تبیان، دستیار زندگی

امام علی (ع) : امام به يکی از افراد که در حضورش سخن نامناسب و کوچکی گفت فرمود : پيش از پر درآوردن پرواز کردی و هنوز بالغ نشده به بانگ آمدی. شريف رضی مي گويد : منظور از شکير در اينجا نخستين پرهائی است که بر بال پرنده مي رويد پيش از آنکه قوی و محکم شود و سقب شتر نابالغ است و شتر معمولا پيش از رسيدن به بلوغ آن فرياد مخصوص را سر نمي دهد .

402 - وقال [ع ] لبعض مخاطبيه ، و قد تکلم بکلمه يستصغر مثله عن قول مثلها : لقد طرت شکيرا ، و هدرت سقبا قال الرضی : و الشکير هاهنا : اول ما ينبت من ريش الطائر ، قبل ان يقوی و يستحصف و السقب : الصغير من الابل ، و لا يهدر الا بعد ان يستفحل

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست ، و آنچه ( از رموز و اسرار جنگ ) به آن نادانند به ايشان بشناسان ، و آنچه ( چگونگي رفتار دشمنان را كه ) نمي دانند به آنها بياموز ، و به آنچه ( مكر و فريب دشمنان كه ) نمي بينند بيناشان فرما

اللهم صل علي محمد و آله ، و عرفهم ما يجهلون ، و علمهم ما لا يعلمون ، و بصرهم ما لا يبصرون .

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست ، و هنگام رو به رو شدنشان با دشمن ياد دنياي فريب دهنده گول زننده را فراموششان گردان ، و انديشه هاي مال و دارايي گمراه كننده را از دلهاشان بزدا ، و بهشت را برابر چشمشان قرار ده ، و از آن بهشت آنچه آماده ساخته اي از جاهاي هميشگي و سراهاي ارجمند و زنهاي زيبا و جوهايي كه به آشاميدنيهاي گوناگون روان شده و درختهايي كه به انواع ميوه ها خم گشته جلو چشمشان نمايان كن تا كسي از ايشان آهنگ روي برگرداندن ( از دشمن ) نكند و گريختن از ( برابر ) مانند خود را با خويش گفتگو ننمايد

اللهم صل علي محمد و آله ، و انسهم عند لقائهم العدو ذكر دنياهم الخداعة الغرور ، و امح عن قلوبهم خطرات المال الفتون ، و اجعل الجنة نصب اعينهم ، و لوح منها لابصارهم ما اعددت فيها من مساكن الخلد و منازل الكرامة و الحور الحسان و الانهار المطردة بانواع الاشربة و الاشجار المتدلية بصنوف الثمر حتي لا يهم احد منهم بالادبار ، و لا يحدث نفسه عن قرنه بفرار .

امام علی (ع) : کسیکه به کارهای مختلف بپردازد نقشه ها و پيش بيني هايش به جائی نمي رسد .

403 - وقال [ع ] : من اوما الی متفاوت خذلته الحيل

امام علی (ع) : در پاسخ اين سؤال که معنی لا حول و لا قوه الا بالله چيست ؟فرمود : ما با خداوند و در عرض مالکيت او مالک چيزی نيستيم و مالک نمي شويم جز آنچه او تمليک ما کرده باشد و هرگاه نيرو و قدرت يا مالی را به ما ببخشد ما را مکلف به وظائفی ساخته در حاليکه خود او نيز از ما نسبت به آن سزاوارتر است و هرگاه آن را از ما بگيرد تکليفش را از ما برداشته است .

404 - وقال [ع ] ، و قد سئل عن معنی قولهم : [[ لا حول و لا قوه الا بالله ] ] : انا لا نملک مع الله شيئا ، و لا نملک الا ما ملکنا ، فمتی ملکنا ما هو املک به منا کلفنا ، و متی اخذه منا وضع تکليفه عنا

