تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : هر ازدواجى برپايه هاى متق و محكمى استوار است كه فقدان هر يك از آن ها اصل زندگى مشترك رادچار آسيب مى سازد و يكى از اين پايه ها و است . كافى است شما محل خودتان راعوض كنيد وخود را به جاى ديگران بگذاريد. اگر شمادختر يك شهيدبوديد گمان مى كنيد مردم درباه شما چه فكر مى كردند و چند نفر از انسان هاى متدين ومومن براى خواستگارى شما مى آمدند؟ به نظر ما لاابالى گوى مرد خانواده در از هم پاشيدگى كانون زندگى خانوادگيدر آينده بسيار موثراست . بنابراين , همچنان متوكل وصبور باشيد واميدوار باشيد كه همسر شايسته ودر خور براى خواستگارى شما بيايد. نذر شما هم در اين زمينه حجتيت ندارد و چون بلافاصله بعد از نذر شماخواستگارى به سراغتان آمده دليل نمى شود كه اين همان كسى است كه بايد مى آمد و شوهر شما مى شد بنابراين از ازدواج با ايشان خوددارى كنيد و منتظر خواستگارى ديگر گرديد. به ياد داشته باشيد كه , و مهم ترين مسائل زندگانى يك انسان هستند ما قادر به دخالت دراولى و آخرى نيستيم , ولى ازدواج در اختيار مااست واين چنين مسئله مهمى را بر پايه هاى سست ولرزان وبر احساسات تنها بنا نهادن از بى خودى است .شماالبته بايد بهيك سال تفاوتت سنى ميان خودتان وايشان توجه كنيد و سعى كنيد شوهرى انتخاب كنيدكه 5يا 6سال از شما بزرگتر باشد نه اين كه از شما كوچكتر باشد مسئله بعدى درباره وضعيت شغلى و تحصيلى ايشان است كهمعلوم نيست با روحيات وشرايط شمامطابقت داشته باشد.درعين حال , به شماتوصيه مى كنيم كه در انتخاب همسر باپدر ومادر خود مشورت كاملى داشته باشيدوشناخت هاى اجتماعى ايشان را بر شناخت هاى خود مقدم بداريد ودر مورد خواستگارانى كه به سراغ شمامى آيند معيارهاى ,,, ,, و چيزهايى كه ازاين قبيل را مد نظر داشته باشيد. هم چنين خوب است به وظايف خودبه عنوان يك زن مسلمان پس از ازدواج فكر كنيد واز الگوهاينمونه دنياى اسلام دراين زمينه سرمشق گيريد. به هر صورت در تمامى موارد فوق الذكر و غير آن اگرسوالى داشتيد باما در ارتباط باشيد وپاسخ مناسب دريافت داريد به خانواده محترمتان سلام ما را ابلاغ بفرماييد.

پاسخ : ما جايى نشنيده‏ايم وقتى پدر با دختر خود و دايى با دختر خواهرش و يا عمو با دختر برادرش ملاقات كرد، بايد سلام بگويد. اتفاقاً دستور اسلام اين است كه كوچك‏تر به بزرگ‏تر احترام بگذارد.اگر بزرگ‏ها به كوچك‏ها سلام بگويند، مانعى ندارد و شايد اثرات خوبى داشته باشد، اما از وظايف بزرگتر نيست كه به كوچك‏تر سلام بگويد.در روايات مى‏خوانيم پيامبر اكرم(ص) به بچّه‏ها - پسر و دختر - و همين طور به زن‏هاى فاميل و غير فاميل و پير و جوان سلام مى‏كردند. پيامبر گرامى اسلام فرمود: "پنج چيز را تا زنده هستم، ترك نخواهم كرد:1- خوردن غذا با غلامان روى زمين؛2- سوار شدن بر الاغ؛3- دوشيدن بز و گوسفند با دست‏هاى خود؛4- پوشيدن لباس‏هاى پشمينه؛5- سلام كردم بر بچه، تا بعد از من به عنوان سنّت باقى بماند".(1)حضرت اميرالمؤمنين(ع) بر زن‏ها سلام مى‏كردند، ولى از سلام كردن بر دخترهاى جوان خوددارى مى‏كردند.امام صادق(ع) مى‏فرمايد: "روش رسول خدا(ص) اين بود كه بر زن سلام مى‏گفتند و زن‏ها جواب سلام او را مى‏دادند". حضرت اميرالمؤمنين(ع) هم بر زن‏ها سلام مى‏گفتند و از سلام بر دختران جوان پرهيز مى‏كردند و مى‏فرمود: مى‏ترسم صدايشان مرا به شگفتى وادارد و در نتيجه پاداش و ثواب سلام كم شود".(2)سلام گفتن مردان بر زنان مانعى ندارد، تا جايى كه شبهه برانگير نباشد، امّا اين گونه نيست كه حتماً بايد مردها بر زن‏ها سلام بگويند.پى نوشت‏ها: 1. محمد باقر مجلسى، بحار، ج 16، ص 215، حديث 2. 2. ثقة الاسلام كلينى، اصول كافى، ج 2، ص 648، باب التسليم.

