تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : پهناى مسح پا به هر اندازه باشد، كافى است و حتى اگر از سر يكى از انگشت‏ها تا برآمدگى روى پا باشد. اگر احتياطاً تا مفصل مسح نمايد، كفايت مى‏كند، ولى بهتر، بلكه احوط آن است با تمام كف دست، روى پا را از سر انگشتان تا مفصل مسح كند.(1) مسح جلوى سر بايد با دست (2) (انگشتان دست از سمت كف دست، نه با پشت آن) باشد، بنابر اين با ناخت اشكال دارد و وضو باطل است. پاورقى‏ها: 1 - توضيح المسائل مراجع، ج 1، م 253 و 252. 2 - همان، م 250، 249.

پاسخ : واژه تمبر فرانسوى است. كاغذ كوچك چهارگوش كه بر آن نشان پستخانه چاپ مى‏شود و بر پاكت نامه چسبانده مى‏شود كه نشان پرداخت كرايه پست است. در زبان لاتينى آن را تمپاتوم گويند. در حقيقت برگه‏اى كوچك است كه اداره پست، چاپ مى‏كند و در مقابل گرفتن حق حمل و نقل نامه‏ها و غيره مى‏باشد.اولين تمبر پستى ايران بر طبق كاتالوگ شامپيون در سال 1868 ميلادى مطابق با 1285 هجرى چاپ شده است (1) مسلماً براى طارحى روى تمبرهاى پستى هنرمندان هزينه‏اى دريافت مى‏كنند. قبل از به وجود آمدن تمبر پست، در انگلستان روى پاكت پستى، مهر مخصوصى مى‏زدند كه تاريخ رسيدن نامه را به اداره پست نشان مى‏داد. اين به منزله يك نوع بازرسى در كار نامه رسانان بود. در سال 1835 ميلادى سررولاندهيل از رجال انگلستان هنگام مطالعه اوضاع ماليات وحقوق گمركى به فكر افتاد تغييرات اساسى در تعرفه‏هاى پستى به وجود آورد. نامبرده در درجه اوّل پيشنهاد كرد براى تعرفه‏هاى پستى نرخ‏هاى ثابتى برقرار شود و براى نامه‏هاى بين بريتانيا و ايرلن نرخ ثابتى دريافت گردد. هيل علاوه بر نظريات مزبور پيشنهاد نمود تمام نرح حمل نامه قبلاً از فرستنده دريافت شود و براى اين كار اداره پست، پاكت‏هاى مخصوص با مهر اداره پست به چاپ برساند و خريد اين پاكت‏ها به منزله پرداخت تعرفه پستى بود. او در سال 1839 طرح پاكتى را به يكى از نقاشان واگذار كرد و طرح قطعه كاغذى كه بايد بر روى پاكت چسبانده شود، به مسابقه عمومى گذاشته و در حدود 2600 طرح پيشنهاد شد. بالاخره تمبر چاپ شد و براى اولين بار در 1840 به جريان افتاد. بعد از انگلستان در سال 1843 برزيل و سويس و در سال 1849 فرانسه و بلژيك و همين طور كم كم در ساير كشورها گسترش يافت. در ايران در سال 1868 براى اولين بار تمبر چاپ شد. بر روى اين تمبرها تصوير شير و خورشيد و تصوير شاه قرار داده شده بود.(2) پاورقى‏ها: 1 - دهخدا، لغت نامه، ج 4، ص 6103. 2 - دائرة المعارف زرين، ص 811. تلفن مستقيم: 7743183 و 7734530 و 94 - 7743189 داخلى 02

پاسخ : در مورد مذكور بايد غسل كه حدث اكبر است، انجام دهد و براى وضو تيمم بنمايد. اگر حدث اكبر، جنابت باشد، با انجام غسل جنابت، تيمم بدل از وضو لازم نيست. (1) پاورقى: 1 - تحرير الوسيله، ج 1، ص 112، مسئله 3.

