تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : نماينده مرجع تقليد بستگى به مقدار اجازه‏اى كه از طرف مرجع تقليد دارد، مى‏تواند از سهم امام ببخشد؛ البته بخشش خمس به كسى كه غنى است، معنا ندارد، مگر دهنده خمس، نيازهاى مبرمى داشته باشد. در اين صورت مى‏توان مقدارى از سهم مبارك امام را به او بخشيد.(1) آدرس دفتر مرجع تقليد حضرت آيت الله فاضل لنكرانى: قم، سه راه بازار - دفتر آيت الله فاضل.

پاسخ : اگر آبى كه از وسط باغ شما عبور مى‏كند مال مردم است، حق نداريد بدون رضايت صاحب آب حتى يك سطل آن را پاى نهال خود بريزيد، اما اگر آب ملك كسى نيست، اشكالى ندارد.(1)پى‏نوشت‏ها:1 - توضيح‏المسائل مراجع، ج‏2، ص 475.

پاسخ : وسيله نقليه را تا وقتى كه لازم داشته باشيد، از مؤونه محسوب مى‏شود، اما وقتى آنرا فروختيد، به فتواى امام(ره) و آيت الله فاضل چون به پول تبديل شده و از مؤونه خارج شده است، بايد فوراً خمس آن را بپردازيد، ولى به فعواى اكثر مراجع بعد از روش تا يك سال اگر آن را به مؤونه تبديل نكرديد، خمس خواهد داشت.اگر تبديل به مؤونه كرديد، يعنى ماشين خريديد، خمس نخواهد داشت و مبلغى را كه قرض كرده‏ايد تا ثبت نام كنيد، چون قسطهاى آن پرداخت شده است، بايد خمس آن را بپردازيد. بنابراين تا اين جا تمامى پول اعم از پول فروش ماشين قبلى و پول قرض گرفته شده خمس دارد، ولى به فتواى بعضى از مراجع كسى براى تهيه لوازم زندگى چاره‏اى ندارد به جز اين كه كم كم پول جمع كند تا ماشين دار يا خانه دار شود، خمس بر او تعلق نمى‏گيرد.بنابراين به فتواى آيت الله فاضل به مبلغى كه ماشين را فروخته‏ايد، اگر قبلاً مخمس نبوده، بايد بعد از فروش فوراً خمس آن را بدهيد. بنابراين مبلغ 1/800/000 تومانى كه قيمت ماشين قبلى بوده، بايد تخميس شود،(1) اما مبلغ 700/000 تومان خمس ندارد.(2)پى‏نوشت‏ها:1 - آيت الله فاضل لنكرانى، جامع المسائل، ج‏1، ص 183.همان، ص 193.

پاسخ : به فتواى حضرت امام(ره) و حضرت آيت الله خامنه‏اى بر هديه خمس تعلق نمى‏گيرد، ولى به فتواى بقيه مراجع در صورتى كه هديه از مخارج سال اضافه بيآيد، بايد خمس آن را بپردازيد.(1)پى‏نوشت‏ها: 1 - توضيح‏المسائل مراجع، ج‏2، ص 13.

پاسخ : چه بسيار افرادى حساب سال دارند، ولى وقتى كه سال خمسى آنان مى‏رسد و محاسبه مى‏كنند، مى‏بينند چيزى افزوده بر سال ندارند. در اين صورت پرداخت خمس بر آنان لازم نيست. بنابراين اگر سال خمسى داريد، در پايان اگر اضافه از مخارج سال داشته باشيد، بايد يك پنجم آن را به عنوان خمس به قصد قربت، به مرجع تقليدتان يا به نماينده ايشان بپردازيد. اگر حساب سال نداريد، بايد با مراجعه به مرجع يا نماينده ايشان حساب سال براى خود مشخص نماييد.

