تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : يكى از صفات ذاتيه يا صفات فعليهء خدا عدل است ;(1) يعنى هر چيزى در جاى خود قرار گيرد و ظلم اين است كه هر چيز در جاى خود قرار نگيرد.عدل چِبْوَد؟ وضع اندر موضعش ظلم چبود؟ وضع در ناموضعش . ما عقيده داريم خداوند متعال در خلقت عالم و در تدبير و چرخش آن و از جمله پاداش و عذاب , عادل است و ظالم نيست ; يعنى مخلوقات خدا همه به جا و مناسب خلق شده و قوانين خدا عادلانه است و حساب و جزا هم عادلانه است . البته بعضى كارهامربوط به ما است , مثلاً اگر شخصى خود را به كار بدى عادت بدهد يا خود را به فلاكت و بدبختى بياندازد, ياكسى در اثر خوردن سمّ يا مادهء خطرناكى , مريض و بيمار شود, اين ها ربطى به عدالت خدا ندارد. بسياى از افرادكه در عدالت خدا دچار شك مى شوند, به خاطر ناملايماتى است كه بر اثر جهالت و ندانم كارى هاى خود وديگران , به وجود مى آورند, كه ربطى به خدا ندارد, مثلاً اگر شما در اثر ندانم كارى يا فراموشى , بيش از اندازه در غذا نمك بريزيد و غذا شور شود, نبايد كسى را مقصر بدانيد يا كسى كه خود را دچار تنش هاى روانى واخلاقى مى كند و مثلاً معتاد و بعد دچار مشكلاتى مى شود, ربطى به عدالت خدا ندارد. خداى متعال هر چيز رادر جاى خود نيكو آفريده است . شورى نمك , سوزندگى اسيد, وجود عقرب و مار و درندگان و رودها و درياهاو باد لازم است . حال اگر باد آمد و خانه اى را خراب كرد يا كسى در دريا غرق شد, از بى عدالتى خدا نيست .خدا به من و شما عقل داده تا از آن به طور صحيح استفاده كنيم .بنابراين , مخلوقات و قوانين خدا هر كدام در جاى خود نيكو و زيبا است و اين معناى عدالت خدا است .(پـاورقى 1.مرتضى مطهرى , عدل الهى , ص 70 به نقل از مولوى .

پاسخ : هر چيزى كه : است به وجود مى آيد, احتياج به پديد آورنده (مُحدِث ) دارد; يعنى هرچيز كه قبلاً نبوده و بعداً ايجاد شده است , بايد عامِلى آن را به وجود بياورد. خداوند متعال نيست ;يعنى چيزى نيست كه قبلاً وجود نداشته و بعد عاملى بخواهد آن را ايجاد كند; پس خدا از بقيهء چيزها جدااست و با آن ها فرق دارد (ليس كمثله شى ء; وجود خدا غير از وجود چيزهاى ديگر است ). از اين رو خدا مانندچيزهايى ديگر احتياج به وجود آورنده ندارد.براى نمونه اين مثال براى تقريب ذهن مناسب است : اگر بگوييم همهء چربى ها از روغن است , بنابراين روغن , عامل چربى اشيا است , مثلاً غذاى چرب , دست و صورت چرب و..., اما چربى روغن از كجا است ؟جواب اين است كه چربى روغن خود روغن است ; كسى يا عاملى روغن را چرب نكرده , بلكه روغن مجموعه ءچربى است ; به طورى كه اگر از چربى روغن كم كم برداريم , هيچ ديگر ته آن نمى ماند. روغن عين چربى است وچربى ذاتى روغن است و چيزى كه ذاتى چيزى باشد, علت نمى خواهد; بنابراين خداى تعالى عين و مركزوجود است و وجود ساير اشيا به وجود خدا است , اما نه كسى به او وجود مى دهد و نه مى تواند وجود را از اوسلب كند, ; وجود, ذاتى خدا است و لازم نيست كسى به خدا وجود بدهد.

پاسخ : روش استخاره از قرآن به اين صورت است كه سه مرتبه سورهء قل هو اللّه احد را مى خوانيد و بعدسه بار صلوات مى فرستيد, بعد نيّت كرده و قرآن را باز مى كنيد; هر چه كه از اولين آيهء صفحهء دست راست برداشت كرديد ـ البته اگر به معانى قرآن آشنا باشيد ـ اگر مطلب خوب يا بشارت بود, آن كار را انجام دهيد و اگرمضمونش عذاب و شرّ بود, آن كار را انجام ندهيد.(1)البته صحت استخاره به قرآن قابل تضمين نيست و فقط مى تواند از تحير نجات دهد; بايد در ابتدا باخردمندان مشورت كنيد و عقل و انديشه را به كار بگيريد; اگر به جايى نرسيديد, استخاره كنيد.(پـاورقى 1.مفاتيح الجنان , باقيات الصالحات , ص 989 با تلخيص .

