تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : در قرآن مجيد آمده : .(1) و در آيهء ديگر آمده : .(2)با توجه به آيات فوق و امثال آن سؤال مى شود كه نظر اسلام با شعر و شاعرى چيست ؟ آيا با آن موافق است ؟ درپاسخ گفته اند: ارزيابى اسلام در مورد شعر و شاعرى , روى هدف ها و جهت گيرى ها و نيتجه ها است ; يعنى اگر درمسير كار صحيح به كار گرفته شود و از آن بهره گيرى سازنده بشود, بسيار ارزشمند و مفيد خواهد بود, امااگر به عنوان يك وسيلهء مخرّب براى ويران كردن بنياد اعتقاد و اخلاق جامعه و تشويق بى بندو بارى مورد استفاده قرار گيرد, بى ارزش و زيان بار خواهد بود.امام على 7خطاب به گروهى از يارانش كه نزد آن بزرگوار, شعر و شاعرى را پيش كشيده و دربارهء آن بحث مى كردند, فرمود: .(3)فرمايش حضرت اشاره است به اين كه شعر يك وسيله است و ملاك ارزيابى آن , هدفى است كه شعر در راه آن به كار گرفته ميشود. در طول تاريخ ادبيات ملل جهان از شعر سوء استفاده فراوانى شده و عليه مقدسات و آداب واخلاق حسنه به كار رفته و ضربهء محكمى بر پيكره آن وارد شده است .بر عكس از راه همين شعر حماسه هاى مهمى آفريده شده است كه گاهى ملتى را در برابر دشمنان خونخوار به گونه اى بسيج كرده كه بى پروا بر صف دشمنان زده و قلب او را شكافته است .لذا مى خوانيم پيامبر خاتم 6و ائمه اطهار: از شعرا تمجيد فراوانى كرده و جايزهء فراوانى به آنان داده اند. به عنوان نمونه صلهء حضرت امام زين العابدين 7به فرزدق شاعر و حضرت رضا7به .با توجه به مطالب فوق , خواندن اشعار پر محتوا و حماسى از ديد اسلامى منعى ندارد, بلكه گاهى لازم و ممدوح مى باشد, چه در روز و چه شب .البته در برخى روايات آمده كه خواندن شعر در روز جمعه و شب ها كراهت دارد, خواه حق باشد خواه ناحق .حضرت صادق 7فرمود: .راوى گفت : اگر چه شعر حقى باشد؟ حضرت فرمود: .نيز در حديث معتبر از امام صادق 7نقل شده : .(4)روى هم رفته شعر خواندن در روزهاى غير جمعه در صورتى كه داراى مضامين مفيد و عالى باشد, اشكالى ندارد. تنها در روزها يا شب جمعه كراهت دارد و گفته اند: .(5)(پـاورقى 1.شعرا ( ) آيهء 224(پـاورقى 2.يس ( ) آيهء 69(پـاورقى 3.ابنابى الحديد, شرح نهج البلاغة, ج 20 ص 261(پـاورقى 4.محدث قمى , مفاتيح الجنان , اعمال شب جمعه , ص 32 شركت سهامى طبع كتاب تهران .(پـاورقى 5 .تفسير نمونه , ج 15 ص 381ـ 385

پاسخ : مرحوم صدوق رحمة الله عليه از يونس بن ظبيان روايت كرده است كه حضرت امام صادق 7به يونس فرمود: حضرت زهرا3نزد حق تعالى داراى نُه اسم بوده است : فاطمه , صديقه , مباركه , طاهره , زكيه , راضيه , مرضيه , مُحَدَّثه و زهرا.آن گاه فرمود: مى دانى معناى فاطمه چيست ؟ يونس عرض مى كند: از معنايش به من خبر ده !فرمود: فاطمه يعنى بريده شده از همهء بدى ها و زشتى ها. علامهء مجلسى (ره ) در ذيل ترجمه حديث فرمود: صدّيقه به معناى معصومه است . مباركه يعنى صاحب بركت درعلم و فضل و كمالات و معجزات و اولاد كرام . طاهره يعنى برى و منزّه از صفات نقصيه . زكيهء يعنى رشد و نمو كننده در كمالات و خيرات . راضيه , يعنى راضى به قضاى الهى . مرضيه , يعنى پسنديدهء خداوند متعال و دوستان پروردگار.زهرا يعنى نورانى به نور ظاهرى و معنوى و محدثه يعنى كسى كه فرشته با او سخن گفته است .(1)(پـاورقى 1.محدث قمى , منتهى الآمال , ج 1 ص 96

