تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : در چنين مواقعى نبايد به اين نيت بخوابد كه بيدار نشود، بلكه از خدا بخواهد كه بيدار شوه و فريضه الهى را به جاى آورد، اگر با اين نيت خوابيد و در اثر سنگينى خواب نتوانست بيدار شود، بعداً قضاى نماز فوت شده را انجام دهد. البته سعى كند چنين چيزى براى او به شكل عادت در نيايد.

پاسخ : اين مسئله مورد اختلاف است. بعضى از مراجع چون امام مى‏فرمايند: 1 - بنا بر احتياط مستحب بايد زن عقب‏تر از مرد بايستد و جاى سجده او از جاى ايستادن مرد كمى عقب‏تر باشد. (1) 2 - بعضى از ايشان مى‏فرمايند: مكروه است زن در نماز جلوتر از مرد يا موازى با او بايستد. (2) 3 - بايد بين زن و مرد در حال نماز اقلاً به مقدار يك وجب فاصله باشد.(3) 4 - در نماز، زن بايد عقب‏تر از مرد بايستد و بهتر است. جاى سجده زن از جاى ايستادن مرد كمى عقب‏تر باشد. بنابر اين اگر زن جلوتر يا مساوى مرد بايستد، نماز باطل است.(4) 5 - بايد در نماز زن عقب‏تر از مرد بايستد و جاى سجده او از جاى سجده مرد كمى عقب‏تر باشد و گر نه نماز باطل است. در اى حكم محرم و غير محرم تفاوتى ندارد. (5) 6 - نماز خواندن زن جلوتر از مرد يا مساوى و همدوش با مرد بنابر اظهر مكروه است، مگر اين كه بين آن دو چيزى مانند پرده و مانند آن حائل شود.() 7 - احتياط مستحب آن است كه جاى سجده زن از جاى ايستادن مرد عقب‏تر باشد و مكروه است زن در نماز جلوتر از مرد يا محازى با او با فاصله كمتر از ده ذراع (پنج متر) بايستد.(8) مراجعى كه نام محرم و نامحرم را نبردند، ظاهراً فرقى بين محرم و نامحرم نگذاشته‏اند و فتواى ايشان كلى و فراگير است. پاورقى‏ها: 1 - توضيح المسائل مراجع، ج پ، ص 516، مسئله 886. 2 - همان، فتواى آية اللَّه گلپايگانى و صافى. 3 - همان آية اللَّه خويى و تبريزى. 4- همان، ص 517، آيت اللَّه فاضل لنكرانى. 5 - همان، آية اللَّه مكارم. 6 - همان، آية اللَّه بهجت. 7 - توضيح المسائل آية اللَّه صالح مازندرانى، مسئله 925.

پاسخ : اگر از سخنان دوستانى كه مى‏گفتند اين مكان غصبى است، مطمئن شده‏ايد و حرف آن‏ها را قبول داريد، بايد نمازهايى را كه در آن مكان خوانده‏اى، اعاده نماييد و سعى كنيد در قسمت‏هاى ديگر نماز بخوانيد و گر نه نيازى به اعاده نيست؛ يعنى اگر غصب بودن آن مكان براى شما ثابت نشد. و نسبت به صحت سخنان همكاران اطمينان نداريد، مى‏توانيد در همان مكان نماز بخوانيد. امام خمينى در توضيح اين مسئله كه نماز خواندن در بانك‏ها و اداره‏ها و مدارس كه اغلب وضع ملكى آن‏ها معلوم نيست، چه صورتى دارد؟ مى‏فرمايند: اگر علم به غصب بودن محل ندارد، اشكال ندارد.(1) پاورقى‏ها: 1 - امام خمينى، استفتاآت، ج 1، ص 147.

پاسخ : حتماً ملاحظه كرده ايد كه در ايّام محرّم به ويژه روز عاشورا عده اى با زنجير آن گونه به پشت خود مى زنندكه خون جارى مى شود. برخى با دست آن گونه به سينهء خود مى كوبند كه كبود مى شود. بعضى با قمه به گونه اى به فرق سر مى زنند كه خون فواره مى زند و بعضى بى هوش مى شوند ـ اگر چه قمه زدن ممنوع است ـ و يا در بعضى ازكشورها گودالى كنده و پر از آتش مى كنند و سپس با پاى برهنه , يا حسين گويان درميان آتش مى روند وكوچك ترين احساس ناراحتى نمى كنند و اين گونه كارها نوعاً با عقل و انديشه هم خوانى ندارد و تنها با عشق وعلاقهء شديد قابل توجيه مى باشد. اين است كه شاعر با تعجب مى پرسد و مى گويد: اين فرد كيست كه همهء عالم هستى ديوانهء او است و مجنون صفت دنبال او مى باشند؟! در شب هاى تاريك و ظلمانى اگر شمعى در جايى سوسوكند و گوشه اى را روشن كند, پروانه هايى در كنارش جمع شده و پرپر مى زنند و دورش به پرواز مى آيند و گاهى خودرخ به آتش زده و هستى خود را فداى شمع مى كنند. شاعر حضرت امام حسين 7را تشبيه به شمع پر فروغ كرده ومردم را پروانه , و با تعجب مى گويد: اين حسين 7چه نوع شمعى است كه همهء انسان ها بلكه همهء هستى گردش جمع شده و از نور وجودش استضائه كرده و حتى گاهى خود و تمام زندگيش را فداى او مى كنند؟!

