تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : رجوع كردن از مجتهد فوت شده به مجتهد زنده به اين است كه شخص تصميم بگيرد كه از مرجعى كه زنده است و اعلم و عادل و بقيهء شرايط مرجعيت را دارد, تقليد كند. التزام به عمل كردن به دستورات مجتهد اعلم وعادل و زنده كافى است و گرفتن رسالهء توضيح المسائل او لازم نيست , بلكه اگر مسائل او را از كسى كه به مسائل اوآگاهى دارد و مورد اطمينان است سؤال كند صحيح است .(1)اصل تقليد و رجوع به مجتهد زنده سيرهء عقلا است , مثل پزشكى كه نسخه اى داده , ولى اكنون از دنيا رفته است ,لذا نسخه پزشك فوت شده به پزشك زنده ديگر ارائه مى شود اگر او تأييد كرد, به آن عمل نكنيد, و اگر مخالفت كردهرگز به آن نسخه عمل نخواهيد كرد, اين سيره عقلايى در تمام تخصص ها جارى است .(پـاورقى 1.توضيح السمائل مراجع , ج 1 ص 15و 21

پاسخ : گرچه اصل ظهور و نشانه هاى نزديك شدن آن از امور مسلّم و قطعى است , ولى بنا به مصالحى زمان ظهور مشخص نشده است و هيچ كس جز خداوند از وقت دقيق آن آگاه نيست . بارها اصحاب امامان در مورد زمان خروج مهدى 7پرسيده اند, ولى آنان به صراحت از مشخص كردن آن نهى كرده اند و زمان ظهور را هم چون علم به قيامت منحصر به خدا دانسته اند. در كتاب از شيخ طوسى آمده : . فضيل از امام باقر7پرسيد: آيا براى ظهوروقتى معيّن شده است ؟ امام 7سه بار فرمود: .(1) از تأخير در پاسخ بسيار معذرت مى خواهيم شما مى توانيد سؤالات خود را مستقيماً به آدرس : صندوق پستى قم 197بفرستيد و سريعتر جواب دريافت داريد.(پـاورقى 1.مجلهء 5حوزه , شمارهء 70ـ 71 ص 236

پاسخ : پيامبر اكرم و ائمه : نخستين كسانى هستند كه به منظور رفع شبهات , از علت غيبت سخن گفته اند ودر كتاب هاى روايى احاديث زيادى در اين باب جمع آورى شده است :نعمانى از على 7نقل مى كند كه ايشان دليل غيبت را, غربال انسان هاى صالح از گمراه و دانايان از نادانان مى داند.(1)در روايت ديگر اميرالمؤمنين در منبر كوفه فرمود: زمين از حجت الهى خالى نمى ماند, ولى خداوند به دليل ستم پيشه بودن خلق و زياده روى آنان در گناه , آن ها را از وجود حجّت بى بهره مى سازد.(2) در دوران امامت امام باقر7(95تا 114هجرى قمرى ) و حضرت صادق (114تا 148هجرى قمرى ) با توجه به نهضت هاى دينى و بازار گرم مناظره هاى مذهبى و ضرورت نقد عقايد كيسانيه , زيديّه , غلات و اسماعيليه , درخصوص غيبت اما زمان به فلسفهء غيبت توجه بيشترى صورت گرفت .امام صادق 7فرمود: .(3)در روايت ديگر امام صادق 7علت غيبت را امتحان الهى مى داند.(4) در روايت ديگر امام صادق به عمار ساباطى مى فرمايد: .(5) از اين روايات كه همراه با تقيه بوده است , استفاده مى شود كه علت غيبت اين است كه مردم در ظلم كردن و ستم كاران بر ستم پيشگى خود ادامه مى دهند, همان طورى كه امامان گذشته را دچارسختى ها كردند. كوشش خلفاى عباسى براى زير نظر گرفتن امامان شيعه كه پيش از رحلت امام رضا آغاز شده بود وبازداشتن امامان شيعى از هر تلاش فرهنگى و سياسى , سبب شد با شهادت امام حسن عسكرى 7بيشترين انشعاب به شيعه راه يابد و گروه هاى شيعى گوناگونى به وجود آيد. از اين جهت عصر عباسيان عصر آشفتگى و حيرت براى شيعيان محسوب مى شود. اين ظلم ها و ستم كارى ها و امام كسى ها علّت غيبت در زمان آن حضرت و در زمان كنونى است . (پـاورقى 1.مجلهء حوزه , شماره 70ـ 71 ص 354 به نقل از غيبت نعمانى , ص 202(پـاورقى 2.همان .(پـاورقى 3.همان , ص 355(پـاورقى 4.همان .(پـاورقى 5.همان , ص 356

