تبیان، دستیار زندگی

امام سجاد (ع) : بار خدايا مخصوص توست يكتايي عدد و شمار ( بي شريكي و بي دومي ، مراد از جمله لك يا الهي وحدانية العدد وحدة عددية " يكي در برابر دو " نيست ، چون خداوند متعال واحد حقيقي و منزه از واحد عددي است ، بلكه مراد آن است كه وحدتي كه اعداد به آن نسبت داده و از آن تركيب مي شود و آن تحت عددي نمي باشد " چون گفته اند : بناي عدد از واحد است و واحد از عدد نيست ، زيرا عدد بر واحد واقع نمي شود بلكه بر اثنين و دو واقع مي گردد " به غير تو گفته نمي شود ) و براي توست صفت قدرت كامله ( كه ضعف و سستي در آن راه ندارد ) و كمال توانايي و نيرومندي و پايه بلندي و برتري

لك - يا الهي - وحدانية العدد ، و ملكة القدرة الصمد ، و فضيلة الحول و القوة ، و درجة العلو و الرفعة .

امام علی (ع) : کسیکه حاجت خود را نزد مؤمنی برد گويا نزد خدا برده و کسي که نزد کافری برد گوئی از خدايش شکايت کرده است .

427 - وقال [ع ] : من شکا الحاجه الی مؤمن ، فکانه شکاها الی الله ، و من شکاها الی کافر ، فکانما شکا الله

امام علی (ع) : امام در يکی از عيدها فرمود : امروز تنها روز عيد کسانی است که روزه آنها مقبول درگاه خدا و عبادتهای شبانه آنان مورد پذيرش او قرار گرفته و هر روز گناه نکنی روز عيد تو است .

428 - وقال [ع ] فی بعض الاعياد : انما هو عيد لمن قبل الله صيامه و شکر قيامه ، و کل يوم لا يعصی الله فيه فهو عيد

امام سجاد (ع) : و هر كه جز تو در حيات و زندگانيش به رحمت و مهرباني نيازمند است ، و بر كار و حال خود مغلوب و زير دست است ( زيرا او را قوه توانايي نيست جز به وسيله تو ) در حالات مختلف و گوناگون و در صفات منتقل شونده است ( از بچگي به پيري ، از ناداني به دانايي ، از بي چيزي به توانگري ، از تندرستي به بيماري و بالعكس مي رسد )

و من سواك مرحوم في عمره ، مغلوب علي امره ، مقهور علي شأنه ، مختلف الحالات ، متنقل في الصفات .

امام سجاد (ع) : پس تو از داشتن مانندها و همتاها برتر و از داشتن مانندها و همتاها بزرگتري و ( از صفات آفريده شدگان ) منزه و پاكي جز تو خدايي نيست ( كه شايسته پرستش باشد ) .

فتعاليت عن الاشباه و الاضداد ، و تكبرت عن الامثال و الانداد ، فسبحانك لا إله إلا أنت .

امام علی (ع) : بزرگترين حسرتها در روز قيامت حسرت شخصی است که ثروتی رااز راه حرام به دست آورده و آن را برای کسی به ارث گذاشته که در راه خدا انفاق کرده است و خدا بخاطر اين مال او را داخل بهشت و شخص اول را به خاطر همان وارد جهنم گردانيده است .

429 - وقال [ع ] : ان اعظم الحسرات يوم القيامه حسره رجل کسب مالا فی غير طاعه الله ، فورثه رجل فانفقه فی طاعه الله سبحانه ، فدخل به الجنه ، و دخل الاول به النار

امام علی (ع) : زيانمندترين مردم در معاملات و نوميدترين آنها در تلاش و سعي کسی است که خويشتن را در راه به دست آوردن مال فرسوده کرده ولی مقدرات او را در رسيدن به خواسته اش ياری نکرده اند . از دنيا با حسرت آن بيرون رفته و در آخرت با گناه آن گام نهاده است .