پاسخ : برادر عزيز و گرامى آقاى غلامرضا محمدنيا؛ موفقيت جنابعالى را از خداوند متعال خواهانيم. شخصى كه دزدى كرده، اگر عين آن اموال نزد او باشد، بايد آن‏ها را به صاحبش برگداند، ولى اگر عين آن‏ها از بين رفته، بايد مثل يا قيمت فعلى آن را به طور مستقيم يا غير مستقيم براى صاحبش ارسال كند(1). و چون دزدى از گناهان كبيره است، بايد توبه و استغفار نيز بكند. پاورقى: 1 - آيت اللَّه فاضل لنكرانى، جامع المسائل، ج 1، ص 387.

پاسخ : همان گونه كه سؤال دو قسمت دارد پاسخ را نيز در دو قسمت خواهيم داد. الف) منشأ و مشروعيت دعا: "مشروعيت دعا از نظر شرع مقدس يكى از قطعى‏ترين امور دينى و از جمله ضروريات اسلام است؛ يعنى قرآن شريف و روايات پيغمبر و ائمه معصومين عليهم السلام اين مطلب را به مردم آموخته‏اند كه مسلمانان و پيروان قرآن بايد حوائج مقاصد خود را و حل مشكلات و گرفتارى‏هاى خويش را در پيشگاه خدا عرضه كنند و از ذات اقدس او بخواهند كه آن مشكلات را حل نمايد و آن گرفتارى‏ها را بر طرف سازد، بنابر اين اصل مشروعيت دعا در اسلام قطعى و مسلم است". (1)آيات زياد و روايات كثيره‏اى ما را به دعا كردن و راز و نياز و مناجات با خدا دعوت مى‏كند، سيره و روش زندگى همه انبيا و اولياى الهى "دعا كردن" بوده است. خداوند مى‏فرمايد: "و اذا سئلك عبادى عنّى فانّى قريب اجيب دعوة الداع اذا دعان"(2). آيات 285 و 286 سوره بقره در بيان اوصاف و ويژگى‏هاى مؤمنان مى‏فرمايد: "مؤمنان كسانى هستند كه به خدا و فرشتگان و همه كتاب‏هاى آسمانى و به همه سفيران و رسولان الهى ايمان آورده باشند و مطيع امر پروردگار و تسليم محض فرمان او باشند و در اشتغال شان به دعا و مناجات مى‏گويند: "غفر انك ربّنا و اليك المصير... ربّنا لا تؤخدنا ان نسينا او اخطأ ربّنا..." در قسمت پايانى سوره آل عمران مى‏فرمايد: "صاحبان خرد و فرزانگى و عقل و انديشه كسانى هستند كه پيوسته (ايستاده و نشسته خوابيده و بيدار) به ياد خدا هستند و با خدا ارتباط دارند و در حكمت و عظمت آفرينش آسمان‏ها و زمين تفكر مى‏كنند و (چون به سرچشمه حقيقت دست مى‏يابند، بى درنگ خدا را مى‏خوانند و در حال راز و نيايش خويش، به زبان حال و قال مى‏گويند: رّنا ما خلقت هذا باطلاً، سبحانك فقنا عذاب النّار... و اتنا ما وعدتنا على رسلك و لا تخرنا يوم القيامه (3)". دعا و توجه به خدا، با سرشت و فطرت آدمى آميخته گشته شقى‏ترين افراد در مواقع گرفتارى و ابتلا به خدا التجا مى‏برد. اين يك ميل فطرى و طبيعى در وجود انسان است، كه پرده گناه و شقاوت گاهى روى آن را مى‏گيرد، در سختى‏ها كه پرده بر داشته مى‏شود، اين ميل تحريك مى‏شود و به هيجان مى‏آيد (4).ب) بنابر اين پاسخ قسمت دوم مشخص شد كه چرا برخى دعا را قبول ندارند؟ وقتى غبار غفلت و گناه و هوى پرستى و قدرت مدارى و زر اندوزى و شهرت‏طلبى بر سرشت و فطرت نشست و نگذاشت آيينه حقيقت نماى فطرت، حقيقت را بنماياند و تجلّى بخشد. از مسير اعتدال بيرون مى‏رود و راه طغيان را در پيش مى‏گيرد و دعا را قبول نمى‏كند: "كلاّ انّ الانسان ليطغى ان راه استغنى (5)" ممكن است گاهى چهل و بى خبرى از عمق احكام عبادى و اخلاقى اسلام و شناخت و برداشت يك بعدى و غلط و ناصحيح از دعا و رواياتى كه در اين مورد وارد شده است. شخص را در موضع انكار دعا و مردود دانستن آن قرار دهد. تذكر اين نكته لازم است كه "روش كسانى كه تمام اسلام را در دعا جست و جو مى‏كنند، غلط بوده، روش كسانى هم كه به كلى از دعا و عبادات و نافله و فريضه استعفا داده و فقط مى‏خواهند در مسائل اجتماعى اسلام بينديشند غلط است" (6). جهت تحقيق بيشتر به كتاب‏هاى: گفتارهاى معنوى و بيست گفتار شهيد مطهرى (ره) و شرح و تفسير دعاى مكارم الاخلاق، آقاى محمد تقى فلسفى مراجعه كنيد. پاورقى‏ها: 1 - محمد تقى فلسفى، شرح و تفسير دعاى مكارم الاخلاق، ص 2. 2 - بقره (2) آيه 186. 3 - آل عمران (3) آيه 188 - 193. 4 - مرتضى مطهرى (ره) بيست گفتار، ص 287، با تلخيص. 5 - علق (96) آيه 6. 6 - مرتضى مطهرى (ره) گفتارهاى معنوى، ص 65 - 66.