پاسخ : خواهر گرامى ! درود بر شما. از آيات عظام : امام خمينى (ره ), اراكى (ره ) و گلپايگانى (ره ) پرسيدند: آيا عطر زدند يا خوشبو كردن به وسيلهء مواد و مايعات ديگر براى آقايان و بانوان در صورتى كه بوى آن به مشام نامحرم برسد, اشكال دارد؟ حضرت آقاى گلپايگانى فرمود: در صورتى كه عطر زند به قصد جلب توجه نامحرم باشد, اشكال دارد.(1)مفهوم فتواى فوق اين است كه اگر قصد جلب توجه نامحرم نباشد, مانعى ندارد.حضرات آقايان امام و اراكى (ره ) فرمودند: عطر زدن اشكال ندارد, ولى اگر عطر زدن بانوان موجب مفسده وتحريك باشد, جايز نيست .(2)(پـاورقى 1.سيد مسعود معصومى , احكام روابط زن و مرد و مسايل اجتماعى آنان , ص 87 سؤال 125(پـاورقى 2.همان , ص 86

پاسخ : قرآن مجيد مى فرمايد: .(1)در اين كه مراد آيهء مباركه چيست , مفسران بحث هاى فراوانى دارند: أ) حركت ظاهرى خورشيد گِرْد زمين .ب ) تمايل آفتاب در تابستان و زمستان به سوى شمال و جنوب زمين .ج ) حركت وضعى آفتاب . دانشمندان از طريق مطالعات ثابت كرده اند خورشيد به دور خود گردش مى كند.د) حركت خورشيد بامجموعهء شمسى در وسط كهكشان به سوى يك سمت معيّن و ستاره دور دستى به نام (2) است . شايد مراد كسانى كه مى گويند: خورشيد دور ستاره اى مى چرخد, تفسير چهارم باشد.(پـاورقى 1.يس (36 آيهء 38(پـاورقى 2.جمعى از نويسندگان , تفسير نمونه , ج 18 ص 381ـ 382

پاسخ : اگر كسى نماز حضرت مهدى 7را با خلوص نيّت و رعايت شرايط و آداب بخواند, هر حاجتى داشته باشد, خداوند روا مى كند, مگر خواسته اى را كه قطع صلهء رحم باشد;(1) يعنى خداوند حاجت كسى را كه خواسته اش قطع پيوند خويشاوندى باشد, روا نمى كند.(پـاورقى 1.حاج شيخ عباس قمى ,مفاتيح الجنان , ص 1158 مؤسسهء انتشارات نبوى .

پاسخ : برادر عزيز! از اين كه با ما مكاتبه كرده و پرسش خود را با ما در ميان گذاشتيد سپاس گزاريم .براى بهبود در گفتن اذان , بهترين راه اين است كه به طور مستقيم و حضورى زير نظر استاد ماهر قرار گرفته وطبق دستورش عمل كنيد يا از نوارهاى اساتيد مجرب بهره مند گرديد.از صدا و سيما شبانه روز اذان پخش مى شود. مى توانيد دقيق شويد و كيفيت اداى كلمات و جملات را در نظربگيريد و بعد تمرين كنيد.

پاسخ : مرجع بزرگوارى مى فرمايند: خال كوبى هرگاه ضرر خاصى براى بدن نداشته باشد و عكس ها موجب فساد اخلاق در آن نباشد, جايز است .در هر حال , چه براى بدن ضرر داشته يا نداشته باشد و يا عكس هاى موجب فساد اخلاقى در آن نقش بسته باشد يا نباشد, براى وضو و غسل مشكلى ايجاد نمى كند.()(پـاورقى 1.آيت اللّه مكارم شيرازى , استفتائات جديد, ج 1 ص 32امام مى فرمايند: (پـاورقى 2.استفتائات , ج 1 ص 37 سؤال 44از فتواى امام استفاده مى شود اگر در خال كوبى كلمهء نقش بسته شود, چون زير پوست است , مس آن اشكالى ندارد, خواه در وضو باشد, خواه در غسل . هم چنين روشن شده چون خال زير پوست قرار دارد, لازم نيست خال ميّت را پاك كرده و سپس غسلش بدهند.

