تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : بهترين و لايق‏ترين افراد براى تبليغ و ترويج يك انديشه، معتقدان به آن انديشه مى‏باشند. انسانى كه درستى و حقانيت و استوارى اعتقادات و باورها و بينش با منطق و برهان برايش ثابت گشته و در عمل و برنامه بر طبق آن عمل نموده و يا حداقل چنين كوششى داشته است و از نتايج شيرين مادى و معنوى آن بهره‏من گشته است نمى‏تواند در انتشار آن و رساندن محتوا و اهداف و پيام‏هاى آن بى تفاوت باشد. متأسفانه اطلاع رسانى درباره حقانيت شيعه در خورد اين مكتب متعالى و سعادت بخش نمى‏باشد. و اين امر نه فقط به خاطر دشمنى به خواهان و مانع تراشى مخالفان شيعه و وجود تبليغات غير واقعى بر عليه اين آيين و تشويش اذهان مردم جهان نسبت به اين مكتب اصيل و ريشه‏دار بلكه به خاطر كوتاهى و سستى و عمل نمودن به وظايف خطيرى است كه بر عهده ما شيعيان مى‏باشد و بدان معترضيم. هر چند كم نيستند افارد متعهد و مخلصى كه تلاش شبانه‏روزى در راه شناساندن اين مكتب پاك دارند ولى در مقايسه با انبوه مراكزى كه افكار آلوده و عقايد خرافى و اعتقادات كفرآميز خود را به اطلاع جهانيان مى‏رسانند، رقم بزرگى نمى‏باشد. درست است كه انديشه پيروزى نهايى نيروى حق و صلح و عدالت بر نيروى باطل و ظلم، گسترش جهانى ايمان اسلامى، استقرار كامل و همه جانبه ارزش‏هاى اسلامى، تشكيل مدينه فاضله و جامعه ايده ال و آرمانى، و بالاخره اجراى اين ايده و باور عمومى و انسانى به وسيله شخصيتى مقدس و عالى قدر كه در روايات متواتر اسلامى از او به تهدى موعود تعبير شده است، انديشه‏اى است كه كم و بيش هم فرق و مذاهب اسلامى با تفاوت‏ها و اختلاف هاييبدان موفق و معتقدند، زيرا اين انديشه، به حسب اصل و ريشه، انديشه‏اى قرآنى است در درون فطرت همه انسان‏ها دارد، ولى به هر حال تبيين و تشريح همه جانبه و عميق و درست اين انديشه را بايد از مذهب شيعه درخواست نمود، چون عقيده به وجود مهدى موعود - عج - و امام زنده غايب هر چند عقيده‏اى اسلامى است ولى به طور زنده و ملموس و برجسته در مذهب تشيع مطرح است و از اركان مذهب اماميه به شمار مى‏رود. اين شيعيان هستند كه از اين انديشه تابناك و عقيده اميد آفرين برخوردارند و در همين عصر تاريك، عصر درخشان حكومت توحيد را در مغز خويش مجسم نموده، در انتظارش به سر مى‏برند و خودشان را براى چنين انقلاب جهانى آماده مى‏سازند. انتظار چنين عصرى طلايى و به تعبير روايات انتظار فرج يكى از بزرگترين راه‏هاى موفقيت مى‏باشد و هر گروهى كه چراغ اميد در دلشان خاموش گشت و سپاه يأس و نااميدى كشور دلشان را اشغال نمود، هرگز روى سعادت و موفقيت را نخواهد ديد. ليكن افرادى كه در انتظار موفقيت و فرج هستند بايد تا سرحد قدرت بكوشند و راه‏هاى رسيدن به هدف را هموار سازند و براى بهره بردارى از مقصد خود را آماده سازند. حضرت صادق(ع) فرمود: حكومت آن محمد(ع) بى شك برقرار خواهد گرديد. پس هر كس علاقمند است از اصحاب و ياران قائم ما باشد، بايد كاملاً مراقبت كند. تقوا و پرهيزكارى را شيوه خود قرار دهد. خود را به اخلاق نيك انسانيت مزين سازد و بعد در انتظار فرج قائم آل محمد عج باشد هر كس براى ظهور قائم ما، اين چنين آمادگى و انظتار داشت ولى توفيق نصيبش نگشت و قبل از ظهور آن حضرت، اجلش فرا رسيد، به اجر و ثواب ياران آن جناب نايل مى‏گردد، سپس فرمود: كوشش و جديت كنيد و اميدوار فرج و موفقيت باشيد. اى گروهى كه مورد توجه خدا هستيد. موفقيت و پيروزى گوارايتان باد. V}(غيبت نعمانى، ص 106، دادگستر جهان، ابراهيم امينى، ص 16، چاپ 18، 1378){V. اسلام به حدى به موضوع آمادگى مسمانان اهميت داده كه امام صادق(ع) در روايتى مى‏فرمايد: خودتان را براى ظهور قائم مهيا و آماده سازيد هر چند به ذخيره كردن يك نيز باشد (بحارالانوار، ج 52، ص 366). خداوند مقرر فرموده: كه اوضاع آشفته جهان به وسيله مسلمانان اصلاح شود. دستگاه ظلم و ستم برچيده شود، كفر و مادى‏گرى ريشه‏كن گردد. دين مقدس اسلام همگانى شود و هيچ شخصى با اطلاعى در اين جنت ترديد نمى‏كند كه چنين انقلاب بزرگ جهانى، صلاحيت و شايستگى لازم داشته، بدون تهيه مقدمات امكان وقوع ندارد. با توجه به مطالب مذكور، مسلمانان بايد پرچمدار آن انقلاب جهانى باشند و نسبت به تهيه مقدمات و اسباب آن هيچ گونه كوتاهى و سستى نبايد روا دارند. ما يقين داريم روزى خواهد آمد كه حكومت اسلام، عالم را اداره كند و وحدت اديان، وحدت حكومت‏ها، وحدت نظام‏ها و قوانين عملى گردد. خوشتختانه طرفداران اصل اين وحدت‏ها هر روز در ميان جامعه بشر بيشتر مى‏شود و انديشه تشكيل حكومت و جامعه به ميان آمده و سازمان‏ها و مجامع بين‏المللى به اهم وحدت و براى ايجاد رابطه بين تمام ملت‏هاى جهان، تأسيس شده است كه هر چند اين مجامع و سازمان‏ها بيشتر با هدف اغفال و فريب دادن مردم و اغراض سياسى مى‏باشد ولى به هر حال كاشف از اين است كه يك اتحاد عمومى و وحدت اجتماعى و دينى و سياسى، خواسته روح و فطرت بشر است و همين حركات مجازى مقدمه حركات واقعى و آمادگى حقيقى بشر براى حوكومت جهانى اسلام است. V}(رجوع كنيد به امامت و مهدويت، آيه الله صافى گلپايگانى، ج 3){V. سابق بر اين كه فكر تشكيل جامعه جهانى كمتر مطرح مى‏شد و به تعاليم اسلام در اين زمينه كمتر توجه مى‏شد، براى اين بود كه با وسايل ارتباط سابق، تشكيل جامعه جهانى را بسيار دشوار و بلكه ناممكن مى‏شمردند؛ ولى امروز كه در اثر انفجار اطلاعات و پيشرفت در فن آورى، جهان به صورت يك دهكده در آمده و مردم جهان و امثال اهل يك محله و يك خانواده قرار داده است؛ زمينه تشكيل يك حكومت جهانى در سايه تعاليم مترقى و جامع اسلام را نيز فراهم كرده و هر چه علم و صنعت و فن آورى پيشرفت و ترقى بيشترى نمايد، زمينه اجراى احكام عالى اسلام نيز آماده‏تر و بشارت‏هاى اولياى دين به وقوع نزديكتر مى‏شود. به تدريج موقعيت‏ها و قدرت‏هاى محلى و فردى در دنيا رو به ضعف گذارده و عموم ملت‏ها، به طور مستقيم يا غير مستقيم در تعيين سرنوشت دنيا دخالت مى‏نمايند و نظامات و قوانين منطقه‏اى از بين مى‏رود و تنها نظامى كه مى‏تواند جايگزين تمام اين نظامات شود و همه را به طور عادلانه اداره نمايد، نظام اسلامى است. پس