تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : آيه مورد نظر اين چنين است : , بلكه بگوييد(پـاورقى 2.بقره (2 آيهء 104(زير كلمهء اول به معناى و نيز مى باشد (و دستاويزى براى دشمنان است ) وآن چه به شما دستور داده مى شود, بشنويد و براى كافران (استهزا كنندگان ) عذاب دردناكى است >.ابن عباس مفسر معروف نقل مى كند: مسلمانان صدر اسلام هنگامى كه پيامبر6مشغول سخن گفتن بودو آيات و احكام الهى را بيان مى كرد, گاهى از او مى خواستند كمى با تأنّى سخن بگويد تا بتوانند مطالب راخوب درك كنند و سؤالات و خواسته هاى خود را نيز مطرح نمايند; براى اين درخواست جملهء را كه ازمادهء به معناى مهلت دادن است , به كار مى بردند, ولى يهود كلمهء را از مادهء كه به معناى كودنى و حماقت است , استعمال مى كردند. در صورت اول مفهومش اين است : به ما مهلت بده , ولى درصورت دوم به معناى : ما را تحميق و نادان كن , مى باشد. در اين جا براى يهود دستاويزى پيدا شده بود كه بااستفاده از همان جمله اى كه مسلمانان مى گفتند, پيامبر يا مسلمانان را استهزا كنند. آيهء فوق نازل شد و به مسلمانان دستور داد به جاى جملهء را به كار برند كه همان مفهوم را مى رساند و دستاويزى براى دشمن لجوج نيست .(1)(پـاورقى 1.برگرفته از تفسير نمونه , ج 1 ص 383

پاسخ : آبى كه با آن مخرج بول و غايط را مى شويند, با پنج شرط پاك است :اول : بو, يا رنگ و يا مزه نجاست نگرفته باشد;دوم : نجاستى از خارج به آن نرسيده باشد;سوم : نجاست ديگرى مثل خون , با بول و يا غايط بيرون نيامده باشد;چهارم : ذرّه هاى غايط در آب نباشد;پنجم : بيش تر از مقدار معمول , نجاست به اطراف مخرج نرسيده باشد.(1)اگر آبى كه هنگام تطهير به پاى شما پاشيده مى شود, داراى ذرات نجاست نباشد, پاك است و شستن آن موضع لازم نيست , ولى اگر با ذرات نجاست باشد, نجس است و بايد آن مكان شسته شود.(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 ص 50 مسئلهء 27

پاسخ : از اين كه سركار عالى و همهء برادران و خواهران خواهان ارتقاى علمى هستيد, جاى بسى خوشوقتى است براى شما آرزوى موفقيت مى نماييم .اين واحد جزوه هاى مختلفى در زمينه هاى گوناگون دارد و آن را تنها براى كسى ارسال مى كند كه از واحدسؤالاتى كرده و لازم باشد جزوه براى وى ارسال شود; البته به شرطى كه در مورد آن سؤال جزوه داشته باشيم .مستدعى است سؤالات خود را مرقوم كرده و ارسال داريد, تا در صورت نياز به ارسال جزوه , همراه پاسخ فرستاده شود.چند برگ اشتراك مجلهء همراه با چند برگ اطلاعيهء واحد پاسخ به سؤالات ارسال مى گردد.

پاسخ : همان طور كه از سؤال بر مى آيد, فقيهان و مراجع عظام در اكثر مسائل فقهى وحدت نظر دارند وتنها در بعضى از مسائل اختلاف دارند. اختلاف امرى اجتناب ناپذير است , مثل اختلاف متخصصان سايررشته ها و اطبا و مهندسان . اگر در عرصهء اختلاف نظر بين متفكران يك رشته بنگريد, كم ترين اختلاف را فقهادارند; زيرا مستندات آن ها كتاب و سنت است . فقيهان در حكم موضوع و مسئله اى كه مدرك و مستند شرعى معتبر (آيه , روايت , اجماع محصل ...) دارد, هيچ گاه اختلاف ندارند; آن جايى اختلاف دارند كه سند قطعى نباشد. در اين گونه موارد يكى مى گويد: اين روايت به نظرم صحيح و معتبر است , لذا حكمش اين است , وديگرى مى گويد: به نظرم صحيح نيست ; لذا حكمش خلاف حكم اوّلى خواهد بود.بعضى از مراجع به اصل و دليلى تمسك مى كنند كه برخى ديگر آن را معتبر نمى شناسند.گفتنى است : وقتى نظريات مراجع مختلف شد, اگر چه در بعضى موارد نوشتن يك رساله به طور دسته جمعى ممكن نخواهد بود, ولى مى توان نظريات مختلف مراجع را در يك جا جمع آورى كرد, چنان كه اخيراًفتاواى دوازده نفر از فقيهان جمع آورى و تحت عنوان در دو جلد منتشر شده است .

