تبیان، دستیار زندگی

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست ، و بي نيازم كن از كاري كه كوشيدن به آن من را ( از عبادت و بندگيت ) باز مي دارد ( تا توجه من به جز تو نباشد ) و وادار من را به آنچه ( انجام اوامر و ترك نواهي ) كه فردا ( روز رستاخيز ) از آن سؤال و بازپرسي مينمايي ( در قرآن كريم " سوره 16 ، آيه 93 " فرمايد : ولتسئلن عما كنتم تعلمون يعني البته از آنچه " نيك و بد " به جا مي آوريد سؤال خواهد شد ) و روزهاي من را در آنچه ( عبادت و پرستش ) كه براي آنم آفريده اي صرف نما ( در قرآن كريم " سوره 51 ، آيه 56 " فرمايد : و ما خلقت الجن والانس الا ليعبدون يعني جن و انس را نيافريدم جز براي آن كه " من را به يكتايي " پرستش نمايند ) و من را ( از ديگران ) بي نياز فرما و روزيت را بر من گشايش ده ، و به نگاه كردن ( چشم به راه بودن براي رسيدن روزي ، يا به نگاه كردن كالاي دنيا كه در دست مردم است ) گرفتارم مفرما ، و عزيز و گرامي ام و به كبر و سربلندي ( افراط در عزت ) دچارم مكن ( در مجلد پانزدهم بحار الانوار است حضرت امير المؤمنين - عليه السلام - فرمود : عجب دارم از فرزند آدم كه اولش نطفه " مني " و آخرش جيفه " مردار بو گرفته " است و او ميان اين دو ظرف است براي غائط و پليدي ، با اين حال كبر و سربلندي مي نمايد ! ! ) و من را براي ( بندگي ) خود رام ساز و عبادتم را به عجب و خودپسندي ( از درجه قبول ) تباه مگردان ( حضرت صادق - عليه السلام - فرموده : خداي تعالي مي دانست كه گناه براي مؤمن از عجب بهتر است ، و اگر چنين نبود ، هرگز مؤمن را به گناه آزمايش نمي نمود . مرحوم مجلسي پس از نقل اين حديث در مجلد پانزدهم بحار الأنوار مي فرمايد : عجب بزرگ دانستن عمل نيكو و شاد شدن و نازيدن به آن است ، و اين كه شخص خود را تقصير كار نبيند ، ولي شاد شدن به آن با تواضع و فروتني براي خداي تعالي و سپاسگزاري از بر توفيق عمل نيكو و ستوده است ) و خير و نيكي براي مردم را به دست من روان ساز ( توانگرم گردان تا به ايشان احسان نمايم ) و آن را به منت نهادن باطل مفرما ( از شر شيطان و نفس حفظ كن كه با احسان خود بر ديگري منت نگذارم كه پاداش احسان را از بين ببرد ) و خوهاي پسنديده را به من ببخش ( استعداد قبول آن را به من عطا فرما ) و چنان كه آنها را دارا شدم ) من را از به خود نازيدن نگاه دار ( مشهور است پيغمبر - صلي الله عليه و آله - فرمود : انا سيد ولد ادم ولا فخر" من مهتر فرزندان آدم هستم و به خود نازيدني نيست " يعني بزرگي خود را از روي فخر نمي گويم ، بلكه از جهت بيان نعمت خداي تعالي و سپاسگزاري از او و تبليغ به امت چيزي را كه معرفت و ايمان به آن واجب است مي باشد ، حضرت اميرالمؤمنين - عليه السلام - فرمود : هر كه كاري براي مفاخرت بجا آورد خدا او را روز قيامت سياه محشور مي نمايد )

اللهم صل علي محمد و اله ، و اكفني ما يشغلني الاهتمام به ، و استعملني بما تسألني غدا عنه ، و استفرغ ايامي فيما خلقتني له ، و اغنني و اوسع علي في رزقك ، و لا تفتني بالنظر ، و اعزني و لا تبتليني بالكبر ، و عبدني لك و لا تفسد عبادتي بالعجب ، و اجر للناس علي يدي الخير و لا تمحقه بالمن ، و هب لي معالي الاخلاق ، و اعصمني من الفخر .

امام علی (ع) : انسان غيرتمند هرگز زنا نمي کند [ و کاریرا که در مورد کسان خود دوست نمي دارد در حق ديگران روا نخواهد داشت ]

305 - وقال [ع ] : ما زنی غيور قط

امام علی (ع) : اجل و سرنوشت قطعی برای حفاظت انسان کافی است [ يعنی تاعمر به پايان نرسد هيچ حادثه ای او را از پایدر نمي آورد ]

306 - وقال [ع ] : کفی بالاجل حارسا

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست ، و من را در ميان مردم به درجه و مقامي سرفراز مفرما جز آن كه پيش نفسم مانند آن پست نمايي ، و ارجمندي آشكارا برايم پديد مياور جز آن كه به همان اندازه پيش نفسم براي من خواري پنهاني پديد آوري ( اميرالمؤمنين - عليه السلام - هنگام وفاتش در وصيت خود فرمود : بر تو باد به تواضع ، زيرا فروتني از بزرگترين عبادت و بندگي است )

اللهم صل علي محمد و اله ، و لا ترفعني في الناس درجة إلا حططتني عند نفسي مثلها ، و لا تحدث لي عزا ظاهرا إلا احدثت لي ذلة باطنة عند نفسي بقدرها .