عالم خود به خود به سوى هدف‏هاى اسلام گام برمى دارد و اين اختلاف نظامات، قوانين، سيستم‏هاى اجتماعى و سياسى را پشت سر مى‏گذارد و يك تفاهم عمومى اسلامى به وجود خواهد آمد و ظلم و ستم و تجاوز و افراط و تفريط پايان خواهد يافت. البته اين به اين معنا نيست كه ما در زمينه اطلاع رسانى و ابلاغ پيام مهدويت و معرفى شخصيت و ويژگى‏ها و صفات و كمالات امام زمان عجل الله تعالى فرجه الشريف، سستى و كوتاهى نماييم بلكه به اين معنا است كه اداره الهى و رخدادهاى عالم و حوادثى كه در جهان اتفاق مى‏افتد، بشر را به سوى اين هدف والا حركت مى‏دهد ولى تلاش و كوشش و تبليغ و روشنگرى و پيام رسانى ما در تسريع اين روند نقش فراوانى دارد و جهان را به آن جامعه آرمانى و ايده‏آل كه آروزى همه پيامبران و امامان و بندگان پاك خداوند بوده، نزديكتر مى‏سازد. بايد توجه داشت كه اطلاع رسانى و تبليغ اين عقيده پاك و سعادت آفرين هر چند بسيار مهم و ضرورى است ولى مهمتر از آن دنباله روى و پيروى معتقدان به اين باور و اين امام از آن پيشواى عالى مقام است كه بعنرين نوع تبليغ به شمار مى‏آيد. چون وقتى ديگران ببينند كه معتقدان به اين عقيده در عمل به آن پاپيند و متعهد مى‏باشند و به دنبال رضايت و خشنودى آن قبله دل‏ها مى‏باشند خود به خود جذب اين عقيده مى‏گردند و از پيروان آن مى‏گردند. ولى اگر خود شيعيان در عمل اين باور را زير پا بگذارند و براى آن احترام و ارزشى قائل نباشند هر قدر هم كه در اطلاع رسانى قوى و كوشا باشند، عمل منفى و خلاف اين باور از طرف آنها باعث رسيدن ديگران و فاصله گرفتن آنها از اين عقيده مى‏گردد. به همين دليل است كه در روايات فراوانى امامان معصوم عليهم السلام از شيعيان خواسته‏اند در زمان غيبت به سلاح علم و معرفت و ايمان و تقوا و استقامت مجهز گردند و عملاً مبلغ اين عقيده باشند. در روايتى از امام كاظم - عليه السلام - چنين آمده است: H}«طوبى لشيعتنا المتمسكين بحبنا فى غيبه قائمنا، الثابتين على موالاتنا و البرائه من اعدائنا، اولئك منا و نحن منهم، قد رضوا بنا ائمه و رضينا بهم شيعه، فطوبى لهم! هم و اله معنا فى درجتنا يوم القيامه»{H ؛ V}(اثباره الهداة، ج 3، ص 427){V يعنى: «خوشا به حال شيعيان ما، آنان كه در زمان غيبت قائم ما به ريسمان محبت ما چنگ زده و بر دوستى‏ها و دشمنى با دشمنان ما استوار و ثابت قدم مى‏باشند. اينان از ما و ما از آنهاييم. آنها از پيشوايى ما خرسندند و ما از دنباله رو شيعه بودن آنها. خوشا به حال آنها، به خدا سوگند، آنها در روز قيامت با ما هم رتبه و هم درجه مى‏باشند.

پاسخ : نظام جمهوري اسلامي ايران به پيروي از آموزه هاي ديني و سيره امامان معصوم(ع) و جهت تأمين مصالح حياتي خويش و جهان اسلام در شرايط حاضر _كه ابرقدرت هاي جهاني شديدا به دنبال ايجاد تفرقه و اختلاف ميان مذاهب اسلامي و در نهايت تضعيف و انحطاط جهان اسلام مي باشند_ موظف به حفظ وحدت، خويشتن داري ، پرهيز از تنش و برخورد منطقي در مقابل رفتارهاي اختلاف زا است. بر اين اساس اصل 11 قانون اساسي جمهوري اسلامي چنين مقرر مي دارد: «به حكم آيه A}«ان هذه امتكم امه واحده و انا ربكم فاعبدون»{A همه مسلمانان يك امتند و دولت جمهوري اسلامي موظف است سياست كلي خود را بر پايه ائتلاف و اتحاد ملل اسلامي قرار دهد و كوشش پيگير به عمل آورد تا وحدت سياسي، اقتصادي و فرهنگي جهان اسلام را تحقق بخشد» تحقق اتحاد ملل مسلمان در گرو رعايت امور مهمي است از جمله: 1. پرهيز از مسائل اختلاف زا و تفرقه انداز؛ براي دست يابي به وحدت جهان اسلام بايد از دامن زدن و ايجاد هرگونه اختلاف اعم از مذهبي، قومي و نژادي و ملي و ...، پرهيز نمود و زمينه هاي اتحاد ميان پيروان شيعه و سني كه دو قشر وسيع جهان اسلام را تشكيل مي دهند، را فراهم آورد. و اين امري است كه دشمنان اسلام شديدا از آن وحشت دارند و در گذشته از ابزار موفقيت استعمار گران براي تسلط بر جهان متمدن و قدرتمند اسلام همانا اجراي تز معروف «تفرقه بينداز و حكومت كن» بوده است و در دوران به ثمر رسيدن انقلاب و بعد از آن با طرح اختلافات شيعه و سني در داخل و خارج از كشور تلاش كرده اند نه تنها از وحدت اين دو قشر عظيم مسلمان جلوگيري نمايند، بلكه با طرح مسايل تفرقه افكن از گسترش و توسعه انقلاب جلوگيري نمايند. و يا همچنين طرح مسائل نژادي و يا اختلافات مرزي و ... . بنابراين در چنين شرايطي بايد مواظب بود تا در دام دشمنان نيفتاد و از دامن زدن به اين مسائل پرهيز نمود. 2. خويشتن داري و برخورد منطقي و حكيمانه؛ مسلما رفتار منطقي و بزرگوارانه نظام جمهوري اسلامي و مردم مسلمان ايران و پرهيز از اعمال خشونت بهترين و مؤثرترين شيوه براي خنثي نمودن توطئه هاي دشمنان در اين زمينه مي باشد. كه ضمن نشان دادن حقانيت جمهوري اسلامي دستاوردهاي بسياري در جهت تأمين منافع و مصالح كشورمان و جهان اسلام به دنبال خواهد داشت. همانگونه كه خويشتن داري امام علي(ع) در طول 25 سال ، اساس دين اسلام را حفظ نمود. به علاوه بسياري از موضوعات اختلاف زا نظير جزاير سه گانه، با استفاده از شيوه هاي مسالمت آميز، قابل حل مي باشد. 3. تذكر و آگاه نمودن سران دولت هاي اسلامي و ملت هاي مسلمان نسبت به توطئه هاي دشمنان؛ جمهوري اسلامي ايران در كنار سياست خويشتن داري و برخورد منطقي و حكيمانه، همواره بر عنصر آگاهي و بيدار نمودن كشورهاي اسلامي در قبال توطئه هاي دشمنان، تأكيد داشته و دارد. مقام معظم رهبري در اين زمينه مي فرمايند: «... تصور ما اين است كه شيوخ منطقه در اين قضايا اگر گناهي داشته باشند، گناهشان غفلت از حقايق است. آنها هم دلشان مي خواهد اتحاد و اتفاق باشد، تصويه ما به دولت هاي خليج فارس و همسايه اين است كه دشمن را ببينند و بشناسند، كيد دشمن و دست او را بشناسند. بدانند كه چه كسي مي خواهد در اين منطقه اختلاف بياندازد. اين اختلاف بيشتر به ضرر خود آنهاست» V}(1371/6/24){V

