تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : اين دعا در بحارالانوار, جلد 52 صفحهء 146آمده است كه زراره ازامام صادق 7دربارهء حضرت مهدى 7مطالبى را بيان مى كند. زرازه گفت : .مرحوم مجلسى اين حديث را از كتاب مرحوم صدوق نقل مى فرمايد.عرفان و معرفت به معناى فهميدن و ادراك هماره با تدبّر و تفكر است .(1)اين واژه گر چه به معناى مطلق فهميدن و ادراك است , امّا متعلقى مى خواهد ;مثلاً شناخت خدا و پيامبر و حقّ او و حق امام .از موارد استعمال دربارهء شناخت و عرفان نسبت به امامان : استفاده مى شود: مراد از شناخت امامان , شناخت حقّ امامت آنان است . چند مورد به عنوان شاهد ذكر مى شود:من زار الحسين 7عارفاً بحقّه كتب اللّه له ...; من اتى قبر الحسين 7عارفاً بحقّه غفرالله له ; من جاء الى هذا البيت عارفاً بحقه ...; أُشهد كم أنّى ... بحقّكم عارف ;أُشهد كم أنّى ... مطيع لكم عارفٌ بحقّكم ; من مات ليلة الجمعه عارفاً بحقّنا أُعتق من النار; من زار امير المؤمنين عارفاً بحقّه ... كتب الله ....(2) و موارد فراوان ديگرى كه درروايات به چشم مى خورد.پس مراد از شناخت امام , شناخت اسم و رسم و قيافه نيست , بلكه شناخت مقام امامت و اعتراف و قبول امامت او است . در اين صورت است كه معناى جمله ء معلوم مى گردد.البته هر شناختى نياز به مقدماتى دارد. ما اگر بخواهيم مقام امامت اميرالمؤمنين 7يا ساير ائمه را بدانيم , بايد اسم و رسم و مشخصات و صفات وخصوصيات او را بدانيم . حضرت حجّت 7دربارهء نام : محمّد و نام پدرش : حسن 7و كنيهء او: ابوالقاسم مى باشد. ايشان فرزند نهم از نسل امام حسين 7است : محمد بن الحسن بن على بن محمد بن على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن الحسين و امام حسين هم فرزند اميرالمؤمنين 7است كه مادرش : فاطمهء زهرا3دخت پيامبر6ى باشد.پيامبر6فرمود: . سلمان گفت : پيامبر6فرمود: .(3)(پـاورقى 1.راغب اصفهانى , المفردات , ص 331(پـاورقى 2.معجم بحارالانوار, مادهء عارف , ج 9 ص 195 (پـاورقى 3.بحارالانوار, ج 51 ص 79

پاسخ : براى ايجاد فرزند صالح از قبلِ ازدواج بايد به فكر بود و به امورى بايد توجه داشت : 1 صفات و رذايل اخلاقى را از خود دور كنيد, چون خصوصيات اخلاقى مردى كه مى خواهد فرزند دار شود, در روحيهء فرزند تأثيردارد.2 بايد با روانكاوى از خود و از زنى كه مى خواهيد اختيار كنيد, صفات مثبت ومنفى را بررسى كنيد و با متخصصان روانشناسى دربارهء فرزندى كه از اين مرد و اين زن به وجود مى آيد, مشورت كنيد. 3 زنى را كه اختيار مى كنيد, از رذايل اخلاقى مانند حسادت , كبر, بدزبانى , بخل , ترسو و هم چنين صفات كسبى كه از پدر و مادرو ديگران ياد گرفته , مانند وسواسى يا اسراف كارى يا تجمل گرايى , دور باشد. همهء اين ها احتياج به تحقيق و تفحّص كارشناسانه دارد.4 از دعا كردن و صدقه دادن و خيرات دريغ نورزيد. 5 تأثير بعض اوقات غافل نباشد; زيرا آميزش با همسر در برخى اوقات وحالات ناپسند است .اين ها همه قبل از ازدواج بود و بعد از ازدواج و بچه دار شدن , مراحل تربيتى وزمينه سازى براى تربيت صحيح را فراهم كنيد. اگر بخواهيم در هر يك از اين زمينه ها بحث كنيم , بسيار طولانى مى شود.چند روايت در بعضى زمينه هاى مذكور نقل مى شود: پيامبر6فرمود: .(1) در روايت ديگرآمده است : .(2) همچنين توصيه شده است : با آدم بد اخلاق ازدواج نكن ,(3) با دين دارازدواج كن ,(4) با كسى ازدواج كن كه مو و چهرهء زيبايى داشته باشد و....(5)(پـاورقى 1.بحارالانوار, 100 ص 232(پـاورقى 2.همان , ص 234(پـاورقى 3.همان , ص 235(پـاورقى 4.همان .(پـاورقى 5.همان .

