تبیان، دستیار زندگی

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست ، و من را از اسراف و زياده روي ( در صرف مال ) بازدار ، و به بخشيدن و ميانه روي ( در زندگي ) مستقيم ساز ( كه اعوجاج و كجي در آن راه نداشته از حد تجاوز ننمايم ) و روش نيكو در معيشت و زندگي ( صرف مال به اندازه توانايي ) را به من بياموز ( در دل من انداز طوري كه شايسته است رفتار نمايم ، حضرت باقر - عليه السلام - فرموده : علامت و نشانه مؤمن سه چيز است : حسن تقدير و نيك اندازه گرفتن در معيشت ، و شكيبايي بر مصيبت و سختي ، و آموختن احكام دين ) و من را به لطف ( پرورش ) خود از بيجا خرج كردن بازدار ( گفته اند : اسراف زياده روي در صرف مال است در آنچه شايسته است ، و تبذير زياده روي در صرف مال است در آنچه پسنديده نيست ) و روزيهاي من را از وسايل حلال روان گردان ، و انفاق و خرج كردنم را در راههاي خير و نيكي بگردان ( حضرت صادق - عليه السلام - فرموده : خير و نيكي نيست در كسي كه نخواهد گرد آوردن دارايي از حلال را كه به آن آبروي خود را از گدايي كردن نگاه دارد و وامش را بپردازد و و به خويشانش ببخشد ) و آن دارايي را كه براي من گردنكشي و خودبيني آورد ، يا به ظلم و ستم بكشاند ، يا در پي آن گرفتار طغيان سركشي گردم از من بگير

اللهم صل علي محمد و آله ، و احجبني عن السرف و الازدياد ، و قومني بالبذل و الاقتصاد ، و علمني حسن التقدير ، و اقبضني بلطفك عن التبذير ، و اجر من اسباب الحلال ارزاقي ، و وجه في ابواب البر انفاقي ، وازو عني من المال ما يحدث لي مخيلة أو تأديا الي بغي أو ما اتعقب منه طغيانا .

امام علی (ع) : از امام پرسيدند از اين دو کدام برترند : عدالت يا سخاوت ؟فرمود : عدالت هر چيز را در جای خود قرار مي دهد ولی سخاوت آنرا از مسيرش فراتر مي برد عدالت قانونی همگانی است ولی سخاوت جنبه خصوصی دارد بنابراين عدالت شريف تر و برتر است .

437 - و سئل [ع ] : ايهما افضل : العدل ، او الجود ? فقال [ع ] : العدل يضع الامور مواضعها ، و الجود يخرجها من جهتها ، و العدل سائس عام ،و الجود عارض خاص ، فالعدل اشرفهما و افضلهما

امام علی (ع) : مردم دشمن آنند که نمي دانند .

438 - وقال [ع ] : الناس اعداء ما جهلوا

امام سجاد (ع) : بار خدايا همنشيني فقرا و درويشان را برايم محبوب گردان ، و من را به صبر و شكيبايي نيكو ( صبري كه نفس به آن اطمينان و آرامش داشته اضطراب و نگراني در آن راه نيابد ) بر همنشيني ايشان ياري فرما

اللهم حبب الي صحبة الفقراء ، و اعني علي صحبتهم بحسن الصبر .

امام سجاد (ع) : و آنچه از كالاي دنيا نابود شدني از من گرفتي ( من را بي بهره نمودي ) پس ( عوض و به جاي ) آن را در گنجينه هاي خود ( در آخرت ) كه هميشگي است برايم اندوخته نما

و ما زويت عني من متاع الدنيا الفانية فاذخره لي في خزائنك الباقية .

امام علی (ع) : تمام زهد در دو جمله از قرآن آمده است . خداوند مي فرمايد تا بر گذشته تاسف مخوريد و نسبت به آينده شاد و دلبند نباشيد بنابراين آن کس که غم گذشته نمي خورد و نسبت به آينده شاد و دلبند نيست هر دو جانب زهد را در اختيار گرفته [ اشاره به اينکه حقيقت زهد ترک وابستگي ها و اسارتها در چنگال گذشته و آينده است . ]

439 - وقال [ع ] : الزهد کله بين کلمتين من القرآن : قال الله سبحانه : [[ لکيلا تاسوا علی ما فاتکم ، و لا تفرحوا بما آتاکم ] ]و من لم ياس علی الماضی ، و لم يفرح بالاتی ، فقد اخذ الزهد بطرفيه

امام علی (ع) : بسا خوابهای شب که تصميم های روز را از بين برده [ اشاره به اينکه با گذشت يک شب گاهی انسان تغيير عقيده مي دهد ]

440 - وقال [ع ] : ما انقض النوم العزائم اليوم

امام سجاد (ع) : و آنچه از مال و دارايي دنيا كه به من ارزاني داشته اي ، و آنچه از كالاي آن كه براي من پيش انداخته اي ( در دنيا عطا فرموده اي ) وسيله رسيدن به جوار ( رحمت ) خود و پيوستن به قرب ( فضل و كرم ) خويش و وسيله به سوي بهشت گردان ، زيرا تو داراي احسان بزرگ و بسيار بخشنده بزرگواري .

و اجعل ما خولتني من حطامها ، و عجلت لي من متاعها بلغة الي جوارك و وصلة الي قربك و ذريعة الي جنتك ، إنك ذو الفضل العظيم ، و أنت الجواد الكريم .

امام سجاد (ع) : بار خدايا اي كسي كه وصف وصفكنندگان او را نمي ستايد ( زيرا نمي شود كسي احاطه به كنه و حقيقت صفات خداي تعالي داشته باشد ، چنان كه احاطه به كنه ذات او ندارد ، پس وصف عقلا او را به اندازه فهم و تواناييشان است و او را مي ستايند به صفاتي كه در خود ديده و كمال مي دانند )

اللهم يا من لا يصفه نعت الواصفين .

امام علی (ع) : پستهای مهم ،ميدان مسابقه و آزمايش مردانند [ اينجاست که کفايت و استعداد و مديريت افراد آشکار مي شود ] .

441 - وقال [ع ] : الولايات مضامير الرجال