پاسخ : از نظر شرعى , جلب رضايت زن و اجازه گرفتن از او براى ازدواج مجدد لازم نيست . مرد مى تواندبدون اطلاع و بدون رضايت او تجديد فراش كند, خواه در دفتر ازدواج ثبت شده باشد, خواه نباشد. اما بالعرض اجازه شرط است , مثلاً هنگام عقد, زن شرط كرده كه شوهرش بدون اجازهء او تجديد فراش نكند. دراين صورت اجازه حتماً لازم است , چه عقد محضرى باشد, چه نباشد.گفتنى است : بعد از عقد و قرار شرط اگر زن بر خلاف مقررات شرعى عمل كند, شرطش باطل مى شود و مردمى تواند بدون رضايتش همسر دوم بگيرد, مثلاً فحاش و بد زبان و بد رفتار باشد يا تمكين نكند. در قانون كنونى كه در سند ازدواج مذكور است , اذن و اطلاع همسر اول شرط است . اگر شوهر بدون اجازه ازدواج دوم كند, همسر حق طلاق دارد.

پاسخ : ‌ اولاً: غربي‌ها بى دين نيستند، زيرا آنان مسيحى يا يهودى يا مسلمان‌اند، چه بسيار از دانشمندان غربى كه‌از مسلمانان هستند و بسيارى از دانشمندان غربى همان زبده‌ها و نخبگان مسلمان هستند كه براى تحصيل به‌غرب رفته‌اند وسپس چون زمينه تحقيق در آن‌جا بيش‌تر از كشور خودشان بوده است، همان‌جا ماندگار شده‌اند و‌الآن تفكرات وانديشه‌ها ساخته‌هاى آنان به نام غرب تمام مي‌شود. اگر از دانشمندان غربى آمار بگيرند، بهاين‌نتيجه مي‌رسد كه درصد عظيمى از آنان از كشورهاى اسلامى به آن‌جا كوچ كرده‌اند. ‌ثانياً: دين داشتن مانع پيشرفت علمى نمي‌شود و هرگز دين جلوى علم و دانش را نگرفته است، بلكه بر عكس‌بر تعليم و تعلم و تفكر و انديشه سفارش كرده است. مگر نشنيده‌ايد امام صادق(ع) هشام بن حكم را با اين كه‌جوان‌تر از بقيه بود، او را به خاطر علمش نزد خود جاى داد و احترام كرد؟‌اگر بخواهيم آيات و رواياتى را كه در زمينه تشويق به علم و تفكر وارد شده بيآوريم، شايد كتابى قطور شود،‌ولى به چند نمونه اشاره مي‌كنيم:1- اولين آياتى كه بر پامبر(ص) ‌نازل شده، درباره علم و قلم و خواندن مي‌باشد: "‌اقرأ باسم ربك الذى خلق،‌خلق الانسان من علق اقر. و ربك الأكرم الذين علم بالقلم علم الانسان ما لم يعلم".([77]) ‌در جاى ديگر فرمود: "‌هل يستوى الذى يعلمون و الذين لايعلمون؛([78]) آيا كسانى كه مي‌دانند با كسانى كه‌نمي‌دانند مساوى هستند؟ در روايات آمده است: رسول ا‌لله فرمود: "‌العالم و المتعلم شر يكان فى لاأخر و لاخير في‌سائر الناس؛([79]) استاد و محصل هر دو در اجر و ارزش شريك هستند و خيرى در بقيه مردم نيست". پيامبر(ص)‌فرمود: "‌اى علي! خواب عالم بهتر از عبادت عابد است"([80]) با از آن حضرت نقل شده است: "‌تفضيلت عالم بر عابد‌هفتاد درجه ا ست"([81]) هر كدام از علم و دين از مقوله مخصوص به خود هستند.