بهداشت روانی
| استرس واكنش
جسمی انسان به یك تحریك درونی یا بیرونی است. یك عامل استرسزای واقعی یا ذهنی
باعث بهوجود آمدن واكنشهایی در انسان میشود. 
آیا از استرس نمی ترسید؟
روزانه بارها و بارها واژه <استرس> را میشنویم و بر زبان میآوریم:
ـ امتحان دارم، وای چقدر استرس دارم.>
ـ این استرس بچهها موقع بازی بود كه نتوانستند گل بزنند.>
ـ آنقدر استرس داشتم كه موقع مصاحبه نتوانستم حرف بزنم>!
اما واقعا استرس چیست؟ چه عواملی باعث میشود یك موقعیت یا وضعیت خاص
را<استرسزا> بدانیم و دیگری را نه؟ استرس چه تاثیری بر سلامت روانی و
جسمی ما دارد؟ آیا ممكن است استرس برای ما مفید هم باشد؟چطور میتوان ضررهای
استرس را بر سلامتمان كم كنیم؟در این باره هم شاید حرف و بحث زیادی شنیده باشید،
اما مرور همه این نكات در كنار هم به همراه جدیدترین مطالعات انجام شده در اینباره،
خالی از لطف و فایده نخواهد بود. ● و شما چه میدانی كه استرس چیست؟
استرس واكنش جسمی انسان به یك تحریك درونی یا بیرونی است. یك عامل استرسزای
واقعی یا ذهنی باعث بهوجود آمدن واكنشهایی در انسان میشود. از تپش قلب و
تعریق زیاد گرفته، تا لرزش دست و بیقراری. موقعیت واقعی مانند زمانی است كه در
خیابان خلوتی با یك سگ وحشی و عصبانی روبهرو میشویم و موقعیت ذهنی استرسزا
وقتی است كه درباره آینده شغلیمان نگران هستیم. واكنش بدن در این موقعیتها، كه
استرس نام دارد، مجموعهای پیچیده از وقایع روانی و جسمی است كه برای مقابله با
موقعیت پرخطر، ضروری است. عوامل استرسزا، وقایع و موقعیتهایی هستند كه باعث
تحریك این واكنشها میشوند. به طور كلی دو نوع عامل استرسزا داریم: برخی از
آنها فیزیولوژیك یا جسمیاند، مثل ورزش، بیماری و هر نوع آسیب جسمی مواجه شدن با
آلودگیهای محیطی یا تغییرات دمایی شدید. برخی عوامل نیز روانی هستند، مانند
كنار آمدن با هیجانهای شدید، تلاش برای كنترل موقعیتهای اجتماعی دشوار، سر و
كار داشتن با افكار ناراحت و روابط مغشوش و ... ● مقابله با استرس
استرس نتیجه زندگی است. در دنیای امروز بسیاری از مردم نمیتوانند با عوامل
استرسزای مهم زندگیشان مبارزه كنند یا از آن بگریزند، چرا كه منشا استرس خود را
نمیدانند و نیاموختهاند كه چطور با آن مقابله كرده و كنترلش كنند. با آموختن
راههای مقابله با استرسهای روزمره اكثر افراد میتوانند زندگی سالمی را- حتی
با وجود استرسها - داشته باشند. استراتژیهای مقابله، واكنشهای رفتاری و
فرآیندهای فكری هستند كه افراد برای كنار آمدن فعالانه با استرس به كار میگیرند.
سه نوع استراتژی برای مقابله با استرس شامل استراتژی های مسئله- محور، هیجان-
محور و نیز روشهای حمایت اجتماعی هستند كه برخی مفید و برخی مضرند. ۱) استراتژیهای مسئله- محور
برنامهریزی، رویارویی و فعالیتهای حل مسئله، رفتارهایی هستند كه آثار منفی
عوامل استرسزا را مستقیما كاهش داده یا حذف میكنند. به عنوان مثال، اولویتبندی
كردن امور، برنامهریزی برای مدیریت بهتر پول و زمان، برنامهریزی برای دوران
بازنشستگی یا دوباره آموختن یك شغل یا حرفه، استراتژیهایی هستند كه باعث میشوند
فرد كنترل بهتری روی موقعیتهای پراسترس پیدا كند. شناختن عوامل استرسزا در
زندگی و این حس كه من روی آنها تسلط دارم باعث میشود كمتر دچار پریشانی شده و
به همین دلیل سلامت ما هم كمتر تحت تاثیر آن قرار بگیرد.