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل محمد درود فرست ، و من را به رستگاري شايسته بهره مند كن ( به راه راست راهنمايي فرما ) كه آن را ( به راه ديگر ) عوض نكنم ، و به راه حقي كه از آن بيرون نشوم ، و به قصد صواب و درستي كه در آن شك ننمايم ، و تا هنگامي كه عمرم در فرمانبري تو به كار رود عمر ده ، و هرگاه عمرم چراگاه شيطان شود ( بر من تسلط يابد ) بميرانم پيش از آن كه دشمني سخت تو به من رو آورد ، يا خثمت بر من استوار گردد ( مراد از دشمني و خشم خداي تعالي دوري رحمت اوست )

اللهم صل علي محمد و ال محمد ، و متعني بهدي صالح لا استبدل به ، و طريقةحق لا ازيغ عنها ، و نية رشد لا اشك فيها ، و عمرني ما كان عمري بذلة في طاعتك ، فإذا كان عمري مرتعا للشيطان فاقبضني اليك قبل أن يسبق مقتك الي ، أو يستحكم غضبك علي .

امام علی (ع) : آدم داغدار خواب و آسايش دارد اما کسي که مالش را ربوده اندخواب ندارد . شريف رضی مي گويد : معنی سخن بالا اين است که انسان بر قتل فرزندان ممکن است صبر کند اما در سلب و ربودن اموالش صبر نمي نمايد .

307 - و قال [ع ] : ينام الرجل علی الثکل ، و لا ينام علی الحرب قال الرضی : و معنی ذلک انه يصبر علی قتل الاولاد ، و لا صبر علی سلب الاموال

امام علی (ع) : دوستیميان پدران خويشاوندی ميان فرزندان است . و خويشاوندي به دوستی نيازمندتر است تا دوستی به خويشاوندی[ يعنی هنگامي که پدران با هم دوست صميمی باشند گوئی فرزندانشان خويشاوندند و خويشاوندان آنگاه خويشاوند محسوب مي شوند که دوست باشند ]

308 - وقال [ع ] : موده الاباء قرابه بين الابناء ، و القرابه الی الموده احوج من الموده الی القرابه

امام سجاد (ع) : بار خدايا وامگذار من را در خويي كه ( مردم آن را ) زشت مي دانند جز آن كه آن را اصلاح نمايي ( توفيقم دهي كه به زشتي آن پي برده مرتكب نشوم ) و نه خوي زشتي كه به وسيله آن سرزنش شوم جز آن كه آن را نيكو گرداني ( توفيقم دهي كه از كيفر آن آگاه شده خود را برهانم ) و نه خوي پسنديده اي كه در من ناتمام باشد جز آن كه آن را كامل كني ( توفيقم دهي آن را دنبال كرده به منتهاي آن برسم )

اللهم لا تدع خصلة تعاب مني إلا اصلحتها ، و لا عائبة اونب بها إلا حسنتها ، و لا اكرومة في ناقصة إلا اتممتها .

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل محمد درود فرست ، و درباره من تغيير ده دشمني سخت دشمنان را به دوستي ، و رشك بردن سركشان از حق را به محبت ، و بدگماني نيكان را به اطمينان ، و دشمني آشنايان را به دوستي ، و بدرفتاري خويشان را به خوشرفتاري ، و خوار گردانيدن نزديكان را به ياري كردن ، و دوستي مدارا كنندگان ( دوستان ظاهري ) را به دوستي واقعي ، و اهانت آميزش كنندگان را به آميزش نيك ، و تلخي ترس از ستمكاران را به شيريني ايمن بودن ( از ايشان )

اللهم صل علي محمد و ال محمد ، و ابدلني من بغضة اهل الشنان المحبة ، و من حسد اهل البغي المودة ، و من ظنة اهل الصلاح الثقة ، و من عداوة الادنين الولاية ، و من عقوق ذوي الارحام المبرة ، و من خذلان الاقربين النصرة ، و من حب المدارين تصحيح المقة ، و من رد الملابسين كرم العشرة ، و من مرارة خوف الظالمين حلاوة الامنة .

امام علی (ع) : از حدس و گمان افراد با ايمان برحذر باشيد چرا که خداوند حق رابر زبان آنها قرار داده است .

309 - وقال [ع ] : اتقوا ظنون المؤمنين ، فان الله تعالی جعل الحق علی السنتهم