تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : دوست عزيز! ضمن تبريك جهت اقدام شما براى ورود به حوزه علميه قم به اطلاع شمامى رسانيم كه جذب طلاب و دانش پژوهان حوزه علميه قم شرايطى دارد كه به پيوست تقديم مى گردد.درس هايى كه در حوزه هاى علميه تدريس مى گردد عبارت اند از: 1 ادبيات عرب ; 2 منطق ; 3 اصول ; 4فقه ; 5 فلسفه و كلام ; 6 عرفان و اديان ; 7 تاريخ ; 8 تفسير قرآن .بنابراين , تحصيل در حوزهء علميه قم پس از طى دورهء عمومى سطح , به صورت تخصّصى در رشته هاى فقه ,اصول , فلسفه و كلام , تفسير و... امكان پذير است , علاوه بر آن كه برخى از مراكز آموزشى و پژوهشى حوزه علميه قم مثل مؤسسهء امام خمينى , دفتر تبليغات اسلامى , دانشگاه مفيد, مركز تربيت مدرس و... براى اساس سرفصل هاى دانشگاهى از طلبه هاى ثبت نام مى كنند و پس از طى مراحل كنكور و گزينش و طى دوره , مدرك معتبر علمى اعطا مى كنند كه با آن مى توان استخدام شد, افزون بر آن كه درس هاى حوزه و پژوهش علمى حوزه پايان ناپذير است و هر كس به هر ميزان استعداد داشته باشد مى تواند كار كند. حوزهء علميه , تعهد چندانى نسبت به اشتغال طلبه ها ندارد, اما اگر طلبه اى , خوب درس بخواند و مراتب علمى را طى كند, مى تواند در دانشگاه تدريس كند و در قوّه قضاييه و ارگان هاى ديگر مشغول به كار شود, به علاوه در حوزه علميه هم مى تواند به تدريس و نگارش بپردازد, در ضمن پوشيدن لباس روحانيت در حوزه اجبارى نيست , اما از شرايط حوزه و تعهدات اخلاقى محصّل اين است كه پس از استفاده از امكانات حوزه , ازسلك روحانيت خارج نشود و ضمن افتخار به اين لباس , به خدمات دينى , فرهنگى بپردازد.

پاسخ : از نظر قرآن , انسان موجودى است كه توانايى دارد جهان را مسخّر كند و فرشتگان را به خدمت خويش بگمارد و هم مى تواند به سقوط كند. اين انسان است كه بايد دربارهء خود تصميم بگيردو سرنوشت نهايى خويش را تعيين كند.آيا انسان از نظر قرآن يك موجود زشت و زيبا است ; آن هم زشتِ زشت يا زيباىِ زيبا؟ آيا انسان يك موجوددو سرشتى است ; نيمى نور و نيمى ظلمت ؟ چگونه است كه قرآن , هم او را در منتها درجه مدح مى كند و هم مذمّت ؟!حقيقت اين است كه مدح و ذم , از آن رو نيست كه انسان يك موجود دوسرشتى است , كه نيمى از سرشتش ستودنى است و نيم ديگر نكوهيدنى ; نظر قرآن اين است كه انسان همهء كمالات را بالقوه دارد و بايد آن ها را به فعليت برساند و اين خود او است كه بايد سازنده و معمار خويشتن باشد. شرط اصلى وصولِ انسان به كمالاتى كه بالقوه دارد, ايمان است . از ايمان , تقوا و عمل صالح و كوشش در راه خدا بر مى خيزد. به وسيلهء ايمان است كه علم از صورت يك ابزارِ ناروا در دست نَفْس امّاره خارج مى شود و به صورت يك ابزار مفيد در مى آيد.انسان حقيقى كه خليفةاللّه است , مسجود ملائكه است و همه چيز براى او است و دارندهء همهء كمالات است . انسانِ به علاوهء ايمان است , نه منهاى ايمان . انسانِ منهاى ايمان , كاستى گرفته و ناقص است . چنين انسانى حريص و خونريز و بخيل و ممسك و كافر و از حيوان پست تر است !در قرآن آياتى است كه روشن مى كند انسانِ ممدوح و مذموم چه انسانى است . از اين آيات استنباطمى شود انسانِ فاقدِ ايمان و جدا از خدا, انسان واقعى نيست . انسان اگر به يگانه حقيقتى كه با ايمانِ به او و يادِاو, آرام مى گيرد, بپيوندند, دارندهء همهء كمالات است و اگر از آن حقيقت ـ خدا ـ جدا بماند, درختى را ماند كه ازريشهء خويشتن جدا شده است . به عنوان نمونه دو آيه را ذكر مى كنيم : زيان است , مگر آنان كه ايمان آورده و شايسته عمل كرده و يك ديگر را به حق و صبر و مقاومت توصيه كرده اند>.دارند, ولى با آن فهم نمى كنند; چشم ها دارند, ولى با آن نمى بينند; گوش ها دارند, ولى با آن نمى شنوند. اين هامانند چهارپايان بلكه راه گم كرده ترند!>.(1)(پـاورقى 1.اعراف (7 آيهء 179