پاسخ : اگر اجمالاً بدانيم كسى عقيده به خمس دارد, اما خمس نمى دهد, ولى نمى دانيم غذايى كه تهيه كرد و سر سفره آورده است , با عين پولى كه خمس به آن تعلق گرفته , خريده شده است يا نه , خوردن غذا هيچ گونه اشكالى ندارد و لازم نيست از طرف ميزبان خمس آن داده شود; ولى اگر يقين داشته باشيم اين غذا وخوراكى با عين پول خمس نداده , خريدارى شده است , خوردنش اشكال دارد و بايد از آن اجتناب كرد.(1)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 ص 20 ذيل عنوان مسئله اختصاصى , مسئله 1485

پاسخ : مجتهد شايستهء تقليد را از سه راه مى توان شناخت :1 شخص از اهل خُبره و علم باشد و بتواند مجتهد راتشخيص بدهد;2 دو نفر عالم عادل كه مى توانند مجتهد راتشخيص بدهند, به مجتهد بودن كسى شهادت بدهند, به شرطى كه دو نفر عالم عادل ديگر گفتهء آن ها را تكذيب نكنند;3 مجتهد بودن شخص به حدّى شايع و مشهور باشد كه از شيوع و شهرت , براى انسان علم و يا اطمينان حاصل شود.راه اول در مورد سركار امكان ندارد ـ چون اهل خبره و مجتهد شناس نيستيد ـ لذا بايد از راه هاى ديگراستفاده نماييد.(1) اما اگر مكلف مدتى اعمال خود را بدون تقليد انجام دهد, در صورتى اعمال او صحيح است كه بفهمد به وظيفهء خود عمل كرده است و عمل او با فتواى مجتهدى كه وظيفه اش تقليد از او بوده يا با فتواى مجتهدى كه فعلاً بايد از او تقليد كند, مطابق بوده است .(2)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ص 17 مسئله 3(پـاورقى 2.همان , ص 29 مسئله 14

پاسخ : بيش تر اشكال , به مشكل اوّل كه مطرح كرده ايد, مربوط مى شود, اگر يأس و نااميدى را كناربگذاريد, اين مسئله به راحتى حل خواهد شد.]برو كارگر باش و اميدواركه از يأس جز مرگ نايد به بار]بايد نظم را در زندگى خود حاكم كنيد. وجود نظم در زندگى جوان , يكى از مسائل مهم است و موفقيت اودر آيندهء تحصيلى , مرهون رعايت كامل نظم و ترتيب مى باشد. انسان در سايهء نظم , بهتر مى داند كه چگونه زندگى كند و چطور از اوقات فراغت خود به نحو شايسته بهره بردارى نمايد.منظور از نظم و ترتيب , انجام كارها و اعمال با هدف معيّن است كه از وحدت و هم آهنگى لازم برخوردارباشد, به طورى كه با رعايت آن , انسان بتواند در مراجعه و دستيابى به كارها و موضوعات و وسايل و اطلاعات ,دچار سردرگمى و اتلاف وقت نگردد. رعايت مقررات و قوانين جارى زندگى و قرار دان هر چيز در جاى خود وانجام دادن هر كار در وقت و زمان خود, نمونه اى از نظم است .نظم , شامل همهء مسائل زندگى , از قبيل لباس پوشيدن و نظافت كردن و خوردن و خوابيدن و معاشرت بادوستان و فاميل و هم چنين چيدن وسايل و نوشت افزار و كتاب هاى خود در جاى معيّن و مطالعه كردن و حفظنمودن اطلاعات و فراگيرى معلومات و تفكر و... است . جوان بايد بداند كى بخوابد و كى بيدار شود و چه وقت مطالعه كند و چه موقع , تفريح و ورزش نمايد و چه زمانى كارهاى محولهء خانه را انجام دهد. او بايد مكان و زمان هر چيز را به موقع تشخيص دهد و براى آن برنامه ريزى كند و هر چيز را در جاى خود بگذارد تا هنگام مراجع ,دچار سردرگمى و آشفتگى نشود. قواى ذهنى و عقلى جوان در سايه نظم , ترتيب منطقى مى يابد و سبب موفقيت وى در آينده مى شود.از طرفى در سايهء نظم , زندگى تحت قاعده در مى آيد و فعاليت ها و كارها, نظام پيدا مى كند و با راحتى بيش ترى انجام مى پذيرد و مشكلات سريع تر حل مى شود و جوان از آشفتگى در كارها و مطالعهء تكرارى مطالب , به خصوص كتب درسى رهايى مى يابد. هدف عمدهء نظم در زندگى , بهره گيرى و صرفه جويى در وقت و داشتن ضابطه و معيارى صحيح براى اندوختن اطلاعات در ذهن است .رعايت نظم و ترتيب در زندگى روزمره سبب مى شود جوان , از جهت روانى , حتى هنگام تحصيل وفراگيرى دانش , اطلاعات علمى خود را تحت قاعده و نظم فرا گيرد و يادگيرى به طور منظم صورت پذيرد, به طورى كه مطالب , منسجم و به ترتيب در خزانهء حافظ جاى گزين شود و هر گاه شخص بخواهد به اطلاعات خود مراجعه كند, به راحتى و به سرعت , اطلاعات و مطالب در ذهنش حاضر شود. اين مسئله در آيندهء جوان تأثير به سزايى دارد, به خصوص در دوران تحصيل و هنگامى كه مى خواهد خود را براى امتحانات و كنكوردانشگاه آماده سازد. اصولاً رعايت نظم در سلامتى فكر و صحت جسم و اعتدال روح و روان , بسيار مؤثر است .معمولاً افراد بى نظم در زندگى , عصبانى اند و رفتارى غير عادى دارند, زيرا بى نظمى در عكس العمل هاى روحى و اخلاقى آنان تأثير دارد و سبب تضعيف اراده و زمينه ساز عوارض و ناكامى هاى فراوانى در زندگى تحصيلى آنان خواهد شد. بى نظمى سبب اتلاف وقت و ضايع شدن عمر است آثار نامطلوبى در شخصيت فردبه جا مى گذارد.(1)(پـاورقى 1.آن چه يك جوان بايد بداند, ش 1 ص 49ـ 51 با تلخيص .

