تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : ‌ بر اساس نظريه اكثر مراجع فعلي موسيقي بر دو قسم است: 1 ـ موسيقى مطرب و مناسب با مجالس لهو و لعب و عياشي. 2 ـ موسيقى غير مطرب و معمولى كه انسان را به هيجان شهوى وادار نمي‌كند .‌تمامى فقهاى عظام قسم اول را حرام مي‌دانند؛ هم نواختن آن و هم يادگيرى و ياد دادن آن و هم گوش كردن‌به آن را، ولى قسم دوم را حرام نمي‌دانند، مگر آيات عظام: گلپايگانى (‌ره) و صافى گلپايگانى (‌دام عزه). ‌علّت تحريم موسيقى قسم اوّل واضح است، زيرا موسيقي‌هاي شهوت زا انسان را به لهو و لعب و عيّاشى و‌ بى و بند و بارى سوق مي‌دهد و باعث تزلزل اعتقادات مذهبى و لاقيدى مي‌شود. لذا در روايات آمده: موسيقي‌موجب نفاق است. ‌از رسول گرامى اسلامى نقل شده: "‌سه چيز قلب انسان را پر قساوت مي‌گرداند: شنيدن و گوش دادن به ‌صداها و گفتارهاى لهو؛ دنبال صيد رفتن براى خوشگذراني؛ به دربار شاهان رفت و آمد كردن".(1) ‌باز فرمود: "‌چهار چيز قلب را فاسد مي‌كند و موجب نفاق قلبى مي‌شود: گوش دادن به لهويات، فحّاشي‌كردن، به دربار سلاطين رفت و آمد كردن و دنبال صيد رفتن".(2)‌امام صادق(ع) فرمود: "‌زن آوازه خوان (‌مغنيّه) ملعون است و هركس او را به منزل دعوت كند و به او پول‌ بدهد، ملعون است".(3) ‌علي(ع) فرمود: "‌پولى كه به آوازه خوان هرزه داده مي‌شود، حرام است".(4)‌ يكى از اصحاب رسول خدا از جايى عبور مي‌كرد. صداي موسيقى شنيد. انگشت‌هايش را در گوشش كرد تا ‌صدا را نشنود و سپس گفت: با پيامبر از جايى مي‌گذشتيم كه اين چنين بود. پيامبر با دست‌هايش گوشش را ‌گرفت تا صدا را نشنود".(5) ‌باز رسول الله فرمود: "‌غنا و آوازهاى لهوى (‌ترانه) باعث نفاق در قلب مي‌شود.(6) باز فرمود: "‌از شنيدن ‌چنگ و غنا دورى كنيد. آن‌ها در قلب شما نفاق ايجاد مي‌كند(7)؛ يعنى كم كم طورى مي‌شويد كه ظاهراً مسلمان‌هستيد، ولى در عمل و كردار اسلام را قبول نداريد. ‌آثار بد موسيقى بر فرد و جامعه: 1ـاعتياد به موسيقي: يكى از آثار سوء موسيقى اين است كه نوازنده يا شنونده را معتاد مي‌كند و اين اعتياد ‌عواقب بدى به دنبال دارد. 2ـ سر و صداى زياد براى دستگاه شنوايى زيان آور است. 3ـ تأثير سر و صداى زياد بر روح و روان انسان نيز يكى از آثار بد موسيقى قلمداد مي‌شود. ‌سر و صداى زياد حساسيت را نسبت به حمله ويروس‌ها زياد مي‌كند و ناراحتي‌ها كليوي، زخم معده و ‌فساد دندان‌ها از آثار بد سر و صدا محسوب مي‌شود.(8) 4ـ تأثير موسيقى بر معده: براساس آزمايش‌هايى كه پرفسور "‌لودويگ دوملينگ" درباره موسيقي‌هاى شب‌كوتاه، موزارت، سمفوني، سرنوشت بتهون، موزيك بيت، آوازهاى پاپ يعنى موزيك مدرن نسل جوان انجام‌داده و آزمايشهاي مكررّ انجام گرفته، ترشح عصاره گوارشى معده و اسيد كلريدريك در كسانى كه به موزيك‌ پاپ گوش كرده بودند، پيش از سائرين تقليل و كاهش يافته بود.(9)5ـ تأثير منفى موسيقى در عمر در بررسي‌هايى كه محققّان كرده‌اند، از بين 46 نفر موسيقي‌دان و نوازندگان‌ ايتاليايي، فرانسوي، انگليسي، آلمانى و غيره، متوسط عمر آنان 47 سال بوده است. ‌بنابراين موسيقى مخصوصاً موسيقي‌هاى هيجان آور باعث بروز مفاسدى در افراد و جامعه مي‌شود كه قابل‌چشم‌پوشى نيست و زمينه‌ساز مفاسدي از قبيل فسادهاى اخلاقي، بزهكاري، لاابالي‌گري، شهوت راني‌هاي ‌مضرّ مانند استمنا و همجنس بازى مي‌شود. لذا اگر مختصر نفعى داشته باشد، بايد به خاطر مضارّ عمده‌اش از آن‌چشم پوشى كرد. پي نوشت ها: 1. ‌ميزان الحكمه، عنوان 3122. 2. ‌ميزان الحكمه، عنوان 3122. 3. ‌همان، عنوان 3123. 4. ‌همان. 5. ‌همان، عنوان 3121. 6. ‌همان، عنوان 3121. 7. ‌همان، عنوان 3121. 8. ‌اولين دانشگاه و آخرين پيامبر، ج 15، ص 161، با تلخيص. 9. ‌همان، ص 185 به بعد با تلخيص.

