تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : عقد غير دائم آن است كه مدت زناشويى معيّن شود, مثلاً زن را به مدت يك ساعت يا يك روز يا يك ماه يا يك سال يا بيش تر عقد نمايند. زنى را كه به اين قسم عقد كنند, مى نامند.() (پـاورقى 1.امام , خمينى , توضيح المسائل , احكام ازدواج . در زناشويى چه دائم و چه غير دائم بايد صيغه خوانده شود و تنها راضى بودن زن و مرد كافى نيست . صيغهء عقدرا زن و مرد مى خوانند, يا ديگرى را وكيل مى كنند كه از طرف آنان بخوانند.() دستور و كيفيت خواندن عقد غير دائم و(پـاورقى 2.همان , مسئله 2363شرايط آن در مسئلهء 2369تا 2375توضيح المسائل امام خمينى 4آمده است . دخترى كه به حد بلوغ رسيده و رشيده است , يعنى مصلحت خود را تشخيص مى دهد, اگر بخواهد شوهر كند(دائم يا غير دائم ), چنان چه باكره باشد, بايد از پدر يا جد پدرى خود اجازه بگيرد.() تا جايى كه ما اطلاع داريم (پـاورقى 3.همان , مسئله 2376 تحرير الوسيله , ج 2 ص 254 مسئله 2 مكان مخصوصى براى صيغه كردن وجود ندارد. لذا كسى كه مايل است عقد غير دائم نمايد, بايد خودش اقدام كرده وفرد مناسبى را پيدا كند. اميدواريم خداوند وسايل ازدواج شما را هر چه زودتر. فراهم نمايد و با عنايت و زندگى توأم با پاكى و عفت و تقوا تا زمان حصول شرايط ازدواج سرافرازتان فرمايد.

پاسخ : از اين كه با ما مكاتبه نموديد سپاسگزاريم. پدر و مادر بيش از هر كس به فرزندان خود لاقه‏مند هستند و تمام تلاش خود را انجام مى‏دهند تا آينده روشنى را براى فرزندان خويش ترسيم كنند. هيچ كس به اندازه پدر و مادر براى فرزندان دلسوز نيست. برخى از والدين در ابراز علاقه و محبت درونى خود به فرزندان مخصوصاً فرزندان نوجوان و جوان، موفق نيستند و ممكن است نحوه برخورد آن‏ها موجبات رنجش و ناراحتى فرزندان را فراهم آورد، اما در هر حال نمى‏توان ذره‏اى در دوستى و محبت پدر و مادر نسبت به فرزند ترديد نمود. اگر والدين انتقاد مى‏كنند، يا نظر خاصى ارايه مى‏دهند كه مورد قبول شما نيست، مى‏توانيد با رعايت احترام آن‏ها در جهت بيان نقطه نظر و خواسته خود با منطق و برهان و با داشتن رفتارى خوب و شايسته، زمينه پذيرش خواسته به حق خود را در آن‏ها فراهم نماييد. در اين ارتباط بايد حرمت و قداست والدين محفوظ بماند. بعضى از مواقع والدين در مقام شوخى با فرزند هستند، اما فرزند به جهت حساس و زود رنج بودن گمان مى‏كند پدر و مادر او را مسخره مى‏كنند. به طور كلى شما بايد نگاهى مثبت به رفتار و پدر و مادر داشته باشيد و اگر آن‏ها مرتكب اشتباهى شدند، به طور غير مستقيم آنان را متوجه نماييد از طرف ديگر پدر و مادر بايد به درد دل‏ها و خواسته‏هاى مشروع فرزند خود توجه نمايند.درخصوص كتاب خواندن و نوع كتابى كه براى شما مناسب است، نكته مهم استفاده از كتاب هايى است كه براى نوجوانان مثمرثمر باشد، نه اين كه به صورت متفرقه هر كتابى را كه پسنديد، مورد مطالعه قرار دهيد، چون در اين مقطع سنى شما بايد با هدايت و راهنمايى افراد صاحب نظر، يك سيرمطالعاتى مشخص داشته باشيد. در غير اين صورت مطالعات سليقه‏اى و موردى مفيد نخواهد بود و چه بسا ندانسته كتاب هايى را مورد مطالعه قرار دهيد كه براى شما مضر باشد. از اين رو درخصوص نوع كتاب و روش مطالعه از نظريات افراد خبره بهره‏مند شويد.

