تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : حضرت امام خمينى در تحريرالوسيله مى فرمايد: بنابه احتياط واجب نگاه كردن به بدن نامحرم درتلويزيون بايد ترك شود,() ليكن در كتاب احكام بانوان در مورد اين مسئله چنين آمده است : بعضى از آقايانى كه (پـاورقى 4.امام خمينى , تحريرالوسيله , ج 2 ص 630 مسئله 8جواب استفتاى امام خمينى را مى نويسند اظهار مى كنند مسئلهء مورد اشاره مربوط به پخش فيلم مستقيم است وپخش غير مستقيم حكم عكس را دارد كه اگر ناشناسى باشد, نگاه كردن به آن بدون تلذّذ و مفسده مانعى ندارد.()(پـاورقى 1.محمد وحيدى , احكام بانوان , ص 32 با تلخيص .

پاسخ : بنا به فتواى حضرت امام خمينى (ره ) احتياط مستحب است كه زن عقب تر از مرد بايستد و جاى سجدهء او از جاى ايستادن مرد كمى عقب تر باشد. لذا اگر زن برابر مرد يا جلوتر بايستد و باهم وارد نماز شوند, بهتراست نماز را دوباره بخوانند. اگر به ترتيب وارد شده باشند, كسى كه بعد نماز را شروع كرده , بهتر است نماز را اعاده كند.() پس به نظر حضرت امام (ره ) عقب تر ايستادن زن از مرد در حال نماز مستحب است , نه واجب .(پـاورقى 3.امام خمينى , توضيح المسائل , ج 1 مسئلهء 886و 887

پاسخ : استفاده از دستشويى و وضو گرفتن از آب مساجد و مدارس و مانند اين ها كه انسان نمى داند براى همهء مردم وقف شده اند يا براى محصلان و مراجعان و ساكنان همان مكان , جايز نيست . در صورتى كه معمولاً مردم ازآب آن محل وضو بگيرند وضو با آب آن جا اشكال ندارد.() منظور اين است كه از اين طريق وقف براى عموم احراز(پـاورقى 2.امام خمينى , تحرير الوسيله , ج 1 ص 26 مسئله 10 توضيح المسائل , مسئله 268و 270مى شود.

پاسخ : برپايى مجالس مدح و ذكر مصيبت براى اهل بيت عصمت و طهارت(ع) خصوصاً براى سالار شهيدان و سرور آزادگان حضرت اباعبداللَّه‏الحسين(ع) از افضل قربات است و ذاكر و مداح اهل بيت ثواب عظيم در پيش خداوند تبارك و تعالى دارد و پولى كه براى اين‏ها از طرف صاحبان مجالس و يا كسانى ديگر مى‏رسد، از حلال‏ترين و پاك‏ترين پول هاست. ابوعماره منشد مى‏گويد: روزى به خدمت امام صادق(ع) رسيدم حضرت فرمود: چند شعر در مرثيه جدم حسين(ع) بخوان. شروع به خواندن كردم. حضرت گريان شد تا اين كه صداى گريه از خانه حضرت بلند شد. بعد حضرت فرمود: هر كس شعرى در مصيبت امام حسين(ع) بخواند و پنجاه نفر را بگرياند، بهشت بر او واجب مى‏شود. هر كس سى نفر، يا بيست نفر يا ده نفر يا پنج نفر يا يك نفر را بگرياند و يا خودش گريه كند و اگر گريه‏اش نمى‏آيد، خود را به حالت گريه درآورد تباكى كند، بهشت بر او واجب است.(1)پى نوشت‏ها: 1. شيخ عباس قمى، منتهى الآمال، ج 1، ص 290.

پاسخ : سحر و شعبده و هيپنوتيزم و نشان دادن شى‏ء به سرقت رفته يا گمشده در آينه، جايز نيست. ولى پولى كه با رضايت در مقابل نوشتن دعا براى رفع امراض و يا اصلاح ذات البين براى دعانويس مى‏دهند، اشكال ندارد و براى دعا نويس حلال است. البته دعا بايد از ادعيه مأثوره يا از مضامين صحيحه باشد.(1)پى نوشت‏ها: 1.امام خمينى، استفتائات، ج 2، مكسب محرمه، سؤال 54، 55، 56، 57 و 77؛ آيت اللَّه فاضل، استفتائات، سؤال شماره 2199.

