تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : مراجع فرموده اند كه بنابر احتياط واجب مردان لباس زنان و زنان لباس مردان را نپوشند, ولى اگر با آن نماز بخوانند, نماز باطل نيست .(1)بنابراين اگر دمپايى مختص زنان حساب شود, احتياط آن است از پوشش آن خوددارى شود, چنان كه امام درپاسخ استفتايى فرمود: .(2)(پـاورقى 1.توضيح المسايل مراجع , ج 1 ص 489 مسئله 846(پـاورقى 2 .محمد وحيدى , احكام بانوان , ص 36

پاسخ : اشكال ندارد, بلكه بسيار عمل خدا پسندانه و كمكى است كه در حق مستمندى انجام داده است . بهتر است طلبكار به گونه اى به بدهكار تفهيم كند كه قصد گرفتن طلب را ندارد, تا خيالش راحت شده و از اين بابت فكرش مشوش نباشد.

پاسخ : .(1)برحسب فتواى فوق خريد و فروش زمين هاى وقفى جايز نيست , اما سرقفلى آن را مى توانند بفروشند. هم چنين فروش اعيان خانه بلامانع مى باشد.(پـاورقى 1.توضيح المسايل مراجع , ج 2 ص 228 مسئله 2094

پاسخ : همهء پدران و مادران فرزندان خويش را دوست دارند و آنان را پارهء تن خود مى دانند و روز و شب براى سعادت و خوشبختى فرزندان تلاش مى كنند, از منظر پدران و مادران خوشبختى و پيشرفت فرزندان شيرين ترين ارمغان زندگى است . پدر و مادر از آغاز ولادت فرزند, در پى نگهدارى , پرورش و تعليم و تربيت اومدام قدم بر مى دارند و رنج ها را به جان و دل مى خرند و خود را وقف او مى كنند, تا اين كه فرزندى صالح و شايسته به جامعهء بشرى عرضه كنند. حال براى نيل به اين هدف بايد به مسائل و ظرافت هاى تربيتى آگاهى داشته باشند كه درغير اين صورت چه بسا نتيجه معكوس مى شود. بنابراين , اولين قدم براى موفقيت در تعليم و تربيت فرزندان اين است كه پدر و مادر به مسائل تربيتى آگاهى لازم را داشته باشند, مثلاً بدانند كه تبعيض , محبّت بى جا, تشويق وتوبيخ بى مورد چه پيامدهايى دارد و بايد از آن پرهيز نمود. اين نكته اى است كه بايد آنان توجه داشته باشند. ليكن در برابر آن نكته , نكتهء ديگرى است كه بياد فرزندان به آن توجّه داشته باشند و آن اين است كه چه بسا اتفاق مى افتد.پدر و مادر با اعتقاد به اين كه حركت هاى تربيتى آنان از قبيل تنبيه , تشويق , محبت و... نسبت به فرزندانشان عادلانه است , نه تبعيض آميز, رفتارى را بروز مى دهند, ولى فرزندان آن را با عينك خاصّى كه دارند, رفتارى تبعيض آميزمى پندارند, عقيدهء پدر و مادر رفتارى است عادلانه ولى احساس فرزند, از آن تبعيض آميز است . در اين صورت بايدفرزندان در قضاوت خويش تجديد نظر كننند, با عينك خوشبين در رفتار پدر و مادر بيانديشند. بنابراين احساس تبعيض هم ممكن است از ضعف تربيتى پدر و مادر باشد و هم ممكن است از برداشت نادرت فرزند باشد. حال اگرفرزند در قضاوت خويش تجديد نظر نمود و دقّت بيشترى به خرج داد و به اين نتيجه رسيد كه ضعف از قضاوت خويش است , نه از پدر و مادر, در اين صورت از نگرانى بيرون مى آيد و مشكل زدوده مى شود. و از رنج تبعيض و كم مهرى پدر و مادر رهايى مى يابد. حال اگر در تجديد نظر باز هم به نتيجهء اول رسيد. در اين صورت در پى پاسخ به اين پرسش باشد كه آيا پدر و مادر توجّه به اين تبعيض دارند, يا نه ؟ اگر توجه ندارند, پس ناراحتى وجهى ندارد, مى توان به جاى احساس ناراحتى به پدر و مادر كمك كرد و او را متوجّه كردارش نمود. حال اگر توجه دارند, از خود سؤال كند كه مگر پدر و مادر سعادت فرزندانشان را نمى خواهند؟ پاسخ اين سؤال مثبت است . قطعاً پدر و مادر خوبى بچه هايشان را مى خواهند, ضعف در اين است كه آنان آگاهى لازم رادر امر تربيتى ندارند, در اين صورت فرزند بايد به پدر و مادر كمك كند, به جاى ابراز ناراحتى خود را با موقعيّت هماهنگ كند و از ضعف هاى پدر و مادر در گذرد و يا با لطايف خاصى به آنان بفهماند كه راه درست در امر تربيت فرزندان چنين است و گاهى هم برخى از كم لطفى هاى پدر و مادر جنبهء واكنشى و تنبيه فرزندان دارد تا فرزندان رفتارشان را تغيير دهند, اين هم خوب است مورد بررسى قرار گيرد.ما از شما خواهر گرامى مى خواهيم , اين مراحل را به آرامى طى كنيد و در صورت تمايل در نامهء بعدى نتايجش را براى ما بنويسيد.

