تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : مرحوم نخودكى يكى از علماى معاصر و از اوتاد و عارفان بوده و سفارش كرده است كه مرا در زير پاى زائران امام رضا7دفن كنيد. دربارهء او نقل شده كه داراى مرگ اختيارى بوده و كتابى قطور به نام دربارهء او نوشته شده است .البته رسيدن به اين مراحل شايد براى بسيارى از مردم وضعى كه دارند, ميسّر يا قابل تصور نباشد. لذا واردشدن در اين وادى براى همه كس شايد مفيد نباشد, بلكه مضرّ باشد; از اين جهت بايد گوشزد كنيم : اگرمى خواهيد به مراحل كمال دست يابيد, ابتدا از اخلاق عملى و اخلاق نظرى شروع كنيد و خود را از رذائل اخلاقى مانند حسد, كبر, خودخواهى , عُجْب و خود پسندى , طمع و حرص , دنيا پرستى , غفلت از خدا و ظلم و اذيت به ديگران باز داريد و بعد خود را به زيورهاى اخلاقى متزين نماييد, تا كم كم ان شاءالله به مراحل بالاتردست پيدا كنيد.

پاسخ : از جمله بركات روضهء رضويه (حرم امام هشتم 7 نقلى در كتاب آهو دوباره برگشت و به ديوار حرم پناه برد. باز سگ نزديك آهو نشد. وقتى اين معجزه را از صاحب اين قبرمشاهده كردم , ديگر متعرض زوار آن حضرت نشدم و هر وقت گرفتار مى شدم يا حاجتى برايم پيش مى آمد,حضرت حاجتم را روا مى كرد. از خدا خواستم فرزند پسرى داشته باشم , خداوند به بركت صاحب اين قبر به من پسرى عطا فرمود.(1)از اين جهت آن حضرت را ضامن آهو مى نامند.(پـاورقى 1.بحارالانوار, ج 49 ص 333 به نقل از عيون اخبارالرضا7 ج 2 ص 285

پاسخ : اين دعا را در جايى نيافتيم , ولى مضمون آن در بسيارى از مواضع ذكر شده است , از جمله :اللهم صلّ على فاطمة نبيّك و زوجه وليّك و امّ السبطين الحسن و الحسين ...;(1) اللهم و صلّ على الطاهرة البتول , الزهراء ابنة الرسول , امّ الائمة الهادين ... و مستودعاً لحكمة;(2)كلمهء (وديعه گاه ) دربارهء ائمه به كار گرفته شده است : اللهم صل على محمد بن على باقر العلم ... ومستَودعاً لحكمتك و مترجماً لوحيك .(3)ائمه : وديعه گاه علم الهى هستند و علوم دينى و الهى در آنان به وديعه نهاده شده است و بايد دين را ازآنان آموخت .خواندن اين دعا و يا دعاهاى ديگر در قنوت اشكالى ندارد.(پـاورقى 1.بحارالانوار, ج 99 ص 45 ج 98 ص 179(پـاورقى 2.همان , ص 181(پـاورقى 3.همان , ج 91 ص 76

