تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : در صورتى كه چك مربوط به خود فروشنده نباشد و در واقع ذمه ديگرى را كه مشغول است مى فروشد مانعى ندارد, و اگر چك خود فروشنده است جايز نيست .(1)(پـاورقى 1.آيت الله فاضل لنكرانى , استفتائات , ج 1 ص 267 سؤال 1032

پاسخ : مكاتبه با افراد خارجى با هدف آشنايى , دوستى و سرگرمى اشكالى ندارد,مشروط بر اين كه انسان تحت تأثير فرهنگ و افكار بيگانه قرار نگيرد و اگر توسطنامه بتواند فرهنگ اسلامى را گسترش دهد, چنين كارى استحباب هم خواهدداشت .البته توجه داريد كه يكى از شگردهاى مهاجمان فرهنگى در طول تاريخ , ايجادرابطهء دوستانه باافراد و حتى ارسال هدايا به منظور تحت تأثير قرار دادن آن هااست ; بنابراين , قبل از اين كه به اين كار اقدام نماييد, با كارشناسان فن و افرادى كه در اين زمينه تجربه دارند مشورت كنيد و شناسنامه فرهنگى افرادى كه قصد داريدبا آنان ارتباط و مكاتبه داشته باشيد بررسى كنيد.بسيارند كسانى كه همچون شما با نيت خير به اين عمل و مشابه آن اقدام كرده اند, امّا در دام هايى قرار گرفته اند كه نجات از آن به راحتى ممكن نيست .

پاسخ : همان طور كه در نامه توجه كرده ايد, اگر اعضاى غسل نجس نباشد,مى توان با غساله ء, ساير اعضا را غسل داد, اما اگر اعضاى غسل نجس باشد, غساله نيز به فتواى عده اى از مراجع محترم تقليد, نجس مى شود و ديگر نمى توان با آن ,ساير اعضاى بدن را غسل داد. دليل اجمالى مسئله اين است كه غساله نجس شده است .(1)(پـاورقى 1. ر.ك : توضيح المسائل مراجع , انتشارات جامعه مدرسين ج 1ص 234; ر.ك : آيت الله فاضل لنكرانى ص 32ـ 46و آيت الله مكارم شيرازى , مجموعه استفتائات جديد, ص 24ـ 39

پاسخ : عزادارى در ايام مصايب اهل بيت عصمت و طهارت : بسيارمطلوب و از افضل قربات است ; يعنى موجب تقرب انسان به مقام قرب ربوبى مى گردد.(1)هر چه عزادارى بيان گر سوز و گدار بيش ترى باشد, بهتر است ; البته عزادارى وسينه زنى بايد همراه با معرفت و شناخت بيش تر اهل بيت : باشد. بدون شك استفاده از منبر, مجلس وعظ, ارشاد عالمان دين و آشنايى با زندگانى اهل بيت عصمت و طهارت از طريق واعظان محترم , بسيار خوب است . در طول تاريخ ,علما, مراجع معظم تقليد و روحانيت مكرّم در مجالس عزادارى شركت مى كردند وخود زمينهء مجالس عزا و سينه زنى و زنجير زنى را براى اهل بيت : فراهم مى نمودند و عزاداران را تشويق مى كردند, ليكن گاهى شئونات عرفى اقتضا مى كندكه عالمان دين , بدون سر و صدا و با متانت و وقار, اقدام به سينه زنى و عزادارى نمايند.(پـاورقى 1.ر.ك : امام خمينى , استفتائات , دربارهء عزاداى و سينه زنى .

