تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : براى بالابردن ضريب هوشى و شكوفا ساختن استعداد, فراهم سازى بستر مناسب , از اهميت ويژه اى برخوردار است . برخى از عوامل با خصوصيات ژنتيكى والدين و ويژگى هاى روحى , روانى و اعتقادى آن ها, قبل از انعقاد نطفه مؤثر است , و پاره اى عوامل نيز به كيفيت و حالات مادران در دوران حاملگى يا نوع تغذيه شان در زمان شير دادن بچه بر مى گردد.تحقيقات علمى و تجربى نشان داده , مؤلفه هايى از به نوع و نحوهء تربيت و شخصيت دهى و شخصيت پرورى بچه ها و محتواى آموزش هاى مستقيم يا غير مستقيم و شيوهء آن وابسته است .اگر چه اين مقال را مجال بحث و بررسى علمى و تفصيلى همهء مؤلفه هاى بستر ساز, قبل و بعد از ميلاد براى بالابردن ضريب هوش و شكوفايى استعدادها نيست , اما تذكر چند نكتهء عملى , خالى از فايده نمى باشد ومى تواند شما را در نيل به هدف به طور نسبى كمك كند:1 سن سه سالگى و بعد از آن , دوران بسيار مناسبى براى يادگيرى كودكان است ; لذا سعى كنيد با دادن پاسخ هاى درست , ولى بسيار روان و ساده , سؤالات فرزندتان را پاسخ دهيد و گنجينهء معلومات او را غنى گردانيد, زيرا هر قدر معلومات بيش ترى كسب كند, حس كنجكاوى اش بيش تر تقويت مى شود.2 با طرح سؤالات متنوع , ذهن بچه را در جريان و حركت قرار دهيد و توجه داشته باشيد سؤالات بايد از برخوردار باشد, به عبارت ديگر: از سؤالات ساده كه اطمينان داريد كودك با اندك تأملى مى تواند به آن پاسخ دهد, شروع كنيد تا توانايى درونى خويش را باور كند و روحيهء اعتماد به نفس يا خودباورى در او تقويت گردد. به تدريج سطح سؤالات را وزين تر سازيد.به علاوه ـ از طرح سؤالاتى كه جنبهء داشته باشد, در آغاز بپرهيزيد. سؤالاتى مطرح كنيد كه او باجست و جو و كنكاش بتواند آن را از راه به دست آورد. قدم به قدم و با احتياط ازعرصهء تجربه , به سرزمين پا بگذاريد و او را با كردن آشنا كنيد تا وقتى وارد شد, براى وى خاطره انگيز و لذت بخش باشد.3 اميدوار كننده ترين نتيجه اى كه از تحقيقات جديد در مورد نحوهء عمل حافظه در سنين مختلف اخذشده , آن است كه فعاليت منظم و مستمر ذهن و حافظه موجب بالندگى و شكوفايى آن مى گردد و از فرسودگى جلوگيرى مى كند.(1) در تحقق اين اصل , به تغذيهء علمى و معنوى كودك حساس باشيد و با وادار كردن وى به حفظ سوره هاى كوتاه قرآن و اشعار مفيد و سرودهاى قرآنى , زمينه را براى تقويت حافظه او مساعد سازيد. البته رعايت شيوهء آموزش و ميزان توانايى كودك بسيار مهم است . آموزش قرآن را با بازى ها و چيزهايى كه موردعلاقه كودك شما است , همراه كنيد .4 تغذيهء جسمى : خوردن شيرينى هاى طبيعى مانند عسل و كشمش مخصوصاً مويز سرخ در ناشتا و هم چنين عدس و گوشت نزديك گردن , در تقويت حافظه مفيد است . ضمناً مطالعهء پاره اى كتاب ها و مقالات منتشر شده از سوى انتشارات انجمن اوليا و مربيان مى تواند شمارا در پرورش ذهن و شكوفا ساختن هوش فرزندتان كمك كند.(پـاورقى 1.روزنامه رسالت , شمارهء 19اسفند سال 1374

پاسخ : براى ادامهء تحصيلات كلاسيك , در صورت وجود شرايط مساعد زندگى , با گرفتن واحدهاى غيرحضورى در بخش تحصيلات شبانهء بزرگسالان , مى توانيد به تحصيل ادامه دهيد.جهت اطلاع بيش تر باادارهء آموزش و پرورش شهرستان تماس بگيريد تا شما را از قوانين موجود آگاه كنند.