پاسخ : خواهر گرامى ! اهميت به نماز و معنويات و ارتباط قوى با خداوند سبحان ارادهء انسان را قوى مى كند و به انسان دل و جرئت مى دهد. قبولى نماز نشانه هايى دارد كه برخى از آن عبارت اند از:1 پرهيز از فحشاء و منكرات ; (1) خداوند در قرآن مى فرمايد نماز حقيقى انسان را از بدى ها و گناهان و امور زشت باز مى دارد بنابراين اگر نماز در زندگى ما طورى اثر كرد كه ما را از حرام خوارى , اذيت و ظلم , غيبت و تهمت و ارتباط نامشروع و ديگر گناهان باز دارد قبول است و در غير اين صورت آن نماز مورد قبول نيست . 2 احساس لذّت از نماز و مناجات ;3 اهميت به امور معنوى و فضايل اخلاقى ;4 تنفّر از رذايل اخلاقى و انزجار از گناه و آلودگى ;5 اهميت به آداب و اسرار نماز, مانند نماز اول وقت , جماعت , تعقيبات نماز و....;6 دستگيرى از بندگان خدا و رسيدگى به محرومان ; 7 عمل به واجبات و ترك محرّمات ;8 انجام برخى از مستحبات و پرهيز از برخى مكروهات ;9 ارتباط با اهل بيت عصمت و طهارت ;10 شرح صدر و پيدا كردن ظرفيت نقد شنوى و نقد پذيرى .(2)(پـاورقى 1.عنكبوت 45(پـاورقى 2.براى اطلاع بيشتر ر.ك : محمد شجاعى , مقالات , ج 1 ص 4ـ 10 ج 2 ص 70ـ 100و ج 3 ص 17ـ 90

پاسخ : روحيه شما مبنى بر اهميت با درس و فعاليت هاى علمى قابل تقدير است اما درس خواندن باازدواج منافاتى ندارد شما مى توانيد با يك دانشجوى متعهد و مذهبى ازدواج كنيد و با او شرط كنيد كه مى خواهم ادامه تحصيل بدهم و با هم ديگر به درس ادامه دهيد.البته بسيارى از خانم هايى كه امروز مدارج عالى دانشگاهى را سپرى كرده اند و در دانشگاه تدريس مى كنندمعتقدند زن براى اين امور آفريده نشده كه مرتّب در اجتماع حضور يابد, و با مردان نامحرم همكارى و ارتباطداشته باشد, كاراصلى زن , مادرى و پرورش فرزندان صالح و با تربيت است . بسيارى از مردان هم از زنان شاغل خوششان نمى آيد. به هر حال درس خواندن و آشنايى با مباحث علمى و معارف اسلامى ذاتاً ارزشمند است مشروط بر آن كه در حين رفت و آمد براى تحصيل , در دام شيادان و صيادان كه با وعده هاى جذاب ممكن است باعث فريب شما گردند.

پاسخ : بعضى ها ممكن است آدمى را كمال ناپذير بپندارند و قائل به شانس و اقبال و جبر و غيره شوند,ولى مسلماً اين نظريه درست نيست و انسان قابليت تربيت پذيرى دارد و اديان الهى و عقلاى بشر نيز همين نظررا دارند. رسول اكرم 6و ائمه : پدران و مادران را مسئول تربيت فرزند مى شناسند. انسان داراى اراده واختيار است و قابليت تشخيص حق از باطل و قدرت انتخاب را دارد, قرآن مى فرمايد: ,(1) خداوند سرنوشت ملّتى را تغيير نمى دهد, مگر اين كه خودشان اقدام كنند>.در نظام احسن الهى , همهء فرزندان , با فطرت و سرشت الهى و نيكو متولد مى شوند.در سراسر قرآن , همه جا بخت از كمال و تكامل انسان است , همه جا اختيار و انتخاب انسان مقدس شمرده شده و كلمهء را خدا دربارهء انسان آورده است ; بنابراين , انسان كمال پذير است ,كما اين كه نقص پذير نيز هست , مى تواند به كمال برسد و مى تواند به ذلّت و پستى برسد. (2) ما راه را از بى راهه براى انسان مشخص كرده ايم , حال اين انسان است كه يا در راه حركت مى كند يا در بى راهه مى رود.(3)اما كمال چيست ؟ به طور خلاصه , كمال انسان در عبوديت او نهفته است و به جز اين , هيچ راهى براى كمال نيست . انسان عبد خدا است , وقتى به كمال مى رسد كه پا فراتر از اين حقيقت ننهد و عبوديت انسان ازاخلاق سرچشمه مى گيرد. كسى كه هواهاى نفسانى را به كنترل خويش در آورده و بر آن ها مسلط شده , تكبرندارد, حسود نيست , به كسى ظلم نمى كند, به حدّ خودش قانع است , شهوت رانى نمى كند. حريص و بخيل نيست , خواه ناخواه در اعمال و رفتار او آثارى وجود دارد كه تواضع مى كند, به ديگران احترام مى گذارد, حق معلم و استاد و پدر و مادر و همسايه را مراعات مى كند, حق خدا را ارج مى نهد, به بيچارگان رسيدگى مى كند,از جهنم ترس دارد و به بهشت علاقه مند است , دل و زبانش به ذكر و مناجات مشغول است . اگر كسى اين خلقيات را آموخت و در عمل مراعات كرد, بندهء كامل خدا مى شود و در حقيقت به عبوديت رسيده است .مشاهد بر مطالب بالا, آيات آخر سورهء فرقان است كه در حقيقت , تمام يا بخشى از خصوصيات انسان هاى كامل را بيان كرده و بخشى هم در آيات ديگر قرآن آمده است . و دانسته و در سورهء(4) مجادله مشخصات را بيان نموده و بعد مى فرمايد: آنان از خدا راضى و خدا هم از آنان راضى است ,(5) و در سورهء آمده است :كسانى كه از خدا بترسند و قلبشان خاشع و خاضع پروردگار باشد, مورد رضوان الهى مى باشند.(6)(پـاورقى 1.رعد(13 آيهء 11(پـاورقى 2.انسان (76 آيهء 3(پـاورقى 3.براى اطلاع بيش تر ر.ك : على فائضى , مبانى تربيت و اخلاق اسلامى .(پـاورقى 4.مائده (5 آيهء 119(پـاورقى 5.مجادله (58 آيهء 22(پـاورقى 6.بيّنه (98 آيهء 8