پاسخ : پوشيدن لباس سياه در عزادارى امام حسين : و ديگر ائمه : به دليل اين كه از مصاديق تعظيم شعاير است , رجحان شرعى دارد و بسيارى از بزرگان در روز عاشورا, لباس سياه مى پوشيدند به علاوه در برخى از روايات وارد شده (1) كه برخى از اولياى الهى در عزاى عزيزانشان از لباس سياه استفاده مى كردند; البته استفاده از لباس سياه , حتى براى زنان در حال نماز مكروه است , ولى در عزادارى استثنا شده است .(2)دعوت كردن مردم به صرف شام يا ناهار, اطعام بوده كه در اسلام به اصل اطعام , سفارش شده است , هم چنين خيرات و مبرّات براى كسانى است كه از دنيارفته اند و اين احسان در مغفرت و آمرزش آنان مؤثر است , ليكن از نظر فقهى ,مستحب است تا سه روز براى بازمانگان ميّت غذا ببرند و اسباب مزاحمت آنان رافراهم ننمايند; بنابراين , آن چه در ميان ما ايرانيان مبنى بر دعوت مهمان ها به غذادر ايام عزا و مرگ افراد, رواج دارد, نوعى رسم ملى است , گرچه اين رسم , اگرباعث اذيت و آزار بازماندگان مرده نشود و با رضايت كامل آنان صورت گيرد, رسم خوبى است كه موجبات آمرزش , رحمت و عفو را فراهم مى سازد.(پـاورقى 1.ر.ك : ابوالحسن منذره على , كتاب سياهپوشان .(پـاورقى 2.ر.ك : محمد كاظم طباطبايى يزدى , العروة الوثقى , ج 1 ص 572(منشورات مؤسسة العلمى للمطبوعات ) ; ر.ك : آيت ا... محمد فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 ص 621 سؤال 2170

پاسخ : دوست عزيز! ضمن تشكر از اين كه راز خويش را صادقانه با ما در ميان گذاشته ايد, اگر از پاسخ هدف زندگى چيست , راضى نشويد كه هدف رسيدن به كمال مطلق و تكامل علمى و اخلاقى و عملى و فكرى و فرهنگى است ; به خاطر تنهايى و غربت و عشق ناخواسته است .اگر امر ازدواج تحقق يابد, هدف زندگى را بيشتر مى تواند لمس كرده و پزشك متعهد و خدمتگذارى شويدو مى دانيد تسكين بيمار و نجات اطرافيان و دعاى خالصانهء آنها وجدان شما را راضى خواهد كرد. در هر صورت دغدغهء خانواده مبنى بر فروكش نمودن اين نوع عشق و علاقه و لطمه زدن به آيندهء شما, منطقى و متين است ,ولى تعيين كننده نيست , زيرا عشق شما بر خلاف تصور آن ها عميق است . پيامبر اكرم 6به جوانى فرمود: باهر كس دوست دارى , ازدواج كن و آن كسى را كه پدر و مادر انتخاب كرده اند, رها كن . البته ما و شما قبول داريم تجربهء خانواده بيشتر است و ممكن است آنان كه در وضعيت بحرانى شما به سر نمى برند, قدرت و تشخيص وتصميم برترى داشته باشند. بهتر است بين آن دختر پيشنهادى و نرگس خانم ارزيابى نمايى و ببينى چه امتيازاتى دارند; بنابراين بايد باكمال احترام و متانت با آنان رو به رو شويد و براى شفاف شدن مسأله و تصميم گيرى دوركعت نماز استخاره بخوانيد و براى كشف حقيقت پس از سلام نماز سر به سجده گذاشته صد و يكمرتبه استخيراللّه بِرَحْمتِةِ خِيَرِةٍ فى عافيه خود به خود درست خواهد شد. بحت و گفت و گو داشته باشيد و به هر دختر نمره بدهيد. بايد ازوضعيت هر دختر, به دور از احساسات تحقيق به عمل آوريد. از نظر عفت كدام يك بهتر است ؟ ببينيد بيمارى مزمنى يا غيبت هاى غير مجاز در دوران تحصيل نداشته باشد و پدر و مادر او نجيب باشند.عصبى مزاج يا با پسرى دوست نشده و خود را آلوده نكرده باشد.پس از انجام اين مراحل از دو حال خارج نيست : خانواده , شما را با استدلال و برهان قانع مى كند با شماآنان را قانع مى كنيد. در هر صورت , طرفين بايد در برابر كشف حقيقت تسليم باشيد.اگر احساس كرديد آنان براى اثبات مدعاى خويش دليل لازم و كافى ندارند و نمى توانند شما را درك كرده وبه استدلال هاى شما پاسخ دقيق دهند, از افرادى كه در ايشان نفوذ دارند, استفاده كنيد تا آنها را متقاعد سازيد,چون رضايت آن ها لازم است .توسل به قرآن و تمسك به ساحت مقدس نبى الكرم 6و اهل بيت عصمت و اطهار: و خواندن نمازحاجت و استغاثه به درگاه فاطمه زهرا3و امام زمان 7براى رفع گرفتارى بسيار ره گشاست .(1)(پـاورقى 1.براى اطلاع بيشتر ر.ك : مفاتيح الجنان , قسمت نماز حاجت و استغاثه و....