پاسخ : شبى از شب هاى سال , شب قدر است , امّا آن شب معيّن و مشخص نشده است . احتمال بيش تر همان شب 21يا 23ماه رمضان است , امّا آن شب هيچ وقت دو شب نمى شود, بلكه يك شب است ; مثلاً فرض كنيم اگر شبِ 23ماه رمضان شب قدر باشد, اين شب براى همهء ساكنان كرهء زمين شب قدر است و شب در تمامى كرهء زمين 24ساعت است , كمااين كه يك روز كرهء زمين نيز 24ساعت است چون روز و شب شدن كرهء زمين تدريجى و متناوب است . بر اثر گردش تدريجى , پس از يك نقطه كه شب يا روز راابتدا تا انتهاى 24روز و 24ساعت شب خواهد بود. بنابراين اگر واقعاً شب 23رمضان شب قدر باشد, از هما ابتداى اعتبارى شب تا 24ساعت , يك شبِ كرهء زمين حساب مى شود. مدّت شب در نيم كره , تقريباًدوازده ساعت است , ولى در تمامى كرهء زمين 24ساعت . پس شب قدر دركشورهاى مختلف متفاوت نمى شود.

پاسخ : بسيارى از مردم مى پندارند كه خداوند, پيامبر و امامان را خلق كرده است تا مثلاً مريض آنان را شفا دهد يا گرفتارى هاى ديگر زندگى به دست آنان حل ّشود. اين ذهنيت باعث برخى از تناقضا و اشكالات , حتى تضعيف روحيهء دين واعتقادى بعضى مردم شده است .شخصى به پندار اين كه امام رضا7مثلاً فلان مشكل او را حلّ مى كند, توسل پيدا مى كند و بسيار دعا مى كند و بعد به آن نمى رسد, در نتيجه در روحيهء و ايمان اوتأثير بدى مى ماند, در حالى كه اصلاً وجود امام و پيامبر براى اين نيست كه مشكل گشاى مردم باشد و احياناً بعضى از كارهاى اشتباه آنان را جبران كند. مثلاً آقاى الف مراعات امور بهداشتى را نكرده يا خلافى كرده است و بر اساس سنّت الهى بايدمجازات شود, حالا مى خواهد مشكل خود را از طريق فلان امام يا امام زاده حل ّكند. اين برداشت هاى غلط, تالى فاسدهاى فراوانى به دنبال دارد. ائمهء بزرگوار مادر زمان حياتشان بعضى از مشكلات مردم را پاسخ نمى دادند. وجود پيامبر و امام اولاً براى هدايت مردم به راه راست است و ثانياً براى اجراى حدود و احكام وسنّت الهى در جامعه است .امام رضا7فرمود: عزّت مؤمنان باشد... به واسطهء امام نماز و زكات و روزه و حج كامل مى شود وامضاى حدود و احكام الهى به دست او است (او دستور مى دهد كه بر جنايتكاران حدّ جارى كنند). امام حافظ كشور اسلامى است و كشور را از دست برد دشمنان نگاه مى دارد. امام حلال خدا را حلال و حرام خدا راحرام و بر متجاوزان حدّ الهى را جارى و از دين خدا حمايت مى كند>.