تبیان، دستیار زندگی

امام سجاد (ع) : بار خدايا اگر روي نيكويت را از من بگرداني ( من را از درگاهت براني ) يا احسان و نيكي بزرگت را از من بازداري يا روزيت را بر من دريغ نمايي يا رشته ( رحمت ) خود را از من بگسلي جز تو راهي به چيزي از آرزويم نمي يابم ، و به آنچه نزد توست به كمك غير تو دسترسي ندارم ، زيرا من بنده تو و در مشت توام ، موي پيشاني من به دست توست ( مغلوب و زير دست توام )

اللهم إنك إن صرفت عني وجهك الكريم أو منعتني فضلك الجسيم أو حظرت علي رزقك أو قطعت عني سببك لم اجد السبيل الي شي ء من املي غيرك ، و لم اقدر علي ما عندك بمعونة سواك ، فاني عبدك و في قبضتك ، ناصيتي بيدك .

امام علی (ع) : هر آنکه مردم را دعوت کند ولی خود عمل نکند همچون تيرانداز بدون کمان است .

337 - وقال [ع ] : الداعی بلا عمل کالرامی بلا وتر

امام علی (ع) : دانش دو قسم است : فطری و شنيدنی دانش شنيدنی[ اکتسابی]سودی ندهد مگر آنکه هماهنگ با فطری باشد

338 - وقال [ع ] : العلم علمان : مطبوع و مسموع ، و لا ينغع المسموع اذا لم يکن المطبوع

امام سجاد (ع) : با بودن فرمان تو من را فرماني نيست ، فرمانت درباره من روان و آنچه برايم مقدر ساخته اي از روي عدل و داد است ، من را توانايي بيرون رفتن از سلطنت تو نمي باشد ، و نمي توانم از قدرت تو تجاوز كرده پا بيرون گذارم ، و توانا نيستم كه محبت و دوستي تو را ( به خود ) متوجه گردانم ، و به خشنوديت نمي رسم ، و به آنچه نزد توست ( خير و نيكي دنيا و آخرت ) جز به فرمانبري و فزوني رحمتت دسترسي ندارم

لا امر لي مع امرك ، ماض في حكمك ، عدل في قضاؤك ، و لا قوة لي علي الخروج من سلطانك ، و لا استطيع مجاوزة قدرتك ، و لا استميل هواك ، و لا ابلغ رضاك ، و لا انال ما عندك إلا بطاعتك و بفضل رحمتك .

امام سجاد (ع) : بار خدايا صبح و شام كردم در حالي كه بنده خوار توام ، و جز به كمك تو بر سود و زيان خويش توانا نيستم ، درباره خود به آنچه گفتم گواهي مي دهم ، و به ناتواني و بيچارگي خويشتن اقرار دارم ، پس به آنچه ( روا كردن دعا ) به من وعده دادي وفا كن ، و آنچه عطا كرده اي كامل گردان ( از بين مبر و تغييري در آن مده ) زيرا من بنده بي چيز ، فروتن ، ناتوان ، بدحال ، كوچك ، خوار ، نيازمند ، ترسان و زينهار خواه تو هستم

الهي اصبحت و امسيت عبدا داخرا لك ، لا املك لنفسي نفعا و لا ضرا إلا بك ، اشهد بذلك علي نفسي ، و اعترف بضعف قوتي و قلة حيلتي ، فانجزلي ما وعدتني ، و تمم لي ما اتيتني ، فاني عبدك المسكين المستكين الضعيف الضرير الحقير المهين الفقير الخائف المستجير .

امام علی (ع) : رای صائب همراه قدرت و حکومت است با آن مي آيد و با آن مي رود [ اشاره به اينکه تا قدرت در دست نباشد رای صائب نتيجه ای ندارد و يا اينکه زمانیکه قدرت در دست انسان است هر چه بگويد تصديقش مي کنند و با زوال آن تکذيب . ]

339 - وقال [ع ] : صواب الرای بالدول يقبل باقبالها ، و يذهب بذهابها

امام علی (ع) : خويشتن داری زينت فقر است و سپاسگزاری زينت غنا و توانگری.

340 - وقال [ع ] : العفاف زينه الفقر ، و الشکر زينه الغنی

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست ، و من را به ياد كردن ( سپاس ) خود در آنچه ( نعمتهايي كه ) به من عطا فرمودي فراموشكار مگردان ، و به احسانت در آنچه به من بخشيده اي غافل مساز ، و از روا ساختن درخواستم اگر چه به كندي پيش رود نوميدم مفرما ، خوش باشم يا ناخوش ، سخت يا خوشگذاران ، تندرست يا گرفتار ، حاجتمند و بدحال يا در نعمت ، فراخ روزي يا تنگ زندگي ، نيازمند يا بي نياز

اللهم صل علي محمد و آله ، و لا تجعلني ناسيا لذكرك فيما اوليتني ، و لا غافلا لاحسانك فيما ابليتني ، و لا ايسا من اجابتك لي و إن ابطات عني ، في سرآء كنت أو ضرآء ، او شدة أو رخَء ، أو عافية أو بلاء ، أو بؤس أو نعمَء ، أو جدة أو لاوآء ، أو فقر أو غني .

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست ، و من را در هر حال به ستايش و نيايش و سپاسگزاريت برگمار تا به آنچه از دنيا به من داده اي ( زن ، فرزند ، دارايي ، مقام و جاه و مانند آنها ) شاد نگردم ، و به آنچه من را از آن بازداشته اي ( عطا نفرموده اي ) اندوهگين نشوم ، و شعار دلم را به پرهيزگاري از خود بنما ( تقوي و ترس از خود را روشن من گردان ) و بدنم را در آنچه از من مي پذيري ( طاعت و بندگي ) به كار دار ، و من را از هر چه به من روآورد ( نيك و بد دنيا ) به طاعت و بندگيت وادار تا چيزي را كه تو به خشم مي آيي دوست نداشته و از چيزي كه رضا و خشنودي توست به خشم نيايم ( كه رضاي به قضا و آنچه خدا مقدر فرموده آن است كه بنده دوست بدارد آنچه خدا دوست مي دارد ، و به خشم بيايد از آنچه خدا به خشم مي آيد ، از انس ابن مالك روايت شده كه گفت : ده سال نوكري پيغمبر - صلي الله عليه و آله - نمودم ، چيزي كه انجام دادم نفرمود : چرا انجام دادي ؟ و چيزي كه بجا نياوردم نفرمود : چرا بجا نياوردي ؟؟ و چيزي كه بود نفرمود : كاش نبود ، و چيزي كه نبود نفرمود : كاش بود ، و مي فرمود : اگر مقدر بود مي بود )

اللهم صل علي محمد و آله ، و اجعل ثنائي عليك ، و مدحي إياك ، و حمدي لك في كل حالاتي حتي لا افرح بما اتيتني من الدنيا ، و لا احزن علي ما منعتني فيها ، و اشعر قلبي تقواك ، و استعمل بدني فيما تقبله مني ، و اشغل بطاعتك نفسي عن كل ما يرد علي حتي لا احب شيئا من سخطك ، و لا اسخط شيئا من رضاك .

امام علی (ع) : روز اجرای عدل بر ستمگر سختتر است از روز ظلم ستمگر بر مظلوم .

341 - و قال [ع ] : يوم العدل علی الظالم اشد من يوم الجور علی المظلوم