تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : امام صادق 7فرمود: .(1)در انسان , كشش ها و تمايل هاى مختلفى وجود دارد. خداوند اين تمايلات را براى هدف و مقصودى عالى در وجود بشر به وديعت نهاده است . جوان در اين مرحله از دوران زندگى خود, علاوه بر ميل به غذا واستراحت و ورزش , مجهز به قوهء عقلانى است و كشمكش هاى درونى بين غرايز شهوى و غيره با قوهء عقلانى به وجود مى آيد, لذا بايد با برنامه ريزى دقيق و حساب شده طورى عمل كند كه به اين صدمه وارد شود و نه آن رااز دست بدهد. از طرفى موقعيت تحصيل و آموختن دانش , كار اصلى جوان است , كه بايد حساب شده آن را به مقصدبرساند. براى برنامه ريزى در مورد دروس , هر كس با ديگرى فرق دارد, وضعيت همهء جوانان يك جور نيست ,اما مى توانيد با توجه به ساعات شبانه روز مطالعات خود را تنظيم كنيد.هر وقت از خواب بيدار شديد, چون ذهنتان آماده تر است , به درس هاى رياضى و حفظ كردن بپردازيد وبعد از هر يك ساعت مطالعه مقدارى چشمانتان را استراحت داده و كمى دراز بكشيد (حدود 10دقيقه ), بعدمطالعه را آغاز كنيد و موقع نماز و عبادت مشغول مطالعه نباشيد; ابتدا به عبادت بپردازيد كه در موفقيت شمابسيار مؤثر است و خداوند موانع سر راه موفقيت را برطرف مى كند. ان شاءاللّه .(پـاورقى 1.اصول كافى , ج 2 ص 135

پاسخ : اگر روزه گرفتن بر شخصى ضرر داشته باشد و سبب ايجاد مرض يا تأخير بهبودى او شود, نبايدروزه بگيرد و بعد از بهبودى , بايد روزه هايش را قضا نمايد و اگر قضا از يك سال تأخير بيفتد, غير از قضا, بايدبراى هر روز يك مدّ (750گرم ) طعام (نان ) به فقير بدهد و اگر بهبودى حاصل نشد و بيمارى تا ماه رمضان آينده ادامه داشت , ديگر قضا آن واجب نيست و فقط بايد يك مدّ طعام به فقير بدهد.(1)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 1725

پاسخ : در هنگام سجده , بايد بر زمين يا آن چه از زمين مى رويد سجده كرد و بر فرش و موكت و استخوان و گوشت و چيزهاى ديگر سجده صحيح نيست .(1)در اين باره رواياتى نقل شده كه به بعضى از آن ها اشاره مى شود:هشام بن حكم مى گويد: از امام صادق 7سؤال كردم : بر چه چيزهايى سجده كردن صحيح است و بر چه چيزهايى صحيح نيست ؟ حضرت فرمود: . پرسيدم : علّت چيست ؟ حضرت فرمود: .(2) ولى زمين , خاك و چوب و امثال اين ها اشكالى ندارد و روايات مشابه ديگرى در همين باب وجود دارد كه جاى مطرح كردن آن ها در اين جا نيست .(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 1076(پـاورقى 2.وسائل الشيعه , ج 3 ص 591 حديث 1

پاسخ : زكات بر شما واجب نيست , ولى اگر حقوقتان را جمع كرده , يك سال بر آن بگذرد, بايد خمس را پرداخت نماييد.(1) مگر اين كه در بين سال كم كم موادّ جهيزيه اى را كه لازم داريد تهيه كنيد, مثلا با حقوق دوماه يخچال بخريد و همين طور لوازم ديگر را در اين صورت جهيزيه اى كه تهيه كرده ايد, خمسى بدان تعلق نمى گيرد.(2)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 مسئله 1752(پـاورقى 2.همان , مسئله 1775