هدف اين كه خدا پيامبر و امام را براى انسان ها آورده , اين است . اگر امام براى كسى دعا كرد و صلاح بود آن دعا مستحاب شود, مستجاب مى شود. توسل به روح پاك آنان كه همواره زنده و شهيد راه خدايند, مفيد و لازم و اظهار محبت به آنان است . ما پيروان ائمه , آنان را به جهاتى كه امام هشتم 7فرمود, مى خواهيم . به عبارت ديگر: امام را مى خواهيم كه به دستورهاى او گوش دهيم , نه براى چيزديگرى . اگر ما براى ظهور حضرت مهدى 7دعا مى كنيم , در حقيقت مى خواهيم احكام و نظام الهى بر پا كند و ما در ركاب آن حضرت خدمتكار اسلام باشيم .ما امام را نمى خواهيم كه فقط دست و پاى او را ببوسيم و برايش گريه كنيم وبعد هم اگر دستورى داد, گوش به حرف و فرمان او نباشيم . بعضى ها امام رامى خواهند كه امام گوش به حرف آنان بدهد, نه اين كه مظيع فرامين او باشند. حال من و شما و همهء مسلمانان خود را در زمان ائمه فرض كنيم . اگر در آن زمان بوديم ,چه مى كرديم ؟ الآن هم فرض كنيد امام 7حضور دارد, چه مى كنيم ؟ آيا راستگو وامانت دار هستيم ؟ آيا اهل نماز و تهجد و عبادت هستيم ؟ آيا به حقوق ديگر پاى بند هستيم ؟ و...مگر دستورهاى آنان پيش روى ما نيست ؟ مگر اهداف آنان را نمى دانيم ؟ مگرعلماى دين و فقها به منزلهء جانشين آنان نيستند؟ مگر حجّت براى ما وجود ندارد؟ بله از نظر تكوينى وجود امام براى عالم وجود فوايدى دارد كه الآن هم آن فوايدرا به عالم مى رساند و براى مؤمنان دعا مى كند و از اعمال زشت بعضى از ما غصّه مى خورد و احياناً به صورت غير مستقيم يا مستقيم از كسانى دستگيرى مى كند. امام زمان در پشت حجاب غيبت مانند وجود خورشيد از پس ابر است و جود او براى ما مفيد است .(1)البته ما بايد به عنوان اظهار محبّت و علاقه , به وجود آن حضرت و هم براى ظهورش دعا كنيم . اگر ما با آن حضرت و با اصحاب او همراه باشيم , مثل اين است كه در عمل باآنان هستيم . على 7مى فرمايد: .(2)(پـاورقى 1.بحارالانوار, ج 52 ص 92(پـاورقى 2.بحارالانوار, ج 52 ص 358