پاسخ : ازدواج از جايگاه ارزشي بسيار بالايي در دين اسلام برخوردار بوده و تاثيرات بسيار زيادي در رشد و تکامل فرد و اجتماع دارد؛ پيامبر گرامي اسلام(ص) درباره اهميت ازدواج مي فرمايند: H}«ما بني في الاسلام بناء احب الي الله _عزوجل_ و اعز من التزويج»{H ؛ V}(بحارالانوار, ج 103, ص 222){V يعني هيچ کانوني در اسلام بر پا شنده است که نزد خداوند محبوب تر و عزيزتر از کانون ازدواج باشد. و امام علي(ع) مي فرمايد: «هيچ يک از ياران رسول خدا ازدواج نمي کند, مگر اينکه پيامبر اکرم درباره او مي فرمود: (دينش كامل شد)» V}(مكارم الاخلاق، ص 99){V بنابراين ازدواج از ارزش هاي مهم دين مبين اسلام بوده كه تبليغ و تريويج آن امري مثبت و ضروري تلقي مي شود. و از سوي ديگر ازدواج يكي از موضوعات مهم و حياتي جامعه كنوني ماست كه اكثريت جوان مي باشند؛ لذا لازم است توسط دستگاه هاي فرهنگي و رسانه هاي ملي توجه جدي به آن شود، متأسفانه بالارفتن سن ازدواج از يك سو و هجوم فرهنگ غرب و آموزه هاي فردگرايي، لذت طلبي و عدم پذيرش مسؤوليت و ... همچنين مشكلات و نارسايي هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كه در اين زمينه وجود دارد، سبب شده تا درصد قابل توجهي از جوانان اقبال كمتري به اين مسأله مهم داشته باشند به عنوان نمونه بر اساس گزارش سازمان ثبت احوال كشور، در سال 1375 حدود 464 هزار ازدواج به ثبت رسيده است كه نسبت به سال 1374، دو درصد كاهش نشان مي دهد، از سال 1367 به بعد، به ازاي هر سال، شش ماه به ميانگين سن ازدواج افزوده شده است، آمارهاي موجود نشان مي دهد كه ميزان جدايي ها (طلاق) افزايش و ازدواجها كاهش يافته است. V}(جوانان و ازدواج، اسماعيل بيابانگرد، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، 1381، ص 23){V ويل دورانت، دانشمند معروف، درباره ترغيب جوانان به ازدواج مي گويد: «اگر راهي پيدا شود كه ازدواج در سالهاي طبيعي انجام گيرد، فساد و انحرافهاي جنسي، تنهايي و عزلت ناپسند و برخي امراض رواني، به ميزان زيادي كاهش خواهد يافت، ... عشق جنسي جوانان، زودتر از توانايي اقتصادي شان فرا مي رسد. ما نبايد از اين پيشامد حذر كنيم و بگذريم آن عشق افسرده شود و بميرد. ازدواجي كه برپايه عشق تازه و نمرده دختر و پسر انجام شود، در طي سالهاي طولاني، زندگي آن ها را معطر و خوشبو مي كند و گرنه عميق، فرمال و ايده ال نخواهد بود» V}(لذات فلسفه، ويل دورانت، ترجمه عباس زرياب، خويي، نشر انديشه، 1375، ص 174){V از اين رو با توجه به عوامل فوق به نظر مي رسد اصل تبليغ و ترويج فرهنگ ازدواج، اقدامي مثبت و در راستاي نيازهاي جامعه جوان ما باشد، هر چند حل اساسي مشكل ازدواج نيازمند بهبود نسبي عوامل اقتصادي - معيشتي، اجتماعي و فرهنگي جامعه است كه در اين بخشها نيز تليغات و فرهنگ سازي صحيح توسط رسانه هاي عمومي مي تواند نقش مؤثري ايفا نمايد. و نكته آخر اينكه، تمام مطالب فوق درباره اصل مسأله ازدواج و تبليغ آن توسط تلويزيون مي باشد، اما اينكه روشها و الگودهي هاي برنامه هاي تلويزيون تا چه اندازه صحيح و مطابق ارزش هاي اسلامي و مقتضيات جامعه اسلامي ماست، نيازمند بررسي دقيق است كه از عهده اين مركز خارج بوده و بايد پاسخ آن را از مسؤولين آن رسانه جويا شد.

پاسخ : اضطراب و ترس از شرکت در برنامه هاي جمعي علل زيادي دارد. يکي از آنها داشتن افکار منفي نسبت به خودتان است چون زير بناي احساسات انسان افکار اوست، اگر اين افکار منفي باشد احساسات او نيز منفي و تخريب گر خواهد بود. اگر شما بتوانيد افکار منفي را تبديل به افکار مثبت کنيد ترس شما از بين مي رود. در اينجا چند نمونه از افکار منفي را که منجر به ترس از سخن گفتن در حضور جمع مي شود مي آوريم. «اگر من صحبت کنم، مي ترسم عصبي و مضطرب شوم و نتوانم نظراتم را به روشني بيان کنم» «من نبايد مضطرب شوم». «اگر نتوانم درست صحبت کنم، همه مرا مورد تمسخر قرار مي دهند» «اين اتفاق نشان مي دهد من آدم بي عرضه و حقيري هستم». اين نمونه از افکار منفي موجب اضطراب و هراس مي شود. اگر شما بتوانيد افکار منفي بالا را با افکار مثبت عوض کنيد يقينا مشکلتان حل مي شود؛ يعني به جاي اينها اين طور فکر کنيد: «اگر من صحبت کنم ممکن است ابتدا عصبي شوم، اما اين طبيعي است وقتي شروع کردم آرامش بيشتري پيدا مي کنم. من بزرگترين جلسه گردان و سخنران دنيا نيستم، اما مي توانم نقطه نظرهايم را ارائه دهم». در مورد فکر «نبايد مضطرب باشم» به خود بگوييد: «هيجان داشتن اشکال ندارد همه ما در اين موقع چنين احساسي پيدا مي کنيم». اما اين که چرا بايد اين طور فکر کنيم به اين دليل است که ما اگر در مقابل اضطراب خود مقاومت کنيم وضع بدتر مي شود پس بايد آن را بپذيريم ولي بزرگ نمايي نکنيم. در مورد اين که ممکن است شما را مسخره کنند به خود بگوييد: «لازم نيست همه مردم دنيا مرا قبول داشته باشند، زيرا من هرگز انسان کاملي نيستم؛ پس طبيعي است که مورد تمسخر عده اي باشم». در مورد اين که آدم بي عرضه و حقيري هستيد به خود بگوييد: «هيچ رابطه اي بين خوب حرف زدن در جمع و اين که من يک انسان حقير و بي ارزش و بي عرضه باشم وجود ندارد. اين فرض غلط است که اگر عده اي مرا قبول ندارند و حقير پندارند، همه مردم مرا حقير پندارند و هيچ کس مرا دوست نداشته باشد». بنابراين ما مي توانيم با اصلاح افکار منفي خود، بسياري از احساسات نادرستمان را که برخواسته از اين افکار منفي است از بين ببريم. حال با توجه به اين مقدمه، پيشنهادات زير را براي تقويت روحيه تان به هنگام حضور در جمع دوستان و آشنايان به شما ارائه مي کنيم: 1. هرگز خود را سرزنش نكنيد. 2. بر اساس شناختى كه از خود داريد، براى خويش هدفى در نظر بگيريد و براى رسيدن به آن برنامه ريزى كنيد؛ مثلاً بر اساس شناخت از خود، ارائه يك گزارش را به عهده گيريد؛ براى تهيه و كيفيت ارائه آن برنامه ريزى كنيد و با تمرين در خلوت و نيز ارائه آن نزد دوستان صميمى و گروهاى كوچك خود را براى ارائه در كلاس آماده سازيد. 3. هنگام سخن گفتن، خود را گرفتار آداب و رسوم و تكلف‏هاى بى مورد نسازيد. ساده، راحت و عارى از هرگونه آداب خاصّ هدفتان را بيان كنيد. در فعّاليّت‏هاى آغازين، خواسته و هدف خود را به صورت يك جمله بنويسيد و نوشته را بخوانيد. 4. پرسش‏ها و مطالب اوليه را كوتاه و مختصر انتخاب كنيد. 5. ارتباط بصرى با مخاطب را حفظ كنيد. 6. هميشه سخن را با مقدمه، كلام يا يك كلمه جالب آغاز كنيد، از به كارگيرى كلمات پيچيده بپرهيزيد. كلمات آغازين بايد متدوال و جذاب باشند. 