پاسخ : قرآن به زن‏هاى پيامبر(ص) خطاب مى‏كند: "فلا تحضعن بالقول فيطمع الّذى فى قلبه مرض و قلن قولاً معروفاً؛ با ديگران (مردان نامحرم) به گونه هوس‏انگيز و تهييج برانگيز صحبت نكنيد، تا آن كه در قلبش مرضى وجود دارد، به شما طمع بكند، بلكه با آن‏ها به طور معمولى و عرفى حرف بزنيد".(1)از آيه استفاده مى‏شود زن‏ها نبايد با مردان بيگانه با ناز و كرشمه و هوس برانگيز صحبت كنند. اگر صدايشان به طور طبيعى به گونه‏اى باشد كه هوس ديگران را بر مى‏انگيزاند، بايد هنگام صحبت صداى خود را تغيير بدهند. پى نوشت‏ها: 1. احزاب (33) آيه 32.

پاسخ : سيّد بن طاووس در كتاب جمال الأسبوع گفته است: ابن بابويه(ره) به طور مستند از شخصى به نام "سقربن ابى دلف" روايت كرده است: وقتى متوكّل عباسى، حضرت امام على النقى(ع) را به سامرا طلبيد و او را زندانى كرد رفتم كه حضرت را زيارت كنم. عرض كرد: از رسول خدا(ص) روايت شده است: يابن رسول اللَّه لا تعادوا الأيّام فتعاديكم؛ با روزها دشمنى نكنيد كه با شما دشمنى خواهند كرد". معناى اين حديث را نفهميديم. لطفاً راهنمايى‏ام كنيد.حضرت فرمود: مراد از ايّام ما هستيم. شنبه به اسم حضرت رسول خدا است. يكشنبه اميرالمؤمنان. دوشنبه حسن و حسين(ع). سه شنبه به امام سجّاد و امام باقر و امام صادق(ع). چهارشنبه امام موسى كاظم و حضرت رضا و حضرت امام جوادالائمه و خود من. پنجشنبه به فرزندم امام حسن عسكرى(ع) و جمعه متعلق به فرزند فرزندم حضرت مهدى امام زمان(ع) است.(1)از اين روايت استفاده مى‏شود چون پيامبر اكرم(ص) از نظر زمانى جلوتر از همه معصومان(ع) هستند، شنبه به او تعلق دارد و حضرت امام عصر(ع) عقب‏تر از همه است، لذا جمعه به او تعلق دارد. چون روز جمعه متعلق به آن بزرگوار است و روز بزرگى مى‏باشد، ظهور حضرت در آن روز اتّفاق مى‏افتد.پى نوشت‏ها: 1. محدث قمى، مفاتيح الجنان، ص 97، انتشارات نبوى.

پاسخ : از جمله حقوقى كه فرزند بر گردن پدر و مادر دارد، اين است كه اسم نيك برايش انتخاب نمايند. رسول خدا(ص) فرمود: "فرزند سه حق بر گردن والد خود دارد: انتخاب اسم نيك؛ تعليم خواندن و نوشتن؛ ازدواج وقتى به بلوغ رسيد".(1)در قرآن امده است: "يوم ندعوا كلّ اناس بامامهم؛ در قيامت هر گروه و طايفه‏اى را به نام رهبر و پيشوايشان صدا مى‏كنيم".(2)چون همه ما مسلمان و پيرو رسول خدا(ص) و شيعه على و ائمه اطهار(ع) هستيم، بهتر است اسامى رسول خدا(ص) زهراى اطهر(ع) على بن ابيطالب و فرزندان معصوم او را براى فرزندان انتخاب نماييم تا فرداى قيامت فرزند پيش امّت رسول اللَّه(ص) شرمنده نشود. از چند طريق مى‏توان براى بچه‏ها نامى برگزيد:1- پدر و مادر و اعضاى خانواده كه مؤمن و متديّن و علاقه‏مند به اهل البيت(ع) هستند، نامى برگزينند.2- مشورت با بزرگان مثل روحانيون و معلمان معارف.پى نوشت‏ها: 1. محمد باقر مجلسى، بحار، ج 71، ص 8، حديث 82، چاپ بيروت، انتشارات احياء التراث.2. اسراء (17) آيه 71.