پاسخ : امام صادق 7فرمود: فاطمة و اللّه فمن عرف فاطمه حقّ معرفتهافقد ادرك ليلةالقدر;(1) فاطمه است و خدا است . هر كس فاطمه را خوب بشناسد و مقام او را قبول داشته باشد, به حقيقت , شب قدر را درك كرده است >.توضيح : اين گونه احاديث بر فرض صحّت سند, قابل توجيه و تأويل است . در حقيقت امامان : خواسته اند حقايقى را به مردم آن زمان كه غرق دردشمنى با اهل بيت مخصوصاً على 7و فرزندانش بودند و جو حاكم عليه على 7 فاطمه و ائمه : بود, به نحوى از موقعيت استفاده كند. از آيات قرآن كه مورداحترام مسلمانان بود, از باب تطبيق , بعضى از حقايق را به مردم ابلاغ كند تا بتواندبُغض و دشمنى را كه در دل بعضى از مسلمانان يا ضعيف الايمان ها بود, كم كم بيرون كنند. اين گونه استدلال ها و توجيه ها را و مى نامند و اين گونه تبليغ و بيان از ائمه : خطا و اشتباه و مجاز محسوب نمى شود, چون درحقيقت مقام ولايت و دوستى با اهل بيت پيامبر, تمام دين و اكمال دين است .شرط قبولى طاعات و عبادات است . مرحوم فيض كاشانى در ذيل آية الكرسى اين حديث را نقل مى فرمايد:() حضرت عرض كرد: ما با بعضى از سنّى ها كه ولايت شما را قبول ندارند, رفت وآمد داريم و آنان را امين و صادق و با وفا مى يابيم . امام صادق 7با غضب به ابن ابى يغفور فرمود:كسى كه ولايت الهى را قبول ندارد و ولايت ظالمان را پذيرفته , اصلاً دين ندارد, و كسى كه ولايت الهى و ولايت امام عادل را قبول دارد, لغزشى هم انجام داد, خداوند لغزش را جبران مى كند.(2) خداوند مؤمنان را از ظلمتِ گناه و معصيت به سوى نور هدايت مى كند, ولى آنان كه زير چتر طاغوت رفته اند و ولايت او را پذيرفته اند, در ظلمت مرحوم كلينى (ره ) نيز اين روايت را در اصول كافى كتاب الحجة, باب آورده است .ولايت و محبت و تدين به ولايت و حكومت ائمه : شرط دين دارى و قبولى طاعات و حسنات است . حال ائمهء بزرگوار ما اين حقايق را در جاهاى مختلف و درزمينه هاى متفاوت بر اساس شناختى كه از مخاطبان خود داشته اند, بيان كرده اند. (پـاورقى 1.محمد باقر مجلسى , بحارالاءنوار, ج 43 ص 65(پـاورقى 2.بحارالانوار, ج 65 ص 105

پاسخ : برادر عزيز و گرامى ! از لطف و مرحمت جناب عالى تشكر وقدردانى مى كنيم .دروس حوزوى , چون مقدمهء شناخت خدا و شناخت نفس است (معرفة اللّه ومعرفة النفس ) از بهترين علوم محسوب مى شود, اخلاص در اين رشته , رمز موفقيت است . اگر اخلاص نباشد دچار خسران و زيان خواهيم شد. در هر صورت , علاقه ءشما ستودنى است . براى آگاهى از كم و كيف شركت در حوزهء علميهء قم , فرمى كه توسط شوراى مديريت حوزهء علميه قم تهيه شده براى شما ارسال مى شود.اميدواريم بتوانيد بدين سوى هجرت كنيد و اگر زمينه فراهم نشد مى توانيد درحوزه هاى علميهء شهر خودتان يا شهرهاى نزديك چند سالى را سپرى كنيد ومقدمات را بخوانيد و سپس براى پيمودن ادامهء تحصيل به قم تشريف بياوريد.اغلب طلاّب شهرستانى , چند سالى را در شهر خود يا شهرهاى اطراف مشغول مى شوند و بعد از خواندن لمعه , طى امتحاناتى , مقدمات آمدن به قم فراهم مى شود. اميدواريم به هدف هاى خالصانهء خود برسيد.

پاسخ : هر كدام از موذّن ها كه دقيق و بر طبق ساعات شرعى محلتان اذان مى گويند, آن اذان مورد اعتماد است و اذان مسجد ديگر درست نيست . هر شهرى افقى دارد و در ساعت خاصى وقت اذان است . شهر يا روستاى شما اگر نزديك يك شهر بزرگ است كه از راديوى آن جا اذان پخش شود, شما بر طبق اذان راديوى آن مركز اعتماد كنيد و نماز و روزه تا را با آن تطبيق دهيد. اگر مثلاً شهرستان قائل باشهرستان مشهد هم افق باشد, شما مى توانيد با اذان مشهد, وقت شرعى را تطبيق دهيد.