پاسخ : آن چه مكلف لازم و واجب است، يادگرفتن احكامى است كه غالباً محتاج به آن است و عمل نمودن به فتواى مجتهدى است كه از وى تقليد مى‏كند. داشتن رساله توضيح المسائل مجتهدى كه از وى تقليد مى‏كند، اگر چه مطلوب است تا موقع لزوم و نياز به آن مراجعه كند، ليكن واجب نيست.

پاسخ : نجس است، بايد از آن اجتناب شود.

پاسخ : اشكال ندارد و جايز است، اگر چه كسى كه نماز قضا دارد، بايد در خواندن آن كوتاهى نكند، ولى واجب نيست فوراً به جا آورد.

پاسخ : استفاده مرد از نقره و طلاى سفيد كه همان پلاتين است، اشكال ندارد.استفاده مرد از نقره و طلاى سفيد كه همان پلاتين است، اشكال ندارد.

پاسخ : آب قليلى كه براى برطرف كردن عين نجاست روى نجس ريخته مى‏شود و از آن جدا مى‏گردد و به بدن يا لباس ترشح مى‏كند، نجس است. اگر آب قليل را بعد از برطرف شدن عين نجاست، براى آب كشيدن چيز نجس روى آن بريزند و از آن جدا شود و به بدن يا لباس ترشح كند، احتياطاً بايد از آن اجتناب نمود، اگر چه برخى از مراجع اين احتياط را واجب نمى‏دانند. آبى كه با آن مخرج بول و غائط را مى‏شويند، با پنج شرط پاك است و اجتناب از آن لازم نيست:1 - نجاست ديگرى مثل خون با بول يا غائط بيرون نيامده باشد؛2 - نجاستى از خارج به آن نرسيده باشد؛3 - بيشتر از مقدارمعمول، نجاست به اطراف مخرج نرسيده باشد؛4 - بو يا رنگ نجاست نگرفته باشد؛5 - ذره‏هاى غائط درآب نباشد.