تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : در انجام قضاي روزه هاي واجب، اجازه شوهر لازم نيست امّا اگر با گرفتن روزه مستحبي حق شوهر از بين برود، نبايد روزه بگيرد. همچنين اگر شوهر او را از گرفتن روزه مستحبي منع كند، بنابراحتياط واجب بايد خودداري كند.(1) در موارد عبادات واجب، اجازه پدر و مادر لازم نيست، ولي روزه مستحبي و نماز مستحبي اولاد اگر موجب اذيت و آزار پدر و مادر يا جدّ شود، جايز نيست، بلكه اگر موجب اذيت آنان نشود، ولي او را از گرفتن روزه مستحبي منع كنند، نبايد روزه بگيرد.(2)پي نوشت ها : 1 - مجمع المسائل ، ج1، ص 214، س 699. 2 - همان.

پاسخ : مبدأ تاريخ مسيحي سال تولد حضرت مسيح مي باشد و آن را تاريخ ميلادي گويند. در اين مورد گفته شده. در سال 540 در شهر روم، كشيش به نام "دني" خيلي كوشيد كه روز تولد مسيح را به دست آورد. دو قرن بعد اين روز اساس مبدأ تاريخ قرار گرفت. اين تاريخ در سال 800 ميلادي به وسيله شخصي به نام شارلمان به طور قطعي مورد قبول واقع شد و مبدأ تاريخ همة مسيحيان به استثناي مردم يونان قرار گرفت.اكنون معلوم شده است كه تولد مسيح از تاريخ متداول، چهار سال پيش تر است.(1)اما تاريخ شمسي مقياسي براي زماني است كه مساوي با گردش زمين به دور خورشيد است. به كارگيري تاريخ سال يا نه براي سنجش زمان از 4000 سال قبل از ميلاد نزد مصريان معمول بوده است.(2)تاريخ هجري شمسي محاسبة تاريخ است از سال هجرت پيامبر (ص) به حساب سال هاي شمسي.(3)پي نوشت ها : 1 - لغت نامه دهخدا، ج4، ص 5452.2 - دائرة المعارف مصاحب، ج1، ص 1239.3 - لغت نامه دهخدا، ج4، ص 5450.

پاسخ : قبله از چند راه ثابت مي شود:1 - استفاده از ابزار علمي، چون قبله نما و قطب نما.2 - از گفتة افرادي كه جهت و سوي قبله را از روي قواعد علمي مي دانند.3 - شهادت دو نفر عادل.4 - تشخيص جهت قبله از قبر مسلمانان، چون ميت را درون قبر طوري مي خوابانند كه صورت و شكمش رو به قبله باشد.5 - همچنين از طريق آفتاب و ماه مي توان جهت قبله را تشخيص داد. در وسط ظهر، آفتاب هميشه به سمت جنوب است و قبله در برخي از مكان ها معمولاً بين 25 تا 35 درجه از جنوب به طرف غرب متمايل است.در دو روز از سال يكي هفتم خرداد و ديگري 24 تير موقع ظهر در مكه، درست ساية كعبه به صفر مي رسد، يعني كعبه سايه ندارد و مستقيم خورشيد بالاي كعبه قرار مي گيرد. در آن دو روز اگر در هر شهر و مكاني رو به روي آفتاب قرار گيريد، همان طرف كعبه قرار دارد.براي تعيين قبله يكي از جهات مذكور قابل استفاده است، ولي اگر در جايي قرار گرفتيم كه به هيچ وجه نمي توان جهت قبله را تشخيص داد، به فتواي اكثر فقها بايد به چهار طرف نماز خواند. برخي فرموده اند به يك جهت كافي است.(1) اگر كسي به پندار اين كه جهت قبله به طرف خاصي است، مدت ها نمازهايش را به سوي آن خواند، بعد معلوم شد كه اشتباه بوده، اگر انحراف او بين راست و چپ بوده، نمازهايي كه خوانده قضا ندارد. اگر انحراف او از قبله در جهت خلاف قبله بوده، احتياط اين است كه آنها را قضا نمايد.(2)پي نوشت ها : 1 - توضيح المسائل مراجع، ج1، ص 455 و 456.2 - تحريرالوسيله، ج1، ص 141.