7. قبل از سخن گفتن، مطلب مورد نظر را نوشته، در ذهن مرور و تمرين كنيد و شكل بيان و مهارت لازم را فراهم آوريد. 8. به درستى علمىِ سخنى كه مى‏گوييد و به جا بودن آن يقين داشته باشيد و با مطالعه و پشتوانه علمى قبلى به ميدان گفتار گام نهيد. 9. هنگام سخن گفتن، به ديگران و قضاوت و حركات و سكناتشان هرگز توجّه نكنيد. گفتارتان را پى‏گيريد و با خونسردى به هدف بينديشيد. 10. موانع احتمالى و افكار و اعمال مزاحم را شناسايى و ذهن خود را براى مقابله با آن آماده سازيد؛ مثلاً اگر خنده حاضران از ادامه سخن بازتان مى‏دارد، شما نيز بخنديد. 11. به كار خود پاداش دهيد. يك نفس عميق، به خود آفرين گفتن يا باز گفتن تفصيلى و با آب و تاب آن براى نزديكان مى‏توانند پاداش به شمار آيند. 12. از جزئيات بكاهيد و اصل سخن را به صورت خلاصه و گويا بيان كنيد. 13. اجازه سوء استفاده به ديگران ندهيد. كافى است به كار خود ادامه داده، در صورت روبه‏رو شدن با واكنش آنان خود را در برابرشان احساس نكنيد. 14. در انجام رفتارهاى اجتماعى كوچك و در محيطهاى ديگر كه بيش‏تر احساس راحتى مى‏كنيد، فعال باشيد. اين كار را از سلام كردن، احوالپرسى، جواب سلام دادن، نگاه كردن، تعارف كردن و تعارف شنيدن آغاز كنيد. و با تمرين به كارهاى بزرگ‏تر و مهم‏تر گسترش دهيد. 15. با افراد فعال و پر تحركى كه احساس خجالت نمى‏كنند، بيش‏تر مأنوس باشيد و از خجالتى‏ها فاصله بگيريد. 16. هميشه كلامى براى گفتن و عمل يا هنرى براى ارائه به جمع داشته باشيد و آن را ارائه كنيد. در جاهايى كه كم‏تر احساس كمرويى مى‏كنيد و شبيه كلاس است، فعال‏تر باشيد. 17. توجه داشته باشيد تا زمين نخوريد راه رفتن نمى‏آموزيد. پس بايد نقد ديگران و تمسخر آن‏ها باشد تا شما مجال رشد يابيد. بنابراين، اگر با عكس العمل ديگران روبه‏رو شديد يا در فعاليت‏هاى آغازين احساس ناتوانى كرديد، از ادامه سخن يا عمل چشم نپوشيد؛ هر چند مى‏توانيد آن را ارائه كنيد و از اين راه براى ارائه بهتر و كامل‏تر مطالب آماده شويد. 18. نسبت به خود مثبت نگر باشيد، سعى كنيد توانايى‏هاى خود را در يك برگه‏ى كاغذ ليست كنيد و هر روز آنرا چند بار مرور كنيد و مواردى را نيز به تدريج به آن اضافه كنيد. 19. با افكار منفى نسبت به خود مقابله كنيد و هرگاه اين افكار به شما هجوم آورد خود را به كار ديگرى مشغول كنيد و سعى كنيد به جنبه‏هاى مثبت خود يعنى آن ليستى كه گفته تهيه كنيد توجه كنيد. 20. روابط اجتماعى خود را با روشهايى كه در زير مى‏آيد تقويت كنيد: الف: در سلام كردن پيش قدم باشيد و هنگام سلام سعى كنيد تماس چشمى هم با افراد برقرار كنيد و در صورت لزوم كمى توقف كرده احوالپرسى كنيد. ب: در كارهاى جمعى مشاركت داشته باشيد مثل اردوهاى دانشجويى، ورزشهاى دسته جمعى و حتى الامكان مسئوليتى را به عهده بگيريد كه ارتباط شما را با ديگران بيشتر كند و آن مسؤوليت را خوب انجام دهيد. ج: از قرار گرفتن در تنهايى اجتناب كنيد حتى براى مطالعه سعى كنيد به كتابخانه برويد و يا بصورت گروهى مطالعه كنيد (از همديگر سؤال و جواب كنيد). د: داستانها و لطيفه‏هاى جالبى را در يك دفترچه يادداشت كنيد و در مواقع مقتضى آنرا براى دوستان خود تعريف كنيد. ه: سر كلاس يا در جمع سعى كنيد حضور فعال داشته باشيد سؤال كنيد، كنفرانس بدهيد و... و: به خودتان تلقين كنيد كه «من مى‏توانم مهارت‏هاى اجتماعى و ارتباطى خود را تقويت كنم» «من مشكلى ندارم و از ديگران كمتر نيستم چرا حرف نزنم چرا سؤال نكنم چرا منزوى باشم، من بايد در جمع حضور فعال داشته باشم». به كارگيرى راه‏كارهاى زير، نقش زيادى در كاهش زودرنجى و افزايش سطح تحمل شما دارد: 1. سعى كنيد در برخورد با ديگران واقع بين باشيد. 2. در مسائلى كه روزانه با آن سر و كار داريد، عجولانه قضاوت نكنيد و خيلى زود تصميم نگيريد. و در واكنش خود نسبت به رخدادها، شتاب‏زده عمل نكنيد؛ بلكه با تأمّل و تفكّر، ابتدا مسائل را ارزيابى كنيد و در مرحله بعد تصميم يا واكنش لازم را از خود نشان دهيد؛ 3. از سوء ظن به ديگران جدّا خوددارى كنيد و كار ديگران را تا آن جايى كه امكان دارد حمل بر صحت نماييد؛ 4. از افكار منفى نسبت به خود و ديگران اجتناب كنيد و هرگاه اين افكار منفى به ذهنتان خطور كرد؛ با مشغول كردن خود به كار ديگرى (مانند مطالعه يا كارهاى فكرى و غير فكرى) با آن افكار مقابله كنيد؛ 5. در ورزش‏هاى دسته جمعى شركت كنيد؛ 6. از معاشرت با افراد خود ساخته بيشتر بهره بگيريد؛ 7. در مجالس عمومى جشن يا مجالس مذهبى بيشتر شركت كنيد؛ 8. انتظارات غير واقع بينانه از خودتان نداشته باشيد. حدود چهار هفته به اين نكات عمل كنيد؛ سپس نتيجه آن را گزارش دهيد اگر احساس كرديد كه وضعيت روحى و زودرنجى شما بهتر شده، عمل به دستور العمل‏هاى فوق را ادامه دهيد. اميد واريم با توجّه به اهميت و حساسيت موضوع، با همت عالى و بلند، راهكارهاى عملى و روش‏هاى تغيير شناخت اهتمام كامل و دقيق و مستمر داشته باشيد. تا به هدف نائل آييد. در پايان بايد ياد آور شد، اين مقصود اندك اندك به دست مى‏آيد نه با چند جلسه تمرين و خواندن چند جلد كتاب. اجراى پيوسته دستور العمل‏ها، تكنيك‏ها و رفتارها در رسيدن به هدف سودمند است. موفقيت روز افزون شما جوانان جوياى دانش و دوستدار پاكى آرزوى ما است. اما برادر عزيز آنچه قبل از علاج كمروئي اهميت دارد توجه به دو نكته اساسي است: 1. جلوگيري از بسط و گسترش اين حالت و تعميم اين رويه است. مثلا كم رو بودن چه ارتباطي با ناتوان بودن در ازدواج دارد. و چرا آن را به ازدواج تعميم مي دهيد. پس هر مشكلي را در محدوده خودش مورد توجه قرار دهيد و به حل آن بپردازيد. نگذاريد يك لكه ي سياه تمام زندگي شما سايه افكند. 2. از تلقين امور منفي و حالات نابجا جدا پرهيز كنيد و بيشتر به سمت تقويت حالات و روحيات پسنديده باشيد و سركوب كردن روحيات منفي پيش گام بر همين اساس همانند يك انسان عادي به آينده خود اعم از ازدواج، شغل، ارتباط خانوادگي فكر كنيد و برنامه ريزي داشته باشيد. اگر ناهنجاري واقعي وجود داشته باشد نبايد اينگونه تسليم شويد تا چه رسد به روحيات منفي ساختگي و يا كم دامنه. به اميد موفقيت روز افزون شما.

