تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : خواندن هر آيه و هر دعايى كه سندش معتبر باشد, ثواب دارد و چنانچه معتقد باشيم : برترين اعمال سخت ترين آن ها است , هر چه قرآن و دعا بيشتر خوانده شود, ثوابش زيادتر خواهد بود. سفارش مى كنيم دنبال كوتاه ترين آيه و دعا نگرديد, ولى اگر بگوييم كوتاه ترين دعا كه بيشترين ثواب را دارد, صلوات برمحمّد و آل محمد6است , گزاف نگفته ايم .

پاسخ : آن طور كه بعضى مورخان نوشته اند: اولين تعمير كنندگان قبر حضرت ثامن الحجج عليه آلاف التحيّة و الثناء بودند, اما قبر به دستور امير سبكتكين تخريب شد و در حال خرابى بود تا زمان سلطان محمود پسر سلطان ناصرالدّين سبكتكين كه به دستور ايشان مجدّداً تعمير شد. بعد از آن شخصى به نام شرف الدين قمى در عهد سلطان سنجر سلجوقى به تعمير قبر شريف پرداخت و اين بنا ادامه داشت تا زمان قوم تاتاركه به دست آنها خراب شد. بعدا: در زمان سلطان محمّد خدابنده , نوهء هلاكوخان , و به دستور او مجدداً تعميرگرديد.(1)(پـاورقى 1.موسوعة العتبات المقدسه , جعفر الخليلى , ج 11 قِسم خراسان , ص 198 بنياد گنبد مطهّر حضرت معصومه 3در سنهء 529ه به دستور شادبيگم دختر عماد بيگ خاتمه يافت .طلاى حرم حضرت معصومه 7و سنگ هاى مرمر دور ضريح و درِ طلاى حرم مطهّر به دستور فتحعلى شاه در سال 1213انجام گرفت .تاريخ قم مى نويسد: .(2)(پـاورقى 1.برداشت از كتاب عود ارواح , آيةاله مكارم شيرازى , صفحه 63ـ 64(پـاورقى 2.ستارگان درخشان , محمد جواد نجفى , ج 9 ص 98

پاسخ : اصولاً كسى نمى تواند اصل وجود روح را انكار كند, چون دلائل فلسفى و حسى و تجربى كه براى اثبات وجود آن اقامه شده , بيش از آن است كه بتوان همه را ناديده گرفت .همچنين اصل ارتباط با ارواح و احضار آن از طرق صحيح علمى و توسط افراد ورزيده , غير قابل انكاراست . خوشبختانه از سخنان پيشوايان بزرگ اسلامى امكان اين موضوع فهميده مى شود, امّا تنزل دادن مسئله تاآن جا كه هر كس براى سرگرمى و تفريح ميزگرد تشكيل بدهد و تعدادى مرد و زن و كوچك و بزرگ را جمع كندو يك شب روح بوعلى سينا و شب ديگر روح ملاصدرا را حاضر كند, چنين وضعى با هيچ منطقى نمى سازد وهيچ عقلى آن را باور نمى كند.(1)

پاسخ : به طور كلى در اين واحد به سؤالات فلسفى , كلامى , اعتقادى , فقهى , اجتماعى و فرهنگى پاسخ مى دهند.