پاسخ : واضح است كه نوعاً جوانان جنبهء احساسات و شور و هيجان شان بر جنبهء عقل و انديشه شان برترى دارد و توجه شان به اميال مادى فزون تر از جنبه هاى معنوى مى باشد. به همين دليل بيش از ساير اقشار در معرض هجوم افكار نادرست قرار دارند. و چون ريشهء اعتقادى مذهبى آن ها محكم نيست , زودتر تحت تأثير واقع مى شوند.بر اين اساس اگر جوانى , معروف و منكر را بشناسد و به آن عمل كند و ديگران را امر و نهى كند, اثر مهمى در هم سالان خود خواهد داشت .

پاسخ : چنان كه در پاسخ سؤال 36گفتيم , امر به معروف و نهى از منكر يگانه اصلى است كه ضامن بقاى اسلام است . اگر اين اصل نباشد, اسلامى وجود نخواهد داشت . همان گونه كه يك كارخانه بدون بازرس و رسيدگى دائمى مهندسان پابرجا نمى ماند و جامعه بدون پزشك متخصص نمى تواند برقرار باشد, يك جامعه هم نمى تواندبدون بازرس به راه خود ادامه دهد و حتماً بايد يك بازرس و هشدار دهنده باشد و مردم از خطر افكار پوچ و غلط وخلاف اسلام برحذر كند تا بقا داشته باشد.(1) (پـاورقى 1.مرتضى مطهرى , مجموعه آثار, ج 17 ص 235

پاسخ : در ارتباط با نامحرم در محيط كارى به دو شكل متصور مى‏شود: 1 - به خاطر اجبار و داشتن كارى مشترك در اين صورت انسان فقط به كار خويش مشغول شده و در ضمن از خود مواظبت مى‏كند. 2 - كار بهانه‏اى براى ايجاد ارتباط مى‏شود و مثلا چون دو و يا چند نفر نامحرم در محيط مثلا بيمارستان و يا اداره‏اى مشغول به كار مى‏شوند، چون خواهر و برادر با هم صميمى مى‏شوند. كه‏اى كاش فقط در رابطه به همين مقدار اكتفا مى‏شد. ولى گاهى پا را فراتر گذاشته، كه بايد به خدا پناه برد! خواهر گرامى! شايد موقعيت شغلى بعضى از افراد چنين اقتضا كند كه مجبور به همكارى با چند نفر نامحرم باشد، ولى چنين موقعيتى دليل بى احتياطى نمى‏شود، حضور دو نامحرم در يك مكان اگر با چشم پوشى از بعضى رفتارها توأم شود، به مسائل بالاتر كشيده خواهد شد. و اين تجربه شده است. البته خواهران مسلمان و متعهد بسيارى هستند كه در محيط مختلط مشغول به كار مى‏شوند، ولى رفتار و اخلاق‏شان موجب ممنوعيت حضور نامحرم و فاصله گرفتن ايشان مى‏شود و راه هر گونه سوء استفاده بسته خواهد شد. پس تا مى‏توانيد سعى كنيد در محيط مختلط مشغول به كار نشويد و اگر به ناچار مشغول به كار شديد، با تدبير خويش حريمى براى خود فراهم كنيد. مى‏توانيد با رعايت حجاب و فاصله گرفتن از خوش و بش‏هايى كه شرع پسند نيست به كار خويش مشغول شويد. امام خمينى (ره) و بعضى ديگر از مراجع مى‏فرمايند: صحبت كردن با نامحرم، به غير ضرورت مكروه است، خصوصاً اگر مخاطب جوان باشد.(1) و مى‏فرمايند: "گاهى ممكن است خانم‏ها نيز (چون آقايان) گرفتار حيله‏هاى شيطانى بشوند. لذا با نامحرم چنان گرم مى‏گيرند كه گويى برادر او است؛ مخصوصاً خانم هايى كه با نامحرم تماس بيشترى دارند، مانند پرستارها و كسانى كه در ادارات و يا شركت‏ها كار مى‏كنند، بايد بيش از ديگران مراقبت نمايند. كمك خواستن از نامحرم براى كارهاى غير ضرورى؛ سؤال كردن از نامحرم، در حالى كه مى‏توان از محارم پرسيد؛ بحث كردن و خود را وسط انداختن؛ اظهار فضل كردن به نامحرم و زياد كردن مراوده با نامحرم؛ علاقه بيشتر به كار كردن در محيطى كه نامحرم هست و خلاصه همه اين گونه موارد در مظان (احتمال) گناه است و معمولاً اين گونه تماس‏ها با لذت و ريبه همار است و شرعاً حرام خواهد بود.(2)همين حكم براى مردان ذكر شده است كه در دل بعضى از مردان چنان شيطان رسوخ كرده است كه بسيارى از معاشرت‏هاى آن‏ها را شبهه دار كرده است. لذا ديده شده است كه مردى چنان به مراوده با نامحرم گرايش دارد كه با محارم خود ندارد، مثلاً گاه صحبت كردن خود را با نامحرم كش مى‏دهد تا بيشتر با او صحبت كند و رفتن به تفريح و سفر با نامحرم بيشتر برايش جذاب مى‏نمايد.اگر در جايى نامحرمى باشد، بيشتر مايل است در آن جا باشد. در ميهمانى‏ها سعى دارد با نامحرم بيشتر صحبت كند و با آن‏ها مراوده داشته باشد. در مقابل نامحرم بيش از هر جاى ديگرى از توان خود مايه مى‏گذارد و خلاصه به هر كارى كه نامحرم در آن جا شريك باشد بيش از ديگر كارها علاقه نشان مى‏دهد.(3) به هر حال اين حكم اسلام است كه براى زن و مرد حدود و وظايفى تعيين كرده است. كه اگر آن را رعايت بكنند، جامعه‏اى سالم از هر خيانت و معصيتى ساخته خواهد شد. در محيط مختلط كه زن و مرد نزديك به هم مشغول كار باشند، وسوسه عامل مهمى در ايجاد ارتباط غير اخلاقى دارد و رابطه زن ومرد نامحرم كه از حالت ادارى خارج شده و حالتى صميمى به خود بگيرد، نمى‏تواند بدون قصد و نيت خاصى باشد و چنين مسائلى توجيه شرعى و اخلاقى ندارد. پاورقى‏ها: 1 - احكام روابط زن و مرد، ص 103، مسئله 162. 2 - احكام روابط زن و مرد، ص 108. 3 - همان، ص 106، با تلخيص.

