تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : مراحل سير و سلوك را بيش تر از هفت مرحله شمرده و براى آن مراتبى ذكر كرده اند: 1 مراقبت و مواظبت بر ترك معاصى و انجام واجبات ;2 محاسبه : در هر حال مخصوصاً آخر شب , به طور كار آن چه را عمل كرده , بررسى كند;3 مشارطه : با خود شرط كند نبايد گناهى از او سر بزند;4 معاتبه و معاقبه : بعد از محاسبه اگر مرتكب گناه شد, خود را سرزنش و مجازات كند, مثلاً يك روز روزه بگيرد يا انفاق كند و يا غذاى خوب نخورد. بعضى از عرفا به تعبيرهاى ديگرى , مراحل را بيان فرموده اند: قصد; عزم ; اراده ; ادب ; يقين و انس .مرحوم علامهء بحرالعلوم دربارهء سير و سلوك فرموده است :اسلام اصغر; ايمان اصغر; اسلام اكبر; ايمان اكبر; هجرت صغرى ; هجرت كبرى ; جهاد اصغر و جهاد اكبر ازمراحل لازم سير و سلوك است .ايشان براى تحقق اين مراحل آدابى را متذكر شده اند: اخلاق ; صمت و خاموشى ; كم خورى ; خلوت وكناره گيرى از اهل معصيت و دنيا طلبان ; شب زنده دارى براى عبادت ; هميشه با وضو بودن ; تضرع و زارى به درگاه خدا; دورى از هواهاى نفسانى ; راز دارى و كتمان سرّ; داشتن مربّى ; ذكر خداى تعالى بر زبان جارى كردن ; ذهن را از افكار پوچ و انحرافى دور كردن , احترام به بزرگان (پدر و مادر و سالمندان ) ; رحم و مروّت نسبت به كودكان , مبارزه با مفاسد و بى اعتنا نبودن در مقابل گناهان .(1)(پـاورقى 1ً.براى اطلاع بيش تر ر.ك : سيد محمد حسين حسينى تهرانى , رسالهء لب الالياب .

پاسخ : صيغهء عقد موقت مانند عقد دائم بايد به عربى خوانده شود و بدين صورت است كه ابتدا, زن به مرد مى گويد: زَوَّجْتُكَ نَفْسِى فِى المُدَّةِ المَعْلُومَةِ عَلَى المَهْرِ المَعْلُوم ِ و بدون فاصله مرد بگويد: قَبِلْت ُ و يا وكيل زن بگويد: مَتَّعْتُ مُوَكِّلَتِى مُوَكِّلَكَ فى ِالمُدّةِ المَعْلُومَةِ عَلَى المَهْرِ المَعْلُوم ِ و بدون فاصله وكيل مرد بگويد: قَبِلتُ لِمُوَكِّلِى هكَذا.(1)عقد ازدواج چند شرط دارد: به عربى صحيح خوانده شود; زن و مرد به ازدواج با يك ديگر راضى باشند;كسى كه صيغه را مى خواند, بالغ و عاقل باشد; عقد دختر باكره بايد با اجازهء پدر يا جدّ پدرى اش باشد;(2) عاقل بايد قصد انشان داشته باشد.(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 مسئله 2369(پـاورقى 2.همان , مسئله 2370

پاسخ : موسيقى هايى كه مطرب و مناسب با مجالس لهو و لعب و باعث تهييج شهوت شود, حرام است , چه در عروسى و چه در غير عروسى , چه محلّى و سنتى و چه غير آن , ولى موسيقى هاى غير مطرب ومشكوك اشكالى ندارد.(1) آواز خواندن اگر غنا باشد و يا مشتمل بر مطالب فاسد و مستهجن باشد, حرام است و تنها غنا و آواز در مجالس عروسى زنانه كه زنى آواز غنا بخواند, مستثنا است .(2) البته فتواى مراجع گاه متفاوت است و فتواى مرجع تقليد خود را بپرسيد.در مورد مراسم عروسى حضرت زهرا3بايد گفت : ابتدا على 7نزد پيامبر آمد, اما خجالت مى كشيدمطالب را بگويد. پيامبر6فهميد براى خواستگارى زهرا3آمده است . پيامبر6جريان را به زهرا3رمود و او هم سخنى نگفت .پيامبر6از سكوت زهرا, رضايت او را فهميد و به على 7جواب مثبت داد. بعد به على 7فرمود:همان زِره را مهريهء زهرا قرار بده . بعضى مى گويند: زره و پوست گوسفند و پيراهن يمانى فرسوده و كهنه رامهريه قرار داد و بعضى گفته اند على 7شتر خود را فروخت و بهاى آن را كابين قرار دارد. هم چنين گفته اندچهار صد و هشتاد درهم يا چهار صد درهم مهريهء آن حضرت بود. با اين مقدار, پيراهنى به بهاى هفت درم وچارقدى به بهاى چهار درهم و تشك و چهار عدد بالش و يك پرده و يك بوريا به عنوان فرش و يك آسياب دستى و آفتابه و كاسه و كوزهء گلى خريده شد. وقتى اين ها را براى پيامبر6آوردند, فرمود: خداوند به اهل بيت بركت دهد.(3)هنگام رفتن به خانهء على 7فاطمه را سوار بر شتر كردند و سلمان مهار شتر را به دست داشت و پيامبردستور داد تعدادى از زنان همراه عروس به راه افتادند. اين واقعه در شب انجام شد.(4)(پـاورقى 1.آيت الله فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 ص 254(پـاورقى 2.همان , ص 252(پـاورقى 3.سيد جعفر شهيدى , زندگانى فاطمهء زهرا3 ص 59(پـاورقى 4.همان , ص 60