پاسخ : در اين زمنيه و در پاسخ گويى به اين سوال به چند مطلب اشاره مى‏نماييم. مطلب اول: عوامل مؤثر در ارزش اخلاقى عمل انسان به ترتيب عبارتند از: 1. معرفت و شناخت: عمل انسان هنگامى داراى ارزش و تأثير مثبت اخلاقى بر شخصيت آدمى است كه از روى شناخت، آگاهى و عرفان باشد، قرآن كريم مى‏فرمايد: آيا كسانى كه مى‏دانند با كسانى كه نمى‏دانند برابرند؟ A}«قل هل يستوى الذين يعلمون و الذين لا يعلمون»{A ؛ V}(زمر - 9){V پر واضح است عمل كسى كه خداى تعالى را به حقيقت و توحيد مى‏شناسد، با عمل فردى كه چنين معرفت و شناختى ندارد، برابر و قابل مقايسه نيست. در روايات است كه H}«اول الذين معرفه الجبار»{H دينى با معرفت خداى متعال شروع مى‏شود و در محدوده دين مدارى، عملى كه زمنيه‏هاى آگاهانه و معرفتى ندارد، از ارزش گذارى و تأثير مناسب برخوردار نيست. 2. ايمان: عامل ديگرى كه به عمل انسان ارزش مى‏دهد علاوه بر معرفت و شناخت و ايمان و باور داشت قبلى است. قرآن كريم در اين زمينه مى‏فرمايد: كسانى كه عمل صالح انجام دهند چه مرد باشند يا زن، در صورتى كه مؤمن باشند بديشان زندگى پاك عطا نماييم. A}«من عمل صالحاً من ذكر و انثى و هو مؤمن فلنحينه حياة طيبة و لنجزينهم اجره يا حسن ماكانوا يعملون»{A ؛ V}(نحل / 97){V يعنى عملى آثار نيكوى بجا مى‏گذارد كه از روى ايمان و باور عميق قلبى باشد. 3. توحيد: نكته بسيار با اهميتى كه در زمنيه معرفت و ايمان وجود دارد اين است كه تنها شناخت خداوند و امان به وجود او كافى نيست. اين معرفت و باور دشات بايدهمراه با توحدى باشد. معرفت توحيدى حق تعالى و ايمان به يگانگى است كه در اسنان فضيلت و كمال مى‏آفريند. عمل و عبادت هم چيزى جز كوشش عملى در جهت قرب و وصول توحيدى به حضرت حق نيست. عمل يعنى رفتن و تلاش عملى نودن براى رسيدن و مستحد شدن با صفات و كمالات حق تعالى. در اوصاف الاشراف آمده است: (توحيد يكى گفتن و يكى كردن باشد. توحيد به معنى اول شرط باشد در ايمان كه مبدأ معرفت بود و به معنى تصديق است به آنكه خداى تعالى يكى است A}«ان الله اله واحد»{A ؛ V}(نساء - 171){V و به معنى دوم كمال معرفت باشد كه بعد از ايمان حاصل شود). V}(اوصاف الاشراف / خواجه طوسى / ص 95 / فصل 5){V 4. نيت: نيت روح عمل و بهتر از خود عمل است، زيرا كه ارزش هر عمل به نيت آن است كه همانگونه كه ارزش و زندگى تن به جان است. در روايت كه H}«الاعمال بالينات - نية المؤمن خير من عمله»{H ارزش اعمال به نيتهاى آن است و نيست مؤمن از عملش بهتر است. V}(همان / ص 15 / فصل سوم){V نيت يعنى قصد، يعنى مقصد داشتن، يعنى قصد قربت به خداى تعالى و اين مقصد است كه به اعمال انسان ارزش و روح مى‏بخشد و از مهمترين عوامل تأثير و با ارزش شدن اخلاقى عمل آدمى است. در روايتى رسول خدا(ص) فرمودند: هر كس از حاصل نيت خود برخوردار مى‏شود پس كسى كه هجرتش به سوى خدا و رسول (ص) او است، از قربت به خداى و رسول (ص) سود خواهد برد و كس كه هجرتش به سوى منافع دنيوى و يا همسرى است كه با او ازدواج كند، تنها به اين اهداف خود نايل خواهد شد و نيتش به همين ميزان ارزش دارد V}(بحارالانوار / ج 70 / ص 211){V و قرآن كريم در اين زمينه آموزش مى‏دهد كه A}«قل ان صلاتى و نسكى و محياى و مماتى لله رب العالمين»{A بگو بدرستيكه نماز و مناسك عبادى و زندگى و مرگم همه براى خدايى است كه پروردگار جهانيان است. V}(انعام، آيه 162){V 5. صدق: خداى سبحان مى‏فرمايد: اى اهل ايمان تقواى الهى پيشه كنيد و با راستگويان باشيد A}«يا ايها الذين آمنو اتقواالله و كونوا مع الصادقين»{A ؛ V}(توبه / 119){V در اوصاف الاشراف آمده است: صدق در لغت، راست گفتن و راست كردن وعده باشد و در اين موضع مراد راستى است هم در گفتن و هم در نيت و عزم و هم در وفاى به آنچه وعده داده و هم در تمامى حالها كه او را پيش آيد. علماء گفته‏اند: هر كس چنين باشد، خوابهاى او نيز همه راست بود و راست آيد و «رجال صدقوا ما عاهدوا الله عليه» ؛ V}(احزاب / 23){V در شأن ايشان آمده است. V}(اوصاف الاشراف / ص 23 / فصل چهارم){V به راستى چيزى به مانند صدق و راستى به انسان فضيلت و به عمل انسان ارزش نمى‏دهد. انباء الهى از آن جهت كه بسيار صادق بودند، شايستگى مقام نبوت يافته‏اند. خداى تعالى در قرآن كريم پيامبران بزرگ همچون ابراهيم(ع) و ادريس(ع) را به وصف صديقى ستوده و فرموده است: A}«انه كان صديقاً بيناً»{A ؛ V}(مريم / 41){V قابل توجه است كه وصف صديقاً قبل از بنياً آمده است. 6. اخلاص: ديگر از عوامل بسيار مهمى كه باعث ارزش و تأثير عمل مى‏شود، اخلاصى است. يعنى خالص بودن نيت از هر گونه ناخالصى، همچون شرك، ربا و اغراض مادى و دنيوى. يعنى براى خدا بودن و تنها به سوى او رفتن و تنها از او كمك خواستن A}(اياك نعبد و اياك نستعين){A ؛ V}(حمد / 4){V در آيه ديگرى از قرآن كريم آمده است: A}«و ما امروا الا ليعبدو الله»{A عبادت كنيم. V}(بينه / 5){V در اوصاف الاشراف آمده است كه: مقابل اخلاص آن بود كه غرض ديگر با آن در آميزد مانند حب جاه و مال يا طلب نيكنامى، يا طمع ثواب آخرت يا نجات از عذاب دوزخ اين همه از باب شرك خفى باشد كه تا رفع نشود سلوك و وصول ميسر نباشد V}(همان / ص 17 / فصل چهارم){V؛ A}«فمن كان يرجوا لقاء ربه فليعمل عملاً صالحاً و لا يشرك بعبادة ربه احدا»{A كسى كه طالب لقاء پروردگار است بايد كه عمل صالح انجام دهد و كسى را در عبادت خود شريك نسازد. V}(كهف / 110){V اخلاصى در نيت و اراده آنقدر باارزش و مؤثر است كه در روايت آمده اگر كسى چهل روز خويش را براى خداى خالص گرداند، چشمه‏هاى حكمت از قلبش به زبانش جارى مى‏شود. 7. اختيار: يكى از عوامل ارزش گذارى عمل كه خصوصاً دانشمندان اخلاقى در كتب فلسفه اخلاق بسيار بر آن تأكيد دارند، اختيار است. يعنى انتخاب آزادانه عمل. از نظر علماى اخلاق عملى كه تحت فشار و از روى اكراه و تحت نظارت ديگران صورت مى‏پذيرد، ارزش اخلاقى چندانى ندارد و عملى با ارزش تلقى مى‏شود كه آدمى با اراده خود و كاملاً آزادانه تصميم به انجام آن مى‏گيرد. مطلب دوم: تمامى آنچه كه گفته شد اعم از معرفت، ايمان، توحيد و ساير موارد، همگى داراى مراتب تشكيلى اند: يعنى داراى مراتب شدت و ضعف هستند. بنابراين هر كس به اقتضاى سلوك و تلاشى كه در اين زمينه‏ها نموده است از مرتبه خاصى از معرفت، ايمان و باقى موارد برخوردار مى‏باشد. از روايتى كه از امام صادق(ع) نقل شده استفاده مى‏شود كه ايمان همچون نردبانى ده پله مى‏ماند كه مؤمن پله پله از آن بالا مى‏رود و مقداد در پله هشتم، ابوذر در پله نهم و سلمان در پله دهم آن قرار دارد. V}(بحارالانوار / ج 69 / ص 166){V مطلب سوم: اينكه در مورد مولاى متقيان و اميرمؤمنان على(ع) وارد شده است كه ضربه شمشير على(ع) در روز خندق از عبادت جن و انس برترى دارد H}«ضربه على يوم الخندق افضل من عباده الثقلين»{H و مانند آن سرش اين است كه آن حضرت از بالاترين مرابت كمال در معرفت، ايمان، توحيد، نيت، صدق و اخلاص برخوردار بوده است بنابراين طبيعى است عملش نيز با ارزش‏ترين اعمال باشد. آيا شما كسى را به جز پيامبر اكرم(ص) كاملترين خلق خدا است، مى‏شناسيد كه در معرفت، توحيد، صدق و اخلاص بر على (ع) برترى داشته باشد؟ بنابراين بايد بپذيريم كه به لحاظ عمل و ارزش آن نيز كسى همپاى ايشان نمى‏باشد و تمامى اعمال او بر تمامى اعمال ساير بندگان برترى و فضيلت دارد. مطلب چهارم: دليل اينكه على(ع) و ساير ائمه معصومين (ع) هنگام نماز وضعيت خاص و حالات خاصى داشته‏اند، بدنشان مى‏لرزيد و گاهى از هوش مى‏رفته‏اند، معرفت عميق آنها نسبت به حق تعالى بوده است. شناختى كه همراه با احساس حضور و درك عظمت خالق هستى است. على(ع) در جمله‏اى فرموده است: اگر همه پرده‏هاى عالم كنار برود، بر يقين من افزوده نمى‏شود. يعنى من همه هستى و حق تعالى رابه چشم دل مى‏بينم و اگر پرده‏ها و حجابها برداشته شود، چيز تازه‏اى بر من آشكار نمى‏شود H}«لو كشف الغطاء ما ازددت يقيناً»{H مطلب پنجم: ما براى وصول به اين مقاصد، راهى جز تشبه و قرب به خداى تعالى و انبيا و اولياى او نداريم. به هر مقدار كه تلاش نمائيم از نظر معرفت، ايمان، توحيد و ساير مواردى كه مذكورشد، پيشرفت نماييم و به آنها نزديك شويم، بر ارزش عمل و كمالات خويش افزوده‏ايم. ما هرگز مثل ايشان نخواهيم شد ولى مى‏توانيم به آنها قرب پيدا كنيم و مثال ايشان باشيم. مطالعه در قرآن كريم و فراگيرى آموزه‏هاى آن و همچنين آشنايى با سره و سنت معصومين(ع)، صراط مستقيمى است كه آدمى را به سمت خدايى شدن وكال در انسانيت و مصونيت، رهنمون خواهد بود.

