تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : در يك زمان دو مرد نمى توانند يك زن را در عقد موقت خود داشته باشند. اما اگر زنى كه بيوه است ,سنش از 50سال به بالا باشد و اگر سيّده باشد, از 60سال به بالا باشد, يك مرد با او عقد موقت مى بندد و پس ازپايان مدت عقد يا بخشيدن مدت عقد, مرد ديگرى بلافاصله مى تواند با آن زن عقد موقت ببندد.اين زن كه يائسه است , يعنى خون حيض نمى بيند, احتياج به نگهداشتن عدّه ندارد.(1)اما اگر زن بيوه اى سنش كمتر از 50سال باشد يا اگر سيده است , كمتر از 60سال باشد, بعد از پايان مدت عقدموقت , بايد عده نگه دارد و بعد از پايان عده مرد ديگرى مى تواند او را به عقد موقت درآورد.(2) مدت عده در عقدموقت پاك شدن زن از دو حيض است .(3)تذكر اين نكته لازم است كه اگر دخولى انجام نشده , احتياج به عدّه ندارد.(4)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 12 مسئله 2510(پـاورقى 2.همان , مسئله 2511(پـاورقى 3.امام خمينى , تحرير الوسيله , ج 2 ص 337(پـاورقى 4.همان , ص 335

پاسخ : از نظر فقهى فتوا و نظريهء مراجع تقليد بر اين است كه تراشيدن ريش و كوتاه كردن آن به حدى كه چيزى از ريش به صورت نماند و صدق ريش نكند, جايز نيست . اما كوتاه كردن ريش با ماشين 2و ص به بالاتراشكالى ندارد, چون عرفاً صدق ريش مى كند. البته مرحوم آيت اللّه خويى و آيت اللّه صانعى تراشيدن گونه ها وعارض و باقى گذاشتن ريش معروف به ريش پروفسورى را جائز مى دانند.(1)(پـاورقى 1.آيت اللّه صانعى , مجمع المسائل , ج 1

پاسخ : البته نمى توان گفت مسئولان به فكر اقتصاد كشور نيستند. بحمداللّه بعد از جنگ , مسئولان كشور,بسيارى از خرابى ها را ساخته و شهرها را آباد كرده اند و كارخانه هاى بسيارى افتتاح شده است . برق در سراسركشور حتى در روستاها وجود دارد و حتى به خارج صادر مى كنند. مخابرات در سطح عالى گسترش پيدا كرده وشبكه هاى مختلف راديويى و تلويزيونى فعالانه كار مى كنند و در بخش صنعت پيشرفت هاى فراوانى داشته اند.خلاصه خدماتى كه مسئولان كشور از ابتداى انقلاب به اين كشورِ پهناور, با آن همه دشمنى ها و سختى ها كه بر سرراه بوده , انجام داده اند, قابل تقدير و شكرگزارى به درگاه خدا است . البته اخيراً جناح گرايى و حزب بازى فراوان شده است كه يكى از آفت هاى خطرناك محسوب مى شود, زيرا در اثر ااختلافات كشور را به سوى ركود سوق مى دهد و خطر بزرگى است . اصل حزب و تشكّل هاى قوى و متعهّد خوب است , اما حزب بازى و جناح بازى ازبزرگ ترين مفاسد هر كشور مى تواند باشد.تخرب و جناح گرايى فكر مسئولان را به خود جلب مى كند و خود را اسير خودگرايى و حزب بازى مى كنند.در نتيجه از فعاليت هاى اقتصادى باز مى مانند و بالاخره بعضى از كارخانه ها تعطيل مى شود و اجناس افزايش قيمت پيدا مى كنند و تمام فشار آن بر مردم مستضعف و طبقهء محروم وارد مى شود. چون هر چه بازار آشفته تر باشد,تجار و سرمايه دارها سود بيشترى به جيب مى زنند. از خداوند متعال خواهانيم به مسئولان توفيق دلسوزى به حال مردم را عنايت فرمايد تا خود را وقف خدمت به مردم بنمايند و مشكلات آنان را حلّ كنند, نه اين كه مردم را وقف خود بكنند!