پاسخ : دوست عزيز! نامهء اديبانهء شمارا دريافت كرديم , اين نامه بيانگر صداقت و صراحت و روح تشنه ءشما براى رسيدن به هدف زندگى است . يك جواب اجمالى داريم و يك جواب تفصيلى . اما پاسخ اجمالى : هدف از زندگى رسيدن به تكامل همه جانبه است . تكامل اخلاقى , علمى , روحى , فكرى و فرهنگى كه ثمرهء آن رسيدن به حيات ابدى است .مادر دانشگاه دنيا بايد درس بخوانيم تا به حيات نورانى آخرت و لقاءاللّه نايل شويم . حتى رفاه زندگى مادى در اين است . ما دنيا را زندگى موقت و وسيلهء كسب سعادت اخروى مى دانيم . در يك كلام : مهم ترين هدف براى زندگى رسيدن به مقام قرب ربوبى است و اين مهم امكان ندارد مگر بعد از توبه و بازگشت به سوى الله .سالك بايد قدم در ميدان طلب و اراده بگذارد و دست از طلب بر ندارد تا به حضرت مقصود نايل گردد.مقام طلب و به تعبير برخى از عرفا مقام بسيار بلند و وادى پر فراز و نشيب و در عين حال پربركت است .(1)بسيارند كسانى كه خيال مى كنند در زندگى به دنبال هدف اند و رسيدن به هدف صحيح را طلب دارند, امادر واقع طالب و خواهان نيستند, زيرا تلاش و كوشش نمى كنند و از راهش وارد نمى شوند.بايد اين مهم را از خداوند در خلوت هاى شب تمنا كرد و با تضرع از او خواست به لطف خويش بر ما منّت بگذارد و ما را اهل طلب كند.]وصل مطلوب اگر مى طلبى طالب باش تا تو را درد نباشد, به مداوا نرسد]بايد از خود سؤال كنيم آيا هدف گذارى كرده ايم ؟ آيا طلب داريم ; آيا خود از خود مى پذيريم كه طالب هستيم ؟ آيا طلب را آغاز كرده ايم ؟ آيا شب و روز بدون سستى و كسالت و بدون ترديد و تحير, خود را طالب مى يابيم و درد طلب در خود مى بينيم ؟(2)]منگر اندر نقش زشت و خوب خويش بنگر اندر عشق و بر مطلوب خويشمنگر اين را كه حقيرى يا ضعيف بنگر اندر همت خود اى شريفتو به هر حالى كه باشى مى طلب آب مى جو دائماً اى خشك لب (3)بنابراين ما زندگى مى كنيم تا به حضرت و توحيد مطلوب نايل گرديم و اگر طلب او, هدف زندگى ما باشد,در سلوك خويش موفق مى شويم . ]اين طلب مفتاح مطلوبات تُست اين سپا نصرت و رايات تستاين طلب همچون خروسى در صباح مى زند نعره كه مى آيد صباح (4)]سالك اگر درد طلب داشته باشد, در سفر خويش و نيل به هدف موفق خواهد شد و اگر تا آخر از اين نعمت بزرگ بهره مند گردد, به اذن الهى به مقصود نايل مى گردد و اين مقتضاى رحمت و اسعهء حق است .به قول عارف رومى :]هر كه چيزى جست بى شك يافت اوچون بجِدّ اندر طلب بشتافت او(5)]راستى نشانهء طلب و خواستن و خواستن چيست ؟از اين و آن دل برداشتن و در اسارت اين و آن باقى نماندن ; در ظلمت ها محبوس نبودن ; ذوق و شوق و شورو نشاط داشتن ; فرصت ها را از دست ندادن ; سستى نكردن ; تساهل و تسامح در مسائل اعتقادى نداشتن ;مشكلات طريق را عاشقانه تحمل كردن ; سختى رياضت ها را بر خود هموار نمودن ; امروز و فردا نكردن وبالاخره , فرصت و درّگرانبهاى وقت را به رايگان از دست ندادن .اگر مى خواهيم تا هنگام مرگ شرمنده و نادم نباشيم , بايد طلب را جدى بگيريم .]مرد بايد كز طلب وز انتظارهر زمان صد جان كند در ره نثارنى زمانى از طلب ساكن شودنى دمى آسودنش ممكن شودگر فرو اِستد زمانى از طلب مرتدى باشد در اين ره , بى ادب (6)]تنها راه رسيدن به اهداف صحيح زندگى , سعى بليغ در طلب خداى سبحان و كسب رضايت او است .]درطلب چالاك شو و اين فتح باب مى طلب والله اعلم بالصواب (7)(پـاورقى 1محمد شجاعى , مقالات ح 3 طريق عملى تزكيه , ص 17ـ 22(پـاورقى 2.همان .(پـاورقى 3.مثنوى مولوى , دفتر سوم .(پـاورقى 4.همان .(پـاورقى 5.همان .(پـاورقى 6.منطق الطير عطّار.(پـاورقى 7.مثنوى , دفتر سوم .