پاسخ : اگر افرادى از فرزندان امام حسن 7امام مى شدند, آن وقت سؤال نمى كرديد چرا كسى ازفرزندان امام حسين 7امام نشد؟ اما جواب ديگر: امامت و پيشوايى مسئوليتى بسيار سنگين است كه همه كس لياقت آن را ندارد. دربارهء لقمان نقل شده است : فرشته اى به او خبر داد خدا مى خواهد به تو مقام پيامبرى (امامت ) يا حكمت را عطا بكند; كدام را مى پذيرى ؟ گفت : من مقام پيامبرى و پيشوايى را نمى خواهم , چون مسئوليتى سنگين است , ولى حكمت را مى پذيرم ; بنابراين مسئوليت هاى سنگين چيزى نيست كه انسان به دنبال آن ها بدود و اگر به او ندادند, غصّه بخورد, بلكه بايد اگر اين مقامات را به كسى ندادند, خوشحال و راضى باشد.در روايات آمده است : خداوند به خاطر شهادت امام حسين 7و سختى هايى كه در عاشوراى سال 61جرى تحمّل كرد, چند چيز به او عطا كرد: امامت را در نسل او قرار داد; در خاك و تربتش شفا قرار داد; دعا دركنار قبرش مستحاب است ; و بر عمر زوّار قبرش افزوده مى شود.(1)(پـاورقى 1.بحارالانوار, ج 44 ص 221

پاسخ : يكى از صفات ذاتيه يا صفات فعليهء خدا عدل است ;(1) يعنى هر چيزى در جاى خود قرار گيرد و ظلم اين است كه هر چيز در جاى خود قرار نگيرد.عدل چِبْوَد؟ وضع اندر موضعش ظلم چبود؟ وضع در ناموضعش . ما عقيده داريم خداوند متعال در خلقت عالم و در تدبير و چرخش آن و از جمله پاداش و عذاب , عادل است و ظالم نيست ; يعنى مخلوقات خدا همه به جا و مناسب خلق شده و قوانين خدا عادلانه است و حساب و جزا هم عادلانه است . البته بعضى كارهامربوط به ما است , مثلاً اگر شخصى خود را به كار بدى عادت بدهد يا خود را به فلاكت و بدبختى بياندازد, ياكسى در اثر خوردن سمّ يا مادهء خطرناكى , مريض و بيمار شود, اين ها ربطى به عدالت خدا ندارد. بسياى از افرادكه در عدالت خدا دچار شك مى شوند, به خاطر ناملايماتى است كه بر اثر جهالت و ندانم كارى هاى خود وديگران , به وجود مى آورند, كه ربطى به خدا ندارد, مثلاً اگر شما در اثر ندانم كارى يا فراموشى , بيش از اندازه در غذا نمك بريزيد و غذا شور شود, نبايد كسى را مقصر بدانيد يا كسى كه خود را دچار تنش هاى روانى واخلاقى مى كند و مثلاً معتاد و بعد دچار مشكلاتى مى شود, ربطى به عدالت خدا ندارد. خداى متعال هر چيز رادر جاى خود نيكو آفريده است . شورى نمك , سوزندگى اسيد, وجود عقرب و مار و درندگان و رودها و درياهاو باد لازم است . حال اگر باد آمد و خانه اى را خراب كرد يا كسى در دريا غرق شد, از بى عدالتى خدا نيست .خدا به من و شما عقل داده تا از آن به طور صحيح استفاده كنيم .بنابراين , مخلوقات و قوانين خدا هر كدام در جاى خود نيكو و زيبا است و اين معناى عدالت خدا است .(پـاورقى 1.مرتضى مطهرى , عدل الهى , ص 70 به نقل از مولوى .