پاسخ : جريان معاد و زندگى پس از مرگ هميشه به عنوان يك سؤال اساسى براى انسان مطرح بوده است .يك نظر اجمالى به آيات قرآن مجيد نشان مى دهد كه در ميان مسائل عقيدتى , هيچ مسئله اى در اسلام بعد از توحيد,به اهميت مسئلهء معاد و اعتقاد به حيات بعد از مرگ و حسابرسى اعمال بندگان و پاداش و كيفر و اجراى عدالت نيست . وجود حود 1200آيه دربارهء معاد در مجموع قرآن كريم و اين كه تقريباً در تمام قرآن كريم بدون استثنا,ذكرى از معاد به ميان آمده و اين كه بسيارى از سوره هاى اواخر قرآن , به طور كامل يا به طور عمده , دربارهء معاد ومقدمات و علائم و نتايج آن سخن مى گيود, شاهد گوياى اين مدعا است .(1)بدون شك ايمان به معاد تأثير بسيار عميق و گسترده اى در اعمال انسان ها دارد. اصولاً اعمال انسان بازتاب اعتقادات او است , يا به تعبير ديگر رفتار هر كس با جهان بينى او ارتباط و پيوند مستقيم و تنگاتنگ دارد. حقيقت معاد اين است كه زندگى انسان در دنيا خاتمه نمى يابد و در قوانين الهى , زندگى انسان يك زندگى ابدى و بى نهايت است و كاروان زندگى بشرى به سوى حقيقتى جاويدان به نام معاد در حركت است . آنان كه زندگى دنيا را آخرين مرحلهء حيات مى دانند, چهرهء مرگ براى آن ها مهيب و وحشتناك خواهد بود, ولى كسانى كه دنيا را گذرگاه و معبرى براى رسيدن به ابديت دانسته و معتقدند با تحقق مرگ , هنگام بهره بردارى از ثمرات اعمال فرا مى رسد, براى آن هامرگ تجسمى روحبخش و شاعرانه خواهد داشت .(2)مراد از معاد در كلمات متكلمان و فلاسفه بازگشت انسان است بعد از مرگ و حيات بعد از مرگ . تصوير آن چنين است كه انسان بعد از مرگ برانگيخته شود و به حساب اعمال وى رسيدگى شود. نيكوكاران پاداش نيكوكارى خودرا گرفته و از نِعَم جاودانى بهره مند مى شوند و بدكاران به كيفر اعمال زشت خود مى رسند و معذّب به عذاب جاودانى مى شوند. عقيده به جهان بازپسين , يك باور فطرى و طبيعى است و بر روح و فكر انسان تحميل نشده است و نقش منفى ندارد. به همين جهت از نظر جامعه شناسى , اولين فلسفه اى كه در انديشهء انسان مسئول به وجود آمد, فلسفهء دنيا وآخرت بود. عقيده به زندگى آخرت از كهن ترين عقايدى است كه در فرهنگ و معارف بشر نقش بسته و هيچ فرهنگ و فلسفه اى در تاريخ يافت نمى شود مگر آن كه ايمان به قيامت در آن تأثير داشته است . در حقيقت ايمان به حيات بعد از مرگ پاسخ مثبت به نياز طبيعى بشرى است .(3)معاد حقيقتى جاودان است كه ايمان به خدا و حكمت و عدالت او بدون ايمان به آن كامل نمى گردد. ايمان به معادبه زندگى انسان مفهوم مى دهد و روند تكاملى زندگى بشر را در مسير روشنى قرار مى دهد. ايمان به معاد ضامن اجراى تمام قوانين الهى و انگيزهء اصلى تهذيب نفوس و احقاق حقوق و عمل به تكاليف و ايثار شهيدان و فداكارى فداكاران است و انسان را حسابگر خويش مى سازد و روح دنيا پرستى را كه خمير مايهء تمام خطاها و جنايات است ,تضعيف مى كند.در كنار تعبير معاد, قرآن كريم از اين حقيقت با تعابيرى ديگر از قبيل : قيام الساعة; احياء موتى ; بعث ; حشر; نشر;لقأرب و رجوع ياد كرده است .(4)زندگى پس از مرگ , زندگى در ظرف زمان نيست . قبل از معاد برزخ است كه حد واسط زندگى دنيا و حيات اخروى است . ايمان به معاد, به انسان چنان آرامشى مى دهد كه انسان در پرتو آن , به اعمال و رفتار خود رنگ و بوى الهى مى دهد.(پـاورقى 1.آيت ا... مكارم شيرازى , پيام قرآن ,ج 5 ص 17(پـاورقى 2.ر.ك : محمد باقر شريعتى سبزوارى , معاد در نگاه عقل و دين ; آيت ا... مكارم شيرازى , پيام قرآن , ج 5و 6; استاد شهيد مرتضى مطهرى , زندگى جاويد يا حيات اخروى .(پـاورقى 3.محمد باقر شريعتى سبزوارى , معاد در نگاه عقل و دين , ص 50(پـاورقى 4.آيت ا... مكارم شيرازى , پيام قرآن , ج 5,ص 31

