تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : افراط و تفريطها در عملكردها و برداشت ها و مقوله هاى دينى فراوان است . يكى عارف و گوشه نشين مى شود و حتى به زن و فرزند خود نمى رسد و ديگرى سياستمدار و دنبال دنيا است و اصلاً تقوا و ترس ازخدا, در وجودش ملاحظه نمى شود و يكى زاهد مى شود و خود را به فلاكت و گدايى و زن و بچه اش را به بدبختى مى كشاند و وظايف اجتماعى خود را انجام نمى دهد.اين گونه افراط و تفريطها فراوان است . زهدگرايى و گوشه نشينى 100 مردود نيست , هم چنان كه دلبستگى بسيار به دنيا خوب نيست . انسان كامل ازديدگاه اسلام انسانى است كه تمام مسئوليّت هاى فردى و اجتماعى خود را انجام دهد. مسئوليت هاى فردى ازقبيل خودسازى و تقوا و دور كردن رذايل اخلاقى و نماز خواندن و روزه گرفتن و مراعات حدود الهى و كار وتلاش است . مسئوليت هاى اجتماعى از قبيل فعاليت هاى سياسى و اجتماعى , خدمت به مردم و رسيدگى به فقرا است . انسان كامل كسى است كه در عين اين كه مواظب تقوا است , زاهد و بى رغبت به دنيا و اهل عبادت است و در همان حال فعاليت هاى ديگرى را نيز انجام مى دهد. مسلماً مى توان گفت كسانى كه از زهد و عزلت برداشت ناصواب داشته و خود را از وظايف اجتماعى دور نگه داشته اند, نزد خدا معاقب خواهند بود.

پاسخ : تشخيص مرجعى كه اعلم و با تقوا و شرايط ديگر را داشته باشد, به چند صورت است :1 خود انسان داراى تشخيص باشد, مانند طلاّب فاضلى كه مدتى درس خوانده اند و به عمل مرجع و به كتاب هاى فقهى و اصولى كه نوشته است , مى نگرند كه كثرت كتاب ها و دقت فقيه , دليل خوبى بر كثرت علم وحضور ذهن او است .1 دو نفر عادل و خبره شهادت بدهند كه فلان مرجع از ديگران اعلم است و يا عدهء كثيرى مرجعى رامشخص نمايند كه او حجيت پيدا كند.3 در بين فضلا و جامعه شيوع داشته باشد فلان مرجع اعلم است .(1)اگر با اين سه راه نتوانستيم تشخيص دهيم چه كسى شرايط را دارا است , ولى ديديم عدهء زيادى از مردم به مرجعى روى آورده اند و جمع كثيرى از علما به يك مرجع توجه دارند, حتى به عنوان اصلح , او مقدم است , امااگر همه به طور مساوى بودند, از هر كدام كه دلش مى خواهد تقليد كند.(2)شما مى توانيد از بين مراجع معروفى كه صاحب رساله هستند, هر كدام را خواستيد, انتخاب كنيد و دغدغه ءخاطر نداشته باشيد. تقليد نكردن اگر به عمد باشد, باعث بطلان اعمال است , مگر اين كه انسان مجتهد باشد ويا عمل به احتياط كند.(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 3(پـاورقى 2.همان , مسئه 4

پاسخ : انتخاب مرجع تقليد مشكل نيست , اگر مقصود شما مرجع تقليد اعلم است , مگر كسى كه پزشك حاذق ترى را تشخيص ندهد, بايد به هنگام بيمارى به هيچ پزشكى مراجعه نكند؟! بايد مرجعى را براى تقليد داشته باشد و بر طبق فتاواى ايشان عمل كند. اگر اعمال سابق شما طبق فتواى يك مرجع بوده , صحيح است و اگر عملى را بر خلاف فتواهاى مراجع عمل كرده ايد, لازم است اعاده كنيد. اگر چنان است كه جنابعالى گفته ايد, يعنى در بعضى اعمال احتياط كرده ايد و يا از رساله هاى مختلف استفاده كرده ايد, چون فتاواى غالب مراجع با هم خيلى فرق نمى كند, اعمالتان ان شاءالله صحيح است , ولى فعلاً مرجعى از بين همهء مراجع , كه اعلم و با تقواتر باشد, انتخاب كنيد و اعمال گذتشه را اگر مخالف با فتواى ايشان بود, جبران نماييد.(1) اگر اعمل را تشخيص نداديد, هر كس با تقواتر و اصلح باشد, از وى تقليد نماييد.(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 14

پاسخ : به نظر بعضى از فقها در ازدواج دائم رضايت زن هم بايد جلب شود حتى اگر مرد فقط يك يا دوفرزند مى خواهد بايد قبل از ازدواج موضوع را با نامزدش در ميان گذارد تا ازدواج آنان با توافق كامل باشد وبعداً اختلاف پيش نيآيد در آن صورت اگر با نداشتن فرزند هم توافق كردند, ازدواجشان باطل نيست . به نظرفقهاى ديگر كه شوهر را صاحب اختيار در اصل ايجاد و تعداد فرزند مى دانند (چون هم تكفل مخارج فرزند به عهدهء او مى باشد و هم هدف از ازدواج تكثير نسل است ). جلب رضايت زن لازم نيست .(1)(پـاورقى 1.سيد جواد مصطفوى , بهشت خانواده , ص 237و استفتار از دفتر مراجع .