پاسخ : خواهر گرامى ! از ناراحتى ها و مشكلاتى كه براى شما به وجود آمده متأسفيم و اميدواريم هر چه زودتر مشكل شما حل شود.متأسفانه حوادثى كه براى جوانان و نوجوانان پيش مى آيد, مشكلاتى به وجود مى آورد و وقتى آن ها متوجه مى شوند كه كار از كار گذشته است ! احضار ارواح و رواج آن بين جوانان , مخصوصاً دختران كه داراى روحيهء لطيف و تأثير پذيرند, يكى ازعوامل تأسف بار و مشكل زا است . البته مشكلات ديگرى از قبيل دو همسرى پدرتان در روحيات شما مؤثّربوده و بايد درمان را هر چه زودتر شروع كنيد; در اين صورت امكان موفقيت شما بيش تر خواهد بود.درمان به فرض اين كه ارتباط با ارواح واقعيت نسبى داشته باشد, اما نبايد خود را اسير آن بكنيد و هر چه زودتربايد ذهن خود را از آن تخليه و خود را مشغول كارى كنيد تا ذهنتان از آن مسئله و ديگر ناراحتى هايى كه داشته ايد, پيراسته شود. براى اين كار هر روز چند حديث از اصول كافى را كه ترجمه شده است بخوانيد و چندآيه از قرآن را با توجه به معناى آن قرائت كنيد و بعد از نماز, با حالت تضرع و زارى از خدا بخواهيد فكرتان را ازمشكلات قبلى بپيرايد و چون به سن و سال ازدواج رسيده ايد, اگر زمينه اى پيش آمد, ازدواج كنيد. مشكلات علمى و مذهبى را به وسيلهء نامه از ما بپرسيد. سعى مى كنيم جواب هاى قانع كنند ارسال داريم . براى شما دعامى كنيم . اطمينان داشته باشيد خداوند مشكلات را رفع مى فرمايد.براى حل اين مشكل با شماره تلفن 743183با مسئول محترم واحد پاسخ به سؤالات حاج آقاى شريعتى سبزوارى صحبت كنيد تا راهنمايى هاى لازم را ارائه دهند.

پاسخ : خواهر گرامى در پاسخ به اين سؤال با كمال شرمندگى بايدبگوييم : اين واحد فقط پاسخ گوى سؤالات مذهبى , اخلاقى , عقيدتى و..مى باشد و هيچ گونه امكانات مالى جهت كمك ندارد و چنانچه صلاح بدانيدبراى ما بنويسيد كه شما را به كميتهء امداد يا امام جمعه شهرتان معرفى كنيم .

پاسخ : خوب است يادآورى شود صرف داشتن و توجه به ماديات همانند خانه , مال و ثروت , همسر و فرزند و ماشين و زر و زيورآلات و در يك كلام ذخاير دنيوى از نظر اسلام و اولياء گرامى آن نه تنها بد نيست و مذمت نشده , بلكه تعريف و تمجيد شده است و از نداشتن مذمت در قرآن آمده : المال و النبون زينة الحياة الدنيا.(3)رسول خدا6فرمود: من لامعاش له لا معادله ; كسى كه دنيا نداشته باشدآخرت نيز نخواهد داشت .(4)آن از نظر اسلام مذمت شده دنيا و ماده گرايى است ; يعنى خود را به ماديات فروختن و همه چيز را فداى دنيا كردن است .براى اين كه فريب ماديات را نخوريم و خود را به دنيا نفروشيم , بهترين راهش اين است كه آن چه پايدار و باقى است و به درد جهان آخرت مى خوردمعنويات است , ماديات مخصوص است و به علاوه زوال پذير و از بين رفتنى .سنايى از شعراى معروف ايران كه غالباً حقايق را در ضمن مثال , قصه وافسانه ها بيان مى كرده مى گويد: ليلى در آخرين روزهاى عمرش نامه اى براى مجنون نوشت و توسّط مادرش برايش فرستاد, در نامه يادآور شد كه مجنون چه خوب است به كسى عشق بورزى و عاشق كسى باشى كه هرگز زوالى ندارد وهيچ گونه تغيير و تحولى در ذات اقدس او راه ندارد و ازلى است و ابدى , يعنى خداوند تبارك و تعالى . نه چون منى كه ديروز سالم بوده و امروز مريض , ديروزبا طروات و شاداب بوده و امروز افسرده و پژمرده . و ديروز اميد و آرزوى ماندن داشته است و امروز در حال رفتن و...خلاصه اگر كسى به دقت ماده و ماديات را بشناسد و بفهمد كه ماديات زوال پذير است و مخصوص دنيا, امّا معنويات هميشگى است و در هر دو جهان فايده دارد به طور حتم فريب ماديات را نخورد يا حداقل خيلى كم .(پـاورقى 1.قلم (68 آيهء 4(پـاورقى 2.آل عمران (3 آيهء 159(پـاورقى 3.كهف (18 آيهء 46(پـاورقى 4.مجموعهء آثار, مرتضى مطهرى , ج 2 ص 444