پاسخ : گوش دادن به موسيقى ها و آهنگ هايى كه مناسب با مجالس لهو و لعب و عياشى است و باعث تهييج شهوت انسان شود حرام است، ولى گوش دادن به موسيقى هايى كه انسان را به وادى شهوت رانى نكشاند اشكالى ندارد.عادت كردن به شنيدن آهنگ ها مخصوصاً به آهنگ هاى غير مجاز كم كم انسان را به وادى شهوت و عياشى مى كشاند و آدمى را از ياد خدا غافل مى كند و مسير انسان را به سوى ديگرى غير از مسير هدايت به سوى خدا عوض مى كند. اگر روحانى يا عالم دينى يا شخص متدينى به او گوشزد كند كه اين موسيقى را گوش نكن زيرا كار حرامى است از او بدش مى آيد و با او به مقابله بر مى خيزد. در روايات وارد شده است كه "الغنا عشّ النفاق؛ غنا و خوانندگى يا گوش دادن به آن لانة نفاق و دورويى است و بايد از آن پرهيز كرد".رقص زن در مجالس زنانه اشكالى ندارد، در صورتى كه همراه با محرّمات ديگر نباشد.(1) محرمات ديگر عبارتند از موسيقى هاى تند و شهوت انگيز، نگاه نامحرم، خوانندگى به گونة‌ غنا و يا خواندن يا گفتن مطالب زشت و دروغ و تهمت. اگر رقص زن در مجالس عروسى زنانه همراه با اين گونه محرّمات نباشد اشكالى ندارد. رقص زن در برابر مردان غير از شوهر جائز نيست.(2)پي نوشت ها: 1. سيد مسعود معصومي، احكام روابط زن و مرد، ‌ص 216.2. همان، ‌ص 217، آيت الله فاضل،‌ جامع المسائل، ج 1، ص486.

پاسخ : اگر قدرت داريد، بايد از پخش آن جلوگيرى كنيد و آنان را كه به اين كار دست مى زنند، امر به معروف و نهي از منكر كنيد. اگر قدرت نداريد، يا اين كه به حرف شما ترتيب اثر نمى دهند، وظيفه اى نداريد و فقط بايد در آن محل كه موسيقى حرام پخش مى شود، مستدل و با زبانى نرم آنان را نصيحت كنيد، با كمك خداوند متعال مؤثر واقع خواهد شد. اعمال و رفتار خوب و شايسته شما مى تواند آنان را از اين كار زشت باز دارد.