پاسخ : خواهر گرامي در مورد موضوع مد نظرتان نكات زير ارايه و بيان مي گردد كه اميدواريم دستورالعمل ها را نيك به كار گيريد و مطالب گفته شده را سخت باور كرده و به آن عمل كنيد تا هماي سعادت در سراي دنيا و عقبي با شما هم آوا و از اين رهگذر خانه آخرت ما نيز آبادان گردد. 1- خواهر گرامي عمل انجام شده بي ترديد از گناهان كبيره است و خداوند براي افراد مبتلا به آن عذابي سخت وعيد داده است و افزون بر آن پيامدهاي منفي اين عمل بسيار زياد است و دامنه تأثير آن از بيماريهاي جسمي تا اختلالات روحي و رواني را در بر مي گيرد, لذا بايد متوجه زشتي اين عمل بود و از عمق قلب خود آن را ناپسند شماريد و دامن خود را از آن پاك سازيد ازاين رو پيامدهاي منفي اين عمل در ذيل بيان مي گردد. از طرفي عواقب اخروي آن در روايات بيان شده است كه شما جهت اطلاع مي توانيد از كتاب گناهان كبيره , شهيد دستغيب و گناهان شناسي , رسولي محلاتي و كتاب ديگري به همين نام از آقاي تهراني بهره بگيريد و با پشتوانه علمي , به صورت قطعي به ترك آن روي آوريد. 2- بعد از اطلاع از گناه بودن اين عمل و پي بردن به زشتي آن و پيامدهاي منفي و عواقب ناگوار آن بايد در صدد توبه برآييد. توبه اي واقعي كه ديگر به سراغ آن نرويد و از عمق جان خود پشيمان باشيد كه نشان اين پشيماني ترك كامل آن عمل است و الا شيطان در برابر تمام تصميمات قطعي ما مخالفت مي ورزد و در صدد مانع تراشي است . بنابراين با توبه واقعي براي هميشه با آن عمل خداحافظي كنيد و در اين مسير ابتدا بر خدا توكل كنيد و آستين همت به كمر زده به دستورالعمل هاي زير سخت پايبند باشيد. 3- دانشجوي گرامي خواهشمند است به منظور نيل به قله پاكي و طهارت كه مطلوب هر انساني است به تمام توصيه هاي زير عمل كنيد و حتي براي يك لحظه آنها را فراموش نسازيد و بدانيد كه تنها عمل ره گشا است و الا اگر عمل نكنيد, چه بسا موجب دلسردي شما مي شود 1- 3 - سعى كنيد به هنگام خواب شكم شما بيش از حد معمول پر نباشد هر چه خالى‏تر باشد مطلوب است. 2 - 3 - از پوشيدن لباس تنگ و چسبان بخصوص لباسهاى زير تنگ جدا اجتناب كنيد. 3 - 3 - از نگاه كردن به مناظر و فيلم‏ها و تصاوير و مواضع جنسى و خوش آيند، از جنس مخالف و موافق خوددارى كنيد و به محض مواجه شدن با اين حالت چشمان خود را به زمين يا آسمان دوخته و در صورت مقدور ببنديد. 4 - 3 - از فكر كردن و تصور نمودن و تخّيل امور جنسى و جنس مخالف اجتناب كنيد و به هيچ عنوان حتى به قصد دانستن و تحصيل آگاهى به سراغ اين نوع مطالب نرويد. 5 - 3 - از شنيدن و خواندن مباحث و مطالب جنسى و حتى شوخى‏هاى جنسى و تحريك كننده جدا پرهيز كنيد و به بهانه ازدواج و مانند آن به سراغ اين نوع كتب نرويد و مطالعه آن را به زمانى نزديك ازدواج بسپاريد. 6 - 3 - از مشاهده شوخى‏هاى جنسى زوج‏هاى جوان در ملاء عام اجتناب كنيد. 7 - 3 - از خوردن مواد غذايى كه محرك است همانند خرما، پياز، فلفل، تخم‏مرغ، گوشت قرمز و غذاهاى چرب اجتناب كنيد. 8 - 3 - از نوشيدن افراط گونه آب و مايعات پرهيز كنيد (بخصوص شب‏ها و قبل از خوابيدن) 9 - 3 - از دست ورزى با اندام جنسى خود اجتناب كنيد و به هيچ عنوان و تحت هيچ شرايطى دست ورزى نكنيد. 10 - 3 - به منظور تخليه انرژى زايد بطور منظم و زياد ورزش ساده انجام دهيد (ورزش ساده و مستمر و طولانى مدت، مدنظر است). 11 - 3 - هيچگاه بيكار نباشيد و براى اوقات فراغت خود، برنامه داشته باشيد و آن را با مطالعه و سياحت و زيارت و هنرهاى دستى و عبادت پر كنيد (كارهاى مورد علاقه بيشتر توصيه مى‏شود). 12 - 3 - هرگز در مكانى خلوت و تنها و دور از نظر ديگران نباشيد. 13 - 3 - به محض ورود افكار جنسى به ذهنتان سريع به نماز مشغول شده و يا تغيير محيط دهيد و كمتر به آن توجه كنيد تا خود از ذهن شما خارج شود و به مكان‏هاى عمومى برويد و يا كسى را همراه خود بياوريد مثلاً بگوييد احساس ترس مى‏كنم لطفا همراه من باشيد. 14 - 3 - روزه مستحبى بگيريد و اگر توان آن را نداريد روزه اخلاقى بگيريد و ميزان مصرف غذا را كاهش و فاصله هر وعده غذا را افزايش و تعداد دفعات غذا را كاهش دهيد و به حداقل خوراك اكتفا نماييد. 15 - 3 - با جنس مخالف رفتار متكبرانه داشته باشيد و از روى ملايمت و لطف صحبت و... نكنيد. 16 - 3 - قرآن و ادعيه بيان شده در مفاتيح الجنان را زياد بخوانيد و در معانى آن فكر كنيد. 17 - 3 - در مراسم مذهبى و دينى زياد شركت كنيد. 18 - 3 - به زشتى گناهان و عواقب سوء آنها آگاهى پيدا كنيد و در اين مورد فكر كنيد و از كتب مربوطه كه در اين مورد توصيه شده بهره بگيريد. 