پاسخ : حكم تماس پيدا كردن با بدن نامحرم به فتواي امام خميني (قدس سره) اين گونه است: هر كسي كه نگاه به او جايز نيست، تماس بدني با او نيز جايز نيست و هرگونه لمس كردن بدن با هر عضوي باشد، حرام است و بايد از آن اجتناب كرد، مگر از روي لباس بدون قصد لذّت و ريبه.(1) در صورت امداد رساني اگر نجات جان و نفس محترم بدون تماس امكان ندارد، اشكال ندارد.(2)پي نوشت ها : 1 - تحرير الوسيله، امام خميني، ج2، ص 243، مسئله 20 ؛ سيد محمد كاظم يزدي، ج5، ص 499 ، مسئلة 47؛ استفتائات جديد، آيةالله مكارم شيرازي، ج2، ص 352.2 - پيشين، مسئله 22.

پاسخ : به فتواي حضرت آيت الله مكارم رجوع از مرجع زنده به مرجع زندة ديگر در صورت تساوي هر دو مرجع ، جائز نيست.(1) اما اگر مرجع ديگر، اعلم باشد، مي تواند به او رجوع كند. البته بسياري از مراجع در اين فرض آخر مي گويند بايد به اعلم رجوع كند.پي نوشت ها : 1 - آيت الله مكارم، استفتائات جديد، ج1، س 26.

پاسخ : اولاً اين مسئله صرفاً يك تصور از زن پيش از ازدواج مى‏باشد و پس از ازدواج ناخودآگاه و به تدريج تحت تأثير قرار خواهد گرفت، زيرا در هر حال نمى‏توان تأثير آن از مرد را ناديده گرفت. ثانياً: آن چه در فلسفه حكم تحريم ازدواج و تفاوت زن و مرد ياد شد، علت تامه حكم نيست، چه اين كه ممكن است مصالح و مفاسد بسيار ديگرى نيز در وضع حكم فوق مطرح باشد كه از آن بى‏اطلاعيم.شايد يكى از دلائل اين باشد بعضى از فقها با استناد به آيه: "لن يجعل الله للكافرين على المؤمنين سبيلاً"(6) بر عدم جواز ازدواج زن مسلمان با مرد غير مسلمان استدلال مى‏كنند، چه اين كه لازمه اين ازدواج، سلطه غير مسلمان بر مسلمان خواهد بود.بدين گونه كه طبق آداب و رسوم اجتماعى زن مطيع شوهرش مى‏باشد. و لازمه ازدواج با غيرمسلمان، سلطه وى بر مسلمان خواهد بود. بعضى از نويسندگان معاصر،(7) عدم ازدواج زن مسلمان با مرد كافر را معلول عدم اعتراف غير مسلمان به مشروعيت آيين اسلام دانسته‏اند، بدين معنا كه زن مسيحى در خانواده مسلمان، عقيده "دين او قابل احترام است، زيرا آزادى مذهب از طرف اسلام پذيرفته شده و به عنوان اهل كتاب شناخته شده است، ولى زن مسلمان در خانواده مسيحى به طور طبيعى مورد تحقير قرار خواهد گرفت، زيرا مسيحيت آزادى دينى و دين اسلام را به عنوان دين آسمانى قبول ندارد و تنها مذهب نجات‏بخش را آيين مسيح مى‏داند، چنان كه يهوديت و دين زرتشت چنين تلقى دارند و اين احتمال بسيار مقبول است.پى‏نوشت‏ها: 1.امام خمينى ، تحرير الوسيله ، ج 2 ص 2852 - سوره بقره (2) آيه 222.3 - محمد ابراهيمى، ازدواج با بيگانگان، ص 117.4 - علل الشرايع، ج 2، ص 502.5 - بحارالانوار، ج 103، ص 377 و 380.6 - نساء (4) 141.7 - حقوقدان معاصر حافظ صيدى در كتاب المقارنات و المقابلات؛ هم چنين ر.ك: حقوق مدنى يهود، ماده 393.

پاسخ : در مسح سر مرطوب شدن روي سر موي سر كافي است و لازم نيست رطوبت به پوست سر برسد، ولي اگر موهاي سر به قدري بلند باشد كه اگر شانه كند، به صورت يا اطراف سر مي ريزد، بايد فرق سر را باز كند و بر پوست سر مسح بكشد.(1)پي نوشت ها : 1 - آيت الله مكارم، توضيح المسائل مراجع، ج1، ذيل مسئلة 251.