پاسخ : يكى از بحرانى ترين دوره هاى زندگى , دورهء بلوغ و جوانى است . روان شناس معروف , اين مرحله را دوران طوفان و فشار مى نامد.(1)بلوغ , دوران استرس و فشار است . استرس , هر نوع محرك يا تغيير در محيط داخلى و خارجى است كه ممكن است باعث اختلال در تعادل حياتى بدن گردد و در وضع خاصى بيمارى زا باشد.(2) دنياى جوانان , دنياى عاطفه و احساس و شور و هيجان است . اين امر از جهتى مى تواند زمينهء مثبت و از سوى ديگر زمينه اى منفى به حساب آيد. شدت هيجان و عاطفه در آن ها سبب مى شود گاه به اندك بهانه اى برنجند و مأيوس شوند و زمانى هم با ديدن روزنهء اميدى , آن هم تخيل آميز و رؤيايى , دل گرم مى شوند. از مسائل مهم كه به طور مداوم درگير آن هستند, يأس و نااميدى است . متأسفانه اين حالت در شما ديده مى شود كه از بين ده ها نقطهء روشن زندگى , تنهابه نقطهء تاريك مى انديشيد و آن را بزرگ مى كنيد. براى رفع اين حالت كه براى دين و دنياى شما مضر است , بايدبه نكاتى توجه داشته باشيد: بايد زيان هاى يأس و دل مردگى را مورد نظر قرار دهيد. يأس و نااميدى , نتيجه اى جز ناكامى و بيمارى جسم و روح ندارد. انسان با اميد زنده است . بسيارى از بيماران صعب العلاج با اميد شفا پيدا كردند و چه بسيار افرادسالم كه با اندوه و نااميدى , به بيمارى مهلك مبتلا شدند.يأس , عامل مهم پريشانى و عدم موفقيت در تحصيل است . ملالت و احساس پوچى , اشتها را از بين مى برد و ضربان قلب را نامنظم مى كند و به تندرستى زيان مى رساند و در رفتار انسان اثر مستقيم مى گذارد; پس از شناخت آثار ياد شده , بايد بدانيد هيچ كس جز خودتان نمى تواند در رفع اين بيمارى مؤثر باشد. درمان بيمارى در گرو تلاش و تصميم خودتان است . بايد ديد خود رانسبت به زندگى و اطرافيان اصلاح نماييد و مسائل و مشكلات مردم را دريابيد; آن وقت متوجه مى شود كه مشكلات و نگرانى , تنها از آن شما نيست و افراد ديگرى هم هستند كه به نحوى با مشكلات مواجه اند. هرگزخود را ناتوان جلوه ندهيد. قطعاً توانايى ها و استعداهايى در شما وجود دارد كه بايد آن را كشف نماييد. در نامهء خود از درخواست هايتان نامى نبرده ايد. ما نمى توانيم از خدا چه مى خواهيد, اما با توجه به حكيم بودن پروردگار, قطعاً حكمتى در عدم استجابت دعاى شما است . قرآن مجيد مى فرمايد: چيزى را دوست داشته باشيد كه شرتان در آن است >.دعا, شرايط خود را دارند كه با فراهم بودن آن مستجاب مى شود. از طرفى , تضرع و دعاى شما, نشانهء توجه و لطف الهى است . در بعضى از روايات آمده است كه خداوند استجابت دعاى بنده را به تأخير مى اندازد تا صداى مناجات اورا بشنود.