‌شهيد مطهرى فرمود: "‌دو طبقه از مردم كوشش كرده‌اند كه دين و علم را مخلف يكديگر جلوه دهند: يكي‌طبقه متظاهر به دين، ولى جاهل كه نان ديندارى مردم را مي‌خورده‌اند و از جهالت مردم استفاده مي‌كرده‌اند. اين‌گروه مي‌كوشند مردم را از علم به عنوان اين كه با دين منافى است بترسانند!‌طبقه ديگر طبقه تحصيل كرده و دانش آموخته، ولى پشت يا به تعهدات انسانى و اخلاقى زده است. اين طبقه‌هم همين كه خواسته‌اند عذرى براى لاقيدهاى خود و كارهاى خلاف خود بتراشند، به علم تكيه كرده و آن را مانع‌نزديك شدن به دين قلمداد كرده‌اند".([82])‌از ديدگاه دينداران و دانشمندان واقعي، دين داشتن و عالم بودن هيچ‌گونه تضادى با هم ندارند. انسان مي‌تواند‌هم مؤمن باشد و هم دانشمند. از آنان كه مي‌گويند دينداري مانع تحصيل و علم است، بايد سؤال كرد. كدام يك از‌دستورهاى اسلام مخالف تحصيل علم است؟ مگر اسلام نيست كه انسان را به تفكر در آفرينش و خلقت‌آسمان‌ها و زمين و نظم و زيبايى جهان فرا مي‌خواند "‌الذين يذكرون ا‌لله قياماً و قعودا و و على جنوبهم و يتفكرون‌فى خلق السموات و الأرض ربنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانك فقنا عذاب النار([83])؛ ‌آنان كه خدا را ايستاده و نشسته و‌به پهلو خفته ياد مي‌كنند و در آفرينش آسمانها و زمين مي انديشند. مي‌گويند: اى پروردگار ما! اين جهان را بيهوده‌نيافريده‌اي. تو منزهي! ما را از عذاب آتش بازدار([84])".‌شهيد مطهرى در داستان راستان نقل مي‌كند كه: "‌مردى از انصار نزد رسول اكرم(ص) آمد و سؤال كرد: يا‌رسول ا‌لله! اگر جنازه شخصى در ميان است و بايد تشييع و سپس دفن شود و مجلسى علمى هم هست كه از‌شركت در آن بهره‌مند مي‌شويم و وقت و فرصت هم نيست كه در هر دو جا شركت كنيم، در هر كدام از اين دو كار‌شركت كنيم؟ از ديگرى محروم مي‌‌‌مانيم. تو كدام يك از اين دو را دسوت مي‌‌‌دارى تا من در آن شركت كنم؟ ‌رسول اكرم(ص) فرمود: "‌اگر افراد ديگرى هستند كه همراه جنازه بروند و آن را دفن كنند، در مجلس علم از‌حضور در هزار تشييع جنازه و از هزار عيادت بيمار و از هزار شب عبادت و هزار روز روزه و هزار درهم تصدّق‌و هزار حج غير واجب و هزار جهاد غير واجب بهتر است. اين‌ها كجا و حضور در محضر عالم كجا؟ مگر‌نمي‌دانى به وسيله علم ا ست كه خدا اطاعت مي‌شود([85])؟" .[77]. سوره علق (96) آيات 1 تا 5. [78]. زمر (39) آيه 9. [79]. بحارالانوار، ج 2، ص 25. [80]. همان. [81]. همان، ص 24. [82]. پيش گفتار، ص 214. [83]. آل عمران (3) آيه 191. [84]. آل عمران (3) 191. [85]. داستان راستان، ج 2، ص ، به نقل از بحارالانوار، ج 1، ص