پاسخ : در هنگام سجده , بايد بر زمين يا آن چه از زمين مى رويد سجده كرد و بر فرش و موكت و استخوان و گوشت و چيزهاى ديگر سجده صحيح نيست .(1)در اين باره رواياتى نقل شده كه به بعضى از آن ها اشاره مى شود:هشام بن حكم مى گويد: از امام صادق 7سؤال كردم : بر چه چيزهايى سجده كردن صحيح است و بر چه چيزهايى صحيح نيست ؟ حضرت فرمود: . پرسيدم : علّت چيست ؟ حضرت فرمود: .(2) ولى زمين , خاك و چوب و امثال اين ها اشكالى ندارد و روايات مشابه ديگرى در همين باب وجود دارد كه جاى مطرح كردن آن ها در اين جا نيست .(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 1076(پـاورقى 2.وسائل الشيعه , ج 3 ص 591 حديث 1

پاسخ : يكى از گناهانى كه مطابق روايات , روح ايمان را از انسان مى گيرد و تدريجاً انسان را به كفرمى كشاند, شراب خوارى است . شراب گذشته از آثار بدى كه بر روى جسم و جان مى گذارد, اين اثر خطرناك راهم دارد كه با از بين بردن نيروى خِرَد و عقل , آدمى را به انكار خدا و معاد و ساير مقدسات دينى وا دارد;به تعبير روايات , او را به طور كامل در اختيار شيطان گذارد.امام صادق 7فرمود:.()(پـاورقى 1.سيد هاشم رسولى محلاتى , كيفر گناه , ص 263 به نقل از احتجاج طبرسى , ص 190امام صادق 7فرمود: .()(پـاورقى 2.صادق احسانبخش , آثارالصادقين , ج 5 ص 431امام موسى بن جعفر7فرمود: .()(پـاورقى 3.همان , ص 436