پاسخ : كلمه ء اسم اشاره است كه در مورد مكان به كار مى رود(1) و ظرف مكان (مفهول فيه ) است ; بنابراين , محلاً منصوب و لفظاً مبنّى است و عامل نصب ثَمَّ كلمهء است و دو كلمهء مطاع و أمين دو صفت براى است و كلمهء مطاع اسم مفعول است از باب افعال اين قرآن , گفتار فرستادهء باكرامت (حبرئيل ) مى باشد كه اطاعت شده (مطاع ) است , در آن جا (عرش ) و امين است .(2)(پـاورقى 1.سيوطى , البهجة المرضية, مبحث اسم اشاره .(پـاورقى 2.طبرسى , مجمع البيان , ج 10 ص 676

پاسخ : مرجع اعلم هنوز مشخص نشده است ; از اين رو, هر كدام از صاحبان رساله كه معروف مى باشندو تعداد مقلدين آن ها زياد است , مى توانيد تقليد كنيد, مانند آيت الله فاضل لنكرانى , بهجت , اين سؤال رامى توانيد از علماى شهرتان سؤال كنيد.

پاسخ : در از كتاب نقل مى كند: كسى كه بخواهد مطلب و خواسته ءخود را در خواب ببيند, هنگام خوابيدن هر يك از سوره هاى والشمس و الليل و التّين و اخلاص (قل هوالله احد) و قل اعوذ بربّ الفلق و قل اعوذ بربّ الناس را هفت مرتبه بخواند و با طهارت و وضو در مكان و با جامه ءپاكى رو به قبله بر دست راست بخوابد و خواستهء خود را نيت كند. اگر در شب اول خواب نبيند, در شب هاى بعد خواهد ديد.(1)(پـاورقى 1.شيخ عباس قمى , مفاتيح الجنان , باقيات الصالحات (قسمت حواشى مفاتيح ), ص 966

پاسخ : خواهر گرامى ! از اين كه با اين واحد مكاتبه و مشكلات علمى و مذهبى خود را مطرح كرديدمتشكريم . اميدواريم همواره مشمول لطف و مرحمت پروردگار متعال باشيد.در مورد تقليد بايد بدانيد در مسائل شرعى بايد از مرجع اعلم تقليد كنيد.اگر مجتهدى در بعضى از ابواب فقه اعلم باشد و مجتهد ديگر در ديگر ابواب , بايد تبعيض قائل شد; يعنى بعضى از مسائل را از مرجع اول و بعضى ديگر را از مرجع ديگر تقليد كرد,(1) اما اگر مرجعى را در همهء ابواب فقهى اعلم تشخيص دادند, در همهء مسائل بايد از او تقليد كرد مگر در مسائلى كه فتوا نداده و احتياط واجب گفته باشد.در اين گونه مسائل مى توانيد به مرجعى كه بعد از اين مرجع , اعلم (داناتر) مى باشد مراجعه كنيد. اگر مراجع تقليد از حيث علم با هم مساوى باشند, مى تواند بعضى از احكام را از اين و بعضى را از آن تقليد كرد.(2)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 2(پـاورقى 2.همان , مسئله 7