پاسخ : زن بايد در مسائل زناشويى و خارج شدن و خارج نشدن از خانه مطيع شوهرش باشد, و در اين دو مطلب زن بايد مراعات حق شوهر را بكند و اگر زن اطاعت كرد مرد حق ندارد به زنش كتك بزند و بايدحقوق زنش را پرداخت كند و احترام متقابل بايد در خانواده مراعات شود ; زيرا در اين صورت زندگى بر پايه عشق , محب ّ, صفا و صميميت همراه خواهد بود.

پاسخ : بر اساس منابع فقهى , لازم است زن , جهت خروج از منزل , رضايت شوهرش را جلب نمايد,ولى از اين قانون كلّى مواردى استثنا شده است :1 خروج زن از منزل براى كسب معارف اعتقادى به مقدار لازم و ضرورى و همين طور براى فراگيرى وظايف شرعى الزامى ;2 خروج براى معالجهء بيمارى , چنان چه امكان درمان در منزل نباشد;3 خروج براى فرار از ضررهاى جانى , مالى و آبرويى ;4 خروج براى انجام واجبات عينى كه موقوف بر خروج از منزل است , مانند سفر حج , شركت درانتخابات و يا نجات نفس محترمه اى از هلاكت ;5 چنان چه ماندن در منزل , توأم با عسر و حرج غير قابل تحمّل باشد, خروج جايز است ;6 چنان چه در ضمن عقد نكاح , انتخاب مسكن و اشتغال به مشاغل ادارى , به زوجه محوّل شده باشد و به عنوان شرط در ضمن عقد, براى خود سلب محدوديّت كرده باشد;7 خروج براى تأمين معاش , چنان چه شوهر او قادر به آن نباشد يا از انفاق سرپيچى كند;8 خروج از منزل براى تظلّم و دادخواهى ;در غير اين موارد جايز نيست زن بدون اذن شوهر از منزل خارج شود.(1)تذكر اين نكته ضرورى است كه زن و شوهر مى توانند با اخلاق و هم آهنگى و رفتار شايسته , بسيارى از قيدو قيود را براى خود آسان نمايند.ضمناً كتاب آيين همسردارى نوشتهء آيت اللّه ابراهيم امينى كه در دو فصل نوشته شده در فصلى وظايف مردرا بيان مى كند و فصلى وظايف زن را, شايسته است شما و نامزدتان اين كتاب را مطالعه كنيد تا بتوانيد بر اساس وظايفى كه شرع مقدس به عهدهء هر يك گذاشته آشنا شده و به كار ببنديد.(پـاورقى 1.آيت الله فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 سؤال 1625

پاسخ : در اين مورد جزوه اى براى شما ارسال مى شود.حقوقى بر عهدهء زن و شوهر است كه بايد آن را مراعات كنند, اما حقوقى كه به گردن مرد است :1 بر مرد لازم است بعد از تشكيل زندگى , مسكن , پوشاك و خوراك زنش را مطابق شأن او فراهم كند و ازاشتباهات او درگذرد و آبرويش را نريزد و بداخلاقى نسبت به زنش نكند.(1)2 هم خوابى بر مرد فى الجمله واجب است ; البته بعد از مراسم زفاف و نزديكى .(2)اما حقوقى كه بر عهدهء زن است :1 زن بايد خود را براى تمتع و تلذّذ شوهرش آماده كند, مثلاً از تنظيف و تزيين و آرايش و تمكين نفس (خود را در اختيار شوهر قرار دادن ) مضايقه نكند.(3)2 بدون اجازهء او از خانه بيرون نرود و در خرج هايى كه مى كند, اگر از پول شوهرش هست بدون اجازهء اونباشد.تذكر اين نكته لازم و ضرورى است كه اساس خانواده , بر عشق و محبت به يك ديگر و عفو و گذشت ودورى از يك دندگى ها و لج بازى ها استوار است . بسياى از زندگى ها به خاطر يك رنگى و لج بازى تلخ و ناگوارمى شود با اين كه از نعمت سلامتى و رفاه نسبى برخوردارند, با اين حال , مشاهده مى شود بين زن و شوهر به خاطر مسائل جزئى و خودخواهى هاى بى مورد, اختلاف و نزاع روى مى دهد.قرآن مى فرمايد: آن ها آرامش يابيد و دوستى و مهربانى در بين شما قرار داده , همانا در اين قرار نشانه هايى براى متفكران است >.اگر دو همسر به اين واقعيت پى ببرند كه رفتار و دوستى شان , تنها سازندهء زندگى دراز مدّت و پر مسئوليت ايشان و فرزندانشان است , هرگز فراموش نمى كنند كه عصبانيت ها و خشم هاى فصلى و زودگذر و گله مندى هانبايد ويران كنندهء زندگانى ايشان باشد. از حكيمى پرسيدند: .(4)(پـاورقى 1.امام خمينى , تحرير الوسيله , ج 2 ص 315 مسئله 8و ص 303(پـاورقى 2.همان , ص 303 مسئله 1(پـاورقى 3.همان , ص 303و 305(پـاورقى 4.سيد على كمالى , قرآن و مقام زن , ص 102