پاسخ : خواهر گرامى ! به نكات زير توجه كنيد, اميد است راه گشاى شما باشد:1 جهاد با نفس را جدى بگيريد و كتاب جهاد اكبر امام خمينى را دقيقاً مطالعه كنيد و به تمامى كارهايتان رنگ خدايى بدهيد, فقط براى خدا كار كنيد و از او مدد جوييد; 2 با همّت بلند به درس و بحث و مطالعه ادامه بدهيد و فكرهاى شيطانى به خود راه ندهيد و موهوم جويى و موهوم گويى و موهوم پذيرى را كنار بگذاريد, دنبال حق جويى , حق گويى و حق پذيرى باشيد تاخداوند در تمام مراحل زندگى , شما را يارى نمايد و فريب وعده هاى دروغين برخى از جوانان را نخوريد;بنابراين , منتظر آن جوان نمانيد و حتى اگر پيشنهاد ارتباط و ازدواج به شما دادند, بگوييد از راه متعارف وخواستگارى خانوادگى و طبق رسم هاى معمولى , اقدام نمايند;3 هرگز برخورد نيروى انتظامى با خودتان را با شريك آينده زندگى و حتى هيچ كس ديگر مطرح نكنيد كه ممكن است , اعتمادتان نسبت به شما سلب گردد و در زندگى آيندهء شما اثر منفى بگذارد;4 به معنويات اهميت دهيد, نمازها را جدى بگيريد, روزه هاى قضا را به جا آوريد, مناجات التائبين ومناجات الشاكين و مناجات العارفين را كه در مفاتيح الجنان آمده است بخوانيد و در معانى آن دقت كنيد;5 هر روز قرائت قرآن و تدبر در پيام هاى قرآن داشته باشيد;6 از امام جمعه شهر و دانشمندان و اساتيد اخلاق و عرفان نيز كمك بجوييد.

پاسخ : ضمن تقدير از لطف شما به محققان اين مركز و ضمن تبريك به مناسبت ارتباط بيش تر شما بامعنويات , نماز و نيايش , نكاتى تقديم مى گردد:تشكر از پدر و مادر, راه هاى فراوانى دارد كه برخى از آن عبارت اند از: 1 اظهار تشكر و سپاس و عنايت و احترام ; شما مى توانيد در شبانه روز چند مرتبه با محبت و لطف ويژه ,حتى در ميان اعضاى ديگر خانواده , صريحاً خطاب به پدر و مادر بگوييد من خيلى از شما متشكرم , شما براى ما خيلى زحمت كشيده ايد, زحمات شما را چگونه جبران كنم , شما را دوست دارم , ممنون شما هستم ; 2 در زندگى به آن ها كمك كنيد و در انجام كارهاى منزل , مثل نظافت , لباس شويى , ظرف شويى و... سهيم شويد;3 نگذاريد خاطر آن ها از ناحيه شما و يا ديگران آزرده شودو مرتب به ديگر اعضاى خانواده , سفارش ِتكريم و احترام آنان را بنماييد;4 براى سلامتى و موفقيت آنان , روزى دو ركعت نماز بخوانيد و به آنان دعا كنيد;5 پشت سر در ميان اقوام و فاميل و همكاران از زحمات بى شائبه آنان تقدير كنيد. ارتباط خوب و نزديك با برادران و خواهرانتان , راه هاى گوناگونى دارد كه برخى از آن عبارت اند از: 1 آنان را درك كنيد و در حل مشكلات آنان بكوشيد;2 منافع آنان را بر منافع خويش ترجيح دهيد; 3 با آنان گفت و گوى صحيح و سالم و محبت آميز داشته باشيد;4 در صورت لزوم در راهنمايى و رشد و تكامل آنان بكوشيد.اما در مورد روحيه خواهرتان بايد گفت , به او بگوييد با ما مكاتبه كند و مشكلش را خودش مطرح كند, هم چنين به ايشان يادآورى كنيد كه معنويات , به ويژه نماز و مسافرت هاى زيارتى , سياحتى در تعادل روحيه بسيارمفيد است . بهترين دوست و راهنما براى انسان كتاب و مطالعه و استاد است .(1)(پـاورقى 1.ر.ك : محمد تقلى فلسفى , گفتار فلسفى , جوان و بزرگسال هيأت نشر معارف اسلامى , ص 38ـ 70