پاسخ : استاد مطهرى (ره ) در پاسخ به سؤال فوق مى گويند: بقا و استمرار زندگانى مشترك دو همسر,وابسته به علاقه و محبت طرفين است , با اين تفاوت كه طبيعت , كليد محبت طرفين را در اختيار مرد قرار داده است و علاقهء زن به مرد, معلول و عكس العمل علاقهء مرد به زن است . اگر مرد, زن را دوست بدارد و به او عشق بورزد و نسبت به او وفا دار و فداكار باشد, زن نيز او را دوست مى دارد و نسبت به او وفادار مى ماند. به طور قطع زن , طبعاً از مرد وفادارتر است و بى وفايى زن , عكس العمل بى وفايى مرد است . به طور طبيعى كليد فسخ ازدواج به دست مرد است , اين مرد است كه با بى علاقگى و بى وفايى خود نسبت به زن او را نيز دل سرد و بى علاقه مى كند ; از اين رو, بى علاقگى مرد سبب بى علاقگى طرفين مى شود و پايان حيات خانوادگى را به دنبال دارد.(1)استاد شهيد مطهرى در جاى ديگر مى گويند: اسلام با طلاق هاى ناجوانمردانه , يعنى با اين كه مردى پس ازامضاى پيمان زناشويى و احياناً مدتى زندگى مشترك به خاطر هوس زن نو يا يك هوس ديگر, زن پيشين را ازخود براند, سخت مخالف است , اما راه چاره از نظر اسلام اين نيست كه ناجوانمرد را مجبور به نگه دارى زن كند; اين چنين نگه دارى با قانون طبيعى زندگى خانوادگى مغايرت دارد.() علاوه بر اين , حق طلاق براى زن به صورت حق تفويضى از نظر قانون و شرع محفوظ است ; يعنى در ضمن عقد, زن مى تواند شرط كند كه در طلاق دادن خود به طور مطلق يا در مواردى خاص از مرد وكيل باشد كه در اين صورت در مواردى كه زندگى براى زن غير قابل تحمل بود, زن مى تواند خود را طلاق دهد; بنابراين , زنان مى توانند از اين راه قانونى و شرعى ,صاحب حق طلاق شوند. (پـاورقى 1.نظام حقوق زن در اسلام , ص 316(پـاورقى 2.همان , ص 327

پاسخ : خواهر گرامى ! ما هم آرزومنديم در آزمون سراسرى , به خصوص در رشته هاى تحصيلى دانشگاه قم قبول شويد, وظيفهء شما در اين مقطع اين است كه درس ها را كاملاً بخوانيد, دروس عمومى و دروس اختصاصى را مطالعه كنيد و خصوصاً درس هاى عربى را با دقت بخوانيد و هر چه بيش تر در اين زمينه ها كاركنيد بهتر است ; البته اگر در دانشگاه سراسرى قبول نشديد, مى توانيد در جامعة الزهرا يا مدرسهء علميهء حضرت زينب 3كه مخصوص خواهران است و دروس عربى و دينى را مى خوانند شركت كنيد و انشاءالله قبول شده واز محيط قم و معنويت اين شهر مذهبى , به خصوص زيارت حضرت معصومه 3بهره مند مى شويد. جهت اطلاع بيش تر, برگه شرايط ثبت نام در جامعة الزهرا را به پيوست ارسال مى داريم .نگران نباشيد, باتوكل بر خدا و با جدّيت , اين مدت باقى مانده رامطالعه كنيد. انشاءالله قبول مى شويد و اگراحياناً در شهرهاى ديگر و دانشگاه هاى ديگر قبول شديد با حفظ حجاب و ايمان كامل و پرهيز از گناهان مى توانيد معنويّت خود را حفظ كنيد. .

پاسخ : هرگام ارتباط دختر و پسر در ـ محيط علمى يا غير علمى ـ مطابق با موازين شرعى باشد و مفسده ءخاصى نداشته باشد, اشكال ندارد.(1)شركت خانم هاى مسلمان در مراكز آموزش و دانشكده ها, جهت تعليم و تعلّم و پاسخ به سؤالات و عرضه ءكنفرانس علمى , با حضور مردان از استادان يا دانشجويان , با رعايت حجاب و اكتفا به مقدار ضرورى از نگاه وصحبت , مانعى ندارد.(2)به نظر مراجع تقليد .(3) آن چه مجازنيست , معاشرت و صحبت در خلوت است كه بيم و ترس ارتكاب گناه مى رود.(پـاورقى 1.آيت ا... مكارم شيرازى , مجموعه استفتائات جديد, ص 227 مسئلهء 805(پـاورقى 2.آيت ا... فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ص 482 مسئله 1715(پـاورقى 3.ناصر مكارم شيرازى , مجموعه استفتائات جديد, ص 227 مسئله 805 محمد فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ص 482 م 1715

پاسخ : همهء علما از جمله خود حضرت امام (ره ) فرموده اند: بقاى بر تقليد ميت جايز است . اگر مرجع تقليد فوت كرد مى تواند با اجازهء يك مرجع تقليد زنده , بر ميّت باقى بماند و تمام مراجعى كه فعلاً زنده هستندمى فرمايند: باقى ماندن بر تقليد ميّت جايز است ; بنابراين , جناب عالى , يكى از مراجع تقليد زنده را كه اعلم تشخيص مى دهيد انتخاب كنيد و با اجازهء ايشان به فتواى امام باقى بمانيد و بعضى از مسائل جديد را به فتواى اين مرجع زنده عمل كنيد و خمس مالتان را به ايشان بپردازيد.(1)(پـاورقى 1.تحريرالوسيله , ج 1 ص 7 مسئله 13