پاسخ : هر چيزى كه : است به وجود مى آيد, احتياج به پديد آورنده (مُحدِث ) دارد; يعنى هرچيز كه قبلاً نبوده و بعداً ايجاد شده است , بايد عامِلى آن را به وجود بياورد. خداوند متعال نيست ;يعنى چيزى نيست كه قبلاً وجود نداشته و بعد عاملى بخواهد آن را ايجاد كند; پس خدا از بقيهء چيزها جدااست و با آن ها فرق دارد (ليس كمثله شى ء; وجود خدا غير از وجود چيزهاى ديگر است ). از اين رو خدا مانندچيزهايى ديگر احتياج به وجود آورنده ندارد.براى نمونه اين مثال براى تقريب ذهن مناسب است : اگر بگوييم همهء چربى ها از روغن است , بنابراين روغن , عامل چربى اشيا است , مثلاً غذاى چرب , دست و صورت چرب و..., اما چربى روغن از كجا است ؟جواب اين است كه چربى روغن خود روغن است ; كسى يا عاملى روغن را چرب نكرده , بلكه روغن مجموعه ءچربى است ; به طورى كه اگر از چربى روغن كم كم برداريم , هيچ ديگر ته آن نمى ماند. روغن عين چربى است وچربى ذاتى روغن است و چيزى كه ذاتى چيزى باشد, علت نمى خواهد; بنابراين خداى تعالى عين و مركزوجود است و وجود ساير اشيا به وجود خدا است , اما نه كسى به او وجود مى دهد و نه مى تواند وجود را از اوسلب كند, ; وجود, ذاتى خدا است و لازم نيست كسى به خدا وجود بدهد.

پاسخ : روش استخاره از قرآن به اين صورت است كه سه مرتبه سورهء قل هو اللّه احد را مى خوانيد و بعدسه بار صلوات مى فرستيد, بعد نيّت كرده و قرآن را باز مى كنيد; هر چه كه از اولين آيهء صفحهء دست راست برداشت كرديد ـ البته اگر به معانى قرآن آشنا باشيد ـ اگر مطلب خوب يا بشارت بود, آن كار را انجام دهيد و اگرمضمونش عذاب و شرّ بود, آن كار را انجام ندهيد.(1)البته صحت استخاره به قرآن قابل تضمين نيست و فقط مى تواند از تحير نجات دهد; بايد در ابتدا باخردمندان مشورت كنيد و عقل و انديشه را به كار بگيريد; اگر به جايى نرسيديد, استخاره كنيد.(پـاورقى 1.مفاتيح الجنان , باقيات الصالحات , ص 989 با تلخيص .

پاسخ : خواهر گرامى در پاسخ به اين سؤال با كمال شرمندگى بايدبگوييم : اين واحد فقط پاسخ گوى سؤالات مذهبى , اخلاقى , عقيدتى و..مى باشد و هيچ گونه امكانات مالى جهت كمك ندارد و چنانچه صلاح بدانيدبراى ما بنويسيد كه شما را به كميتهء امداد يا امام جمعه شهرتان معرفى كنيم .