پاسخ : از مرجع بزرگوارى سؤال كرده‏اند: آيا بستن چشم‏ها در نماز جهت تواضع و تمركز حواس جايز است؟ معظم له در پاسخ فرمود: بستن چشم‏ها در نماز مكروه است، ولى اگر راه حضور قلب منحصر به آن گردد، مستحب بودن آن بعيد نيست.(1)از اين فتوا فهميده مى‏شود در حال عادى بستن چشم در نماز مطلوب نيست، اما براى جلوگيرى از حواس پرتى و ايجاد حضور قلب مانعى ندارد.پاسخ قسمت دوم سؤال پوشاندن تمام بدن در نماز - به استثناى وجه و كفّين - و پاها تا مچ لازم است.(2)از اين فتوا برداشت مى‏شود پوشيدن جوراب در نماز واجب نيست و وپشاندن پا تا مچ كفايت مى‏كند، امّا براى اين كه يقين كند پا را تا مچ پوشانده، بهتر است جوراب بپوشد.پى نوشت‏ها: 1. آيت اللَّه مكارم شيرازى، استفتائات جديد، ج 1، ص 86، سؤال 283.2. همان، ج 2، ص 51، ص 130.

پاسخ : به آوازى كه صدا را در گلو مى‏گردانند (چهچه زدن) و طرب‏انگيز و مناسب مجالس لهو و بعب باشد، غنا مى‏گويند، كه گوش دادن به آن حرام است؛(1) خواه خارجى باشد، خواه داخلى، و مرتكب آن معصيت كار است. چنين نوارى اگر غير مجاز باشد، جرمش سنگين‏تر است، چون هم از دستور خداوند سرپيچى كرده و هم از مقررات دولت اسلامى، كه تخلّف از آن شرعاً جايز نيست.درباره گوش دادن به سرودهايى كه از راديو و تلويزيون جمهورى اسلامى پخش مى‏شود، از مرجع عاليقدرى سؤال كرده‏اند: بعضى از سرودهايى كه از صدا و سيما پخش مى‏شود، آهنگ‏هاى تندى دارد و حتى انسان را از حالت طبيعى خارج مى‏كند! شنيدن اين نوع سرودها چه حكمى دارد؟ ايشان در پاسخ گفته‏اند: موسيقى مطرب حرام است و گوش دادن به صداهاى مشكوك مانعى ندارد.(2)از اين عبارت استفاده مى‏شود گوش دادن به صداهاى طرب انگيرى كه مناسب مجالس لهو و لعب باشد، حرام مى‏باشد؛ خواه خارجى باشد و خواه داخلى، چه از صدا و سيماى جمهورى اسلامى پخش شود و چه از جاى ديگر.پى نوشت‏ها: 1. جامع المسايل، ج 1، ص 252، سؤال 978.2. آيت اللَّه فاضل، جامع المسائل، ج 1، سؤال 999.

پاسخ : شكستن نماز واجب از روى اختيار حرام است، ولى براى حفظ مال و جلوگيرى از ضرر مالى قابل توجه و يا بدنى مانعى ندارد.(1)با توجه به فتواى فوق، اگر باز نكردنِ در، ضرر مالى و يا بدنى نداشته باشد، شكستن نماز حرام است، ولى اگر ضرر داشته باشد، مثلاً اگر باز نكند كتك مى‏خورد، دو كار مى‏تواند انجام دهد: 1- به طور كلّى نماز را بشكند و بعد از باز كردن، نماز را دوباره بخواند.2- به نيّت نماز مستحبى بر سر دو ركعتى نماز را سلام بدهد و بعد از باز كردن، نماز چهار ركعتى را از نو بخواند.

پاسخ : نمى‏دانيم مطلب فوق چه اندازه صحت دارد. بر فرض صحّت حتماً جهاتى دارد، از جمله:1- گرسنگى و تشنگى، سستى و بى حالى و در نتيجه كم حرفى مى‏آرود.2- ماه رمضان ماه خداوند متعال است. او بندگان خود را به مهمانى دعوت كرده است. روزه داران به ويژه دانايان چون به اين امر آگاهى دارند و خود را بر سفره او مى‏بينند و مهمان او مى‏دانند، از هر چيزى كه دور از شأن مهمان خالق هستى باشد، پرهيز مى‏كنند.3- آن طورى كه بزرگان گفته‏اند: روزه سه قسم است: عام، خاص، خاص الخاص.عام روزه‏اى است كه شخص تنها از مبطلات روزه خوددارى كند؛ يعنى از اذان صبح تا اذان مغرب از خوردن و آشاميدن و... خوددارى نمايد.خاص، روزه‏اى است كه شخص علاوه بر امساك، از مبطلات اعضا و جوارحش روزه دار باشد؛ يعنى همان طور كه تشنه و گرسنه است، چشم و گوش و ساير اعضاى خود را از ارتكاب گناه باز دارد.خاص الخاص، روزه‏اى است كه شخص هم از مبطلات روزه پرهيز كند و هم اعضاى خود را از ارتكاب گناه مصون بدارد و هم يك لحظه از ياد و ذكر خدا و كمك به مستمندان غافل نباشد و فكر گناه را در ذهن خود نپروراند.مؤمنان به خصوص روحانيان و معلمان بينش چون به اين مطلب آگاهى دارند و شناخت و دركشان در اين خصوص بيش از ديگران است، در حال روزه كم مى‏خندند و بيش از همه تواضع دارند.ماه مبارك، مه قرآن و ماه دعا و نيايش و بندگى و عبادت حضرت حق است.لذا مؤمنان كم مى‏خندند و چون مردم را بنده خدا مى‏دانند، به احترام خدا نسبت به آنان فروتنى مى‏كنند.