پاسخ : با مراجعه به روايات متوجه مى شويم اولياى گرامى اسلامى به پيروان خود توصيه كرده اند باچند نفر طرح دوستى و رفاقت نريزند: 1 احمق و نابخرد; رفاقت با اين گونه افراد جز درد سر و رنج و زحمت چيزى ديگر نيست . چنان كه دربيانى از امام على بن ابى طالب 7مى خوانيم : < كسى كه رفيقِ احمق و كم خِرَد دارد, همواره در رنج و ناراحتى است >.(1)2 آلوده دامن و بزهكار; امام فرمود: .امام على 7در ضمن وصاياى خود به حضرت امام مجتبى 7 فرمود:< با فاسد طرح دوستى نريز, چون دوست خود را فريب مى دهد>.(2)3 چاپلوس و متملق ; حضرت على 7مى فرمايد:< كسى مى تواند دوست شما باشد كه تملق نكند; زيرامتملق با چرب زبانى كارهاى زشت خود را زيبا جلوه مى دهد و دوست دارد شما هم آن كاره باشيد.(3)و در عوض سفارش كردند با افراد راستگو و امين و وفادار و خوش خُلق و رعايت كنندهء حقوق ديگران رفيق باشيد.در وضع عادى و معمولى , ظاهر سازى و چهرهء حق به جانب گرفتن و ادعاى ديانت و صداقت و رفاقت كردن امكان دارد, امّا در وضع خاص و بحرانى , خصلت هاى بد و زشت آشكار مى گردد, و در آن موقعيت ظاهرسازى و پنهان كارى از بين مى رود.بر اين اساس بهترين راه تشخيص خوب و بد بودن افراد, امتحان و آزمايش در مواقع زير است : 1 آزمودن در هنگام نياز; كسى كه در هنگام سختى ها و مشكلات از كمك خوددارى مى كند, شايستهء دوستى نيست .]دوست مشمار آن كه در نعمت زندلاف يارىّ و برادر خواندگى دوست آن باشد كه گيرد دست دوست در پريشان حالى و درماندگى]2 آزمودن در هنگام خشم ; امام صادق 7مى فرمايد:< كسى كه سه بار بر تو خشمگين شد و سخن ناخوشايندى درباره ات نگفت , او رابه دوستى انتخاب كن >.(4)3 آزمايش در مسافرت ; آدمى در مسافرت لباس تكلّف و ريا را از تن بيرون مى كند و شخصيت حقيقى خود را نشان مى دهد.4 امتحان از طريق امانتدارى و راستگويى ;امام صادق 7ى فرمايد:< براى تشخيص آدم خوب و بد, نگاه به طولانى بودن ركوع و سجده اش نكنيد,چون ممكن است طولانى كردن از روى عادت باشد, لكن به راستگويى و امانت داريش نگاه كنيد>.(5)5 آزمودن از طريق دوستان و معاشران ;امام على 7ى فرمايد:< اگر كسى كار و دينش بر شما مشخص نبود, بنگريد با چه كسانى رفت و آمدمى كند; اگر دوستانش اهل ديانتند, او نيز ديندار است و اگر اهل دين نيستند, او نيز بهره اى از دين نبرده است >.(6)6 توجه به دستورهاى دينى .انسانى كه به دستورهاى دينى توجه دارد و به آن عمل مى كند, شايستهء دوستى است .(7)(پـاورقى 1.صديق الاءحمق فى تعب ; جوان فلسفى , ج 2 ص 334(پـاورقى 2.... فانّ قرين السّوء يغير جليسه .(پـاورقى 3.نهج البلاغه , فيض الاسلام , قصار 285 < انما يحبك من لا يتملّقك >.(پـاورقى 4. , وسائل الشيعه , ج 8ص 502(پـاورقى 5.بحارالانوار, ج 68 ص 8 حديث 10 چاپ بيروت .(پـاورقى 6.همان , ج 71 ص 197 حديث 31 چاپ بيروت .(پـاورقى 7.ر.ك : ويژه نامه مجلهء با معارف اسلامى آشنا شويم , ص 5ـ 16

پاسخ : در حديثى پيامبر اكرم 6به على 7فرمود: .(1)در روايت ديگرى امام صادق 7فرمود: .(2) قال 7 آخر نبىّ يدخل الجنّة سليمان بن داود7و ذلك لمااعطى فى الدنيا. (پـاورقى 1.بحار, ج 28 ص 45(پـاورقى 32.بحار, ج 14 ص 74 حديث 16

پاسخ : بعضى روايات مى گويد: در قيامت خداوند چند دسته را جهت تعيين تكليف سرنوشت شان پاى ميز محاكمه مى كشد و از آنها استنطاق مى كند كه مثلاً شما هيچ عمل خوبى و هيچ يك از تكاليف الهى را انجام نداريد و در نتيجه مستحق بهشت نيستيد. آنها به پيشگاه الهى عرضه مى دارند: ما از روى قصد و عمد و به عنوان تمرد و سركشى از زير بار تكاليف شانه خالى نكرديم , بلكه مانع داشتيم و راهى جز اين نداشتيم . آن گاه خداوند در همان جا از آن ها امتحان مى گيرد; هر كدام قبول شدند, وارد بهشت مى شوند و گرنه اهل جهنم خواهند بود از جملهء آنان بچه ها و ديوانگان هستند.زراره از امام باقر7نقل مى كند: .(1)(پـاورقى 1.بحارالانوار, ج 5 ص 289 حديث 2و 3 باب اطفال و كسانى كه در دنيا بر آنها حجّت تمام نشده است . نقل از كتاب خصال ومعانى الاءخبار شيخ صدوق رحمةالله عليه .