پاسخ : فقهاى عظام شكيات را بر بيست و سه قسم تقسيم كرده اند. هشت قسم باطل , شش قسم بى اعتياد و نه قسم صحيح است .شك باطل عبادت است از:1 شك در نماز دو ركعتى مثل نماز صبح و مسافر;2 شك در شمار ركعت هاى نماز سه ركعتى مثل مغرب ;3 شك در نماز چهار ركعتى كه يك طرف آن يك باشد, مثلاً شك مى كند يك ركعت خوانده با دو ركعت ; يك ركعت خوانده يا سه ركعت ;4 شك در نماز چهار ركعتى پيش از تمام شدن سجدهء دوم كه يك طرف آن دو باشد, مثلاً شك كند دو ركعت خوانده يا سه ركعت ; دو ركعت خوانده يا چهار ركعت ;5 شك بين دو و پنج يا دو و بيش تر از پنج در هر جاى نهاد;6 شك بين سه و شش يا سه و بيش تر از شش در هر حال ;7 شك در عدم ركعت ها كه اصلاً نمى داند چند ركعت خوانده است در هر حال ;8 پيش از تمام شدن سجدهء دوم شك مى كند چهار ركعت خوانده يا شش ركعت و يا چهار و بيش تر از شش ...شك هايى كه اعتبار ندارند, عبارت است از: 1 شك بعد از گذشتن از محل 2 شك بعد از سلام 3 شك بعد ازگذشتن وقت 4 شك كثيرالشك ; يعنى كسى كه زياد شك مى كند 5 شك در نمازهاى مستحبى 6 شك امام جماعت در صورتى كه مأموم شماره ركعت ها را بداند و بالعكس ... شك هايى كه صحيح است , بعد از تمام شدن سجدهء دوم است ; يكى در هر جاى نماز, و چهار تا در حال ايستاده .شك هايى كه بعد از تمام سجدهء دوم صحيح است , عبارت از:1 شك بين دو و سه , كه بنابر سه مى گذارد و يك ركعت ديگر مى خواند. بعد از سلام يك ركعت نماز احتياطبخواند يا دو ركعت نشسته ;2 شك بين دو و چهار; بنابر چهار مى گذارد, بعد از سلام دو ركعت ايستاده بخواند;3 شك بين دو و سه و چهار, بنا بر چهار بگذارد و بعد از سلام , دو ركعت ايستاده يا دو ركعت نشسته بخواند;4 چهار و پنج كه بنا را بر چهار مى گذارد, بعد از سلام نماز دو سجده سهو به جا مى آورد.شكى كه در هر حال صحيح است , عبارت از:شك بين سه و چهار كه باز بنابر چهار مى گذارد, بعد از سلام يك ركعت نماز احتياط ايستاده و يا دو ركعت نشسته بخواند. اما چهار قسم شكى كه در حال ايستاده صحيح است , عبارت است از:1 چهار و پنج كه بايد بنشيند, بعد از نشستن شكش بر مى گردد بين سه و چهار كه حكمش در بالا ذكر شد.2 سه و چهار و پنج , بعد از نشستن شكش مى شود دو و سه و چهار;3 سه و پنج , كه مى نشيند و بعد از نشستن شك او بر مى گردد بين دو و چهار;4 پنج و شش كه بعد از نشستن شكش مى شود بين چهار و پنج كه احكام آن در بالا ذكر شد.(). توضيح المسايل با حواشى مراجع عظام , ص 254- 262

پاسخ : لازم نيست هر دو از يك مجتهد تقليد كنند. هر كى به طور مستقل و جداگانه مى تواندبراى خود مرجع تقليدى انتخاب كند.