پاسخ : خوب است يادآورى شود صرف داشتن و توجه به ماديات همانند خانه , مال و ثروت , همسر و فرزند و ماشين و زر و زيورآلات و در يك كلام ذخاير دنيوى از نظر اسلام و اولياء گرامى آن نه تنها بد نيست و مذمت نشده , بلكه تعريف و تمجيد شده است و از نداشتن مذمت در قرآن آمده : المال و النبون زينة الحياة الدنيا.(3)رسول خدا6فرمود: من لامعاش له لا معادله ; كسى كه دنيا نداشته باشدآخرت نيز نخواهد داشت .(4)آن از نظر اسلام مذمت شده دنيا و ماده گرايى است ; يعنى خود را به ماديات فروختن و همه چيز را فداى دنيا كردن است .براى اين كه فريب ماديات را نخوريم و خود را به دنيا نفروشيم , بهترين راهش اين است كه آن چه پايدار و باقى است و به درد جهان آخرت مى خوردمعنويات است , ماديات مخصوص است و به علاوه زوال پذير و از بين رفتنى .سنايى از شعراى معروف ايران كه غالباً حقايق را در ضمن مثال , قصه وافسانه ها بيان مى كرده مى گويد: ليلى در آخرين روزهاى عمرش نامه اى براى مجنون نوشت و توسّط مادرش برايش فرستاد, در نامه يادآور شد كه مجنون چه خوب است به كسى عشق بورزى و عاشق كسى باشى كه هرگز زوالى ندارد وهيچ گونه تغيير و تحولى در ذات اقدس او راه ندارد و ازلى است و ابدى , يعنى خداوند تبارك و تعالى . نه چون منى كه ديروز سالم بوده و امروز مريض , ديروزبا طروات و شاداب بوده و امروز افسرده و پژمرده . و ديروز اميد و آرزوى ماندن داشته است و امروز در حال رفتن و...خلاصه اگر كسى به دقت ماده و ماديات را بشناسد و بفهمد كه ماديات زوال پذير است و مخصوص دنيا, امّا معنويات هميشگى است و در هر دو جهان فايده دارد به طور حتم فريب ماديات را نخورد يا حداقل خيلى كم .(پـاورقى 1.قلم (68 آيهء 4(پـاورقى 2.آل عمران (3 آيهء 159(پـاورقى 3.كهف (18 آيهء 46(پـاورقى 4.مجموعهء آثار, مرتضى مطهرى , ج 2 ص 444

پاسخ : براى خوش اخلاق شدن راه هايى وجود دارد كه به بعضى اشاره مى شود.1 بدانيم كه اخلاق نيك از صفات پاكان و صالحان و اولياءالله است كه خداوند پيامبر خاتمش را به خاطر داشتن اخلاق خوب تمجيد و تحسين كرده است ; انك لعلى خلق عظيم ; همانا تو داراى اخلاق نيك و بسيار والا و بلندى هستيد.(1)2 بدانيم كه اخلاق خوب سبب جلب توجه ديگران به انسان مى گردد.مردم به او علاقه مند مى شوند, برايش ارزش و عظمت قايل مى گردند وحرف هايش را بدون چون و چرا مى پذيرند و در كارها به او كمك مى كنند,خداوند متعال به پيامبر مى فرمايد: علت اين كه توانستيد در مدت كمى درقلوب مردم نفوذ كنيد و همه را تابع خود گردانيد و حتى افراد خود خواه ـ بى منطق و بى فرهنگ را متوجه خود سازيد... چون داراى اخلاق نيك و پسنديده بوديد و دل رئوف و مهربان داشتيد. اگر چنين نبوديد همه از اطرافتان پراكنده مى شدند. لو كُنتَ فظاً غليظ القلب لا نفصّوا من حولك .(2)3 بدانيم كه اخلاق بد موجب مى شود كه انسان به بيمارى هاى جسمى وروحى مبتلا گردد.