پاسخ : همان طور كه مرقوم شد, شوهر نمى تواند تحمل كند كه ديگران زنش را ببينند يا با او صحبت كرده يا او با ديگران صحبت كند و اين از روى غيرتى است كه مردان نسبت به همرانشان دارند و اين تنها شوهرشما نيست كه اين طور است , بلكه اغلب مردان اين چنين هستند, به خصوص در ابتداى زندگى , چون زنشان جوان است و از طرفى چشم ها و دل هاى آلوده را مى بيند, از اين جهت , غير مردانگى به مردان اجازه نمى دهدكه تحمل كنند كه ديگران و نامحرمان زنشان را ببينند و با آنان هم صحبت شوند; البته بعد از گذشت مدتى اززندگى و شكل گرفتن خانواده , از افراط و تفريط در آن كاسته مى شود.

پاسخ : آهنگ هايى كه پخش مى شود, اگر موجب تهييج شهوت و مطرب باشد; يعنى انسان را به دنبال شهوت رانى بكشاند و از حالت طبيعى بيرون ببرد, حرام است و گوش كردن به آن ها جايز نيست .(1) اما موسيقى هايى كه غم آور باشد, اگر باعث انحراف انسان شود; يعنى طورى باشد كه بر اثر گوش كردن آن ها, انسان را ازعلاقه به امور زندگى و زناشويى دوركند و باعث دورى انسان از شوهر دارى و زندگى بشود, جايز نيست ونمى توان موسيقى هاى افراطى (شهوت انگيز) و موسيقى هاى تفريطى (كه باعث رهبانيّت و جدايى مى شود) راهنر ناميد و اگر هنر هم باشد, هنر فاسدى است و فرد و جامعه را دچار فساد مى كند. انسان بايد طورى زندگى كند كه از نشاط و خوشى مشروع بهره مند شده و باعث گوشه گيرى و رهبانيت نشود. در زمان پيامبر6چندنفر همين افكار; يعنى رهبانيت را پيش گرفتند و از زن و زندگى دورى كردند, پيامبر6ناراحت شد و به آنان وساير مردم فرمود: .(2) از افراط و تفريط بپرهيزيد و زندگى خود را خراب و همراه با ناراحتى نكنيد; بنابراين , موسيقى , شعر و ترانه هايى كه موجب تهييج شهوت و مطرب باشد و باعث انحراف انسان شود و يا مشتمل برمطالب و اشعار مستهجن و زشت و خلاف واقع باشد و يا باعث رهبانيت شود, حرام است , اما موسيقى هايى كه اين طور نبوده و يا مشكوك باشد اشكالى ندارد.(پـاورقى 1.آيت الله فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ح 1 سؤال 987ـ 1007(پـاورقى 2.وسائل الشيعه , ج 14 ص 8

پاسخ : ازدواج , به خصوص از جانب مردان , به خاطر كام جويى و لذّت بردن از يك ديگر است , همان طور كه مرد علاقهء فراوان به زنش دارد و از او بهره مند مى شود, زن نيز از طرف شوهرش بهره مند مى گردد,چيزى كه هست , خداوند خلقت بشر را طورى قرار داده كه مردها طالب و زن ها مطلوب هستند, يعنى مردهادنبال زن مى روند و غالباً زن به دنبال شوهر نمى رود.در حيوانات هم همين طور است . هيچ وقت ماده ها به دنبال نرها نمى روند ولو ماده اى , غريزهء شوهتش زيادباشد, اما منتظر مى ماند تا همسرى برايش بيايد; بنابراين , چه اشكالى دارد كه مرد دنبال كام جويى از زنش باشد و اصلاً اگر دنبال كام جويى نباشد, مريض و بيمار است ; بنابراين , زن بايد با اين خواستهء مردش كه حق طبيعى و قانوى است خود را هم آهنگ ساخته و بر طبق ميل شوهرش در سايهء تعاليم الهى خود را بيارايد و ازهمراهى با او دريغ نورزد كه ممكن است مفاسدى بر آن مترتب شود. اين عشق و علاقه مرد به همسر و كام جويى از او به معناى برده دارى و غيره نيست .