تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : كلمهء(1) جمع مذكر غايب از فعل مضارع باب افعال مى باشد: يوُلى , يوليان , يولون , و ماده ءآن : ولى , يلى و ماضى آن معتلّ و لفيف مفروق است .اگر باشد, از مادهء مهموز الفا است ; به معناى قسم خوردن و از باب افعال ألى َ, آلى ـ يُؤلى ـايلاء مى شود و جمع يُؤلى , يُؤلُونَ مى باشد.(پـاورقى 1.بقره (2 آيهء 226كسانى كه زنان خود را مى نمايند (سوگند ياد مى كنند با آن ها, آميزش جنسى ننمايند) حق دارندچهار ماه انتظار بكشند (و در ضمن اين چهار ماه وضع خود را با همسر از نظر ادامهء زندگى يا طلا, روشن نمايند). اگر (در اين فرصت ) بازگشت نمايند, (چيزى بر آنان نيست ) خداوند آمرزنده و مهربان است >.

پاسخ : وقتى كه انسان از اين دنيا پا به عالم برزخ گذاشت , ديگر احتياجى به غذاهايى كه در دنيامى خورد, نيست . در عالم برزخ ,انسان در باغى از باغ هاى بهشت يا در حفره اى از حفره هاى جهنم قرار مى گيرد.اگر در باغ بهشتى قرار گرفت , از نعمت هاى آن جا بهره مند مى شود و اگر در حفره اى از جهنم قرار گرفت , عذاب مى شود.(1)مرحوم شيخ طوسى در كتاب از امام باقر7نقل مى كند: چون روز جمعه شود, به زيارت قبورمؤمنان برو, چون هر كس از آنان در ضيق و تنگى باشد, در بين طلوع صبح صادق و طلوع آفتاب گشايش مى يابد, لذا در اين موقع در هر روز از كسى به زيارت او رفته باشد, علم و اطلاع پيدا مى كند.(2)بنابراين , مردگان در عالم برزخ محتاج به غذاى دنيوى نيستند, اما اگر كسى براى آنان خيرات و مبرّات كرديا به زيارت قبر آنان رفت , خوشحال و تغذيهء روحى مى شوند.(پـاورقى 1.بحارالانوار, ج 6 ص 159(پـاورقى 2.همان , ص 256

پاسخ : خلقت جنّ قبل از خلقت انسان بود, به دليل اين كه شيطان (ابليس ) از جنّ بود كه بر آدم سجده نكرد و خود را برتر دانست و از رانده شدگان درگاه الهى شد. در سورهء مباركه حجر مى فرمايد: طايفهء جن را پيش تر (از انسان ) از آتش گدازنده خلق نموديم >.اين آيه تصريح بر تقدّم خلقت جن و شيطان بر انسان دارد, اما اين كه اين مدّت چه مقدار بود, ظاهراً دليل معتبرى در دست نيست , جز اين كه مى گويد: بين خلقت جانّ و خلقت آدم شش هزار سال فاصله بود.و مسعودى گفته است : موقعى كه خدا اراده كرد آدم را خلق كند, مدّت هفت هزار سال بر جنّ و نسناس (1)گذشته بود و ابليس لعين هم قسمتى از زمان را گذرانده بود.(2)(پـاورقى 1.موجوداتى شبيه انسان كه يك دست و يك پا داشته و نظير حيوانات مى چرند, يا گروهى از بنى آدم كه از نظر خلقت با يك ديگر فرق دارند.(پـاورقى 2.على رضا رجالى تهرانى , جن و شيطان , ص 28