پاسخ : مطلب فوق دربارهء تمام مساجد صدق نمى كند, زيرا الآن مساجدبسيارى در تهران و شهرهاى بزرگ وجود دارند كه با شيوهء مدرن و برنامه ءمشخص و امكانات پيشرفته اداره مى شوند, حتى سازمانى به نام در تهران و بعضى شهرها فعال هستند و امور مساجد را فيصله مى دهند كه اگر اين امر با برنامه ريزى گسترش پيدا كند و نسبت به همهء مساجدتعميم داده شود, مشكلات مرتفع خواهد شد; البته چون اداره كنندگان اصلى مساجد, مردم هستند و تأمين هزينهء آن به عهدهء آن ها است , طبيعى است فرهنگ و افكار مناطق گوناگون و توانايى مردم بى تأثير نيست .در هر حال رفع نقص گسترده , زمان و امكانات بيش ترى مى طلبد.

پاسخ : مطلبى را كه دربارهء دقت در نحوهء تعيين رهبرى معبد بوداييان بيان كرديد در مورد ردهء بالاى روحانيت است كه اين امر در روحانيت شيعه نيزبراى تعيين مرجع تقليد و روحانيونى كه بخواهند عهده دار مسئوليت حساس شوند, رعايت مى شود, اما چون حوزهء روحانيت در اسلام بسيار گسترده وداراى مراتب گوناگون است و به افراد بسيارى نياز دارد, نمى شود همهء آنان را ازدوران كودكى تحت نظر گرفت و به شيوهء خاص تربيت كرد, بلكه بهترين راه همان است كه پس از گذراندن حداقل دورهء راهنمايى و آشنا شدن با مسائل اجتماعى , كسانى كه علاقه و ذوق ورود به حوزه را دارند, با آگاهى و اختيار و درصورت داشتن شرايط و قبولى در آزمون ورودى وارد حوزه شوند و ضمن خواندن دروس حوزوى و ارتقاى علمى و تهذيب نفس و ابراز لياقت وشايستگى هاى علمى و عملى و اخلاقى , بتوانند مسئوليت هاى در خور توان راپذيرا گردند. طبيعى است كسانى كه از استعداد بالايى برخوردار هستند, براى مسئوليت هاى بالاتر و كسانى از لياقت پايين ترى بهره مندند, به كارهاى متناسب با شأن و لياقتشان گمارده خواهند شد. البته بايد اعتراف كرد سازمان روحانيت هنوز به وضعيت مطلوب نرسيده است و در كيفيت اداره نياز به اصلاحات داردكه بايد توسط مراجع مربوط و كارشناسان آگاه به زمان برنامه ريزى شود تا به اهداف عالى خود نايل آيد.

پاسخ : توجه به اين نكته ضرورى است كه دستورهاى مديريتى اسلام ازقاطعيت برخوردار است و بر اساس مدارا با مردم استوار شده است . بنابراين اگرمسئولى درست به وظيفه عمل كند و همهء دستورهاى اجرايى رابا رعايت شرايط و توأم با عواطف انسانى به كار بندد, موفق خواهد شد. در اين صورت برفرض اگر كسانى از اجراى عدالت ناراحت شدند, باكى نيست و نگرانى وجودندارد, چون نگرانى جايى است كه بى عدالتى و تبعيض در اجراى قانون , مايه ءدلسردى افراد شود. مطالعهء كتاب هايى كه در زمينهء مديريت اسلامى نوشته شده است , مى تواند در اين زمينه براى شما راهنما و راهگشا باشد, مانند كه به قلم چند تن از علما شرح شده است و نيز كتاب به قلم آيةالله مكارم شيرازى .