تبیان، دستیار زندگی

امام علی (ع) : در تاديب خويشتن همين بس که از آنچه بر ديگران نمي پسندي اجتناب ورزی.

412 - وقال [ع ] : کفاک ادبا لنفسک اجتناب ما تکرهه من غيرک

امام سجاد (ع) : بار خدايا و هر جنگجويي از اهل دين تو ( مسلمانان ) كه با ايشان ( در شهرهاشان ) بجنگد يا هر مجاهد و جنگ كننده اي از پيروان طريقه و راه تو ( مؤمنين ) كه با آنها ( خواه در شهرها و خواه در غير شهرهاشان ) جنگ نمايد تا دين تو ( كه پيغمبر - صلي الله عليه و آله - بر آن مبعوث گرديده بر ساير دينها ) بلندتر و حزب و گروه تو ( بر همه حزبها ) تواناتر و نصيب و بهره ( ثواب و پاداش دوستان ) تو كاملتر گردد ، پس ( در هر گرفتاري ) او را آساني پيش آور و كار را برايش رو به راه ساز ، و پيروزي ( روا شدن حاجات ) را برايش عهده دار شو ، و ( بهترين ) ياران را براي او برگزين ( مقدر فرما ) و پشتش را قوي و توانا كن ( به آنچه نيازمند است ياريش نما ) و جيره اش سرشار گردان ، و او را به نشاط و خرمي بهره مند ساز و گرمي آرزو را از او فرو نشان ( او را بر جدايي از كسي كه دوست دارد شكيبايي عطا فرما ) و او را از اندوه تنهايي برهان ، و ياد زن و فرزند را فراموشش ساز

اللهم و ايما غاز غزاهم من اهل ملتك ، أو مجاهد جاهدهم من اتباع سنتك ليكون دينك الاعلي و حزبك الاقوي و حظك الاوفي فلقه اليسر ، وهيئ له الامر ، و توله بالنجح ، و تخير له الاصحاب ، و استقوله الظهر ، و اسبغ عليه في النفقة ، و متعه بالنشاط ، و اطف عنه حرارة الشوق ، و اجره من غم الوحشة ، و انسه ذكر الاهل و الولد .

امام سجاد (ع) : و او را ( هنگام جنگ و در هر امري ) به حسن نيت و آهنگ نيك راهنمايي كن ( جمله واثر له حسن النية را چنين ترجمه نموده اند : و حسن نيت را برايش برگزين . كه درست نيست و درست آن است كه ما نوشتيم چنان كه از مراجعه به شرح صحيفه علامه عظيم الشأن مرحوم سيد عليخان هويدا مي گردد ) و عافيت و تندرستي ( خير و نيكي دنيا و آخرت ) را برايش عهده دار شو ، و سلامتي و رهايي از بلاها را همراهش گردان ، و او را از ترس و سست دلي دور دار ، و جرأت و دليري در دلش بيافكن ، و نيرومندي روزيش نما ( تا در كارزار با كفار سخت بجنگد ) و به كمك و ياري ( خود ) او را ياري فرما ، و راهها ( احكام جهاد با كفار و دشمنان ) و روشها ( ي حضرت رسول - صلي الله عليه و آله - ) را به او بياموز ( توفيق آموختن به او عطا كن ) و در حكم كردن راه درست و سزاوار را به او بنما ، و ريا و خودنمايي ( در كردار ) را از او بركنار كن ، و او را از انجام كاري براي اين كه مردم بشنوند برهان ، و انديشه و ياد و سفر كردن و مانندش را در راه ( پسنديده ) خود و براي ( به دست آوردن رضا و خوشنودي ) خويش قرار ده

واثر له حسن النية ، و توله بالعافية ، و اصحبه السلامة ، و اعفه من الجبن ، و الهمه الجرأة ، و ارزقه الشدة ، و ايده بالنصرة ، و علمه السير و السنن ، و سدده في الحكم ، و اعزل عنه الرياء ، و خلصه من السمعة ، و اجعل فكره و ذكره و ظعنه و اقامته فيك و لك .

امام علی (ع) : يا شکيبائی آزادگان داشته باش وگرنه همچون جاهلان بي خبر خودرا به فراموشی زن .

413 - وقال [ع ] : من صبر صبر الاحرار ، و الا سلا سلو الاغمار

امام علی (ع) : و در خبر ديگری آمده که امام به اشعث بن قيس به عنوان تسليت فرزندش فرمود : يا همچون مردان بزرگوار شکيبائی کن وگرنه همچون بهايم خود را به غفلت زن .