پاسخ : تشخيص مرجعى كه اعلم و با تقوا و شرايط ديگر را داشته باشد, به چند صورت است :1 خود انسان داراى تشخيص باشد, مانند طلاّب فاضلى كه مدتى درس خوانده اند و به عمل مرجع و به كتاب هاى فقهى و اصولى كه نوشته است , مى نگرند كه كثرت كتاب ها و دقت فقيه , دليل خوبى بر كثرت علم وحضور ذهن او است .1 دو نفر عادل و خبره شهادت بدهند كه فلان مرجع از ديگران اعلم است و يا عدهء كثيرى مرجعى رامشخص نمايند كه او حجيت پيدا كند.3 در بين فضلا و جامعه شيوع داشته باشد فلان مرجع اعلم است .(1)اگر با اين سه راه نتوانستيم تشخيص دهيم چه كسى شرايط را دارا است , ولى ديديم عدهء زيادى از مردم به مرجعى روى آورده اند و جمع كثيرى از علما به يك مرجع توجه دارند, حتى به عنوان اصلح , او مقدم است , امااگر همه به طور مساوى بودند, از هر كدام كه دلش مى خواهد تقليد كند.(2)شما مى توانيد از بين مراجع معروفى كه صاحب رساله هستند, هر كدام را خواستيد, انتخاب كنيد و دغدغه ءخاطر نداشته باشيد. تقليد نكردن اگر به عمد باشد, باعث بطلان اعمال است , مگر اين كه انسان مجتهد باشد ويا عمل به احتياط كند.(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 3(پـاورقى 2.همان , مسئه 4

پاسخ : انتخاب مرجع تقليد مشكل نيست , اگر مقصود شما مرجع تقليد اعلم است , مگر كسى كه پزشك حاذق ترى را تشخيص ندهد, بايد به هنگام بيمارى به هيچ پزشكى مراجعه نكند؟! بايد مرجعى را براى تقليد داشته باشد و بر طبق فتاواى ايشان عمل كند. اگر اعمال سابق شما طبق فتواى يك مرجع بوده , صحيح است و اگر عملى را بر خلاف فتواهاى مراجع عمل كرده ايد, لازم است اعاده كنيد. اگر چنان است كه جنابعالى گفته ايد, يعنى در بعضى اعمال احتياط كرده ايد و يا از رساله هاى مختلف استفاده كرده ايد, چون فتاواى غالب مراجع با هم خيلى فرق نمى كند, اعمالتان ان شاءالله صحيح است , ولى فعلاً مرجعى از بين همهء مراجع , كه اعلم و با تقواتر باشد, انتخاب كنيد و اعمال گذتشه را اگر مخالف با فتواى ايشان بود, جبران نماييد.(1) اگر اعمل را تشخيص نداديد, هر كس با تقواتر و اصلح باشد, از وى تقليد نماييد.(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 14

پاسخ : به نظر بعضى از فقها در ازدواج دائم رضايت زن هم بايد جلب شود حتى اگر مرد فقط يك يا دوفرزند مى خواهد بايد قبل از ازدواج موضوع را با نامزدش در ميان گذارد تا ازدواج آنان با توافق كامل باشد وبعداً اختلاف پيش نيآيد در آن صورت اگر با نداشتن فرزند هم توافق كردند, ازدواجشان باطل نيست . به نظرفقهاى ديگر كه شوهر را صاحب اختيار در اصل ايجاد و تعداد فرزند مى دانند (چون هم تكفل مخارج فرزند به عهدهء او مى باشد و هم هدف از ازدواج تكثير نسل است ). جلب رضايت زن لازم نيست .(1)(پـاورقى 1.سيد جواد مصطفوى , بهشت خانواده , ص 237و استفتار از دفتر مراجع .

پاسخ : زن بايد در مسائل زناشويى و خارج شدن و خارج نشدن از خانه مطيع شوهرش باشد, و در اين دو مطلب زن بايد مراعات حق شوهر را بكند و اگر زن اطاعت كرد مرد حق ندارد به زنش كتك بزند و بايدحقوق زنش را پرداخت كند و احترام متقابل بايد در خانواده مراعات شود ; زيرا در اين صورت زندگى بر پايه عشق , محب ّ, صفا و صميميت همراه خواهد بود.