19 - 3 - ياد مردن و مرگ و عالم پس از مرگ را هميشه در ذهن خود زنده نگهداريد و به اين منظور مطالعه كتب شهيد دستغيب جدا توصيه مى‏شود و هر روز 20 صفحه از كتب معاد، قلب سليم و سراى ديگر و... را مطالعه كرده و بهره بگيريد. T}4- عواقب خود ارضايي :{T خواهر گرامي خوب است در اينجا به برخي از پيامدهاي منفي خود ارضايي اشاره كنيم تابا آگاهي از آنها به شكل بهتري بتوانيد از آنها اجتناب كنيد البته اين امور گوشه اي از عواقب سوئ شناخته شده هستند و الا هنوز همه أا پيامدهاي آن شناخته نشده و ما هم توان نقل تمام عواقب شناخته شده را نداريم و فقط به چند مورد اكتفائ مي كنيم : T}الف) پيامدهاى جسمانى:{T ضعف بينايى و تارى چشم - تحليل رفتن قواى جسمانى - عقيم شدن و نازايى - پيرى زودرس - ضعف مفاصل - لرزش دست - چروك صورت و بى حالت شدن چهره T}ب) پيامدهاى روحى و روانى:{T - ضعف حافظه و حواسپرتى - اضطراب - انزوا و گوشه‏گيرى - افسردگى - پرخاشگرى و تند خويى - بى‏ذوقى و كم‏نشاط شدن - يأس از زندگى و آينده T}ج) عوارض اجتماعى:{T - انزواطلبى - ناسازگارى خانوادگى - بى‏ميل شدن همسر - ناتوانى در همسر دارى و خانه دارى - بى‏توجه به اطرافيان حتى فرزندان - تمايل نداشتن به ازدواج - از بين رفتن عزت و پاكى و جايگاه اجتماعى - طرد شدن T}5- راه كارهاي عملي و توصيه هاي مربوط: {T الف ) خواهر گرامي توجه داشته باشيد كه تنها رعايت تمام وقت و كامل اين امور بدون كم و كاستي و بصورت مستمر است كه مي تواند با استعانت از خداوند نتيجه بخش باشد و الا نه. ب ) به محض ارتكاب گناه مأيوس نشده از رحمت الهي دوري نجوييد بلكه بايد سريع مجددا" ره پاكي را پيش گيريد و تلاش كنيد كه ديگر تكرار نشود. ج ) در صورت امكان با كم كردن سطح توقعات و انتظارات ازدواج كنيد كه ازدواج بهترين راه حل مشكل است . د) در تمام حالات از خداوند كمك بگيريد و براي حفظ پاكي خود از خداوند استعانت جسته و به نماز روي آوريد تا خداوند شما را كمك و آبرو و عزت شما را روزافزون سازد. در پايان ناگفته نماند دست ورزي به بخش داخل بدن كار بسيار خطرناكي است و امكان صدمه غيرقابل جبران وجود دارد.

پاسخ : از جهت شرعى‏ با انجام عقد ازدواج، مهريه بعهده زوج مى‏آيد و البته پرداخت آن هم موكول به داشتن قدرت و استطاعت مالى است بنابراين اگر در هنگام عقد، پرداخت مهريه را موكول به عندالقدرة و الاستطاعة نماييد مشكل فعلى برطرف مى‏شود ولى بهرحال دينى است كه برعهده شما مى‏باشد. و اگر بتوانيد با توافق يا دختر خانواده مهريه را كمتر كنيد قطعاً به نفع شما خواهد بود. از جهت حقوقى نيز مطابق قوانين حاكم در جمهورى اسلامى ايران مخصوصاً قانون مدنى (مواد 108 تا 1101) هيچ منعى براى چنين شرايطى نيست تنها نكته‏اى كه بايد مورد توجه قرار گيرد شرايط كلى صحت قرارداد مهر است مثلاً اينكه مهر ماليت داشته باشد عين معين باشد؛ معلوم و معين باشد و نيز شوهر قدرت بر تسليم مهر داشته باشد و شرايط زمانى و كيفيت پرداخت مى‏تواند تابع قرارداد شما باشد و از عمومات و اطلاعات مواد قانون مدنى و نيز شرايط عمومى قراردادها كه قرارداد مهر نيز تابعى از آن است و هيچ قدى يا اختصاص نيافته است صحت اين گونه شرط تأييد مى‏شود. حتى اگر دفاتر ثبت عقد ازدواج از نوشتن چنين توافقى امتناع كنند ارتباطى با موازين حقوقى ندارد با اصرار طرفين و يا مراجعه به دفاتر ديگر مشكل قابل حل است. البته اگر دو طرف (شما و خانم) به مهريه كم راضى باشيد مى‏توانيد با همان ميزان مهريه كه والدين دختر رضايت مى‏دهند شما راضى به انعقاد عقد شويد ولى بعدا،ً توافق همديگر به دفاتر اسناد رسمى، طى يك سند رسمى تخفيف يا گذشت مهريه را با توافق خودتان امضاء كنيد و رضايت پدر دختر در اين توافق شرط نيست. البته مهريه بالا در اسلام نكوهش شده، نبايد با تن دادن به آن، انسان تعهدى را بپذيرد كه بعداً در آنجام آن با مشكلات جدى مواجه شود.

پاسخ : نخست بايد دانست بنابر يک نظريه, حرکت متحرک همان زمان است بر اين اساس ارزش متحرک و نوع اتفاق تفسير کننده و تمييز دهنده زمان ها از يکديگر است. لذا بدون شك بعضى لحظه‏ها و زمان‏ها و ساعت‏ها و روزها و ماه‏ها بر برخى ديگر ترجيح دارند و از اهميت و ويژگى و ارزش بيشترى برخوردارند. حال گاهى اين ارزش به خاطر اتفاقاتى و حوادث بزرگى است كه در آن زمان‏ها اتفاق افتاده است مثل روزهاى تولد پيشوايان دين و يا شهادت و رحلت آنها و يا روزهاى بعثت پيامبر(ص) و روز غدير خم و روزهاى مهم تاريخى و تأثير گذار كه در هر ملتى و آيينى وجود دارد مثلاً 22 بهمن براى ماه و يا سالروز در گذشت و رحلت رهبر بزرگ ما، حضرت امام خمينى رضوان الله تعالى عليه گاهى ارزش بعضى زمان‏ها به اين خاطر است گاهى بعضى اوقات از برخى ارزشمندتر مى‏باشند چون كار مهمى در آن انجام مى‏گيرد كه بسيار ارزشمند است. مثلاً در روايتى از پيامبر(ص) مى‏خوانيم: ركعنان فى جوف اليل احبّ الى من الدنيا و مافيها دو ركعت نماز در دل شب از دنيا و هر چه در آن است محبوبتر است. يعنى آن چند دقيقه‏اى كه از شب و سحر كه ظرف اين دو ركعت نماز است به ارزش و شرافت و شرافت اين نماز، شرافت و ارزش مى‏يابد. شب‏هاى قدر و شب جمعه و شب نيمه رجب و امثال آن از اين نظر بر همين مقدار از اوقات ديگر برترى دارند. هر ساعتى كه به ذكر و ياد خداوند بگذرد و يا انسان در آن ساعت به كارى خرد و نيكو كه رضاى خداود در آن است مثل تحصيلى و يا تلاش بر كمك به مردم وحلا مشكلات آنها بپردازد از اين نظر شرافت و ارزش مى‏يابد. خمس و سعد بودن بعضى ايام و اوقات نيز غالباً به خاطر كار خير يا شرى است كه در آنها انجام گرفته است. يعنى محتواى آن اوقات و كارى كه در آنها انجام پذيرفته باعث مى‏شود ساعتى يا روز خوش يمن و داراى سعد و يا بد يمن و داراى نحوست باشد. [به تفسير نمونه ج 23، سوره قمر، ذيل آيه 19 و نيز به تفسير شهيد مطهرى در ذيل همين آيه رجوع كنيد.]