پاسخ : زن شرعاً وظيفه ندارد آن چه حقوق مى گيرد, به شوهر بگويد و يا به او بدهد. تصرفات زن در اموال خودجايز و صحيح است , حتى اگر شوهر نهى كند(1). البته براى اين كه صفا و صميميت بينشان بر قرار باشد و كدورتى حاصل نشود, اخلاقاً بهتر است با شوهرش در ميان بگذارد و با توافق هم خرج كنند.(پـاورقى 1. آيةالله فاضل , جامع المسايل , ج 1 ص 466 ج ص 1643

پاسخ : دعا چون از مضامين عاليهء عرفانى برخوردار است , به هر زبانى ترجمه شود, از تأثيرش كم نخواهد شد.اگر مى بينيم قرآن و يا دعا به زبان عربى كه - خوش بختانه نزديكى خاصى با زبان فارسى دارد - بيان شده است , به اين جهت مى باشد كه خاستگاه و منشأ به وجود آمدن دين مقدس اسلام , در ميان حوزه و مردم و نيز جغرافيايى بوده است كه به زبان عربى تكلّم مى كرده اند و از آن گريزى نمى توانست باشد, ولى چون دعا با جهت هاى ملكوتى آمده واز منبع حكمت و عصمت جوشيده است , در وجود افراد, داشتن گويش هاى متفاوت تأثير خواهد گذارد, زيراانسان ها داراى دو بعد مادى و معنوى (ملكوتى ) هستند كه هنگام روبرو شدن با تقاضاى هر كدام از اين دو بعد, به آن سمت خواهند رفت . انسانى كه در بعد مادى قدم نهد, معنويت و ملكوت را درك نخواهد كرد, ولى اگر در مسير تعالى و معنويت قدم بگذارد, از فيض قدسى بهره خواهد برد. خواندن دعا به عربى اگر چه مهم است , اما اين كه چنين الفاظى به چه مقصودى ادا شده و داراى چه مضامينى هستند مهم است . البته چون مضامين عرفانى و ملكوتى آيات الهى و ادعيهء مأثور, از طرف معصومان : انس خاصى با فطرت معنوى هر انسان حقيقت طلبى دارند, هنگامى كه ادامى شوند, با روح و روان آدمى همراه مى شوند; گويا ملكوت اين دعاها و الفاظ با سرشت و خميرهء بشر آميخته است .چون اين كلمات گاهى در روز چند باز حداقل در نماز تكرار مى شوند, براى افرادى كه فارس زبان هستند, نمى تواندامرى غريب باشد, خصوصاً با توجه به نكتهء قبل كه بهتر است دعا به زبان عربى خوانده شود. اين كلمات الفت خاصى با آدمى دارند. در هر حال خوب است افرادى كه از كلمات عربى خوانده شود. اين كلمات الفت خاصى باآدمى دارند. در هر حال خوب است افرادى كه از كلمات نماز يا دعا چيزى نمى فهمند, حداقل به معناى فارسى آن توجه كنند و با درك آن به عبادت بپردازند.

پاسخ : خدا را شكر از اين كه توانستيم به پرسش هاى شما پاسخ قانع كننده بدهيم .به خاطر حجم زياد نامه نمى توانيم سريعاً به سؤالات پاسخ بگوييم . از اين رو عذر مى خواهيم . از بابت اين كه اعلان همكارى كرديد سپاسگزاريم . تنها كارى كه از شما ساخته است , اين است كه به دوستان خود سفارش كنيدشبهات خود را با ما در ميان بگذارند. به نحوى آدرس دختر مورد نظر را بگيريد و درباره اش تحقيق كنيد. اگر شرايطهمسر ايده آل را داشته باشد, رسماً از او خواستگارى كنيد; يعنى مادر و پدر و يا برخى از نزديكان را بفرستيد و به طور رسمى او را از پدر و مادرش خواستگارى كنيد, چون هر دخترى احساس شخصيت مى كند و پيش ديگران آبرودارد و نمى شود در محيط دانشگاه يا خيابان و كوچه , از او خواستگارى نمود. خواستگارى رسمى چند اثر مثبت خواهد داشت :1 به دختر شخصيت مى دهيد و او را پيش همسايه ها و همسالان و بستگان سربلند خواهيد كرد.2 شما را از بلاتكليفى بيرون مى آورد, چون عكس العمل او و خانواده اش يا مثبت است و يا منفى . اگر مثبت باشد كه به آرزوى خود خواهيد رسيد و اگر خداى ناكرده منفى باشد, پس از آن دنبال دختر ديگرى خواهيد رفت .تذكّر: در انتخاب همسر تصميم عجولانه نگيريد. دختر زياد است , اما به دنبال دختر نجيب و اصيل و خانواده داربگرديد. لازم نيست اين موضوع را با استادتان در ميان بگذاريد.