414 - و فی خبر آخر انه [ع ] قال للاشعث بن قيس معزيا عن ابن له : ان صبرت صبر الاکارم ، و الا سلوت سلو البهائم

امام سجاد (ع) : پس هرگاه با دشمن تو و دشمن خود ( كفار كه قصد جنگيدن و تباه ساختن او را دارند ) روبرو شود آنان را در پيش چشمش اندك نما ، و مقامشان را در دلش كوچك ساز ، و او را برايشان غلبه ده و آنها را بر او چيره مگردان ، پس اگر زندگانيش را به نيكبختي پايان داده شهادت ( كشته شدن در راه حق ) را برايش مقدر نمودي ، شهادتش پس از آن باشد كه دشمنت را به كشتن هلاك و تباه كند ، و پس از آن باشد كه اسيري و دستگيري آنها را به رنج افكند ، و پس از آن باشد كه در مرزهاي مسلمانان ( يا در طوايف ايشان ) ايمني و آرامش برقرار شود ، و پس از آن باشد كه دشمنانت ( به ميدان جنگ ) پشت كرده شكست خورده برگردند

فإذا صاف عدوك و عدوه فقللهم في عينه ، و صغر شأنهم في قلبه ، و ادل له منهم ، و لا تدلهم منه ، فان ختمت له بالسعادة ، و قضيت له بالشهادة فبعد أن يجتاح عدوك بالقتل ، و بعد أن يجهد بهم الاسر ، و بعد أن تأمن اطراف المسلمين ، و بعد أن يولي عدوك مدبرين .

امام سجاد (ع) : بار خدايا و هر مسلماني كه جنگجو يا مرزداري را در كارخانه اش جانشين شود ، يا در نبودنش خانواده او را نگهداري كند ، يا او را به برخي از دارايي خود كمك نمايد ، يا او را به اسباب جنگ ( شمشير ، تير ، نيزه ، اسب و مانند آن ) ياري كند ، يا او را بر جهاد ( جنگ كردن در راه خدا ) وادارد ، يا ( اگر نتوانست اين كارها را انجام دهد ) او را در راهي كه پيش گرفته به دعا ( درخواست فتح و فيروزي او از خداي تعالي ) همراهي نمايد ، يا در پشت سر او آبرويش را حفظ كند پس او را سنگ به سنگ و مانند به مانند برابر پاداش آن مسلمان جنگجو و مرزدار پاداش ده ، و عوض كارش را در دنيا عطا فرما كه سود آنچه پيش از اين انجام داده و شادي كاري كه بجا آورده بزودي دريابد تا آنگاه كه زمان او به پايان رسيده ( عمرش تمام گردد ) و به آنچه براي او ( در آخرت ) از فضل و احسانت روان ساخته اي و از كرم و بخششت آماده نموده اي برسد

اللهم و ايما مسلم خلف غازيا أو مرابطا في داره ، أو تعهد خالفيه في غيبته ، أو اعانه بطائفة من ماله ، أو امده بعتاد ، أو شحذه علي جهاد ، أو اتبعه في وجهه دعوة ، أو رعي له من ورائه حرمة ، فاجر له مثل اجره وزنا بوزن و مثلا بمثل ، و عوضه من فعله عوضا حاضرا يتعجل به نفع ما قدم و سرور ما اتي به ، الي أن ينتهي به الوقت الي ما اجريت له من فضلك ، و اعددت له من كرامتك .

امام علی (ع) : امام در توصيف دنيا فرموده است : مغرور مي کند و زيان مي رساند و مي گذرد . خداوند نه دادن آنرا به عنوان پاداش دوستانش پذيرفته و نه گرفتن آن را به عنوان کيفر دشمنانش اهل دنيا همچون کاروانی هستند که هنوز رحل اقامت ننداخته اند قافله سالار فرياد مي زند کوچ کنيد .

415 - وقال [ع ] فی صفه الدنيا : تغر و تضر و تمر ، ان الله تعالی لم يرضها ثوابا لاوليائه ، و لا عقابا لاعدائه ، و ان اهل الدنيا کرکب بينا هم حلوا اذ صاح بهم سائقهم فارتحلوا