پاسخ : تسبيح گذاردن بر روى سجاده يا جلوى سجاده ثوابى ندارد. اين كه جلوى سجاده تسبيح مى گذارند,براى اين است كه بعد از اتمام نماز, تسبيحات حضرت زهرا3را با آن بگويند. تسبيحات حضرت زهرا, 34مرتبه اللّه اكبر و 33مرتبه الحمدللّه و 33مرتبه سبحان اللّه است .

پاسخ : شرط بندى و برد و باخت اگر همراه با پول يا جنس ديگر باشد حرام است , مثلاً اگر در مسابقهء فوتبال شرط بندى كنند كه هر تيمى باخت , هزار تومان به تيم برنده بدهد, اين گونه شرط بندى كه همراه مال است , حرام است .(1) فرقى بين چيزهاى جزئى و غير جزئى نيست .(پـاورقى 1.آيت الله تبريزى , استفتائات جديد, ص 204

پاسخ : در هر عمل عبادى نيت شرط است و اگر كسى در عبادت نيت نكند, عملش باطل است . وضو نيز مانند بقيهء عبادات بايد همراه با نيت و قصد قربت باشد, ولى بر زبان جارى كردن و گفتن نيّت لازم نيست , بلكه همين مقدار كه وضو را براى خاطر خدا انجام دهد, كافى است و وضو صحيح است . البته وضو گرفتن به خودى خود مستحب است و براى نماز واجب مى شود. هميشه چه قبل از وقت و چه بعد از وقت , مى توان به نيت قربت و به قصد استحباب وضو گرفت , مثلاً ساعت ده صبح به قصد استحباب وضو مى گيرد و بعد از اذان ظهر مى تواندبه قصد استحباب يا به قصد وجوب وضو بگيرد. در همهء موارد بايد باشد.اگر كسى بخواهد در هنگام وضو گرفتن نيت را بر زبان جارى كند, مى گويد: وضوى مستحب مى گيرم قربةً الى اللّه .

پاسخ : يكى از مبطلات نماز اين است كه كسى در نماز عمداً كلمه اى غير از آن چه در نماز است بگويد و دعانيز نباشد. بنابراين كسى كه زبان مادرى يش عربى است , نمى تواند صحبتى غير از نماز بكند, بله مى تواند دعا يا ذكردر قنوت يا سجده يا ركوع به غير آن چه مرسوم است , بگويد.(1)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 ص 603

پاسخ : احتياط اين است كه در غير از قنوت به زبان مادرى دعا نخواند و اگر صحيح دعا كرده ولو به زبان مادرى نمازش باطل نيست .(1) اما در موقع دعا نبايد با جمله و كلمه چيزى را به مخاطب بفهماند, مثلاً ان شاءاله اگرصبر كنيد در خدمت شما هستيم , بعضى احتياط واجب كرده اند كه فارسى درست نيست .(پـاورقى 1.آيت الله فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 ص 104

پاسخ : جواب سلامى واجب است كه سلام كننده به شخص خاصى سلام كند و جواب سلام را بشنود بنابراين اگر در تلويزيون و راديو كسى به بينندگان و شنوندگان سلام كند, جواب آن واجب نيست , چون نه سلام كننده به شخص خاصى سلام مى كند و نه حضور دارد كه جواب را بشنود. بنابراين لزومى ندارد به او جواب دهيم .

پاسخ : مسافرى كه در شهرى قصد ده روز مى كند, مى تواند در اين مدت كم تر از چهار فرسخ به مدت يك ساعت يا دو ساعت برود و برگردد. اين رفت و آمد ضررى به قصد ده روز نمى زند و نمازش تمام است .(1)بنابراين شخص مذكور مى تواند به جمكران برود, امّا به مدّت طولانى در آن جا نماند و زود به قم برگردد.(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 ص 697