پاسخ : بر اساس منابع فقهى , لازم است زن , جهت خروج از منزل , رضايت شوهرش را جلب نمايد,ولى از اين قانون كلّى مواردى استثنا شده است :1 خروج زن از منزل براى كسب معارف اعتقادى به مقدار لازم و ضرورى و همين طور براى فراگيرى وظايف شرعى الزامى ;2 خروج براى معالجهء بيمارى , چنان چه امكان درمان در منزل نباشد;3 خروج براى فرار از ضررهاى جانى , مالى و آبرويى ;4 خروج براى انجام واجبات عينى كه موقوف بر خروج از منزل است , مانند سفر حج , شركت درانتخابات و يا نجات نفس محترمه اى از هلاكت ;5 چنان چه ماندن در منزل , توأم با عسر و حرج غير قابل تحمّل باشد, خروج جايز است ;6 چنان چه در ضمن عقد نكاح , انتخاب مسكن و اشتغال به مشاغل ادارى , به زوجه محوّل شده باشد و به عنوان شرط در ضمن عقد, براى خود سلب محدوديّت كرده باشد;7 خروج براى تأمين معاش , چنان چه شوهر او قادر به آن نباشد يا از انفاق سرپيچى كند;8 خروج از منزل براى تظلّم و دادخواهى ;در غير اين موارد جايز نيست زن بدون اذن شوهر از منزل خارج شود.(1)تذكر اين نكته ضرورى است كه زن و شوهر مى توانند با اخلاق و هم آهنگى و رفتار شايسته , بسيارى از قيدو قيود را براى خود آسان نمايند.ضمناً كتاب آيين همسردارى نوشتهء آيت اللّه ابراهيم امينى كه در دو فصل نوشته شده در فصلى وظايف مردرا بيان مى كند و فصلى وظايف زن را, شايسته است شما و نامزدتان اين كتاب را مطالعه كنيد تا بتوانيد بر اساس وظايفى كه شرع مقدس به عهدهء هر يك گذاشته آشنا شده و به كار ببنديد.(پـاورقى 1.آيت الله فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 سؤال 1625

پاسخ : در اين مورد جزوه اى براى شما ارسال مى شود.حقوقى بر عهدهء زن و شوهر است كه بايد آن را مراعات كنند, اما حقوقى كه به گردن مرد است :1 بر مرد لازم است بعد از تشكيل زندگى , مسكن , پوشاك و خوراك زنش را مطابق شأن او فراهم كند و ازاشتباهات او درگذرد و آبرويش را نريزد و بداخلاقى نسبت به زنش نكند.(1)2 هم خوابى بر مرد فى الجمله واجب است ; البته بعد از مراسم زفاف و نزديكى .(2)اما حقوقى كه بر عهدهء زن است :1 زن بايد خود را براى تمتع و تلذّذ شوهرش آماده كند, مثلاً از تنظيف و تزيين و آرايش و تمكين نفس (خود را در اختيار شوهر قرار دادن ) مضايقه نكند.(3)2 بدون اجازهء او از خانه بيرون نرود و در خرج هايى كه مى كند, اگر از پول شوهرش هست بدون اجازهء اونباشد.تذكر اين نكته لازم و ضرورى است كه اساس خانواده , بر عشق و محبت به يك ديگر و عفو و گذشت ودورى از يك دندگى ها و لج بازى ها استوار است . بسياى از زندگى ها به خاطر يك رنگى و لج بازى تلخ و ناگوارمى شود با اين كه از نعمت سلامتى و رفاه نسبى برخوردارند, با اين حال , مشاهده مى شود بين زن و شوهر به خاطر مسائل جزئى و خودخواهى هاى بى مورد, اختلاف و نزاع روى مى دهد.قرآن مى فرمايد: آن ها آرامش يابيد و دوستى و مهربانى در بين شما قرار داده , همانا در اين قرار نشانه هايى براى متفكران است >.اگر دو همسر به اين واقعيت پى ببرند كه رفتار و دوستى شان , تنها سازندهء زندگى دراز مدّت و پر مسئوليت ايشان و فرزندانشان است , هرگز فراموش نمى كنند كه عصبانيت ها و خشم هاى فصلى و زودگذر و گله مندى هانبايد ويران كنندهء زندگانى ايشان باشد. از حكيمى پرسيدند: .(4)(پـاورقى 1.امام خمينى , تحرير الوسيله , ج 2 ص 315 مسئله 8و ص 303(پـاورقى 2.همان , ص 303 مسئله 1(پـاورقى 3.همان , ص 303و 305(پـاورقى 4.سيد على كمالى , قرآن و مقام زن , ص 102

پاسخ : همان طور كه مرقوم شد, شوهر نمى تواند تحمل كند كه ديگران زنش را ببينند يا با او صحبت كرده يا او با ديگران صحبت كند و اين از روى غيرتى است كه مردان نسبت به همرانشان دارند و اين تنها شوهرشما نيست كه اين طور است , بلكه اغلب مردان اين چنين هستند, به خصوص در ابتداى زندگى , چون زنشان جوان است و از طرفى چشم ها و دل هاى آلوده را مى بيند, از اين جهت , غير مردانگى به مردان اجازه نمى دهدكه تحمل كنند كه ديگران و نامحرمان زنشان را ببينند و با آنان هم صحبت شوند; البته بعد از گذشت مدتى اززندگى و شكل گرفتن خانواده , از افراط و تفريط در آن كاسته مى شود.