پاسخ : مرحوم دكتر شريعتى يكى از گسترش دهندگان انديشه و فكر در حوزهء انديشهء اسلامى و جامعه ءدانشگاهى به حساب مى آيند. ايشان زحمات فراوانى را تحمل كرده و سخنرانى هاى متعدد و نوشته هاى فراوانى دارند كه بعضى از آن ها قابل استفاده است , امّا در بحث اسلام شناسى , مانند هر رشتهء ديگر علوم و مطالبى لازم است كه تا انسان آن ها را نگذارند و مرحله به مرحله طى نكند, نمى تواند انديشهء عميق اسلامى برسد و آن را نشر دهد ياسخنرانى كند و يا در كتابى چاپ كند.عده اى معتقدند ايشان چون در رشتهء جامعه شناسى , كارشناس و درس خوانده بود, نظريات ايشان در آن رشته قابل قبول است . امّا دربارهء مطالب اسلامى چون از آگاهى لازم بهره مند نبودند, در نوشته ها و گفته هايشان مطالب اشتباهى به چشم مى خورد كه تمام خوبى هاى ايشان را تحت الشعاع قرار مى دهد. مى گويند بعضى از نظريات ايشان در بحث اسلام شناسى و مطالب دينى , استاندارد و قابل اعتماد و از اعتبار لازم برخوردار نيست . از اين جهت علمايى از حوزه در ردّ نظريات ايشان مطالبى نوشتند.

