ü
ده آسیب عمده و
اساس فرهنگ عزاداری سنّتی:
ü
آسیب اول : شور
مندی بدون شعور، بدون شک برانگیختن عواطف و احساسات و گره زدن دل
ها به ذات مقدّس معصومین ع از مهمترین
کارکردهای یک هیات مذهبی کار آمده است.امّا در عین حال هیاتی موفق است که به رسالت
خود عمل می کند یعنی این ارادت و عشق و محبت را به معرفت و شناخت تبدیل کند و در
کنار شور و هیجان و احساس،به جنبه های ادراکی،تعقلی،و شعوری بپردازد.بنابراین
قانون اول هیأت:عزاداری و جشن ولادت ائمه ع بدون منبر،سخنرانی و ذکر معارف آنان،جز
در موارد استثنایی ممنوع.
ü
آسیب دوم : فرد
محوری
هیات مذهبی،مجموعه ای خودجوش،مردمی و
مستقل است که با گرد آمدن عده ای از افراد تشکیل شده و فعالیتی گروهی،تیمی و جمعی
بشمار می آید.بنابراین فرد محوری یکی از آسیب های جدّی فرا روی هیات است آسیبی که
مانع کادر سازی و رشد افراد و کسانی تحصیلات لازم و کافی را در این زمینه با و جود
قشر تحصیل کرده می گردد.که از کارهای ائمه ع مشورت با جوانان و تجربه پیران بود.در
هیات گاهی مداح ،سخنران،مسئول هیات ،بانی مجلس و یا واقف تکیه و حسینیه و مسجد،حرف
اوّل و آخر را می زند و نظر دیگران نادیده گرفته می شود.
ü
آسیب سوم :
فاصله گرفتن از مسجد ؛ متأسّفانه گاهی هیات رقیب مسجد می
شود و مداح هَووی امام جماعت. فاصله گرفتن هیات از مسجد آفات را در بر دارد که به
برخی اشاره می نماییم:
1) کم رنگ شدن حضور در نمازهای جماعت و اعمال عبادی توسط
اعضای هیئت.
2)
رقابت و تلاش
برای جذب مخاطب از مسجد به هیأت ،تکایا و حسینیه ها.
3)
خلوت شدن
مساجدی که در مجاورت هیأت ها و حسینیه ها قرار دارد به ویژه در ایّام محرم و صفر و
مناسبت های مذهبی.
4) فقدان نظارت و
هدایت روحانی فاضل بر ادارۀ امور هیأت و عدم بهره مندی از سخنرانی منبر.
یک
راهکار : برگزاری دوره ای مراسم هیات در مسجد محل و استفاده از سخنرانی امام
جماعت.
ü
آسیب چهارم :
ضعف محتوا،شامل بیان مضامین نادرست و غیر واقعی،بدعتّ ،خرافه،غلوّ و دامن زدن به
اختلافات شیعه و سنی. برای حل این آفت می توان در هیئت کمیته تأیید محتوا و بررسی
اشعار و مضامین تشکیل داد و موضوع سخنرانی را از قبل تعیین و اعلام کرد.
ü
آسیب پنجم : ضعف
قالب ها و شیوه اجرایی ؛ از جمله مواردی که می توان جزء آسیب
ها و آفت های قالبی و اجرایی برنامه های هیأت باشد عبارتنداز: قمه زدن،استفاده از
نمادهای ناصحیح،طولانی شدن مراسمات،افراط در عزاداری و فراموش کردن جشن و سُرور و
حتی در اعیاد و ولادت ها و سایر آسیب ها و آفت هایی از این قبیل.
ü
آسیب ششم : ضعف
آشنایی با شیوه های تبلیغی :
گرفتار آمدن در دام کلیشه،تکرار و عدم
خلاقیّت و نو آوری در به کار گیری شیوه های متنوع پیام رسانی و تبلیغ،گاهی از
میزان اثرگذاری هیات می کاهد. موقعیت شناسی در تبلیغ،ابلاغ پیام متناسب با سطح و
سنین مخاطبان و به روز کردن سبک و سیاق سخنرانی های سنتی به شیوه سخنرانان مطرح،از
جمله راه های مرتفع کردن این آسیب جدّی است.
ü
آسیب هفتم : فقدان
کمیته جذب
امروزه بیشتر هیات های مذهبی تنها به
بزرگداشت مناسبتی اعیاد و وفیات می پر
دازند. به مخاطبان موجود قناعت می کنند.وبرای تکثیر افراد و جذب مخاطبان جدید به
هیأت،طرح و برنامه مدوّنی ندارند.برای این کارتشکیل کمیته جب با داشتن زیر شاخه
های دانشجویی،دانش اموزی،طلاب،بانوان و امثال آن در هیات لازم و ضروری است.