پاسخ : يكى از برنامه‏هاى مهم دين مقدّس اسلام ايجاد دوستى و محبت و الفت و برادرى بين مسلمانان است. قرآن كريم مومنان را برادر يكديگر خوانده و مى‏فرمايد: "انما المؤمنون اخوة؛(1) مؤمنان برادر يكديگرند".يكى از كارهاى اوليه رسول خدا(ص) در مدينه منوره ايجاد اخوت و برادرى بين مسلمانان بود. در مقابل از دشمن وعدم تفاهم و قهر و دورى مسلمانان از هم ديگر به شدّت نهى مى‏فرمود. امام صادق(ع) فرمود: "قوتى دو مسلمان با هم قهر مى‏شوند، شيطان شاد مى‏شو". رسول خدا(ص) فرمود: "اگر قهر كردن دو مسلمان بيشتر از سه روز طلو بكشد، هر دو خارج از اسلامى مى‏شوند".(2) لذا از نظر رسول خدا اصلاح ذات البين وايجاد آشتى ميان دو نفر مسلمان كه با هم قهرند، از همه نمازها و روزه‏هاى مستحبى بهتر و با فضيلت‏تر است.(3)از آن جايى كه بهشت جاى پاكان است و در آن جا هيچ گونه كينه و كدورت و لغو و بيهدوه و گناه مطرح نيست و هر چه هست، خوبى و خوشى و خرّمى مى‏باشد، افراد مؤمن گناه كار پس از پاك شدن از آلودگى‏ها و آثار سوء گناهان در برزخ و قيامت به مشيت اليه وارد بهشت مى‏شوند و بهشت و جنت جاى دوستى و هم زيستن است. لذا بهشتيان در آرامش و صلح و صفا و محبت زندگى مى‏كنند. قرآن مى‏فرمايد: "لا يسمعون فيها لغواَ و لا تأثيما، الا قيلاً سلاماً؛ در آن باغ‏هاى بهشتى نه لغو و بيهوده‏اى مى‏شنوند و نه سخنان گناه آلود. تنها چيزى كه مى‏شنوند سلام است، سلام.پى نوشت‏ها: 1. حجرات (49) آيه 10.2. محمد رى شهرى، ميزان الحكمه، ماده هجران، شماره 21090 و 21108.3. ابراهيم علوى، اين گونه معاشرت كنيم، ص 44.

پاسخ : از نظر دينى ارتباط ارواح مردگان بازندگان و بالعكس ممكن است وقوع و تحقق آن در منابع اسلامى آمده است به موجب پاره‏اى از روايات گاهى بعضى از ائمه(ع) در بيدارى با ارواح گذشتگان مرتبط شده و با آنان سخن گفته‏اند. رسول خدا(ص) در جنگ بدر پس از فتح و كشته شدن گروهى از مشركين وانداختن بدن شان به چاه سر به درون چاه برد و به آن‏ها گفت: ما آن چه را خداوند به ما وعده كرده بود يافتيم، آيا شما نيز وعده خدا را دريافتيد؟بعضى عرض كردند: يا رسول اللَّه! با مردگان سخن مى‏گويى؟ حضرت فرمود: بلى آن‏ها اكنون از شما شنواترند.(1) گاهى افراد غير معصوم نيز در بيدارى با روح مرده‏اى سخن گفته‏اند چنان كه (اصبغ بن بناته) نقل كرده است كه حضرت سلمان در قبرستان مدائن با مرده‏اى گفت گو نمود.(2)يكى از راه‏هاى ارتباط با ارواح مردگان رؤياهاى صادقه است. به وسيله اين رؤياها بعضى از قضاياى ناشناخته ومجهول روشن مى‏شود مرحوم فلسفى در اين زمينه مى‏نويسد: چند سال قبل در يكى از شهرهاى ايران مردى با ايمان از دنيا رفت. پس از مدتى پسرش او را در خواب ديد. پدر پس از سلام عليك به پسر گفت: به فلانى پانصد تومان بدهكارم مرا خلاص كن. پسر به اين خواب اعتنا نمى‏كند پس از چندى دوباره اين خواب تكرار مى‏شود. پسر مى‏گويد: براى اين كه مطمئن شوم پدرم هستى كه با من سخن مى‏گويى، علامتى بگو. پدر گفت: علامتش اين است كه در فلان موقع انگشتر من گم شد و با هم گشتيم و پيدا نكرديم. انگشتر در سقف اطاق لاى كاهگل مانده است كه پسر از خواب بيدار شده و انگشتر را پيدا مى‏كند و به سراغ طلب كار رفته و قرض را مى‏پردازد.(3) براى اطلاعات بيشتر به كتاب (عود اردواح) آيت اللَّه ناصر مكارم شيرازى مراجعه نماييد.پى نوشت‏ها: 1. مرتضى مطهرى، زندگى جاويد، ص 501.2. محمد تقى فلسفى، معاد، ج 1، ص 315.3. همان، ص 323.

پاسخ : درباره يوم الحج الاكبر كه در آيه 3 سوره توبه آمده، اقوالى هست. به نظر بعضى مراد از آن روز عرفه (نهم ذى الحجه) است و به عقيده برخى مراد از آن تمام ايام حج است و عده‏اى هم گويند روز دوم از روز نحر (قربان) است و بعضى مى‏گويند مقصود از آن روز دهمذى حجه از سال نهم هجرت است چون در آن روز بود كه مسلمانان و مشركان يك جا اجتماع كرده و هر دو طايفه به حج خانه خدا پرداختند و بعد از آن سال ديگر هيچ مشركى حج خانه خدا را انجام نداد. مرحوم علامه طباطبايى مى‏فرمايد: اين قول مورد تأييد رواياتى است كه از ائمه اهل بيت(ع) رسيده و با معناى اعلام برائت مناسب‏تر و با عقل سازگارتر است چون آن روز بزرگ‏ترين روزى بود كه مسلمانان و عموم زوار مشرك در منى جمع شدند.(1)پى نوشت‏ها: 1. محمّد حسين طباطبايى، تفسير الميزان (ترجمه)، ج 9، ص 229.