پاسخ : ‌ وجود پر بركت بقيهْْ ا‌لله الاعظم امام زمان(ع) از چنان نورانيت و و جذابه‌اي برخوردار است كه آشنايان‌كوى سعادت و پيروان مكتب ولايت و دل‌سوختگان مذهب اهل بيت: همواره با عشق ديدار حضرتش به‌زندگى خود روشنايى و صفا مي‌دهند، و با انتظار فرج آمادگى خويش را براى حضور در صف ياران آن خورشيد‌ولايت اعلام مي‌دارند و بدين وسيله ثوابى بس بزرگ براى آخرت خود ذخيره مي‌نمايند؛ زيرا كسى كه در دوران‌غيبت امام عصر(ع) واقعاً منتظر ظهور آن حضرت باشد مانند كسى است كه زير پرچم آن بزرگوار به شهادت‌رسيده باشد.‌حسين بن ابى حمزه از پدرش نقل مي‌كند كه به امام صادق(ع) عرض كردم فدايت شوم خيلى پير شده‌ام‌مي‌ترسم پيش از آن كه دولت و حكومت شما را درك كنيم بميرم، حضرت فرمود: اي اباحمزه شما خيال مي‌كنيد‌شهيد تنها كسى است كه كشته شود؟ گفتم: آرى فدايت شوم. فرمود اى ابا حمزه هر كسى به ما (‌امامان معصوم)‌ايمان داشته باشد و سخن ما را بپذيرد و منتظر حكومت ما باشد، مانند كسى است كه زير پرچم امام زمان(ع) كشته‌شده باشد، بلكه مثل كسى است كه زير پرچم خود پيغمبر شهيد شده باشد".([53]) ‌براي شيعيان و منتظران واقعى در عصر غيبت وظايفى ذكر شده است:1- انتظار فرح: يعنى بايد هميشه منتظر ظهور آن حضرت باشيم كه با ظهور خود زمين را پر از عدل و داد كند. 2- غمگين و محزون شدن از اين كه چرا از ديدار جمال دل آراى امام خود محروم شده‌ايم. 3- دعا كردن براى آن حضرت. از جمله خواندن، ‌اللهم كن لوليك الجهْْ بن الحسن... كه معمولا بعد از نماز‌مي‌خوانند و دعاى عهد كه در مفاتيح الجنان ذكر شده است.4- صدقه دادن براى سلامتى آن حضرت.5- انجام حج و طواف خانه خدا به نيابت از حضرت.6- برخاستن موقع شنيدن اسم مبارك آن حضرت به قصد تعظيم.7- دعا براى حفظ ايمان خود در زمان غيبت، به ويژه اين دعا: ‌اللهم عرفنى نفسك فانك ان لم تعرفنى نفسك لم‌اعرف نبيك اللهم عرفنى رسولك فانك ان لم تعرفنى رسولك لم اعرف حجتك اللهم عرفنى حجتك فانك ان لم‌تعرفنى حجتك ضللت عن ديني".8- كمك خواستن از حضرت در سختي‌ها و مشكلات.9- شركت در مجالسى كه به نام آن حضرت بر پا مي‌شود.10- رسيدگى و كمك به فقرا و بيچارگان از شيعيان آن حضرت.11- زيارت كردن و سلام دادن به آن حضرت.12- صلوات فرستادن براى حضرت.13- زيارت پيامبر(ص) اسلام به ويژه زيارت امام حسين(ع).14- خودسازى و تزكيه نفس، مشتاقان حكومت عدل پرور مهدى موعود(ع) از طريق انجام واجبات و ترك‌گناهان كه مهمترين وظيفه از وظايفات منتظرات است، در خود آمادگى و شايستگي سربازى امام منتظر را ايجاد‌مي‌نمايند.([54])15- آن‌چه گفته شد انسان مي‌تواند با عمل به وظيفه خود در عصر غيبت خود را آماده سربازى براى امام‌غايب خود نموده و خود را در دسته ياران آن بزرگوار در آورد و اين توفيق بسيار بزرگى است. از خداوند منان‌خواهانيم كه همه ما را موفق به انجام وظيفه عصر غيبت كبرى بفرمايد.[53]. مصطفى حسين دشتي، معارف و معاريف، ماده مهدى منتظر. [54]. آيت ا‌لله لطف ا‌لله صافي گلپايگاني، منتخب الاثر، ص 636 و عبدالرحمن انصاري. در انتظار خورشيد ولايت، ص 128-135.