ü
آسیب هشتم : بی نظمی و بی برنامگی
این آسیب در هیات های مذهبی به قدری
جدی است که صاحبان مسندهای مدیریتی اصطلاحاً به کارهای بی نظم گستره ای دیمی،و بی برنامه میگویند"کارهیاتی" برای رفع
این معضل می توان برای هر هیاتی نقشه راه تدوین کرد و نقطه شروع و هدف هیات را
مشخص نمود.
آسیب نهم : نبود سیستم ارزشیابی و نظارت
در اکثر هیئات مذهبی ، در روابط
مداحان،میان دار و سایر مسئولان اداره هیات با جوانان نظارت دقیقی وجود ندارد و
مسئولان هیا ت ها معمولاً از ارزیابی مخاطبان در خصوص برنامه های هیات بی اطلاع و
بی خبرند. راهکار: برای رفع این مشکل اول می توان در هیات های عزاداری برای هر
گروه سنی خاص مربّی تربیتی در نظر گرفت تا شکل گیری روابط افراد زیر نظر او صورت
گیرد و میزان و نوع دوستی ها و صمیمیت های اعضاء هیات تحت مراقبت و نظارت او باشد.
ü
آسیب دهم : کمرنگ
شدن فلسفه قیام امام حسین(علیه السّلام)
حاکم شدن فضای اعتقاد به جدایی دین از
سیاست در سخرانی ها و برنامه ها، ضعف در زمینه های استکبار ستیزی و مقابله با ظلم
و ستم و استبداد، نادیده گرفتن پاسداشت ها دستاوردهای نظام و آرمان های امام و
شهیدان. «لازم است در نوحه ها و اشعار ثنایی از ائمه (ع) بطور کوبنده،فجایع و
ستمگری های ستمگران هر عصر یادآوری شود.» ...
مصادیق آسیب های عزاداری :
1) صدمه زدن به جسم و بدن در غالب عزاداری ): قمه زدن،استفاده از زنجیر های تیغ دار ،
...)
2) عدم انتخاب نام مناسب برای هیئت
3) برهنه شدن جهت عزاداری
4) استفاده از ابزار آلات موسیقی
5) مداحی های لحوی و حرام
6) ترک کردن امر واجبی بخاطر عزاداری
7) طولانی شدن عزاداری
8) رؤیاها و خواب های توهّمی عدّه ای
9) استفاده نکردن از خِرَد جمعی
10) دخیل نبودن جوانان تحصیل کرده در
برخی از هیئت ها و عدم مشورت پذیری از آنان
11) نپرداختن به نماز واحد در ظهر روز
عاشورا
12) کم محتوا شدن مضامین در برخی از هیئت ها
13) نپرداختن به تبیین فلسفه قیام و
تفسیر این موضوع در بین عزداران هیا ت ها توّسط واعظ و یا منبری .
14) و ...
** در تأیید ضرورت آسیب شناسی هیأت های
عزاداری و نیز تأثیر شگرف عزاداری سنتی در انتقال فرهنگ و معارف عاشورا به بیان
بخشی از فرمایشات مقام معظّم رهبری در این باره می پردازیم .
ایشان می فرمایند : امروز حسین بن علی(ع) می تواند دنیا را
نجات دهد بشرط آنکه چهره او را تحریف آمیز و غلط،چشم ها و دل ها را از چهره ی
مبارک و منوّر سیّدالشّهداء(ع) منصرف کند.باید با تحریف مقابله کنیم بطور خلاصه
منظور من دو کلمه است: یکی این که خود عاشورا و ماجرای حسین بن علی(ع)در منبر و خلال روضه خوانی به
همان شکل سنتی یعنی بصورت بیان وقایع عاشورا،صبح و روز عاشورا دنبال شود.البته
باید بیان واقعه عاشورا به صورت متقن باشد،در حدی که کتاب های مثل لحوف ابن طاووس
و ارشاد مفید آمده است،نه چیزهای من در آوردی. واقعه خوانی و روضه خوانی بشود. در
خلال روضه خوانی،مداحی،خواندن شعر های مصیبت،خواندن نوحه،سینه زنی و در خلال
سخنرانی آموزنده،ماجرای عاشورا هدف امام حسین(ع)بیان بشود.