پاسخ : خواهر گرامى ! از اين كه با اين واحد مكاتبه و مشكلات علمى و مذهبى خود را مطرح كرديدمتشكريم . اميدواريم همواره مشمول لطف و مرحمت پروردگار متعال باشيد.در مورد تقليد بايد بدانيد در مسائل شرعى بايد از مرجع اعلم تقليد كنيد.اگر مجتهدى در بعضى از ابواب فقه اعلم باشد و مجتهد ديگر در ديگر ابواب , بايد تبعيض قائل شد; يعنى بعضى از مسائل را از مرجع اول و بعضى ديگر را از مرجع ديگر تقليد كرد,(1) اما اگر مرجعى را در همهء ابواب فقهى اعلم تشخيص دادند, در همهء مسائل بايد از او تقليد كرد مگر در مسائلى كه فتوا نداده و احتياط واجب گفته باشد.در اين گونه مسائل مى توانيد به مرجعى كه بعد از اين مرجع , اعلم (داناتر) مى باشد مراجعه كنيد. اگر مراجع تقليد از حيث علم با هم مساوى باشند, مى تواند بعضى از احكام را از اين و بعضى را از آن تقليد كرد.(2)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 2(پـاورقى 2.همان , مسئله 7

پاسخ : استاد مطهرى (ره ) در پاسخ به سؤال فوق مى گويند: بقا و استمرار زندگانى مشترك دو همسر,وابسته به علاقه و محبت طرفين است , با اين تفاوت كه طبيعت , كليد محبت طرفين را در اختيار مرد قرار داده است و علاقهء زن به مرد, معلول و عكس العمل علاقهء مرد به زن است . اگر مرد, زن را دوست بدارد و به او عشق بورزد و نسبت به او وفا دار و فداكار باشد, زن نيز او را دوست مى دارد و نسبت به او وفادار مى ماند. به طور قطع زن , طبعاً از مرد وفادارتر است و بى وفايى زن , عكس العمل بى وفايى مرد است . به طور طبيعى كليد فسخ ازدواج به دست مرد است , اين مرد است كه با بى علاقگى و بى وفايى خود نسبت به زن او را نيز دل سرد و بى علاقه مى كند ; از اين رو, بى علاقگى مرد سبب بى علاقگى طرفين مى شود و پايان حيات خانوادگى را به دنبال دارد.(1)استاد شهيد مطهرى در جاى ديگر مى گويند: اسلام با طلاق هاى ناجوانمردانه , يعنى با اين كه مردى پس ازامضاى پيمان زناشويى و احياناً مدتى زندگى مشترك به خاطر هوس زن نو يا يك هوس ديگر, زن پيشين را ازخود براند, سخت مخالف است , اما راه چاره از نظر اسلام اين نيست كه ناجوانمرد را مجبور به نگه دارى زن كند; اين چنين نگه دارى با قانون طبيعى زندگى خانوادگى مغايرت دارد.() علاوه بر اين , حق طلاق براى زن به صورت حق تفويضى از نظر قانون و شرع محفوظ است ; يعنى در ضمن عقد, زن مى تواند شرط كند كه در طلاق دادن خود به طور مطلق يا در مواردى خاص از مرد وكيل باشد كه در اين صورت در مواردى كه زندگى براى زن غير قابل تحمل بود, زن مى تواند خود را طلاق دهد; بنابراين , زنان مى توانند از اين راه قانونى و شرعى ,صاحب حق طلاق شوند. (پـاورقى 1.نظام حقوق زن در اسلام , ص 316(پـاورقى 2.همان , ص 327