پاسخ : طبق فتواى امام خمينى (ره ) اگر كسى خودروى سوارى را به مدت يك سال در اختيار داشته باشد وقتى كه فروخت , اگر خمس پولى كه با آن ماشين را خريده بود, نداده بود, به هنگام فروختن بايدتخميس كند و همين طور خودرويى كه وسيلهء كاسبى او بوده است , بعد از فروش بايد تخميس شود, حتى اگردر اين دو مورد خواهد خودروى بهترى را تهيه كند.(1)شما بايد به فتواى هر مرجعى كه با اجازهء وى بر تقليد امام باقى مانده ايد, مراجعه نماييد و اگر متوجه اين مسئله نبوده ايد, مى توانيد در اين مسئله به آيت الله بهجت مراجعه كنيد. ايشان مى فرمايد: از وقتى كه خودروى سوارى فروخته شد, تا يك سال خمس ندارد و اگر سال بر آن پول ها گذشت , خمس دارد; بنابراين اگر زودتر ازيك سال با آن پول ها يك خودروى ديگر خريدارى شد, خمس ندارد; هم چنين خودرويى كه براى كاسبى وشغل دارد, اگر امور زندگى با آن اداره مى شود, خمس ندارد.(2)(پـاورقى 1.امام خمينى , استفتائات , ج 1 ص 361 سؤال 53(پـاورقى 2.آيت الله بهجت , توضيح المسائل , ص 267 مسئله 1401

پاسخ : نسخ به معناى ازاله و ابطال و عوض كردن حكم و جانشين كردن حكمى به جاى حكم ديگرى است . در واقع زمان مصلحت حكم منسوخ به سر ميآيد و مدتش تمام مى شود و حكم ديگرى جاى آن رامى گيرد. به عقيدهء بعضى از محققان در قرآن مجيد آيهء منسوخى يافت نمى شود. مرحوم آيت الله خويى (ره ) درتفسير 36مورد از آيات را نقل و نسخ را در همهء موارد ردّ و فقط يك مورد را قبول مى كند و آن آيهء 13ورهء مجاده است كه آيهء 12را ـ كه معروف به آيهء نجوى است ـ نسخ مى كند, ولى در كتاب 138مورد نسخ را ذكر مى كند!اگر نسخ را قبول كنيم , به معناى نسخ حكم است , نه نسخ قرائت و خواندن ; بنابراين آيات منسوخ , ازفصاحت و بلاغت و اعجاز برخوردار است و جزء قرآن محسوب مى شود.(1) و خواندن آن ثواب دارد و بدون وضو نمى توان بر آن دست گذاشت . (پـاورقى 1.قاموس قرآن , ج 7 ص 55

پاسخ : بين علما و صاحب نظران بحث است كه آيا بهشت و جهنم در عالم آخرت مادى هستند يا غيرمادى ; اكثر علماى اسلامى قائل به معاد جسمانى هستند و ظاهر آيات قرآن بر مادى بودن دلالت دارد.حور و غلمان و درخت ها و نهرها و ميوه ها و قصرها, همه ظهور در مادى بودن است . البته شايد مادى بودن آن جا به نحو ديگرى باشد. از امام باقر7نقل شده كه سه سنگ از بهشت آمده است : حجرالاسود, مقام ابراهيم و سنگ بنى اسرائيل كه چشمه هاى آب از آن مى جوشيد.(1)از امام باقر يا امام صادق 7دربارهء بوسيدن حجرالاءسود سؤال شد; حضرت فرمود: حجرالاءسود درّى سفيدو شفّاف در بهشت بود و حضرت آدم 7در بهشت آن را مى ديد.چون خداوند آن را به زمين آورد, حضرت آدم كنارش آمد و شروع به بوسيدن آن كرد كه خداى تعالى به همين مناسبت , بوسيدن آن را مستحبّ گرداند.(2)از اين روايت استفاده مى شود اين سنگ از بهشت اُخروى نبوده , بلكه از بهشت دنيوى بوده است ; زيراحضرت آدم در ابتداى خلقتش در بهشت دنيوى بود و بهشت دنيوى مادّى بود.(پـاورقى 1.سيد مصطفى دشتى , معاريف و معاريف , ج 4 ص 405(پـاورقى 2. صادق احسانبخش , آثار الصادقين , ج 3 ص 102