پاسخ : براى خوش اخلاق شدن راه هايى وجود دارد كه به بعضى اشاره مى شود.1 بدانيم كه اخلاق نيك از صفات پاكان و صالحان و اولياءالله است كه خداوند پيامبر خاتمش را به خاطر داشتن اخلاق خوب تمجيد و تحسين كرده است ; انك لعلى خلق عظيم ; همانا تو داراى اخلاق نيك و بسيار والا و بلندى هستيد.(1)2 بدانيم كه اخلاق خوب سبب جلب توجه ديگران به انسان مى گردد.مردم به او علاقه مند مى شوند, برايش ارزش و عظمت قايل مى گردند وحرف هايش را بدون چون و چرا مى پذيرند و در كارها به او كمك مى كنند,خداوند متعال به پيامبر مى فرمايد: علت اين كه توانستيد در مدت كمى درقلوب مردم نفوذ كنيد و همه را تابع خود گردانيد و حتى افراد خود خواه ـ بى منطق و بى فرهنگ را متوجه خود سازيد... چون داراى اخلاق نيك و پسنديده بوديد و دل رئوف و مهربان داشتيد. اگر چنين نبوديد همه از اطرافتان پراكنده مى شدند. لو كُنتَ فظاً غليظ القلب لا نفصّوا من حولك .(2)3 بدانيم كه اخلاق بد موجب مى شود كه انسان به بيمارى هاى جسمى وروحى مبتلا گردد.

پاسخ : بى شك فرزندان آدم در تمام ادوار زندگى نيازمند به رفاقت ديگران دارد, همان طور كه آدمى از داشتن رفيق موافق احساس مسرت وخوشحالى مى كند هم چنين از تنهايى احساس ناراحتى و رنج مى نمايد.دوستان هر كدام به مقياس درجهء رفاقت در امور مادى و معنوى رفيق خودنفوذ كرده و دانسته يا ندانسته روى عقايد و اخلاق و رفتار و گفتار او اثر مى گذاردتا جايى كه رسول خدا6فرمود: (1)دوست با فضيلت و لايق كه در ايام خوشى و ناخوشى يار وفادار است براى آدمى ارزش حياتى دارد و از دست دادن چنين رفيقى از مصايب بزرگ است .على 7مى فرمايد: (2)گفتنى است كه نداشتن دوست صميمى , مايهء محروميت ها است , يا ازدست دادن دوست لايق خسارت جبران ناپذيرى برانسان وارد مى كند ولى مصيبت بزرگتر اين است كه با افراد فاسد و گناهكار رفاقت و دوستى نمايد.يكى از مشكل ترين مسائل براى جوانان انتخاب دوستان محرم و يكدل وموافق و قابل اعتماد است تا بتوانند رازهاى خود را با آنان در ميان بگذارند, ولى از طرفى ممكن است بر اثر احساسات تند و ناسنجيده و عدم توجه به جهات عقل و مصلحت عناصر ناباب را به دوستى برگزينند و به همين خاطر موجبات بدبختى خود را فراهم سازند, لذا بايد در انتخاب دوست دقت كرد و با هر كسى طرح دوستى نريخت .با شتات و عجله و بدون حساب و بررسى با كسى طرح دوستى نريزند,ابتدا با او مأنوس شوند تا از طرز تفكر و كيفيت معاشرت او و هم چنين از وضع اخلاقى و سوابق زندگيش آگاه گردد و در خلال برخوردها به صورت هاى مختلف امتحانش كنند. امام على 7مى فرمايد: (3)امام صادق 7مى فرمايد: ولى در ميان جمع درباره ات به بدى ياد نكرده شايسته رفاقت است .(4)خلاصه بعضى از شرايط دوستى عبارت اند: 1 عاقل و دانا باشد و بايد از رفاقت فرد احمق پرهيز نمود. امام صادق 7رمود: الف ) كسى است كه مثل غذا از لوازم ضرورى زندگى به حساب مى آيد و هميشه انسان به او نيازمند است ـ او رفيق عاقل است ; ب ) كسى است كه وجود او براى انسان به منزلهء يك بيمارى رنج آور است , او رفيق احمق است ; ج ) رفيقى است كه وجود نافعش به منزله داروى شفا بخش و ضد بيمارى است , او رفيق روشنفكر بسيار عاقل است .(5)2 پاكدامن و دور از آلودگى و گناه باشد. اولياى گرامى اسلامى سفارش فرمودند نه اين كه تنها با افراد فاسد و آلوده طرح دوستى ريخته نشود, بلكه حتّى با آن ها هم جليس هم نشويد. رسول خدا7فرمود: (6)3 امام صادق 7فرمود: از رفاقت سه كس بر حذر باشيد: خائن , ستم كار وسخن چين و نمّام .(7)4 متملق و چاپلوس نباشد.در حديثى از امام صادق 7آمده است كه فرمود: (8)و در پايان سفارش مى كنيم اگر روى دوستى با اوصاف مذكور پيدا كرديدهمهء رازهاى خود را با آن در ميان نگذاريد شايد كه روزى دشمن شما شود.(پـاورقى 1.حرعاملى , وسائل الشيعه , ج 8 باب حرمت مجالست , ص 430 حديث 1 (پـاورقى 2.غررالحكم , ج 5 ص 472(پـاورقى 3.غررالحكم , ج 5 ص 397(پـاورقى 4.تاريخ يعقوبى , ص 97 به نقل از جوان فلسفى , ج 2(پـاورقى 5.تحف العقول , ص 323 به نقل از جوان , ج 2 ص 336(پـاورقى 6.ميرزا حسن نورى , مستدرك الوسائل , ج 2 ص 65(چاپ قديم ).(پـاورقى 7.تحف العقول , ص 316(پـاورقى 8.امالى صدوق , ص 397 به نقل از جوان فلسفى , ج 2