پاسخ : به فتواي آيت الله مكارم:چك مانند سفته بر دو قسم است : گاهي نشانة طلب كسي از ديگري است ( مثلاً اگر برابر خريد جنس از ديگري به او چك داده است) در اين صورت، چك مدت دار را مي توان به مقداري كمتر از آن با شخص طلبكارنقداً معامله كرد يا به شخص سومي به مبلغي كمتر فروخت، ولي اگر چك در مقابل طلب نبوده باشد، معامله آن اشكال دارد.(1)پي نوشت ها : 1 - آيت الله مكارم، توضيح المسائل مراجع، ج2، ص 792، مسئله 31.

پاسخ : منظور از قمار هر نوع بازى است كه در آن شرط برد و باخت مالى باشد، به اين نحو كه شرط كنند كه به برنده مالى را بدهند، خواه آن بازى مانند فوتبال و بسكتبال و از اين قبيل بازى‏هاى مرسوم باشد يا با شطرنج و آلات ديگر باشد. در همه اين موارد به عنوان "اكل مال به باطل" ( يعني خوردن مال ديگران از راه نامشروع ) گرفتن آن پول يا آن جنس يا آن مال حرام است و حلال نيست. اما اگر در هر بازى (غير از بازى با آلات مخصوص قمار) شرط نشود كه به برنده پولى يا مالي پراخت شود، اشكالى ندارد.(1)اصطلاحاً به آن پول يا مالى كه گرو مى‏گذارند "رهن" يا "گرو" مى‏گويند. گرفتن رهان وگرو حرام و اكل مال به باطل است. در المنجد آمده است :به هر بازى كه در آن شرط شود برنده از بازنده چيزى را بستاند، قمار مى‏گويند چه با ورق باشد و چه با غير ورق.(2)امام خمينى(ره) مى‏فرمايد: "فرقى بين انواع قمار (نرد و شطرنج و غيره) نيست حتى بازى با گردو و تخم مرغ اگر همراه با شرطِ گرو باشد كه برنده گروى را بگيرد، همه اين‏ها قمار محسوب مى‏شود.(3) ولي اگر در بازي ها شرط برد و باخت مالي نشود و صرفا براي سرگرمي باشد نمي توان گفت هر بازي حرام است بلي انواع بازي هايي كه انسان را خدا و ذكر و ياد او دور مي كند سزاوار نيست كه انسان وقت ارزشمند خود را صرف آن نمايد از ديدگاه قرآن اين نوع بازي ها لغو و لهو است و بايد مومنان خود را از كارهاي لغو و لهو دور نگه دارند ( والذين هم عن اللغو معرضون ) لازم به تذكر است كه فتواي علما و مراجع در مورد پاسور هايي كه از آلات قمار محسوب مي شود بازي كردن با آنها جايز نيست ولي بازي با پاسور هايي كه از آلات قمار نيست و بچه ها براي سرگرمي با آنها بازي مي كنند بدون برد و باخت مالي اشكالي ندارد .پى نوشت‏ها: 1. محمد حسن نجفى، جواهر الكلام، ج 22، ص 109، چاپ بيروت داراحياالتراث العربى.2. المنجد، ماده قمر.3. امام خمينى، المكاسب المحرمة، ج 2، ص 2.. امام خمينى، المكاسب المحرمة.

پاسخ : براي غير سادات راهي براي دست يابي به شجره نامه نيست، ولي براي سادات كه از مدت ها قبل اصل و نسب خود را (كه به كه كدام يك از امامان يا بني عباس يا بني هاشم مي رسند) يادداشت كرده اند يا سينه به سينه به آنها منتقل شده كه مثلاً سيد حسيني يا موسوي يا رضوي هستند و شجره نامه اي دارند، اين سادات از نظر شجره نامه مشكلي ندارند، ولي آنان كه شجره نامه از قبل نداشته اند، فعلاً نمي توانند شجره نامه براي خود تنظيم كنند.همين مقدار كه خود مي دانند و در بين مردم به سيادت معروف اند كافي است و سيادت آنان ثابت است.