پاسخ : قبل از هر چيز بزرگى روح و بزرگوارى شما را جهت انجام وظايف عرفى و شرعى و تلاش براى كسب رضاى خدا را تبرك مى‏گوييم. آنچه از نامه شما به خوبى به دست مى‏آيد آن است كه به اين نكته مهم توجه داريد كه نبايد عرفان و سير و سلوك، آدمى را از وظايف فردى و اجتماعى دور كند و اين همان روش پيامبران و امامان و اولياء شايسته خداوند است كه در مضمون حديث شريف زير متجلى است: «كن فى الناس ولا تكن معهم؛ در ميان مردم باش ولى هضم در آنان نباش» و از ويژگى‏هاى ممتاز «امامان» نسبت به برخى «عرفا» آن است كه عبادت‏ها و تلاش‏هاى خودشان را تنها در سير «من الخلق الى الحق» خلاصه نمى‏كنند بلكه سير «من الحق الى الخلق، فى الخلق الى الحق» را نيز دارا مى‏باشند ودر عين حضور در جامعه به مقام «فناء فى الله» نيز نائل شده‏اند. در چنين سير و سلوكى است كه بيشترين مبارزه براى دفع و رفع وسوسه‏هاى شيطانى انجام مى‏پذيرد و بيشترين فشار را از ناحيه رفتار مردم، انسان سالك بايد تحمل كند و تمامى اين تلاش‏ها است كه وقتى بر مدار حق و اخلاص انجام مى‏گيريد. موجب سنگينى كفه ترازوى عمل و ايمان مى‏شود و مصداق اين آيه شريفه مى‏شود كه: «فاما من ثقلت موازينه فهو فى عيشة راضية؛ هر كه سنجيده‏هايش سنگين برآيد، پس وى در زندگى خوشى خواهد بود»، (قارعه، آيه 6 و 7). بنابراين تمامى وسوسه‏ها و غفلت‏ها و محدوديت‏ها، اگر چه از يك سو موجب كندى ظاهرى سير و سلوك مى‏شود، ولى از سوى ديگر همچون موانع در ميدان رزم است كه عبور از آنها انسان سالك را ورزيده‏تر مى‏كند و لذت «وصال» پس از «هجران» را براى آدمى محسوس‏تر مى‏كند. بنابراين بدون آن كه انگيزه خود را نسبت به وظايف فردى و اجتماعى و ادامه تحصيل از دست بدهيد. تلاش كنيد علاوه بر تداوم تلاوت و تدبر در قرآن و مطالعه سنت و سيره پيامبر و امامان(ع) از ارتباط با بزرگان معاصر و آثار مكتوب اولياء خدا نيز بهره‏مند شويد و با پى‏گيرى برنامه «مشارطه، مراقبه و حاسبه» در هر شبانه‏روز طى مراحل سير و سلوك را براى خود هموارتر سازيد. براى تقويت اراده بايد دانست كه: فرد با اراده كسى است كه داراى هدفى معقول بوده و تا موقعى كه به آن نرسيده است، از تعقيب آن باز نمى‏ايستد. مشكلات و موانع روانى يا مادى، به اراده و عزم او لطمه نزده و از پيشرفتش جلوگيرى نمى‏كند. بنابراين در اولين گام، براى رفع اضطراب و كسب روحيه قوى بايد هدف و يا اهداف دقيق و مشخص خود را از زندگى يا كارى كه مى‏خواهد انجام دهد، براى خويش ترسيم نمايد. طبيعى است اين هدف، بايد معقول، قابل دستيابى، بدون افراط و تفريط، مطابق توان و استعداد فرد و واقع بينانه باشد؛ نه آن كه آرمانى و بلند پروازانه و خارج از توانايى‏هاى وى باشد. در اين صورت در صحنه عمل وقتى با مشكلات و سختى‏هاى طاقت‏فرسا و خارج از توان خود، رو به رو شد و با شكست‏هاى احتمالى به هدف مورد نظر خود دست نيافت؛ نااميد و دلسرد شده و از ادامه كار منصرف مى‏گردد. هم چنين از انجام كارهاى ديگر منصرف مى‏شود. و خود را ناتوان وبى اراده تلقّى مى‏كند. دومين گام، شناخت توانايى‏ها و استعدادهاى نهفته در وجود خويش است. همه ما در وجود خود از استعدادهايى برخورداريم، كافى است اين نيروها را بشناسيم و براى رسيدن به هدف، آنها را به كار گيريم. سومين گام، برنامه‏ريزى است. بايد براى تمام كارها و فعاليت‏هاى شبانه‏روزى، برنامه‏اى مدوّن و منظم داشته باشيد. بدين منظور از جدولى استفاده كنيد كه در ستون افقى آن، ساعات شبانه‏روز و در ستون عمودى، ايام هفته را يادداشت كرده و تمام كارهاى روزانه را در آن درج كنيد (از خواب و استراحت تا عبادت، ورزش، مطالعه و...). هر فعاليتى را در زمان خاص خود در جدول بنويسيد و هيچ زمانى را بدون كار خالى نگذاريد. هر روز صبح با نگاهى به آن برنامه، به اجراى دقيق آن بپردازيد و شبها قبل از خوابيدن، آن را محاسبه و ارزيابى كنيد؛ شايسته است همچون يك محاسبه‏گر جدى و قاطع، فعاليت‏هاى روزانه و ميزان موفقيت خود در انجام دادن كارها را بررسى كنيد. در صورت موفقيت خود را تشويق كنيد و در صورت تخلّف از برنامه و سهل‏انگارى در اجرا، خود را تنبيه نماييد. در پايان متذکر مي شويم در اين قبيل کارها بايد حتي يک لحظه خدا را فراموش نکرد و با توسل به اولياء الهي از آنان جهت راه يافتن به حقيقت اسمتداد جست. البته ناگفته نماند چه بسا انسان در هنگام برقراري رابطه با اطرافيان دچار آزردگي شود و رفتار مطلوب را در اطرافيان مشاهده نكند. كه در اين باره نيز بايد دانست انقباض و انبساط روحي لازمه زندگي دنياست و به هر مقدار انسان در سير به سوي خداوند بيشتر کوتاه باشد و در مقام معنوي سير «من الله الي الخلق في الخلق الي الله» قرار داشته باشد حالت انقباض و انبساط روحي او بيتشر خواهد بود تا آنجا که پيامبر اسلام(ص) براي جبران انقباض روحي خود روزانه 25 بار يا 70 بار استغفار داشت و خودش را به اندازه اي در مشقت و سختي قرار مي داد که آيه نازل شد. A} «طه ما انزلنا عليک القرآن لتشقي؛{A طه قرآن را بر تو فرو نفرستاديم که خودت را به مشقت و سختي بياندازي» V}(طه، آيه 1 و 2).{V علاوه بر اين که حالت انقباض و انبساط، جلوه اي از «وصل و هجران» و «خوف و رجا» مي باشد که لذت ارتباط با خداوند را دو چندان مي کند و به سير معنوي انسان عمق بيشتر مي دهد به همين جهت گفته شده است «ولاء و بلا» در دنيا براي اوليا خدا قرين همديگر مي باشد. بنا بر آنچه گفته شد اقتضاي دنيا آميختگي انبساط و انقباض است. البته مي توان صبغه انبساط را در زندگي بيشتر کرد چنان که در نهج البلاغه از اميرالمؤمنين(ع) نقل شده : »ان للقلوب شهوه واقبالا وادبارا«. قلب انسان گاه اقبال به خدا و معنويات دارد و گاه پشت مي كند. در اين رابطه فرموده اند: در هنگام اقبال دل به مستحبات و مندوبات بپردازيد و در صورت ادبار به واجبات اكتفا كنيد. البته هر قدر انسان مجاهده نفس بيشتري كند و با خدا و قرآن و اهل بيت (ع ) انس بيشتري گرفته و دل از هواهاي نفساني تخليه كند به تدريج اقبالش بيشتر شده و به صورت ملكه راسخه در مي آيد. آن گاه است كه در همه حالات به ياد خدا و متوجه اوست و هيچ چيز نمي تواند او را از محبوب حقيقي باز دارد. اين همان حالتي است كه ازآن تعبير به »نماز دائم« شده است : P} خوشا آنان كه الله يارشان بي{E}به حمد و قل هوالله كارشان بي{P P}خوشا آنان كه دايم در نمازند{E}بهشت جاودان ماوايشان بي{P

پاسخ : در زمان هاي ذيل آميزش مكروه است: 1. شب اول ماه قمري غير از شب اول ماه رمضان كه مستحب است. 2. در نيمه هر ماه قمري و در دو سه روز اواخر آن كه ماه در تحت الشعاع خورشيد است. 3. آميزش از هنگام طلوع فجر تا طلوع خورشيد و هنگام زوال خورشيد و غروب آن مكروه است. 4. از ديگر زمان هايي كه آميزش در آن مكروه است شبي كه در آن ماه گرفتگي و روزي كه در آن خورشيد گرفتگي يا زلزله رخ مي دهد مي باشد. از آنجا كه برخي تحولات طبيعي مانند جزر و مد درياها و رودخانه ها از وضعيت ماه تأثير مي پذيرند در اين گونه موارد محاسبات بر اساس ماه هاي قمري بيان شده است.