پاسخ : عشق به فرزند و طلب آن از جمله آرزوهاى طبيعى و از آثار و ثمرات ازدواج محسوب مى شود و در روايات , فرزند صالح به گل خوشبو تشبيه شده است , اما به عللى اين خواستهء مشروع در مواردى بر آورده نمى شود. در حال حاضر كه شما با اين مسأله مواجه شده ايد و با صبر و بردبارى و سعهء صدرِ قابل تحسين خود كانون گرم خانواده را حفظ كرده ايد, نبايد از پى گيرى موضوع خسته وملول شويد. البته نظر پزشكان محترم است , اما به تجربه ثابت شده است با وجودمأيوس بودن پزشكان از فرزنددار شدن زوج هاى جوان , خداوند پس از بيست سال به آن ها فرزند داده است ; بنابراين حفظ روحيه و اميد به آينده از ضرورى ترين مسايل به شمار مى رود.]در نوميدى بسى اميد است پايان شب سيه سپيد استقطعاً صبر كردن اگر براى رضايت خدا باشد و به حساب خدا گذاشته شود,ثواب بزرگى خواهد داشت . پيامبر اكرم 6مى فرمايد: .() در روايت ديگر آمده است : حضرت داود7عرض كرد:(پـاورقى 1.ابراهيم امينى , آيين همسردارى , ص 219پروردگارا! پاداش شخص محزون كه به خاطر رضاى تو بر مصائب صبر كندچيست ؟ فرمود: پاداش او اين است كه لباس امان بر او مى پوشانم و هرگز آن را ازوى نمى گيرم .() اگر ادامهء زندگى را به داشتن فرزند مربوط دانستيد, مى توانيد با(پـاورقى 2.محجة البيضاء, ج 7 ص 127توافق خانواده و از طريق سازمان بهزيستى بچه اى را به فرزندى قبول كنيد. چه بسااين سرپرستى و يتيم نوازى , رحمت و لطف الهى را جلب نمايد, چنان كه اين موضوع اتفاق افتاده است . ما كسى را سراغ داريم كه يتيمى را عهده دار شد وخداوند به او كه سال ها محروم از فرزند بود, فرزندانى عطا كرد.

پاسخ : بيمارى تا به حدّى نرسيده باشد كه تكليف را از انسان بردارد, مجوّز انجام گناه نمى شود, مثلاً به خاطر عصبيّت , نمى تواند و مجاز نيست كه فحاشى كرده يا تندى كند يا به ديگرى كتك زده يا اهانت كند, اما اگربيمارى به حدّى باشد كه كنترل را از انسان سلب كند و بى اختيار دست به كارى بزند, گناه ندارد, اما اگر باعث تضييع مال ديگران شده يا باعث ديه اى شود, ضامن خواهد بود, مثلاً اگر كسى در اثر عصبانيت زياد شيشه ءكسى را شكست , بايد آن را جبران كند, يا در اثر ضربه زدن به شخصى , استخوان او را شكست بايد ديه وخسارات واردهء آن را بدهد.(1)(پـاورقى 1.امام خمينى , تحريرالوسيله , ج 2 ص 560

پاسخ : اگر دختر و پسر كفو يك ديگر باشند ولو يكى شيعه و ديگرى سنّى باشد, اشكالى ندارد, ولى اگردختر شيعه باشد خلاف احتياط است (1) و اگر مرد يا زن , سنّى ناصبى , يعنى دشمن اهل بيت باشد يا دربارهء ائمه غلوّ كند; يعنى قائل به خدا بودن على 7باشد, ازدواج با او جايز نيست .(2)(پـاورقى 1.امام خمينى , تحرير الوسيله , ج 2 ص 286 مسئله 8(پـاورقى 2.همان , مسئله 7