امام علی (ع) : [1] به فرزندش امام حسن [ ع ] فرمود : چيزی از دنيا بعد از خودباقی مگذار [2] زيرا آنچه باقی مي گذاری برای يکی از دو کس خواهد بود يا شخصی است که آن را در اطاعت خداوند صرف مي کند و سعادتمند مي گردد به همان چيزی که تو به خاطر آن شقاوت يافته ای[3] و يا آن را در معصيت خداوند به کار مي گيرد و به وسيله آن شقاوتمند مي شود . [4] بنابراين تو معاون او در گناه بوده ای. هيچکدام از اين دو لياقت ندارند که تو آنها را بر خود مقدم داري [5] شريف رضیمي گويد : اين سخن به گونه ديگری نيز نقل شده و آن اين است که : [6] اما بعد آنچه از دنيا هم اکنون در اختيار توست قبلا در دست ديگری بوده [7] و بعد از تو نيز به ديگران مي رسد تو اموال را برای يکی از دو کس گرد مي آوری: [8] يکی آنکه در طاعت خداوند مصرف مي کند و سعادتمنديش به چيزیخواهد بود که تو با آن شقاوتمند شدی[9] و ديگری آنکه آن را در طريق نافرمانی خداوند به کار مي اندازد که اين موجب شقاوت تو خواهد بود بخاطر آنچه برای او جمع کرده ای. [10] و هيچکدام از اين دو کس اهليت آن را ندارند که تو آنان را بر خود مقدم داری [11] و نه اينکه بار او را بر دوش بکشی بنابراين برای گذشتگان رحمت خدا و برای بازماندگان رزق پروردگار را طلب کن

416 - [1]  وقال [بنه الحسن عليهما السلام : لا تخلفن وراءک شيئا من الدنيا [2] فانک تخلفه لاحد رجلين : اما رجل عمل فيه بطاعه الله فسعد بما شقيت به ، [3] و اما رجل عمل فيه بمعصيه الله فشقی بما جمعت له ،[4] فکنت عونا له علی معصيته ، و ليس احد هذين حقيقا ان تؤثره علی نفسک [5] قال الرضی : و يروی هذا الکلام علی وجه آخر و هو : [6] اما بعد ، فان الذی فی يدک من الدنيا قد کان له اهل قبلک ، [7] و هو صائر الی اهل بعدک ، و انما انت جامع لاحد رجلين : [8] رجل عمل فيما جمعته بطاعه الله فسعد بما شقيت به ،[9] او رجل عمل فيه بمعصيه الله ، فشقيت بما جمعت له [10] و ليس احد هذين اهلا ان تؤثره علی نفسک ، [11] و لا ان تحمل له علی ظهرک ، فارج لمن مضی رحمه الله ، و لمن بقی رزق الله

امام سجاد (ع) : بار خدايا و هر مسلماني كه كار اسلام ( گرفتاري مسلمانان در برابر كفر ) او را نگران كند و گرد آمدن مشركين او را اندوهگين سازد ، پس قصد جنگ ( با آنها ) يا آهنگ جهاد ( طرفداري از دين ) نمايد و ضعف و سستي او را از رفتن به جنگ بنشاند ، يا فقر و بي چيزي او را به درنگ كردن ( نرفتن به جنگ ) وادارد ، يا پيشامدي او را از قصد و آهنگش به تأخير اندازد ، يا جلوگيري در برابر اراده و خواسته اش پيش آيد ، پس نام او را در عبادت كنندگان بنويس و پاداش جهاد كنندگان را به او عطا فرما ، و او را در رشته كشته شدگان در راه حق و شايستگان قرار ده ( حضرت امام جعفر صادق - عليه السلام - فرموده : بنده مؤمن فقير و بي چيز مي گويد : پروردگارا من را روزي فرما تا در راههاي خير و نيكي چنين و چنان كنم ، پس چون خداي عز وجل دانست كه قصد او از روي راستي و درستي است براي او پاداش مي نويسد مانند پاداشي كه اگر كاري كه قصد كرده بجا مي آورد براي او مي نوشت ، زيرا خداوند به هر چيز احاطه دارد و داراي جود و بخشش است ، و هم آن حضرت - عليه السلام - فرموده : من خود را از كشته شدگان طفوف " جمع طف جايي است كه حضرت سيدالشهداء - عليه السلام - در آنجا كشته شده ، و اين كه كربلا را طف مي نامند براي آن است كه طرف بيابان نزديك فرات واقع شده است " بيرون نمي نمايم ، و پاداش خويش را از آنان كمتر نمي شمارم ، زيرا اگر آن روز حاضر بودم قصد من نصرت و ياري كردن آنها بود ، و همچنين شيعيان ، شهدا و كشته شدگان هر چند به روي رختخوابشان بميرند )

اللهم و ايما مسلم اهمه امر الاسلام ، و احزنه تحزب اهل الشرك عليهم فنوي غزوي ، أو هم بجهاد فقعد به ضعف ، أو ابطات به فاقة ، أو أخره عنه حادث ، أو عرض له دون ارادته مانع فاكتب اسمه في العابدين ، و اوجب له ثواب المجاهدين ، و اجعله في نظام الشهداء و الصالحين .