پاسخ : امر به معروف و نهى از منكر يگانه اصلى است كه ضامن بقاى اسلام است . اگر اين اصل نباشد,اسلامى نيست . امر يعنى فرمان , معروف يعنى هر كار خير و نيكى , چه در معاملات و چه در عبادات و اخلاقيات ومحيط خانوادگى . نهى يعنى بازداشتن . منكر يعنى هر كار زشت و ناپسند, مانند شرك و فسق و غيبت و دروغ و سخن چينى و تفرقه اندازى و ريا و ربا.(1)(پـاورقى 1.مرتضى مطهرى , مجموعه آثار, ج 17 ص 236

پاسخ : استفاده از پرچم قرمز در دسته هاى سينه زنى نشانهء پرچم خونين كربلا است كه در دست علمدارحسين 7حضرت ابوالفضل 7 بود و از شعاير اسلامى است . روشن است هر چيزى كه جزء شعاير اسلامى باشد,خوب است و با ارزش . (1).(پـاورقى 1.حج (22 آيه 32

پاسخ : حضرت زينب 3روز پنجم جمادى الاولى سال پنجم هجرى در مدينه پس از حضرت امام حسين 7 متولّد شدند. حضرت زينب 3داراى قوّت قلب و فصاحت زبان و شجاعت و زهد و تقوا و عفاف فوق العاده بودند. حضرت اباعبدالله 7هنگام ديدار خواهرش به احترام از جا بلند مى شد. زينب 3و هم دختر شهيد بود, هم خواهر شهيد, هم مادر شهيد و هم عمهء شهيد. از وقتى كه حضرت اباعبدالله 7از بيعت يزيد امتناع كردند و از مدينه به جانب مكه و كوفه و كربلا حركت كردند, حضرت زينب 3به اتفاق دو فرزندش محمد و عون بنا بر قولى همراه برادرش حركت كرد و همه جا با آن حضرت بودند. پس از شهادت امام حسين 7و يارانش كاروان اسيران اهل بيت را سرپرستى كرد و از حضرت امام سجّاد باتمام وجود مراقبت نمود. بارها جان خود را سپر بلاى امام سجّاد7قرار داد. با خطبه هاى آتشين جنايات وستمگرى هاى خاندان اموى را افشا كرد. بارزترين بعد زندگيش , پاسدارى از فرهنگ عاشورا بود كه با سخنرانى هاى آتشين خويش پيام خون حسين 7را به گوش جهانيان رساند.(1) به قول شاعر توانا: سرّ نى در نينوا مى ماند اگر زينب نبود كربلا در كربلا مى ماند اگر زينب نبود چهرهء سرخ حقيقت بعد از آن طوفان رنگ پشت ابرى از ريا مى ماند اگر زينب نبود چشمهء فرياد مظلوميّت لب تشنگان در كوير تفته , جا مى ماند, اگر زينب نبود ذوالجناح دادخواهى , بى سوار و بى لگام در بيابان ها رها مى ماند اگر زينب نبود در عبور بستر تاريخ , سيل انقلاب پشت كوه فتنه ها مى ماند اگر زينب نبود()(پـاورقى 1.قادر طهماسبى (فريد). (پـاورقى 1.جواد محدثى , فرهنگ عاشورا, ص 216 با تلخيص .