(3)مولوى داستانى را نقل مى كند كه مردى هر چه مى گفت , دعايش مستجاب نمى شد. شيطان او راوسوسه كرد و به او گفت : تو اين همه اللّه اللّه مى گويى , چرا يك مرتبه لبيك نمى شنوى ؟ او ديگر دعا نكرد. درعالم رؤيا هاتفى به او گفت : چرا مناجات خود را ترك كردى ؟ پاسخ داد: چون جوابى نمى شونم . هاتف به اوگفت : ]گفت همان اللّه تو لبيك ماست آن نياز و سوز و دردت پيك ماست]البته , چون ديد ما محدود است , با مستجاب نشدن دعا نا اميد مى شويم , اما با ديد وسيع تر مى توان به قضيه طور ديگر نگاه كرد.قرآن مجيد, نه اعطاى نعمت الهى را نشانه اكرام مى داند و نه سلب نعمت را نشانهء اذلال : هنگامى كه پروردگار, انسان را براى آزمايش , نعمت بخشد, مغرور مى شود و مى گويد: خداوند مرا گرامى داشت , اما هنگامى كه براى امتحان , روزى را بر او تنگ مى گيرد, مأيوس مى شود و مى گويد: پروردگارم مرا خوار كرده ; اما هرگز چنين نيست >.(4)بنابراين , نعمت و نقمت از وسايل امتحان الهى به شمار مى ورند و صاحبان نعمت و نقمت بايد با اين ديدبه مسائل بنگرند, تا از اقبال نعمت مغرور نشوند و از ادبار نعمت مأيوس نگردند. راه رسيدن به اين مقصود, يادخدا و تقويت ايمان و باورهاى دينى است . قرآن مجيد مى فرمايد: ياد خدا>.يكى ديگر از راه هايى كه براى نجات از فشار هيجان و آشفتگى خاطر مؤثر است , پرداختن به كارهاى مثبت مى باشد; از اين رو, بايد خود را با كارهاى متنوع و زود بازده مشغول كنيد تا موفقيت خود را شاهد باشيد.نكتهء ديگر كه در كاهش اضطراب و اندوه مؤثر است , تظاهر به مسرّت و شادمانى است . على 7مى فرمايد:. هرگز تسليم غم و اندوه نشويد و(پـاورقى 2.غررالحكم , ج 4 ص 559به رغم ميل باطنى خود, با چهره اى گشاده و بشاش با مردم برخورد كنيد. همين امر در بهبود وضع روحى شمامؤثر است .معاشرت با دوستان شايسته و گردش و مسافرت و تفريح را ـ در كنار تحصيل ـ فراموش نكنيد و از كارهاى يك نواخت و خسته كننده پرهيز نماييد.از تنهايى و بى كارى اجتناب ورزيد تا در دام مهلك افسردگى و يأس و تباهى گرفتار نشويد.(پـاورقى 1.دكتر احمدى , روان شناسى نوجوانان و جوان , ص 17(پـاورقى 2.همان , ص 209(پـاورقى 3.آثار الصادقين , ج 6 ص 57(پـاورقى 4.فجر (89 آيه 15ـ 16

پاسخ : در غسل ـ چه واجب و چه مستحبى ـ بايد آب به تمامى ظاهر بدن حتى به زير بغل برسد, ولى لازم نيست دست بكشد, بلكه همين كه آب به تمام اعضا رسيد و با قصد قربت انجام شد, غسل صحيح است .در غسل , بالابردن دست ها لزومى ندارد, بلكه با دست يا با كاسه يا با شيلنگ اگر آب را به زير بغل برسانيد,كافى است .(1)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 374

پاسخ : در ازدواج , خواه موقت باشد و خواه دائم , اذن پدر يا جد پدر دختر شرط است .