مبعوث كند.روايات متعدد در خصوص فضيلت نماز شب و شب زنده دارى وارد شده كه به ذكر بعضى از آن ها بسنده مى كنيم :1 رسول اكرم 6فرمود: اشرف امت من حاملان قرآن كريم و ياران شب (شب زنده داران ) هستند.(2)2 رسول اكرم 6فرمود: شرافت مؤمن نماز شب او است و عزّتش خوددارى از آسب رساندن به عرض و آبروى مردم مى باشد.(3)3 امام محمد باقر7فرمود: سه چيز مقام و درجه است : 1 سلام را آشكارا گفتن و طعام دادن به ديگران و نماز شب خواندن درحالى كه مردم به خواب باشند.(4)نماز شب و شب زنده دارى موجب سرور و وجد درونى انسان مى شود. انسان اگر نماز شب بخواند سيماى نورانى پيدا مى كند و پيامبر اكرم 6در اين خصوص فرمودند: .(5)كسى كه بيشتر نماز شب بخواند, هنگام روز خوش سيما و نورانى است .نماز شب موجب نورانيت دل و صفاى باطن مى شود و اين طور نيست كه هر كس توفيق به اقامه نماز شب پيداكند, بلكه بايد مقدمات اين امر به خوبى مهيا باشد, يعنى شخص از گناه و عصيانگرى به دور باشد تا توفيق بر اقامه اين عبادت پر فيض را پيدا كند. امام صادق 7فرمود: به راستى انسان گناهكار بر اثر گناه از اقامه نماز شب محروم مى گردد.(6)اولين توفيقى كه از آدم گناهكار سلب مى شود لذت عبادت و مناجات با خداست ; زيرا قلب گناهكار را قساوت گرفته و اين لذت را احساس نمى كند تا شب زنده دارى كند و جان و دل را به خدا بسپارد.(پـاورقى 1.اسراء (17 آيهء 79(پـاورقى 2.بحارالانوار, ج 84 ص 138(پـاورقى 3.همان , ص 141(پـاورقى 4.همان , ص 141(پـاورقى 5.نهج الفصاحه , حديث 2813(پـاورقى 6.بحارالانوار, ج 73 ص 330

پاسخ : لفظ از ماده به معناى جفت , در مقابل به معنى طلاق , گرفته شده است . علت اين كه به وساطت شخت براى نجات گناهكار گفته مى شود, اين است كه مقام و موقعيت شفاعت كننده ونيروى تأثير او يا عوامل نجاتى كه در وجود شفاعت شونده هست ضميمه و هر دو به كمك هم , موجب خلاصى شخص گناهكار مى گردند. به عبارت ديگر, شفاعت همان كمك كردن اولياى خدا است با ذان خدا, به افرادى كه درعين گناهكار بودن پيوند ايمانى خود را خداوند و پيوند معنوى خويش را با اولياء خداوند قطع نكرده اند. برخى از شفيعان درگاه الهى بر اساس قرآن كريم و احاديث معتبر به قرار ذيل استلا 1 رسول گرامى اسلام 62 امير مؤمنان 73 فاطمه زهرا34 يازده فرزند معصوم على و زهرا: 5پيامبران الهى : 6 فرشتگان 7 شهيدان 8 علماى دين 9 متعلّمان و حافظان عامل به قرآن 10 خويشاوندان 11 همسايگان 12 مؤمنان , شيعيان 13 قرآن مجيد 14 روزه .ازآيات قرآن كريم مانند (1) و از روايات معصومين استفاده مى شود, تمام كسانى كه به خدا ايمان داشته و با رسول اكرم 6و اهل بيت او دشمنى نداشته باشند, مشمول شفاعت مى گردند. آنان كه ازشفاعت محروم هستند عبارتند از: 1 كافر 2 ستمگر 3 دشمنان خاندان رسالت 4 كسانى كه فرزندان رسول اكرم را آزار كنند 5 كسانى كه به شفاعت اعتقاد نداشته باشند شفاعت نمى شوند 6 خائن 7 كسى كه ولايت اميرالمؤمنين و فرزندان معصوم آن حضرت نداشته باشد شفاعت نمى شود.(2)كارهايى كه موجب تسريع در شفاعت مى شود عبارت است از: 1 اخلاص در ايمان و توحيد 2 انجام وظايف دينى 3 اهل نماز و سجده بودن 4 آموختن قرآن و حفظ كردن و خواندن آن 5 دوستى اهلبيت : 6 دوستى بااهل ايمان و معاشرت با آنان 7 خدمت كردن به اهل ايمان 8 باگذشت بودن و پذيرش عذر ديگران .(3)(پـاورقى 1.انبياء (21 آيهء 28(پـاورقى 2.آيت ا... جعفر سبجانى , منشور جاويد, ج 8 ص 184ـ 191(پـاورقى 3.همان , ص 197و 198