امام سجاد (ع) : بار خدايا با آنچه خواسته شد دشمنانشان را درهم شكن ، و ناخنهاي دشمنان را از ايشان جدا ساز ( به آنها شكست روآور ) و ميان دشمنان و سلاحهاشان جدايي افكن ( تا از پيشروي باز مانند ) و بندهاي دلهاشان را بكن ( از لشگر اسلام بترسانشان ) و ميان آنان و آذوقه هاشان دوري انداز ( تا بر اثر انديشه درباره توشه از دلاوريشان كاسته شود ) و در راهها ( انديشه هاي جنگي ) سرگردانشان گردان ( تا به انديشه درست دست نيابند ) و از چيزي كه به آن روآورده اند ( قصد جنگ با مسلمين ) گمراهشان ساز ، و كمك را از آنها ببر ، و از شمارشان بكاه ، و دلهاشان را از ترس پر نما ، و دستهاشان را از گشودن بازدار ، و زبانهاشان را از گفتار ببند ( تا مانند لال نتوانند سخني گويند ) و با ( سختي و گرفتاري ) ايشان پشت سريهاشان را پراكنده گردان ، و ايشان را براي آنها كه در پس ايشانند عبرت قرار ده ، و به خوار ساختن آنها طمعها و آرزوهاي كساني ( لشگرهايي ) را كه پس از ايشانند قطع فرما

اللهم افلل بذلك عدوهم ، و اقلم عنهم اظفارهم ، و فرق بينهم و بين اسلحتهم ، و اخلع وثائق افئدتهم ، و باعد بينهم ، و بين ازودتهم ، و حيرهم في سبلهم ، و ضللهم عن وجههم ، و اقطع عنهم المدد ، و انقص منهم العدد ، و املأ افئدتهم الرعب ، و اقبض ايديهم عن البسط ، و اخزم السنتهم عن النطق ، و شرد بهم من خلفهم ، و نكل بهم من وراءهم ، و اقطع بخزيهم اطماع من بعدهم .

امام سجاد (ع) : بار خدايا بچه دانهاي زنانشان را از زاييدن بازدار ، و پشتهاي مردانشان را خشك گردان ، و نسل چهارپايان و شتر و گاو و گوسفندشان را قطع كن ، و آسمانشان را در باريدن و زمينشان را در روييدن اذن و فرما مده ( تا سرگردان و نگران باشند )

اللهم عقم ارحام نسائهم ، و يبس اصلاب رجالهم ، و اقطع نسل دوابهم و انعامهم ، لا تأذن لسمائهم في قطر ، و لا لارضهم في نبات .

امام علی (ع) : امام متوجه شد عمار بن ياسر با مغيره بن شعبه بحث مي کند و پاسخ او را مي دهد و به او فرمود : ای عمار او را رها کن . چرا که او از دين به مقدار یاخذ کرده که به دنيا نزديکش سازد . و عملا حق را بر خود مشتبه ساخته تا شبهات را بهانه لغزشها و خلافهايش قرار دهد.

405 - وقال [ع ] لعمار بن ياسر ، و قد سمعه يراجع المغيره ابن شعبه کلاما: دعه يا عمار ، فانه لم ياخذ من الدين الا ما قاربه من الدينا ،و علی عمد لبس علی نفسه ، ليجعل الشبهات عاذرا لسقطانه

امام علی (ع) : چه خوب است تواضع و فروتنی ثروتمندان در برابر فقرا و براي رسيدن به پاداش الهی و از آن بهتر بي اعتنائی و تکبر مستمندان در برابر اغنيا به خاطر تکيه بخدا است .

406 - وقال [ع ] : ما احسن تواضع الاغنياء للفقراء طلبا عند الله و احسن منه تيه الفقراء علی الاغنياء اتکالا علی الله

امام سجاد (ع) : بار خدايا به وسيله آنچه درباره دشمنان درخواست شد تدبير و دورانديشي مسلمانان را( يا جايگاه مسلمانان را در صورتي كه ) محال اهل الاسلام كه در نسخه ابن ادريس ديده شده خوانده شود نيرومند و به سبب آن شهرهاشان را استوار و داراييهاشان را بسيار نما ، و ايشان را از جنگيدن با دشمن براي عبادت و بندگيت و از زد و خورد با آنها براي خلوت نمودن و تنهايي گزيدن با تو آسوده گردان تا همه جاي زمين جز تو پرستش نشود ، و جز تو براي كسي از ايشان پيشاني به خاك گذارده نگردد

اللهم و قو بذلك محال اهل الاسلام ، و حصن به ديارهم ، و ثمر به اموالهم ، و فرغهم عن محاربتهم لعبادتك ، و عن منابذتهم للخلوة بك حتي لا يعبد في بقاع الارض غيرك ، و لا تعفر لاحد منهم جبهة دونك .