پاسخ : وظايف سنگين است و راه هاى مقابله با آنها زياد كه گفتن آن ها وقت زيادى لازم دارد به خاطرعدم اطالهء كلام فقط به بعضى به طور اختصار اشاره مى كنيم :اول , تبيين جايگاه انسان در دنيا, كه هدف از آفرينش انسان چه بوده و چرا او به دنيا آمده است . اگر هدف رسيدن به كمال مطلق و قرب الهى است , بهترين راه رسيدن به آن هدف چيست ؟دوم , حل مشكل اساسى جوانان , مثل بى كارى و ازدواج و مسكن است . حداقل مى توان آن ها را با ورزش كه لازمه اش تهيهء مكان هاى ورزشى مثل استخر و زمين فوتبال و... است , سرگرم كرد.سوم , ارتقاى سطح علمى جوانان , از طريق تشريح دستورهاى اسلامى به طور ساده و روان و عموم پسند وتشويق آنان به مطالعه است , تا از اتلاف وقت آن ها جلوگيرى شود.چهارم , شناخت دشمن و اين كه او هدفى جز بدبختى و ذلّت و نابودى مردم به خصوص نسل جوان مسلمان را ندارد.

پاسخ : روش ها و شيوه هاى گوناگونى وجود دارد كه در ذيل به برخى اشاره مى شود: 1 آمر و ناهى بايد دقيقاً معروف و منكر را بشناسد و در فرصت مناسب بتواند كاملاً آن را تبيين و تشريح كند.2 خودش عامل باشد; يعنى قبل از هر چيز در حضور طرف , به معروف عمل كند و از منكر اجتناب نمايد.3 با كمال احتياط و با زبان نرم سخن بگويد, مثلاً: فلانى ! شما الحمدلله بزرگوار و آبرومنديد; مردم به شماو خانواده محترمتان با ديد احترام نگاه مى كنند; فلان عمل از قدر و منزلت شما مى كاهد و موجب هتك حرمتتان مى شود; اگر آن را ترك كنيد و به جايش عمل نيك انجام بدهيد, بسيار مفيد خواهد بود.4 يا بگويد: اگر كسى مثلاً يك شاخهء گل يا يك شيشهء عطر و يا جعبهء شيرينى به شما بدهد و يا اگر دكترى بيمارى شما يا پدر و مادر و يا يكى از اقوامتان را درمان كند, هر وقت آن ها را ببينيد, اظهار محبت مى كنيد وخود را مديون آنان مى دانيد.حال آيا شايسته نيست از خداوند بزرگوارى كه اين همه نعمت به شما ارزانى داشته و به شما گوش و چشم و قلب و عقل و دست و پا و پدر و مادر و هزاران نعمت ديگر عطا فرموده , تشكر و سپاسگزارى كنيد؟پيامبر6فرمود:< بهترين روش تشكر از خدا, نماز خواندن است >.5 و مى توانيد بگوييد: حتماً مى دانيد قلباً به شما علاقه مند و براى شما ارزش قائلم . متقابلاً شما هم براى اينجانب آبرو و حيثيت قائل هستيد. از طرفى توجه داريد اگر كارهاى ناروا و ناشايست از شما سر بزند و بامسجد و نماز و روزه كارهاى خوب سروكار نداشته باشيد, ضمن اين كه شخصيت جنابعالى مخدوش مى شود,به خاطر رفاقت با شما شخصيت من نيز زير سؤال مى رود و آبروى من مورد تهديد قرار مى گيرد; آيا بهتر نيست براى حفظ شخصيت خود و حيثيت دوستان اعمال ناروا را كنار گذاشته و به كارهاى خوب و پسنديده بپردازيد؟

پاسخ : عبارت اصلى اين است : ملا شدن چه آسان , آدم شدن چه مشكل . مفهومش اين است كه انسان در اثر تلاش و كوشش و ارادهء آهنين به آسانى مى تواند به بهترين مقام و درجات علمى نائل شود, امّا اگر بخواهدآدم شود از نظر اخلاق و اعتقادات و عمل به اوامر و نواهى الهى از هر جهت شايسته باشد و الگو و اسوه ءديگران قرار بگيرد, خيلى مشكل است , چون خودخواهى و هواى نفس و حب به جاه و مقام و اغواى شيطان و... نمى گذارد انسان آن گونه كه خدا مى خواهد, عمل كند.برخى يكى مرتبه بالا رفته و گفته اند: ملا شدن چه مشكل , آدم شدن محال است ; يعنى با سودا شدن ومدارج علمى را طى كردن خيلى مشكل است و اين طور نيست كه به راحتى به دست بيايد, امّا آدم شدن آن قدرمشكل و سخت است كه در حد محال است , نه اين كه واقعاً محال است انسان آدم بشود.