پاسخ : بسيارى از قوانين كه در جامعهء ما حكمفرما است , ريشه مذهبى و اعتقادى ندارد و بر اساس عرف و قرارداد اجتماعى پديد آمده است ; از اين رو, در جوامع مختلف بعضى از آن ها تغيير مى كند. يك طايفه و يا شهر و روستايى , رسم و رسومات خاصى دارند و به آن احترام مى گذارند, طايفه يا شهر ديگر آن رانمى پسندد و قانون ديگرى جعل مى كند, اين ها ربطى به شرع مقدس اسلام ندارد, از جمله آن ها, جمع شدن مردها دور قبر متوفا است كه مستند شرعى ندارد و از طرفى اين امر امتيازى محسوب نمى شود تا ما زن ها را ازاين امتياز محروم بدانيم . در مورد ارزش خون زن و مرد بايد گفت كه از ديدگاه اسلام خون مرد بر خون زن هيچ امتيازى ندارد, هر دوانسان هستند و از احترام برخوردارند, فقط به خاطر حكمتى كه گفته خواهد شد براى قصاص مرد لازم است نصف ديه پرداخت شود و اين حكم در قرآن مجيد در سورهء بقره آيهء 178آمده است كه زن در برابر زن قصاص مى شود, ولى اين مسئله دليل برترى خون مرد نسبت به زن نيست . مرد قاتل را نيز مى توان در برابر زن مقتول باپرداخت نصف ديه قصاص كرد. شايد يكى از حكمت ها اين باشد كه مردان غالباً در خانواده , عضو مؤثراقتصادى و به اصطلاح نان آور خانه هستند, اگر مردى قصاص شود, ضربه اى به اقتصاد خانواده وارد مى شود.اسلام براى جبران خسارت , پرداخت نصف ديه را مقرر داشته تا به بازماندگان مرد و فرزندان او ظلمى واردنشود; البته ممكن است زنانى نيز نقش نان آورى را داشته باشند, ولى غالباً مردها اين نقش را دارند و قانون نيزبر محور افراد دور نمى زند, بلكه بايد به صورت كلى و با لحاظ مصلحت عمومى جعل شود.

پاسخ : اگر دختر و پسر كفو يك ديگر باشند ولو يكى شيعه و ديگرى سنّى باشد, اشكالى ندارد, ولى اگردختر شيعه باشد خلاف احتياط است (1) و اگر مرد يا زن , سنّى ناصبى , يعنى دشمن اهل بيت باشد يا دربارهء ائمه غلوّ كند; يعنى قائل به خدا بودن على 7باشد, ازدواج با او جايز نيست .(2)(پـاورقى 1.امام خمينى , تحرير الوسيله , ج 2 ص 286 مسئله 8(پـاورقى 2.همان , مسئله 7

پاسخ : آن چه در ازدواج دختر و پسر لازم است مراعات شود, هم كفو بودن آنان است . مؤمن , هم كفو وهم تاى مؤمن است و مسلمان , همتاى مسلمان است . هر چه دختر و پسر در درجات كفو با هم نزديك تر باشند,بهتر است و مشكلاتش كم تر خواهد بود; مثلاً دو نفر شيعه , هم كفو يك ديگرند, اما آيا شيعه و سنى كفو يك ديگر محسوب مى شوند, محل بحث و گفت و گو است .مرحوم محقق مى فرمايد: كفو بودن زن و مرد در ازدواج , شرط ازدواج است و در مورد شيعه و سنى بودن دختر و پسر مى فرمايد: دو روايت و دو نظريه است , قول درست تر اين است كه اگر زوجين مسلمان باشند كافى است ; يعنى اگر يكى شيعه و ديگرى سنى باشد, اشكالى ندارد, گر چه استحباب مؤكد بر اين است كه هر دوشيعه باشند و اين استحباب در زن لازم تر است ; زيرا زن از دين مردش تبعيت مى كند, پس اگر مرد, سنّى باشد وزن شيعه , زن بيش تر تحت تأثير مردش قرار مى گيرد; بنابراين , تأكيد استحباب افزون است كه دختر شيعى را به مرد سنى ندهيم , ولى عكس آن كه مرد شيعه باشد و زن سنى باشد, اشكالى ندارد. مرحوم سلاّر(ره ) از فقهاى شيعه جايز نمى داند كه يكى شيعه و ديگرى سنى باشد.(1)امام خمينى (ره ) مى فرمايد: ازدواج دختر شيعه با مرد سنى , خلاف احتياط است .(2)اگر مرد يا زن , سنّى ناصبى يا غالى و معتقد به الوهيت امير المؤمنين 7جايز نيست با هم ازدواج كنند.(3)(پـاورقى 1.جواهرالكلام , ج 30 ص 92(پـاورقى 2.امام خمينى , تحريرالوسيله , ج 2 ص 286 مسئله 8(پـاورقى 3.همان , مسئله 7

پاسخ : اسپرى , چون مربوط به تنفس است و چيزى وارد حلق نمى شود, روزه را باطل نمى كند وروزه هايش صحيح است .(1)(پـاورقى 1.آيت اللّه فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 سؤال 550