پاسخ : براى خوب حرف زدن بايد از مراحلى گذشت :1 پاى صحبت سخن وران ماهر نشستن و از كيفيت ورود و خروج آن ها درسخن گفتن توجه كامل نمودن .2 مطالعهء موضوع مورد نظر و يادداشت بردارى از آن و بعد دسته بندى مطالب .3 مهم تر از همه تمرين كردن , بعد از مطالعهء موضوع مورد نظر و يادداشت بردارى , در جلوى آينه قرار بگيرد يا در حال قدم زدن و يا پيش برادران وخواهران و اعضاى خانواده آن مطالب را بيان كرده و اظهار نمايد و يا با نوارضبط صوت سخنان خود را ضبط كرده و بعد آن را گوش بدهد و عيوب خود رابر طرف نمايد.يكى از سخن وران بزرگ دنيا, ابتدا در فن خطابه و سخن گفتن پى در پى شكست مى خورد, لكنت پيدا مى كرد, اما هرگز روحيه خود را از دست نداد در اثر استقامت و ممارست و تمرين يكى از سخن آوران به نام دنيا شد.

پاسخ : حتماً مى دانيد وجوب امر به معروف و نهى از منكر شرايطى داردو از جمله :1 خود آمر و ناهى از آن چه مى خواهد نهى كند و يا ارشاد كند آگاهى داشته باشد;2 بداند حرفش اثر دارد; 3 اين كه براى خودش و خانواده و بستگانش ضرر جانى و مالى و آبرويى و... نداشته باشد.در صورت وجود چنين شرايطى ـ اولاً: در ميان جمع و افرادى طرف پيش آن ها آبرو و حيثيت دارد نباشد ـ ثانياً: با زبان نرم و لطيف با او برخورد كند. وقتى حضرت موسى به مقام نبوت رسيد از طرف خداوند مأموريت پيدا كرد به اتفاق برادرش هارون پيش فرعون بروند و او را امر به معروف و نهى از منكر كنندخداوند به آن ها فرمود: وقتى پيش او رفتيد با خشونت برخورد نكنيد با زبان خوش و شيرين به او متذكر شويد. اذهبا الى فرعون انه طغى و قولا له قولاً ليّناً.(1)و ثالثاً: ابتدا به صورت كنايه و غير مستقيم به او متذكر شويد.امام حسن مجتبى و امام حسين 8در حال طفوليت مردى را مى بينند كه وضوى كامل نمى گيرد و وضوئش عيب دارد براى اين كه امر به معروف كنند. ازاين طريق وارد شدند كه جناب آقا من و برادرم بر سر وضوى صحيح با هم اختلاف داريم . آمديم پيش شما داورى كنيد, هر دو وضو مى گيريم بفرماييدوضوى كدام يك از ما صحيح است . وضوى صحيح گرفتند. پيرمرد متوجه شدند. هر دو را بوسيدند و گفتند: جانم به قربان شما بسيار از راهنمايى شمامتشكرم .(پـاورقى 1.طه (16 آيهء 43