پاسخ : رقص زن براي شوهر يا رقص شوهر براي همسرش اشكالي ندارد. رقص زن براي زنان و مرد براي مردان (محارم يا غيرمحارم) و رقص در مجامع مختلط جائز نيست، چه همراه با ترانه باشد و چه نباشد.(1) رقص زن براي زنان و رقص مرد براي مردان در صورتي كه باعث تهييج شهوت نشود، به فتواي برخي از مراجع اشكالي ندارد.(2) بديهي است كه رقص، مهيج شهوت است و شهوتراني از راه نامشروع، مفاسد عظيمي بر فرهنگ جامعه وارد مي كند و باعث گناه و گسترش فساد مي شود.پي نوشت ها: 1. امام خميني، استفتائات، ج 2، ص 15؛ آيت الله فاضل، جامع المسائل، ج 1، ص 486.2. آيت الله خامنه اي، توضيح المسائل مراجع، ج 2، ص 810؛ اجوبه الاستفتائات، ج 2، متفرقات.

پاسخ : از برخي روايات استفاده مي‌شود كه امام زمان از نظر شكل و قيافه شبيه‌ترين انسان ها به پيامبر اسلام(ص) مي‌باشد،(1) همان گونه كه حضرت همنام پيامبر(ص) است.(2)امام زمان(ع) جوان(3) خوش سيمايي است كه صورت او مانند ماه مي‌باشد.(4)روي راست صورتش، خالي است كه پنداري ستارة درخشان است و قد متوسط و موهاي بلندي دارد كه موهاي سر او به دو قسمت تقسيم(5) شده است. امام علي(ع) فرمود: "هو شابّ مربوع حسن الوجه، يسيل شعره علي منكبه، يعلو نور وجهه سواد شعر لحيته وراسه؛(6) امام زمان(ع) جوان، نيكو صورت است، متوسط القامه كه موهاي سر بلند دارد (كه بر لاله گوش او ريخته) و نور از صورت او مي درخشد و موهاي سر و ريش او سياه مي‌باشد". بر اين اساس در برخي متون از امام زمان(ع) به عنوان طاووس اهل بهشت ياد شده است.(7)اين كه امام زمان(ع) با خصوصيات مذكور ميان مردم ظاهر شده و زندگي مي كند، دقيقاً مشخص و معلوم نيست. از متون ديني استفاده مي‌شود كه امام ميان مردم با چهره و قيافه هاي مختلف ظاهر شده، به هدايت و رهبري آن‌ها پرداخته و به مشكلات مردم رسيدگي مي‌كند.(8)گاهي حضرت به صورت جوان و گاهي به صورت انسان نيمه سال و گاهي به صورت انساني معمولي و گاهي به عنوان يك عرب و ... ظاهر مي‌شود؛ از اين رو مردم معمولاً او را نمي شناسند و اصولاً معناي غيبت نيز همين است كه اين گونه ظاهر شود. ـ به رغم آن كه ميان مردم و با مردم است ـ مردم او را نشناسند، تا حضرت بهتر بتواند به هدايت آنان پرداخته و به مشكلات علمي، فرهنگي و ... آنان رسيدگي نمايد؛ چنانكه وجود امام زمان جهت نفع رساندن به مردم به خورشيد پشت ابر تشبيه شده است. امام زمان(ع) در توقيع مبارك فرمود: "همان طور كه از خورشيد در وقتي كه پشت ابرها پنهان شده، سود برده مي‌شود، از من نيز در حال غيبتم به همان صورت بهره مي بَرَند".(9)به نظر مي‌رسد امام زمان(ع) با ويژگي هاي مذكور ظاهر نشده و يا كمتر ظاهر مي شود؛ از اين رو مردم، حتي بزرگان دين كه امام را مي ديدند، نمي شناختند.(10)البته ديدن امام با ويژگي هاي ظاهري او بستگي به لياقت و شايستگي افراد دارد. برخي از اولياي خدا به خاطر لياقت و تقوايي كه داشتند، امام پارسايان را مي ديدند و ملاقات مي كردند و همين كه حضرت را مي ديدند مي شناختند، ولي برخي امام را مي ديدند و نمي شناختند و بعد از رفتن امام متوجه مي شدند كه امام زمان(ع) بود. امام زمان(ع) ميان مردم بوده و لحظه اي از آنان غافل نيست، گرچه نحوة حضور و خصوصيات ظاهري او دقيقاً او معلوم نيست. پي نوشت ها: 1. منتهي الامال،‌ ج 1-2 ص 429.2. ارشاد، ص 246؛ شيخ طوسي، كتاب الغيبه، ص 417؛ كشف الغمه، ج 3، ص 227؛ اعيان الشيعه، ج 2، ص 592. 3. لطف الله صافي گلپايگاني، منتخب الاثر، ص 241. 4. منتهي الامال، ج 1 - 2، ص 429. 5. همان. 6.لطف الله صافي، منتخب الاثر، ص 241. 7. منتهي الامال، ج 1 - 2، ص 431؛ خورشيد مغرب، ص 32. 8.بحارالانوار، ج 52، ص 92. 9. همان. 10. بحارالانوار، ج 52، ص 174.