پاسخ : مرد و زن به دو طريق جنب مى شوند: آميزش و دخول ; احتلام و بيرون آمدن منى .اگر مردى با همسر خود ملاعبه (شوخى ) كند و منى از او بيرون آيد جنب مى شود و نيز اگر مردى در فرج همسرش يا در دُبُر او دخول كند و به اندازهء حشفه داخل شود, حتى اگر منى بيرون نيايد, هر دو جنب مى شوندو بايد غسل جنابت انجام دهند. اگر زنى با شوهرش شوخى و ملاعبه كند, به طورى كه در اوج شهوت جنسى قرار بگيرد و آبى از او بيرون آيد, حتى اگر دخول صورت نگيرد, زن جنب شده است و بايد غسل جنابت انجام دهد.(1)اگر از مرد يا زنى در خواب بر اثر خواب ديدن منى خارج شود, جنب مى شوند و بايد غسل جنابت انجام دهند.اگر از مرد يا زنى در اثر نگاه كردن به فيلم هاى جنسى و شهوى منى بيرون آيد, جنب مى شوند و بايد غسل جنابت انجام دهند, گر چه نگاه كردن به عكس يا فيلم هاى شهوى حرام است .(پـاورقى 1.آيت الله فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 2 ص 101و توضيح المسائل , مراجع , ج 1 مسئله 345

پاسخ : فعل و كار مسلمانان , در صورت شك حمل بر صحّت مى شود و وام هايى كه بانك هاى جمهورى اسلامى پرداخت مى كنند, چون قرض الحسنه نيست , بلكه معاملات بانكى مانند مضاربه و جعاله و مشاركت است و استفاده اى كه به بانك داده يا از بانك گرفته مى شود, ربا نيست .(1) ربا در صورتى است كه قرض الحسنه به شرط اضافه باشد و بانك ها قرض الحسنه به كسى نمى دهند, بلكه معاملات بانكى بدون ربا انجام مى شود.(پـاورقى 1.آيت الله فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 ص 285

پاسخ : علاوه بر قصاص , خساراتى از قبيل مخارج پزشك قانونى و بيمارستان بايد پرداخت شود, ولى مخارج غسل و كفن و دفن مربوط به قاتل نمى باشد. مخارج تجهيز ميت از اصل امواد ميت داده مى شود و اگراموالى ندارد, عريان دفن مى شود و مستحب است مؤمنان كفن ميت را تهيه كنند و مخارج تجهيز زن بر شوهر اوواجب است .(1)(پـاورقى 1.تحريرالوسيله , ج 1 ص 74 مسئلهء 4

پاسخ : يكى از مهم ترين اوصاف پروردگار, علم و دانائى او است كه تمام عالم هستى و ذات پاك خودش را شامل مى شود و ذرّه اى در اين عالم پهناور از علم نامحدود او پوشيده و پنهان نيست . هر قطرهء بارانى كه فرو مى افتد, هر غنچه اى كه بر درخت مى شكفد, هر دانه اى كه در دل زمين نهفته است , هر موجود زنده اى كه در اعماق درياهاى ژرف و تاريك حركت مى كند, هر شهابى كه در آسمان پهناور روشن و خاموش مى گردد,هر موجى كه بر صفحهء اقيانوس ظاهر مى شود و سرانجام هر انديشه اى كه از فكر انسانى خطور مى كند, همه دربرابر علم و دانش او روشن و آشكار است .آگاهى خدا بر ازل و ابد يكسان و احاطهء علمى او به ميليون ها سال گذشته و آينده , هم چون آگاهى اوازامروز است : . و در آيهء ديگر است : البر و البحر و ما تسقط من ورقه الاّ يعلمها;(1) آن چه در خشكى ها و در درياها هست و آن چه كه از برگ درختان مى افتد, همه را خدا مى داند>.خدا به سرّ و نهان انسان دانا است .(2)قدرت بى پايان الهى نيز يكى از صفات ذات الهى است . قدرت او به نحوى است كه به هر چه اراده اش تعلق بگيرد, آن چيز به وجود مى آيد: فقط به آن مى گويد باش , پس مى باشد>. هيچ قدرتى نمى تواند در مقابل قدرت خدا ايستادگى كند و جلوى قدرت او را بگيرد, بلكه همهء قدرت ها در مقابل قدرت خدا هيچ است (3)(پـاورقى 1.انعام (6 آيه 59(پـاورقى 2.آل عمران (3 آيه 29(پـاورقى 3.ناصر مكارم , پيام قرآن , ج 4