430 - وقال [ع ] : ان اخسر الناس صفقه ، و اخيبهم سعيا ، رجل اخلق بدنه فی طلب ماله ، و لم تساعده المقادير علی ارادته ، فخرج من الدنيا بحسرته ، و قدم علی الاخره بتبعته

امام سجاد (ع) : بار خدايا تو ما را در روزيهامان به بدگماني ( باور نداشتن به اين كه روزيها از جانب خداوند سبحان است كه نتيجه آن يأس و نوميدي از رحمت اوست كه آن را از گناهان بزرگ شمرده اند چنان كه اميد به رحمت او را از بزرگترين اعمال دانسته اند ) و در مدت عمرهامان به آرزوي دراز ( توقع و چشم داشت به طول عمر يا به تأخير افتادن پايان آن ) آزمايش نموده اي ( آزمايش خداوند متعال رفتار اوست با بندگان مانند كسي كه ديگري را آزمايش مي نمايد تا حقيقت كار را به دست آورد ، زيرا او - جل شانه - به آشكار و نهان داناست ) تا اين كه روزيهاي تو را از روزي خواران ( كه تو ايشان را روزي مي دهي و از تو مي خواهند ) طلب كرديم ، و به سبب آرزوهامان در عمرهاي آنان كه عمر دراز نمودند ( مانند حضرت لقمان - عليه السلام - كه گفته اند : سه هزار و پانصد سال عمر نموده و حضرت نوح - عليه السلام - كه هزار و پنجاه يا هزار و چهارصد سال در اين دنيا زيسته ، و سلمان - عليه السلام - كه سيصد و پنجاه سال يا بيشتر زندگاني كرده ) طمع و آز نموديم ( به آرزوهاي دراز طمع كرديم كه همچون عمرهاي آنها عمر نماييم و اين باعث شد كه در طلب روزي و گرد آوردن آن كوشش نماييم )

اللهم إنك ابتليتنا في ارزاقنا بسوء الظن ، و في اجالنا بطول الامل حتي التمسنا ارزاقك من عند المرزوقين ، و طمعنا بامالنا في اعمار المعمرين .

امام سجاد (ع) : پس بر محمد و آل او درود فرست ، و ما را يقين و باور راستي ( يقيني كه راسخ و استوار در دل است ) ببخش كه به وسيله آن از دشواري درخواست ( از غير تو ) برهانيمان ، و اطمينان خالص و پاك ( از روآوردن به غير تو ) در دل ما افكن كه به آن از سختي رنج ( در طلب روزي ) نگاهداريمان ( هرگاه انسان به خدا و يگانگي و علم و قدرت و حكمت او يقين داشته باشد مي داند كه كسي كه چنين است برساندن روزي او تواناست پس به اسباب و وسايط دل نبسته از رنج روزي آسوده است ، و همچنين كسي كه در همه كارها به خدا اطمينان خالص داشته باشد بحول و قوه توفيق و اعانت و ياري او اعتماد دارد نه به قدرت و علم خود و نه به اسباب و وسايط ، و معني توكل و اعتماد به خدا همين است ، و تمسك به اسباب منافات با توكل به خدا ندارد ، زيرا معني توكل چشم پوشيدن از اسباب نيست بلكه اعتماد نداشتن به آن است پس اگر كسي روزي بطلبد خداوند او را از اسباب مشروعه مانند تجارت و زراعت روزي مي دهد ولي اعتماد تاجر و زارع به عمل خودشان نيست بلكه اعتمادشان به خداست و به اين كه رزق و روزي با خداست اگر بخواهد روزي تاجر و زارع را از تجارت و زراعت مي دهد و اگر بخواهد از غير اين دو راه مي رساند پس تمسك به تجارت و زراعت از حد و مرز توكل و اعتماد به خدا بيرون نمي باشد ، خلاصه قلب مؤمن با توكل متوجه به خداي تعالي است و توجه او به اسباب و وسايط از روي آن است كه جهان عالم اسباب است و خداوند متعال نخواسته كه كارها بي اسباب انجام گيرد )

فصل علي محمد و آله ، و هب لنا يقينا صادقا تكفينا به من مؤنة الطلب و الهمنا ثقة خالصة تعفينا بها من شدة النصب .

امام علی (ع) : روزیبر دو گونه است : يکی آنکه انسان را مي جويد و ديگري آنکه انسان آن را مي جويد کسیکه دنيا را طلب کند مرگ او را مي طلبد تا او را از دنيا خارج سازد . و کسیکه طالب آخرت است دنيا در طلب او برمي آيد تا روزی کامل خود را از آن برگيرد .

431 - و قال [ع ] : الرزق رزقان : طالب ، و مطلوب فمن طلب الدنيا طلبه الموت ، حتی يخرجه عنها ، و من طلب الاخره طلبته الدنيا حتی يستوفی رزقه منها