پاسخ : اگر كسى به پندار خودش رو به قبله نماز خوانده، ولى بعداً معلوم شده كه قبله متمايل به راست يا چپ است، نمازهايى كه خوانده، صحيح است.(1)پى‏نوشت‏ها:1 - امام خمينى، تحريرالوسيله،ج‏1،ص 141.

پاسخ : اگر خمس مالى را كه مود استفاده قرار نداده است، داده باشد، ديگر خمس ندارد، مثلاً وقتى كه خمس را محاسبه كرده، لباس احرامى را نيز جزء آن‏ها محسوب كرده و خمس آن را پرداخت كرده است، ديگر خمس ندارد، ولى ا گر بقيه اموالش را مخمّس كرده، ولى خمس لباس احرامى را كه در بين سال خمسى از پول كاسبى اش خريدارى كرده، نداده باشد و به آن لباس نياز پيدا نكرده است، بايد خمس آن را پرداخت نمايد.(1)پى‏نوشت‏ها:1 - توضيح‏المسائل مراجع، ج‏2، ص 39.

پاسخ : از موقعى كه انسان مشغول به كار و كاسبى مى‏شود، وقتى كه اولين حقوق و مزد را گرفت، سال خمسى او شروع مى‏شود و بايد آن را مبدأ سال خمسى قرار دهد و در سال آينده در همان تاريخ بايد آن چه را كه از مخارج لازم و ضرورى اضافه آورده و پس انداز كرده است، تخميس كند. مثلاً معلمى در اولين سال كارى اش اول آبان حقوق گرفته است. هر سال اول آبان سال خمسى او مى‏رسد. حال اگر كسى چند نوع كاسبى دارد، مثلاً معلم ا ست و قالى فروش هم است و كشاورز و دامدارى مى‏كند، مى‏تواند در هر شغلى حساب جداگانه داشته باشد و مى‏تواند همه آن‏ها را در يك تاريخ از سال خمسى قرار دهد و همه منافع را با هم محاسبه كند.(1)نحوه محاسبه اموال به اين صورت است كه درآمد ساليانه را حساب مى‏كند و مخارجى كه صرف آن‏ها شده است و مخارج زندگى خود و زن و بچه‏اش را كم مى‏كند و مابقى را نزد مرجع تقليد يانماينده او تخميس مى‏كند.پى‏نوشت‏ها:1 - توضيح‏المسائل مراجع، ج‏2، ص 20.

پاسخ : گرفتن حق مأموريت در ساعات ادارى اگر برخلاف مقررات ادارى محل وظيفه يا خلاف مقررات جمهورى اسلامى ايران باشد، حرام است. بايد مأموران دولتى در بيت المال مسلمانان كمال دقت و دلسوزى را بنمايند تا بتوانند امانت دار خوبى نزد خدا محسوب شوند. خداوند به حضرت داوود وحى كرد: تو آدم خوبى هستى، اگر از بيت المال استفاده نمى‏كرد.(2) اگر در روز قيامت در مورد اموال انسان، محاسبه دقيق به عمل خواهد آمد كه فرمود "لحلالها حساب و لحرامها عقاب؛(3) حلالش، حساب و بازپرسى دارد و حرامش عذاب و جهنم" اين مسئله در بيت المال شديدتر خواهد بود. لذا مسئولان و كسانى كه به نحوى در بيت المال دست دارند، بايد كمال احتياط را بنمايند. پى‏نوشت‏ها:1 - بحارالانوار،ج‏14، ص 13.2 - همان، ج‏67، ص 286.

پاسخ : مسافرى كه در مسافرت نمازش را شكسته خوانده، وظيفه‏اش را انجام داده است و ديگر نماز بر او واجب نيست. اگر چه قبل از تمام شدن وقت به وطنش برسد، لزومى ندارد نمازش را به طور كامل اعاده كند.(1)پى‏نوشت‏ها:1 - آيت الله صانعى، مجمع المسائل، ج‏1، ص 164.