واحد
فرهنگی مسجدحضرت سیّدالشّهداء(ع)
ü
ده آسیب عمده و
اساس فرهنگ عزاداری سنّتی:
ü
آسیب اول : شور
مندی بدون شعور، بدون شک برانگیختن عواطف و احساسات و گره زدن دل
ها به ذات مقدّس معصومین ع از مهمترین
کارکردهای یک هیات مذهبی کار آمده است.امّا در عین حال هیاتی موفق است که به رسالت
خود عمل می کند یعنی این ارادت و عشق و محبت را به معرفت و شناخت تبدیل کند و در
کنار شور و هیجان و احساس،به جنبه های ادراکی،تعقلی،و شعوری بپردازد.بنابراین
قانون اول هیأت:عزاداری و جشن ولادت ائمه ع بدون منبر،سخنرانی و ذکر معارف آنان،جز
در موارد استثنایی ممنوع.
ü
آسیب دوم : فرد
محوری
هیات مذهبی،مجموعه ای خودجوش،مردمی و
مستقل است که با گرد آمدن عده ای از افراد تشکیل شده و فعالیتی گروهی،تیمی و جمعی
بشمار می آید.بنابراین فرد محوری یکی از آسیب های جدّی فرا روی هیات است آسیبی که
مانع کادر سازی و رشد افراد و کسانی تحصیلات لازم و کافی را در این زمینه با و جود
قشر تحصیل کرده می گردد.که از کارهای ائمه ع مشورت با جوانان و تجربه پیران بود.در
هیات گاهی مداح ،سخنران،مسئول هیات ،بانی مجلس و یا واقف تکیه و حسینیه و مسجد،حرف
اوّل و آخر را می زند و نظر دیگران نادیده گرفته می شود.
ü
آسیب سوم :
فاصله گرفتن از مسجد ؛ متأسّفانه گاهی هیات رقیب مسجد می
شود و مداح هَووی امام جماعت. فاصله گرفتن هیات از مسجد آفات را در بر دارد که به
برخی اشاره می نماییم:
1) کم رنگ شدن حضور در نمازهای جماعت و اعمال عبادی توسط
اعضای هیئت.
2)
رقابت و تلاش
برای جذب مخاطب از مسجد به هیأت ،تکایا و حسینیه ها.
3)
خلوت شدن
مساجدی که در مجاورت هیأت ها و حسینیه ها قرار دارد به ویژه در ایّام محرم و صفر و
مناسبت های مذهبی.
4) فقدان نظارت و
هدایت روحانی فاضل بر ادارۀ امور هیأت و عدم بهره مندی از سخنرانی منبر.
یک
راهکار : برگزاری دوره ای مراسم هیات در مسجد محل و استفاده از سخنرانی امام
جماعت.
ü
آسیب چهارم :
ضعف محتوا،شامل بیان مضامین نادرست و غیر واقعی،بدعتّ ،خرافه،غلوّ و دامن زدن به
اختلافات شیعه و سنی. برای حل این آفت می توان در هیئت کمیته تأیید محتوا و بررسی
اشعار و مضامین تشکیل داد و موضوع سخنرانی را از قبل تعیین و اعلام کرد.
ü
آسیب پنجم : ضعف
قالب ها و شیوه اجرایی ؛ از جمله مواردی که می توان جزء آسیب
ها و آفت های قالبی و اجرایی برنامه های هیأت باشد عبارتنداز: قمه زدن،استفاده از
نمادهای ناصحیح،طولانی شدن مراسمات،افراط در عزاداری و فراموش کردن جشن و سُرور و
حتی در اعیاد و ولادت ها و سایر آسیب ها و آفت هایی از این قبیل.
ü
آسیب ششم : ضعف
آشنایی با شیوه های تبلیغی :
گرفتار آمدن در دام کلیشه،تکرار و عدم
خلاقیّت و نو آوری در به کار گیری شیوه های متنوع پیام رسانی و تبلیغ،گاهی از
میزان اثرگذاری هیات می کاهد. موقعیت شناسی در تبلیغ،ابلاغ پیام متناسب با سطح و
سنین مخاطبان و به روز کردن سبک و سیاق سخنرانی های سنتی به شیوه سخنرانان مطرح،از
جمله راه های مرتفع کردن این آسیب جدّی است.
ü
آسیب هفتم : فقدان
کمیته جذب
امروزه بیشتر هیات های مذهبی تنها به
بزرگداشت مناسبتی اعیاد و وفیات می پر
دازند. به مخاطبان موجود قناعت می کنند.وبرای تکثیر افراد و جذب مخاطبان جدید به
هیأت،طرح و برنامه مدوّنی ندارند.برای این کارتشکیل کمیته جب با داشتن زیر شاخه
های دانشجویی،دانش اموزی،طلاب،بانوان و امثال آن در هیات لازم و ضروری است.