پاسخ : در مورد زن و فرزند داشتن امام زمان(عج) نظر قاطعى نمى توان داد، زيرا منبع اثبات اين گونه مسايل يا نقل است،‌يعني روايات معتبر از امامان معصوم (ع) كه در اثبات مانعى مسئله به ما رسيده باشد، كه چنين رواياتى در خصوص ازدواج حضرت ولى عصر(ع) نرسيده است؛ يا تشرف بهحضور حضرت و سؤال از آن وجود مبارك دربارة ازدواج حضرتش،‌ كه در اين خصوص چيزى نقل نشده است. بنابراين به طور صددرصد نمى توان گفت حضرت ازدواج كرده و زن و فرزند دارد،‌ نيز نمى توان گفت زن و فرزند ندارد. مي ماند احتمالات ذيل:1ـ احتمال دارد حضرت فقط در دورة غيبت صغرى ازدواج كرده و زن و اولادش (اگر بوده باشد) از دنيا رفته اند، زيرا لازم نيست حكم طول عمر حضرت دربارة خانواده اش اجرا شود.2ـ ازدواج كرده ولى اولاد ندارد.3ـ ازدواج نكرده، زيرا حكمت الهى مقتضى است كه امام عصر (ع) مخفيانه زندگى نمايد و داشتن زن و فزند باعث مى شود كه مكان حضرت معلوم باشد و اين با حكمت غيبت منافات دارد و مسئلة غيبت مهم تر از ازدواج است. حضرت به خاط رمصلحت مهم تر ازدواج را ترك كرده اند.به هر ترتيب در صورتى كه حضرت ازدواج كرده باشد، حكم حضرت در طول عمر و غير آن براي خانواده اش جارى نيست. هيچ اشكالى ندارد كه قانون زندگى طبيعى و مرگ طبيعى بر خانوادة حضرت جارى شود.(1) ضمناً بايد توجه داشت كه دانستن اين گونه مسايل بر ما ضرورت ندارد. پي نوشت ها: 1. مجلة حوزه، سال 70 ـ ‌71 (مهر ـ دي) ص 54؛ گفتمان مهدويت (مؤسسة فرهنگي انتظار نور)،ج 1، ص 118.