پاسخ : اصل وجوب خمس از ضروريات اسلام است و منكر آن كافر است. خمس از فرايض الهى است كه در قرآن مجيد و روايات مستفيضه بر آن تأكيد شده است و مورد اتفاق همه شيعه اماميه بلكه عموم مسلمانان است، اگر چه در بعضى خصوصيات آن از حيث مورد و مصرف، اختلاف وجود دارد. چنانچه كسى از پرداخت يك درهم يا كم‏تر از آن امتناع كند، در زمره ظالمان به پيغمبر اكرم(ص) و ذريه حضرت مى‏باشد.(1) در هر حال شما بايد هر چه زودتر نسبت به حساب رسى اموال خود اقدام كنيد و چنانچه نتوانيد بپردازيد، با دستگيردان به شما مهلت مى‏دهند.(2)شخصى كه غفلت كرده است، بايد با يكى از مراجع يا كسانى كه وكيل او هستند، اموالش را حساب كرده و مصالحه كند. ممكن است كل خمس وى ده هزار تومان بيش‏تر نباشد، لطفاً با مسئول واحد، با شماره 7743183 تماس حاصل نماييد.پى نوشت‏ها: 1 - حضرت آيت الله فاضل لنكرانى، 7 جامع المسائل، ج2، ص 190 و 191، س 422.2 - امام خمينى (ره)، استفتاءآت، ج1، ص 389، ص 136.

پاسخ : حضرت آيت الله خويى(ره) قايل به نسخ بيش از يك آيه (آيه نجوى) نيست و آن به جهت ناظر بودن آيه ناسخ به آيه منسوخ است.(1)آيه دوازدهم سوره مجادله به وسيله آيه سيزدهم اين سوره نسخ شده است، البته بنابر نظر آيت الله خويى (ره) آيه 12 منسوخ مجادله: "يا ايها الذين آمنوا اذا ناجيتم الرسول فقدموا بين يدى نجولكم صدقة ذلك خيرلكم و اطهر فان لم تجدوا فان تجدوا فان الله غفور رحيم؛ آيه 13 ناسخ مجادله: "ااشفقتم أن تقدموا بين يدى نجوئكم صدقات فاذا لم تفعلوا و تاب الله عليكم فاقيموا الصلوة و آتوا الزكوة و اطيعو الله و رسوله والله خبير بما تعملون".برخى از انديشمندان علوم قرآنى معتقدند تعداد آيات منسوخه حدود بيست آيه است.(2)پى نوشت‏ها: 1 - آيت الله خويى معرفت، علوم قرآنى، ص 267.2 - همان.

پاسخ : ملاك حرمت استماع ترانه و موسيقى و آوازها مناسب بودن آن با مجالس لهو و لعب است؛ يعنى هر نوع آهنگ و يا صدايى كه با مجالس لهو و لعب مناسبت پيدا كند، گوش دادن به آن حرام است.از حضرت امام خمينى (ره) سال شده است. حكم صداهاى كه از صدا و سيما پخش مى‏شود و بعضى از آنها در زمان طاغوت نيز پخش مى‏شد و بعضى ديگر موزيك متن فيلم‏هاى خارجى است و بعضى موسيقى بدون صداى خوانندگان زمان طاغوت است، موارد مباح و حرام آن‏ها را بيان فرماييد.امام خمينى در جواب فرمود: موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوك مانع ندارد(1)ذكر چند فتواى علما درباره ملاك حرمت در استماع آواز و ترانه:1 - استماع موسيقى و آوازى كه مطرب و مناسب مجالس لهو و لعب باشد، جايز نيست.(2)2 - كليه صداها و آهنگ هايى كه مناسب لهو و فساد است، حرام و غير آن جايز است و در مصاديق مشكوك اصل برائت است و احتياط مستحب، اجتناب است.(3) تشخيص مناسبت داشتن آهنگ آواز موسيقى مناسب با مجلس لهو و لعب، به عرف است. عرف مردم مى‏داند كه چه آهنگ‏ها و آوازهايى با مجالس و طرب هسماز و چه آهنگ هايى تأثير بر انسان نمى‏گذارد.پى نوشت‏ها:1 - استفتاءات امام خمينى(ره) ج‏2، ص 13، سؤال بيست و هشتم.2 - آية الله صالحى مازندرانى، استفتاءات، ج‏2، ص 123.3 - آيت الله مكارم شيرازى استفتاءات جديد ص 146.

پاسخ : مردها مى‏توانند با نامحرم با شرايط ذيل صحبت كنند:1 - به قصد لذت و ريبه (خوش آمدن) نباشد؛2 - با صحبت كردن به گناه آلوده نشوند؛(1)صحبت كردن با نامحرم به غير ضرورت مكروه است، خصوصاً اگر مخاطب جوان باشد.(2)خانم‏ها مى‏توانند با نامحرم صحبت كنند، مشروط به آن كه: 1 - به قصد لذت و ريبه نباشد؛2 - صداى خود را ترقيق و تلطيف نكنند.3 - خوف افتنان (به فتنه انداختن) نباشد.(3)پس مدار حكم بر زن است، زيرا عموماً مردان از صداى زن تحريك شده و به فتنه و فساد كشيده مى‏شوند.پى نوشت‏ها:.1 - احكام روابط زن و مرد و مسائل اجتماعى آنان، ص 103.2 - همان.3 - همان، ص 107.