ü
آسیب هشتم : بی نظمی و بی برنامگی
این آسیب در هیات های مذهبی به قدری
جدی است که صاحبان مسندهای مدیریتی اصطلاحاً به کارهای بی نظم گستره ای دیمی،و بی برنامه میگویند"کارهیاتی" برای رفع
این معضل می توان برای هر هیاتی نقشه راه تدوین کرد و نقطه شروع و هدف هیات را
مشخص نمود.
آسیب نهم : نبود سیستم ارزشیابی و نظارت
در اکثر هیئات مذهبی ، در روابط
مداحان،میان دار و سایر مسئولان اداره هیات با جوانان نظارت دقیقی وجود ندارد و
مسئولان هیا ت ها معمولاً از ارزیابی مخاطبان در خصوص برنامه های هیات بی اطلاع و
بی خبرند. راهکار: برای رفع این مشکل اول می توان در هیات های عزاداری برای هر
گروه سنی خاص مربّی تربیتی در نظر گرفت تا شکل گیری روابط افراد زیر نظر او صورت
گیرد و میزان و نوع دوستی ها و صمیمیت های اعضاء هیات تحت مراقبت و نظارت او باشد.
ü
آسیب دهم : کمرنگ
شدن فلسفه قیام امام حسین(علیه السّلام)
حاکم شدن فضای اعتقاد به جدایی دین از
سیاست در سخرانی ها و برنامه ها، ضعف در زمینه های استکبار ستیزی و مقابله با ظلم
و ستم و استبداد، نادیده گرفتن پاسداشت ها دستاوردهای نظام و آرمان های امام و
شهیدان. «لازم است در نوحه ها و اشعار ثنایی از ائمه (ع) بطور کوبنده،فجایع و
ستمگری های ستمگران هر عصر یادآوری شود.» ...
مصادیق آسیب های عزاداری :
1) صدمه زدن به جسم و بدن در غالب عزاداری ): قمه زدن،استفاده از زنجیر های تیغ دار ،
...)
2) عدم انتخاب نام مناسب برای هیئت
3) برهنه شدن جهت عزاداری
4) استفاده از ابزار آلات موسیقی
5) مداحی های لحوی و حرام
6) ترک کردن امر واجبی بخاطر عزاداری
7) طولانی شدن عزاداری
8) رؤیاها و خواب های توهّمی عدّه ای
9) استفاده نکردن از خِرَد جمعی
10) دخیل نبودن جوانان تحصیل کرده در
برخی از هیئت ها و عدم مشورت پذیری از آنان
11) نپرداختن به نماز واحد در ظهر روز
عاشورا
12) کم محتوا شدن مضامین در برخی از هیئت ها
13) نپرداختن به تبیین فلسفه قیام و
تفسیر این موضوع در بین عزداران هیا ت ها توّسط واعظ و یا منبری .
14) و ...
** در تأیید ضرورت آسیب شناسی هیأت های
عزاداری و نیز تأثیر شگرف عزاداری سنتی در انتقال فرهنگ و معارف عاشورا به بیان
بخشی از فرمایشات مقام معظّم رهبری در این باره می پردازیم .
ایشان می فرمایند : امروز حسین بن علی(ع) می تواند دنیا را
نجات دهد بشرط آنکه چهره او را تحریف آمیز و غلط،چشم ها و دل ها را از چهره ی
مبارک و منوّر سیّدالشّهداء(ع) منصرف کند.باید با تحریف مقابله کنیم بطور خلاصه
منظور من دو کلمه است: یکی این که خود عاشورا و ماجرای حسین بن علی(ع)در منبر و خلال روضه خوانی به
همان شکل سنتی یعنی بصورت بیان وقایع عاشورا،صبح و روز عاشورا دنبال شود.البته
باید بیان واقعه عاشورا به صورت متقن باشد،در حدی که کتاب های مثل لحوف ابن طاووس
و ارشاد مفید آمده است،نه چیزهای من در آوردی. واقعه خوانی و روضه خوانی بشود. در
خلال روضه خوانی،مداحی،خواندن شعر های مصیبت،خواندن نوحه،سینه زنی و در خلال
سخنرانی آموزنده،ماجرای عاشورا هدف امام حسین(ع)بیان بشود.
واحد
فرهنگی مسجدحضرت سیّدالشّهداء(ع)