پاسخ : بى شك فرزندان آدم در تمام ادوار زندگى نيازمند به رفاقت ديگران دارد, همان طور كه آدمى از داشتن رفيق موافق احساس مسرت وخوشحالى مى كند هم چنين از تنهايى احساس ناراحتى و رنج مى نمايد.دوستان هر كدام به مقياس درجهء رفاقت در امور مادى و معنوى رفيق خودنفوذ كرده و دانسته يا ندانسته روى عقايد و اخلاق و رفتار و گفتار او اثر مى گذاردتا جايى كه رسول خدا6فرمود: (1)دوست با فضيلت و لايق كه در ايام خوشى و ناخوشى يار وفادار است براى آدمى ارزش حياتى دارد و از دست دادن چنين رفيقى از مصايب بزرگ است .على 7مى فرمايد: (2)گفتنى است كه نداشتن دوست صميمى , مايهء محروميت ها است , يا ازدست دادن دوست لايق خسارت جبران ناپذيرى برانسان وارد مى كند ولى مصيبت بزرگتر اين است كه با افراد فاسد و گناهكار رفاقت و دوستى نمايد.يكى از مشكل ترين مسائل براى جوانان انتخاب دوستان محرم و يكدل وموافق و قابل اعتماد است تا بتوانند رازهاى خود را با آنان در ميان بگذارند, ولى از طرفى ممكن است بر اثر احساسات تند و ناسنجيده و عدم توجه به جهات عقل و مصلحت عناصر ناباب را به دوستى برگزينند و به همين خاطر موجبات بدبختى خود را فراهم سازند, لذا بايد در انتخاب دوست دقت كرد و با هر كسى طرح دوستى نريخت .با شتات و عجله و بدون حساب و بررسى با كسى طرح دوستى نريزند,ابتدا با او مأنوس شوند تا از طرز تفكر و كيفيت معاشرت او و هم چنين از وضع اخلاقى و سوابق زندگيش آگاه گردد و در خلال برخوردها به صورت هاى مختلف امتحانش كنند. امام على 7مى فرمايد: (3)امام صادق 7مى فرمايد: ولى در ميان جمع درباره ات به بدى ياد نكرده شايسته رفاقت است .(4)خلاصه بعضى از شرايط دوستى عبارت اند: 1 عاقل و دانا باشد و بايد از رفاقت فرد احمق پرهيز نمود. امام صادق 7رمود: الف ) كسى است كه مثل غذا از لوازم ضرورى زندگى به حساب مى آيد و هميشه انسان به او نيازمند است ـ او رفيق عاقل است ; ب ) كسى است كه وجود او براى انسان به منزلهء يك بيمارى رنج آور است , او رفيق احمق است ; ج ) رفيقى است كه وجود نافعش به منزله داروى شفا بخش و ضد بيمارى است , او رفيق روشنفكر بسيار عاقل است .(5)2 پاكدامن و دور از آلودگى و گناه باشد. اولياى گرامى اسلامى سفارش فرمودند نه اين كه تنها با افراد فاسد و آلوده طرح دوستى ريخته نشود, بلكه حتّى با آن ها هم جليس هم نشويد. رسول خدا7فرمود: (6)3 امام صادق 7فرمود: از رفاقت سه كس بر حذر باشيد: خائن , ستم كار وسخن چين و نمّام .(7)4 متملق و چاپلوس نباشد.در حديثى از امام صادق 7آمده است كه فرمود: (8)و در پايان سفارش مى كنيم اگر روى دوستى با اوصاف مذكور پيدا كرديدهمهء رازهاى خود را با آن در ميان نگذاريد شايد كه روزى دشمن شما شود.(پـاورقى 1.حرعاملى , وسائل الشيعه , ج 8 باب حرمت مجالست , ص 430 حديث 1 (پـاورقى 2.غررالحكم , ج 5 ص 472(پـاورقى 3.غررالحكم , ج 5 ص 397(پـاورقى 4.تاريخ يعقوبى , ص 97 به نقل از جوان فلسفى , ج 2(پـاورقى 5.تحف العقول , ص 323 به نقل از جوان , ج 2 ص 336(پـاورقى 6.ميرزا حسن نورى , مستدرك الوسائل , ج 2 ص 65(چاپ قديم ).(پـاورقى 7.تحف العقول , ص 316(پـاورقى 8.امالى صدوق , ص 397 به نقل از جوان فلسفى , ج 2