پاسخ : در مورد ارتباط و ديدار حضرت امام زمان(ع) در دوران غيبت كبري دو نظر وجود دارد:1ـ عدم امكان ارتباط اين گروه معتقدند در زمان غيبت كبري امكان ارتباط حضوري و تشرّف به محضر حضرت وجود ندارد، و كسي را كه ادعاي ديدار كند، بايد تكذيب كرد. مهم ترين و معتبرترين دليل اين گروه بر نفي رؤيت و مشاهدة امام عصر(ع) توقيعي است كه شش روز پيش از مرگ علي بن محمد سمري، آخرين سفير خاص امام زمان(ع) از ناحيه حضرت صادر شده است. برابر اين توقيع مدّعي مشاهده، دروغگو است و ادعاي وي قابل پذيرش نيست. متن نوشتة حضرت چنين است: "به زودي از شيعيان من خواهند آمد كساني كه ادعاي مشاهده و ديدن مرا بكنند. آگاه باشيد هر كسي قبل از خروج سفياني و صيحة آسماني، ادعا كند كه مرا ديده است، دروغگوي افترا زننده است".(1)2ـ امكان ارتباطعده اي از علماي شيعه بر اين باورند كه در غيبت كبري امكان ارتباط با امام زمان(ع) وجود دارد. دليل اين نظر را داستان هاي مشاهدة حضرت و چند روايت ذكر مي كنند. يكي از آن روايات اين است: امام صادق(ع) فرمود: "صاحب اين امر (امام زمان) به ناگزيز غيبتي دارد، و در دوران غيبت از مردم كناره ميگيرد، و نيكو منزلي است مدينة طيبه و با سي نفر وحشتي نيست".(2)اين حديث دلالت دارد كه حضرت بيشتر در مدينه و اطراف مدينه است و سي تناز خواص با حضرت همراهند كه اگر يكي بميرد، ديگري به جاي او مي نشيند.حال اگر كسي اين نظر را بپذيرد، چاره اي جز توجيه توقيع مذكور نيست.صاحبان نظر امكان ارتباط مي گويند: مراد توقيع شريف كه مي فرمايد: مدعي ديدار دروغگو است، شخصي مي باشد كه ادعاي تشرف و نيابت از طرف حضرت را نمايد. نه كسي كه صرفاً توفيق تشرف يابد. نيز كساني كه توفيق تشرف يابند، ادعاي تشرف نمي كنند، بلكه ديگران از اوضاع و احوال به اين مسئله پي مي برند. بنابراين، اصل ديدن امكان دارد، اما نقل آن جايز نيست يا اگ نقل شد، آن را بايد تكذيب كرد، شايد براي اين كه هر كس نيايد و ادعاي ديدار با امام زمان(ع) و ارتباط با او را كند. پي نوشت ها: 1. بحارالأنوار، ج 52، ص 151 و 53 و ص 318. 2. اصول كافي، ج 1، ص 340، حديث 18.

پاسخ : دين اسلام با صداي موزون و جذاب (كه همان موسيقي است و داراي هارموني است) مخالف نيست. قرآن بر زيباخواني تشويق كرده، صداهاي دلنشين قرآني توسط قاريان بزرگ اسلامي، مداحي هاي زيبا و تواشيح خواني هاي موزون و زيبا نمونه اي از موسيقي صحيح و حلال است كه هيچ گونه اشكال شرعي ندارد، بلكه حلال است. امّا موسيقي هاي مستهجن و ركيك و غير مناسب با موازين عقلي و شرعي ناپسند است.

پاسخ : استفاده از آلات لهو و لعب در عزاداري ها جائز نيست، ولي استفاده از سنج و دهل و ني اشكال ندارد، در صورتي كه مناسب با عزاداري نواخته شود.(1)پي نوشت ها: 1. آيت الله فاضل، جامع المسائل، ج 1، ص 623، س 2174 و 2175.

پاسخ : رفتن به عروسى براى انسان روزه دار اشكالى ندارد. اگر در مراسم عروسى گناهى صورت بگيرد يا در اتاق خود به موسيقى حرام گوش كند، روزه‏اش باطل نمى‏شود، بلكه گناهى كه كرده مؤاخذه و عذاب خودش را خواهد داشت و روزه‏اى كه گرفته، ثواب خود را دارد. چنين فردى بايد بداند كه انجام گناه انسان را از تقوا دور مى‏دارد، در نتيجه اعمال خوب انسان گرچه صحيح باشد، مورد قبول حق تعالى قرار نمى‏گيرد: "إنّما يتقبل اللَّه من المتقين؛ خداوند اعمال خوب را از با تقوايان قبول مى‏كند".