پاسخ : زن نمى‏تواند در مكانى كه نامحرم صداى او را مى‏شنود، آواز بخواند و بر نامحرم، گوش دادن، به آواز زن حرام است.فقها و مراجع عظام تقليد آواز خواندن زن را تا وقتى جايز مى‏دانند كه نامحرم صداى آن را نشنود. ايشان در اين باره مى‏فرمايند:آواز خواندن به نحو غنايى براى خانم‏ها جايز نيست، مگر در مجلس عروسى، مشروط به آن كه صداى آنان را نامحرم نشنود، اگر چه احتياط مستحب در ترك است.(1)يكى ديگر از مراجع گوش دادن نامحرم به آواز زن حتى در صورتى كه اشعار مذهبى را بخواند و موجب مفسده نشود، خالى از اشكال نمى‏دانند و در پاسخ به اين استفتاء كه: گوش دادن به آواز زن نامحرم براى مرد در صورتى كه اشعار مذهبى بخواند و موجب مفسده نباشد چه حكمى دارد؟ مى‏فرمايند: اشكال دارد.(2) شايد علت چنين سخت‏گيرى هايى براى جلوگيرى از به طمع افتادن قلب و دل نامحرم بود، تا شايد از رهگذر اين پرهيز، به تكليف الهى عمل شود. شاهد آيه‏اى از قرآن است كه در خطابى به همسران پيامبر مى‏فرمايد: "اى همسران پيامبر شما هم چون يكى از زنان معمولى نيستيد، اگر تقوا پيشه كنيد، پس به گونه‏اى هوس‏انگيز سخن نگوييد كه بيماردلان در شما طمع كنند و سخن شايسته بگوييد".(3) معلوم است اگر زن صداى خود را به هر شكلى عوض كرد. و آن را نازك يا ترقيق كند، موجب طمع و فساد در افرادى كه آمادگى دارند، خواهد شد.پى نوشت‏ها:1 - احكام روابط زن و مرد، ص 146، مسئله 273.2 - آيةالله مكارم، استفتاءات جديد، ص 147.3 - احزاب (33) آيه 32.

پاسخ : بحث درباره موسيقى و اين كه چه نوع آن حرام و چه نوعش حلال است، بسيار است، ولى آن چه اكنون در ميان بسيارى از فقهاى شيعه معروف است، اين است كه موسيقى حرام داراى دو مشخصه است: 1 - مطرب بودن، انسان را از حالت عادى خارج كند؛2 - مناسبت داشتن با مجالس لهو و لعب.از امام خمينى سؤال شده است: حكم موسيقى چيست و به چه نوع آهنگ هايى موسيقى گفته مى‏شود و با صداى مشكوك چه فرقى مى‏كند و آيا آهنگ هايى كه راديو و تلويزيون پخش مى‏كند، از نظر شرعى اشكال دارد؟ امام در پاسخ فرمود: موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوك مانع ندارد و تشخيص با عرف است.(1) نظير چنين استفتاءاتى از ديگر مراجع نيز شده است.(2)پى نوشت‏ها:1 - امام خمينى، استفتاءات، ج‏2، ص 14، سؤال سى و يكم.2 - ر. ك: استفتاءات آية الله فاضل، ج‏1، ص 255، سؤال‏995؛ استفتاءات آية الله صالحى مازندرانى، ج‏2، ص 126؛ استفتاءات آية الله مكارم، ص 145، سؤال 514.

پاسخ : نزديكى كردن با زن در حالى كه در عقد موقت است، مانعى ندارد، مگر آن كه هنگام عقد بر شرط عدم نزديكى توافق شود؛ يعنى زن از شوهرش بخواهد كه در اين مدت با او نزديكى نكند شوهر قبول كند. فقها در اين باره مى‏نويسند:زنى كه صيغه مى‏شود، اگر در عقد شرط كند شوهر با او نزديكى نكند، عقد و شرط او صحيح است و شوهر مى‏تواند لذت‏هاى ديگر از او ببرد، ولى اگر بعداً به نزديكى راضى شود، شوهر مى‏تواند با او نزديكى كند.(1)معلوم است بهره بردن از همسر در عقد انقطاعى چون عقد دائم فرقى نمى‏كند، مگر آن كه در عقد موقت شرط بر عدم نزديكى شود، وگرنه بدون شرط، هرگونه استمتاعى جايز است. اگر براى عدم استمتاع هم باشد، جهت محرميت مى‏شود زنى را به صيغه موقت درآورد علما مى‏فرمايند: صيغه كردن زن اگر چه براى لذت بردن نباشد صحيح است.(2)پى نوشت‏ها:1 - توضيح المسائل مراجع، ج‏2، ص 411، مسئله 2423.

پاسخ : نحوه اجراى صيغه عقد موقت در رساله‏هاى عمليه موجود است(1). اين كه براى اجراى صيغه عقد، نزد شخص عالم مى‏روند يا برعهده وكيل مى‏گذارند، به خاطر تيمن و تبرك و يا صحت اجرا است. البته دو نفرى كه مى‏خواهند به عقد دائم يا موقت يكديگر درآيند، مى‏توانند شخصاً صيغه عقد را بخوانند.پى نوشت‏ها: 1 - توضيح‏المسائل مراجع، ج‏2، ص 382، مسئله 2369.