پاسخ : شما دانشجوى سال اول رشته حقوق هستيد و به تدريج طى دوران تحصيلات دانشگاهى، در قالب واحدهاى مختلفى كه خواهيد گذراند، به صورت تفصيلى با بسيارى از اين مباحث و مسايل اساسى آن آشنا مى‏شويد. در اين جا به دو مسئله اجمالاً اشاره مى‏كنيم.1- فلسفه مجازات‏ها در اسلام چيست؟ آيا هدف اصلاح فرد است يا اصلاح جامعه و يا اين كه هدف هم اصلاح فرد و هم اصلاح جامعه است و يا اين كه به هنگام تعارض بين اصلاح فرد و اصلاح جامعه كدام مقدم است؟ اسلام با نگاهى جامع به حيات انسان و جامعه بشرى، مجازاتى متناسب با جرايم ارتكابى در نظر گرفته است و در اين مسير هم هدف اصلاج جامعه را مد نظر قرار داده و هم هدف اصلاح مجرم را در تعارض بين اصلاح فرد و جامعه، اسلام مصالح عموم مردم و حقوق عمومى را مقدم بر حقوق فردى و اصلاح فرد مى‏داند. از اين رو هدف اصلاح جامعه بالاتر و برتر از اصلاح فرد است. در اسلام مجازات مبتنى بر قاعده "قبح عقاب بلابيان" يا به تعبير متعارف حقوقى اصل "قانونى بودن جرم و مجازات" است و تا بيان نيامده و قانون وضع نشده، مجازات كردن امرى عبث و بيهوده است.2- آيين دادرسى كيفرى در اسلام مبتنى بر چه روشى است؟ آيا سيستم رسيدگى اتهامى است يا تفتيشى و يا اين كه مختلط و يا غير از اين موارد است؟"سيستم اتهامى" از نظر تاريخى قديمى‏ترين نظام رسيدگى به دعاوى بوده كه ابتدا در روم و يونان باستان و برخى ممالك ديگر وجود داشد و در حال حاضر با تغييراتى در انگليس و آمريكا و برخى كشورها وجود دارد. مهم‏ترين ويژگى‏هاى اين سيستم عبارتند از:1- ضرورت شكايت از طرف شاكى خصوصى؛2- ترافعى بودن محاكمه؛3- شفاهى بودن محاكمه؛4- علنى بودن محاكمه؛5- قاضى نقش حكم و داور را دارد."سيستم تفتيشى" بعد از سيستم اتهامى معمول گرديد. ابتدا اين سيستم در خصوص محاكمه بردگان و طبقات پايين جامعه اعمال مى‏شد، ولى بعد اين سيستم در خصوص دادگاه‏هاى مذهبى كه توسط كليساها اداره مى‏شد، به مرحله اجرا در آمد. مهم‏ترين خصوصيات اين سيستم عبارتند از:1- غير علنى بودن رسيدگى؛2- كتبى بودن محاكمه؛3- غير ترافعى بودن دادرسى؛4- وجود مقام و مرجع خاصى براى تعقيب جرايم؛5- حرفه‏اى بودن قضاوت."سيستم مختلط يا فرانسوى" به دنبال آشكار شدن معايب در سيستم اتهامى و تفتيشى به وجود آمده است و داراى دو مرحله جدا از هم مى‏باشد:1- مرحله كشف و تعقيب بزه كه عهده دار آن مرجع خاصى به نام دادسرا است و به طريقه تفتيشى يعنى غير علنى و غير ترافعى و كتبى صورت مى‏گيرد؛2- مرحله رسيدگى و صدور حكم كه به طريق اتهاميك يعنى علنى و ترافعى و شفاهى صورت مى‏گيرد. اين سيستم ابتدا در فرانسه به وجود آمد و بعد در بسيارى از كشورهاى جهان جريان پيدا كرد."روش دارسى كيفرى اسلام" على رغم اين كه شباهت‏هاى فراوانى با سيستم اتهامى دارد، حاوى برخى ويژگى‏هاى موجود در سيستم تفتيش است، اما ويژگى‏هاى خاص خود را دارد و با سيستم‏هاى مذكور سنخيت كامل ندارد. از اين رو اصول دادرسى كيفرى اسلامى نه از قواعد حقوق روم تبعيت كرده و نه متخذ از قواعد حقوقى ساير سيستم‏ها مى‏باشد، بلكه قواعد مستقل و قائم به ذات است.(1)جهت اطلاع شما چند منبع معرفى مى‏شود:1- آيت اللَّه سيد محمد حسن مرعشى، ديدگاه‏هاى نو در حقوق كيفرى اسلام.2- دكتر على رضا فيض، مقارنه تطبيق اسلام و حقوق جزاى عمومى.3- اسلام وحقوق جزاى عمومى، ج 1، پژوهشكده همكارى حوزه و دانشگاه.4- دكتر ابوالقاسم گرجى، مقالات حقوقى، جلد اول.5- آيت اللَّه هاشمى شاهرودى، بايسته‏هاى حقوق جزا.همچنين كتب فقهى بسيارى كه مربوط به قضا و شهادات و حدود و قصاص و ديات به زبان عربى انتشار يافته است كه مى‏تواند مورد استفاده قرار گيرد. پى نوشت‏ها: 1. محمود آخوندى، آيين دادرسى كيفرى، ج 1، ص 79.

پاسخ : ازدواج با كفّار جائز نيست . بنابراين پسرى كه مسلمان است , نمى تواند با دختر مسيحى يا يهودى بامجوسى ازدواج كند, ولى مى تواند ازدواج موقت (متعه ) با آنان داشته باشد, اما ازدواج دائم با آنان صحيح نيست ,مگر اين كه دختر مسلمان شود.بر عكس ازدواج دختر مسلمانى با پسرى كه مسيحى يا يهودى است , مطلقاً جايز نيست ; نه به عقد دائم و نه به عقد موقّت .(1)(پـاورقى 1.امام خمينى , تحرير الوسيله , ج 2 ص 285