پاسخ : ظلم به ديگرى ظلم مالى است و يا ظلم عرضى مظالم مالى اصطلاحاً به اموال و بدهى هايى گفته مى‏شود كه انسان از روى ظلم و بى عدالتى و غير شرعى از قبيل دزدى و غصب و كم فروشى و خيانت و امثال اين‏ها از بندگان خدا گرفته و نپرداخته و حكم شرعى اين است كه اگر صاحب آن را مى‏شناسد، بايد عين اموال را به آن‏ها بدهد و اگر عين، تلف و مصرف شده، بايد مثل يا قيمت آن‏ها را بپردازد و اگر صاحب آن‏ها را نمى‏شناسد و معلوم نيستند، اين اموال و بدهى‏ها، حتى اگر در ذمّه شخص باشد. از مصاديق مجهول المالك مى‏شود. ضمناً آن چه از ماشين‏هاى عمومى يا در مغازه‏ها يا در مسافر خانه و امثال آن جا مى‏ماند و پول اضافى كه اشتباهاً به انسان داده مى‏شود يا خسارتى كه انسان به ديگرى وارد كرده، مثلاً ضرر مالى يا بدنى كه موجب ديه شده و جبران نكرده و آن چه از اين قبيل امور است، همه دين است كه اگر طرف را مى‏شناسد، واجب است به هر نحو او را راضى كند و اگر او را نمى‏شناسد، بايد پس از يأس از شناسايى صاحب آن، به عنوان مجهول المالك و مظالم عباد به فقير غير سيد صدقه داده شود، و هم چنين كليه حقوقى مالى كه انسان به ديگران مديون شده، مثل خرج و نفقه زن واجرت كارگر و حتى كتك زدن به كودك خود كه موجب ديه شده باشد و دست رسى به آن‏ها يا ورثه آنان ندارد يا نمى‏تواند آن‏ها را شناسايى كند، در تمام اين موارد واجب است به مقدار يقينى به عنوان مجهول المالك و مظالم عباد به فقير غير سيد صدقه بدهند و خود را برى الذمّه كنند.(1)ور در مورد مظالم عرض مانند غيبت ديگران واجب است توبه واستغفار شود تا روح و روان از آلودگى به گناه پاك گردد.(2)پى نوشت‏ها 1. آيت اللَّه فاضل لنكرانى، استفتائات، ج 2، ص سؤال 941.2. امام خمينى، استفتائات، ج 2، گناهان كبيره، سؤال 15 و 16.

پاسخ : دوستى اهل بيت عصمت و طهارت(ع) و اظهار عشق و محبت و علاقه به ساحت مقدس‏شان و قبول ولايت و امامت آنان موجب خوش بختى و سعادت انسان است. زمخشرى و فخررازى و قرطبى از مفسّران بزرگ اهل سنّت در تفسيرشان از رسول خدا(ص) نقل كرده‏اند كه حضرت فرمود: "من مات على حب آل محمد مات شهيداً، الا من مات على حب آل محمد فتح له فى قبره بابان الى الجنة، ألا و من مات على بغض آل محمد لم يشم رائحة الجنة؛(1) هر كس با محبّت آل محمد(ص) بميرد، شهيد از دنيا رفته است و آگاه باشيد هر كس با محبت آل محمد(ص) از دنيا رود، دو در در قبر او به سوى بهشت گشوده مى‏شود. بدانيد هر كس با بغض آل محمد(ص) از دنيا برود، بوى بهشت را استشمام نخواهد كرد". رفتن به زيارت تربت و بارگاه ملكوتى شان، خواندن زيارت از راه دور كه در مفاتيح الجنان آمده، قرائت قرآن و اهداى ثواب به ارواح پاكشان، وقف موقوفات و دادن صدقه و خيرات در راه شان، بر پايى مجالس جشن و عزا و شركت در محافل مدح و مصيبت‏شان كه براى هر يك از اين موارد ثواب‏هاى عظيم ذكر شده، از مصاديق ابراز علاقه و محبّت و دوستى حضرات معصوم(ع) است. انجام واجبات و ترك معاصى و محرمات از طرف شيعيان شان موجب شادى و خوشحالى آنان مى‏شود وظيفه ما هم پيروى واقعى از آنان و زينت بودن براى امامان مان مى‏باشد. اما اين كه چگونه مى‏شود يكى از معصومان(ع) را در خواب ديد و يا حضرت ولى عصر عجل اللَّه تعالى فرجه الشريف را در بيدارى زيارت كرد علاوه بر آن چه گفته شد، بستگى به قلب سليم و روح پاك و صفاى باطن و عشق سوزان و رفع مانع و وجود مصلحت دارد. البته مرحوم شيخ عباس قمى رحمة اللَّه عليه در كتاب مفاتيح الجنان براى خواب ديدن يكى از معصومان‏0ع) عملى را ذكر فرموده است:پى نوشت‏ها: 1. تفسير نمونه، ج 20، ص 413.