پاسخ : وقتى كه در مرحله نخستين حيات امت اسلامى، در عصر پيامبر گرامى اسلام(ص) بررسى كنيم، متوجّه مى‏شويم از همان سال‏هاى آغازين ظهور اسلام، دو گروه با هدف متفاوت، در امت اسلامى، در كنار هم مى‏زيستند: 1- عقيده‏اى كه تعبّد به دين را ملاك قرار داده و پيروى محض و تسليم مطلق از نص (آيات قرآن و فرامين رسول خدا) را در همه شئون زندگى معتبر دانسته و شعار خود مى‏دانستند.2- عقيده‏اى كه تعبّد به دين را تنها در محدوده پاره‏اى از عبادات و برخى از مسايل غيبى معتبر مى‏دانستند و در غير اين صورت، اجتهاد و مصلحت را بر نص مقدّم مى‏دانستند. از جمله اينان "عُمَر" است. به همين دليل در صلح حديبيه بر پيامبر(ص) اعتراض مى‏كند و "حىّ على خير العمل" را در اذان و اقامه حذف مى‏كند. بعد از رحلت پيامبر، اين دو گروه، مقابل هم ايستادند و دو جناح را به وجود آوردند.چون در رأس گروه اوگل حضرت مولاى متقيان على(ع) قرار داشت و عده‏اى با او هم عقيده بودند، پيروانش را شيعه ناميدند. شيعه يعنى پيروى در فكر و عمل و اخلاق و مواضع سياسى و عقايد دينى، از حضرت على(ع) و اوصياى به حق آن بزرگوار.(1) بر اين اساس زمان پيدايش شيعه و سنّى به طور رسمى بعد از رحلت پيامبر اكرم(ص) است، هر چند به طور غير رسمى شيعه در زمان نبى گرامى اسلام(ص) بود.(2)گفتنى است: وقتى دو گروه از نظر رأى و عقيده با هم تفاوت داشته باشند، در مقام عمل هم متفاوت خواهند بود. لذا طبيعى است كه اذان و اقامه و كيفيت نماز و ايستادن در حال نماز و ساير چيزها بين شيعه و سنّى متفاوت باشد، چون قرار نيست سنّى‏ها طبق فرامين پيامبر اكرم(ص) و جانشينيان او عمل كنند، بلكه قرار است طبق صلاح ديد خود عمل نمايند. در اين كه چرا اسلام فرمود: مردها هنگام بلند شدن، اول زانوها را از زمين بردارند، بعد دست‏ها را، اما زن‏ها بر عكس كنند، يا مردها در سجده آرنج‏ها و شكم خود را به زمين نچسبانند و بازوهاى خويش را از پهلو جدا نگه دارند، اما زن‏ها بر خلاف عمل كنند و امثال آن، گفته مى‏شود: اولاً تمام اوامر و نواهى شارع مقدس اسلام مبتنى بر مصالح و مفاسد است. حتماً در اين خصوص مصالح و مفاسدى بوده كه نمى‏دانيم و نمى‏توانيم اظهار نظر كنيم و بايد تعبّداً آن را بپذيريم.ثانياً: زن‏ها كانون جذب و كشش جنس مخالف هستند و تمام بدن آن‏ها به ويژه برجستگى‏ها مهيّج و محرم است. شايد به همين دليل دستور داده شده - البته به صورت مستحبى - زنان هنگام برخاستن دست‏هاى خود را از زمين بردارند، نه زانوها را.يا فرمود: آرنج و شكم خود را به زمين بچسبانند، تا برجستگى جلو بدن پيدا نشود. يا چون صداى زن نازك و دل فريب است، فرموده: با وجود مرد غريبه و اجنبى حق ندارد حمد و سوره نمازهاى صبح و مغرب و عشا را بلند بخواند.