پاسخ : روابط فردىِ اخلاقى و غير اخلاقى شيعيان با اهل سنّت اشكالى ندارد و بايد هر چه بيشتر باهم متّحدبشوند و با هم دوست و مهربان باشند و همه باهم يكدست و يك هدف در مقابل استكبار جهانى كه كمر به نابودى اسلام بسته بايستند, نه اين كه سنيان به شيعيان , جنگى مانند جنگ عراق عليه ايران تحميل كنند يا كمك هاى مادى و غير مادى براى جنگ عليه ايران بكنند, مانند عربستان و كويت و كشورهاى سنّى نشين به صدام . اين ها اشتباهات اهل سنّت در زمان ما بود كه الآن هم شيعيان در پاكستان و افغانستان به دست سنّيان كشته مى شوند. شيعيان با اهل سنّت بايد ارتباط خوبى داشته باشند تا بتوانند در مقابل سياست هاى تهاجمى غربى و شرقى بايستند. بنابراين هم غذاشدن با آنان و ازدواج اشكالى ندارد, اما ازدواج دخترى شيعه با مردى كه سنّى است , خلاف احتياط است .(1)(پـاورقى 1.امام خمينى , تحرير الوسيله , ج 2 ص 285

پاسخ : هنگام سجده در نماز مى توان از يك مهر يا دو مهر يا سه مهر استفاده كرد, ولى بلندى مجموع آن هانبايد از چهار انگشت بسته بلندتر باشد. شايد علت اين كه بعضى از چند مهر استفاده مى كنند, اين باشد كه فاصله ءبينى شان از زمين و فرش بيشتر باشد, تا بوى فرش به مشامشان نخورد. در هر صورت اگر مهر به اندازهء چهار انگشت بسته بلند باشد, اشكالى ندارد.اما علت اين كه اهل سنت بر مهر سجده نمى كنند, اين است كه عقيدهء آنان اين است كه بر فرش هم مى توان سجده كرد, همان طور كه بر روى خاك مى توان سجده كرد. آنان مى گويند: اگر روى فرش يا موكت نماز بخوانيم , سجده بربر همان مى كنيم و اگر بر روى زمين (خاك يا سنگ ) نماز بخوانيم , بايد بر خاك و سنگ سجده كنيم .اما شيعيان سجده بر فرش و موكت را جائز نمى دانند و مى گويند: بايد بر خاك يا سنگ يا چوب و... سجده كرد وسجده بر فرش و موكت و لباس و خوردنى ها و پوشيدنى ها و معدنى ها صحيح نيست .(1)(پـاورقى 1.الفقه على المذاهب الاربع , ج 1 ص 232 چ بيروت , دارالفكر.

پاسخ : بحمدالله تعالى علما و دانشمندان دينى در كشور ما فراوان هستند و از نظر فرهنگِ دينى و علوم اسلامى مستغنى هستيم . از بين علماى بزرگ و عالى رتبهء كشورمان تعدادى از بقيه سرآمد و معروف تر هستند كه تعداد هفت نفر از آنان را علما و مدرسان حوزهء علميهء قم براى مردم معرفى كرده اند. مردم مسلمان مى توانند با تحقيق بيشتر از يكى از اين هفت نفر يا غير از اين افراد, از كسى كه اعلم (دانشمندتر) و عادل تر و با تقواتر است , تقليد كنند.اسامى آيات عظام كه توسط جامعهء مدرسين حوزهء علميهء قم معرفى شده اند, از اين قرار است : آيات عظام : فاضل لنكرانى , بهجت , تبريزى , وحيد, زنجانى , مقام معظم رهبرى و مكارم شيرازى .

پاسخ : تعبير در مورد خودارضايى , تعبير صحيح و درستى است . كسى كه مبتلا به اين عادت و بد و شوم مى شود, كم كم به حدّ جنون شهوى مى رسد و در اثر كثرت اين عملِ زشت , خود را از زندگى ساقط وآيندهء خود را تباه مى كند و در نتيجه در آخر كار يك فرد هميشه مريض و سربار جامعه , چند روزى را به زندگى بامشقت ادامه مى دهد. اگر كسى دچار اين بيمارى شده باشد, بايد بداند عمرش بسيار كوتاه مى شود و به بيمارى هاى مفصلى و استخوانى و روانى و ضعف بدن و ضعف چشم مبتلا مى شود و در آينده توان ازدواج را از دست مى دهد.براى توضيح بيشتر و راه هاى پيشگيرى و درمان آن جزوه اى تهيه شده است كه خدمت شماارسال مى شود.