نبرد سرنوشت ساز هواداران بني عباس با سپاهيان اموي - سال 132 هجري قمري
پس از آن كه قيام مخالفان بني اميه، فراگير و سراسر عالم اسلام را در بر گرفت، ابومسلم خراساني شهرهاي شرقي اسلام، يعني افغانستان، خراسان و شهرهاي مياني، مركزي و جنوبي ايران را يكي پس از ديگري فتح كرد و قحطبه بن شبيب را كه از داعيان معروف بني عباس و از فرماندهان آنان بود، با سپاهي بزرگ، به سوي عراق گسيل داشت.
يزيد بن عمر بن هبيره كه عامل امويان در عراق، ايران و شرق عالم اسلام بود، در شهر "واسط" واقع در عراق، مستقر و مناطق و نواحي تحت فرمان خود را كنترل مي كرد. عاملان و سپاهيان او پس از شكست از سربازان ابومسلم خراساني، همگي به سوي واسط عقب نشيني كرده و در اين شهر تجمع نمودند. ابن هبيره، سپاهيان خويش را مجدداً سازماندهي كرد و با آرايش جديد آماده دفاع گرديد.
سپاهيان قحطبه، پس از فتح شهرهاي ايران، وارد عراق گرديده و به سوي واسط هجوم آوردند. دو سپاه در مكاني به نام "زاب" ، در بيست و پنج فرسنگي كوفه، با هم روبرو شده و به درگيري پرداختند. نبرد سنگين و سختي ميان آنان به وقوع پيوست و از طرفين، تعداد بي شماري جان باخته و يا زخمي گرديدند، ولي سپاهيان اموي متحمل شكست و هزيمت شده و به ناچار، به سوي واسط عقب نشيني كردند و هواداران بني عباس را به تهاجمات بعدي تحريص كردند.
اين واقعه، در هفتم محرم سال 132 قمري به وقوع پيوست. همين شكست، باعث فروپاشي خلافت جائرانه بني اميه گرديد و از آن پس شهرهاي عراق، مانند كوفه، بصره و واسط نيز به دست عباسيان گشوده شد و ابن هبيره نيز در صحنه نبرد با عباسيان كشته گرديد و سپاهيان اموي، به طور كلي پراكنده و متفرق شدند.
در همان ايام بزرگان بني عباس وارد كوفه شده و پس از مدتي، با ابوالعباس سفّاح، به عنوان نخستين خليفه عباسي بيعت نمودند. (1)
نك: تاريخ اليعقوبي، ج2، ص 344؛ تاريخ الطبري، ج7، ص 412