نوشتن یادداشت روزانه یكی از راه های ساده و بسیار موِثر از این دسته است اگر
وقایع روزانه، افكار و احساساتتان را بهصورت مكتوب داشته باشید،كنار آمدن با
استرسورهای روزانه برایتان راحتتر خواهد شد. ارایه این افكار در یك نشریه بهطور
منظم، اجازه تمركزها بر پاسخهای عاطفیتان می دهد. هیچ قانونی برای نوشتن
كارآمد وجود ندارد. برخی شعر، یا قالبنامه یا ... را ترجیح میدهند. سعی كنید
در نوشتهتان درباره مشكلات موجود حرف زد. و راهحلهای را بیان كنید. ۲ ) استراتژیهای هیجان- محور
بهجای مواجهه مستقیم با عوام استرس زا، برخی این استراتژیها را ترجیح میدهند.
چنین تغییراتی وقایع را كمتر تهدیدآمیز جلوه میدهند. مكانیسمهای دفاعی مانند
<انكار> از این جملهاند. برخی افراد پراسترس به واكنشهای دیگری مانند:
خوردن بیش از حد یا مصرف تنقلات بیارزش روی میآورند. برخی دیگر به سوءمصرف
الكل پناه میبرند. چنین سبكهای زندگی ناسالمی، ممكن است حتی به تولید استرس
بیشتر منجر شود. استراتژی های هیجان- محور میتوانند آثار نامطلوبی برای فرد و
نیز اطرافیان او داشته باشد. چنین افرادی نیاز دارند كه دریابند استرس جزئی از
زندگی آنهاست. تلاش برای فرار از عوامل تنش زا یا انكار آنها معمولا نمیتواند
اثر درازمدت استرس را بر سلامت انسان كاهش دهد.
البته همه استراتژیهای هیجان- محور را نمیتوان مردود انگاشت. برخی كمك كنندهاند،
بهخصوص اگر در آرامش فكری فرد موثر بوده یا او را به تفكر مثبت تشویق كند. بذلهگویی
میتواند بهعنوان خنثیكننده استرس عمل كند، چرا كه از بار وقایع ناگوار كم میكند.
به عنوان مثال كسانی كه در، توفان خانهشان كاملا تخریب شده و بر سر در آن
تابلویی با عبارت <به فروش میرسد> نصب میكنند، از این روش برای رهایی از
این محنت و پریشانی خود بهره میبرند. ارزیابی و نگرش سازنده از موقعیت پرتنش،
یك استراتژی هیجان- محور محسوب میشود كه مفید هم هست. بسیاری ورزشكاران موفق
هر رقابت ورزشی را فرصت برای به چالش كشیدن خود و كسب برتریهای بیشتر ارزیابی
میكنند. با برخورد با یك رقابت بهعنوان یك چالش و نه تهدید، ورزشكاران با
احتمال كمتری آثار تخریبی هیجانی و جسمی استرس را بر عملكرد خود تجربه میكنند. ۳ ) استراتژیهای حمایت اجتماعی
این استراتژیهای شامل جستجوی توصیهها، كمك و یا مشاوره دوستان و یا خویشاوندان
است. شركت در گروههای حمایتی یا مراسم معنوی و مذهبی از این جملهاند. نمونههای
تاثیر چنین استراتژیهایی را نه تنها در سطح یك فرد بلكه در سطح كل جامعه هم میبینیم.
وقتی واقعه ناگواری مانند زلزله در یك جامعه رخ میدهد، كمك سازمانهای داوطلبانه
مانند هلالاحمر از همین نوع است. این كمكها فقط شامل ا مدادرسانی به مجروحان،
یا تهیه كمپ و چادر برای آنها نیست، بلكه نوعی حمایت روانی و اجتماعی است كه
باعث میشود اثرات ناگوار زخمی كه بر روح و جسم قربانیان وارد شده، كمكم التیام
یابد. تنها دانستن همین مطلب كه افراد دیگری، ولو افراد غریبه و بیگانه، تمایل
دارند به آنها كمك كنند، باعث آرامش و احساس قوت قلب برای اكثر افراد محنت زده
میشود.
هدف اصلی در اكثر فعالیتهای ریلكسیشن، آموختن آن است كه چطور عضلات اسكلتی بدن
را در حالت هوشیاری ذهنی ریلكس كنید.
در اینجا چند روش كلی را برای انجام این گونه فعالیت ها معرفی میكنیم. ▪ یك نفس عمیق، یك زندگی:
در هنگام بروز حملات اضطرابی (پانیك) اكثرا افراد دچار هایپرونتیلاسیون یعنی
تنفسهای تند، بریدهبریده و كمعمق میشوند. چنین تنفسی باعث ایجاد تغییراتی در
غلظت مواد شیمیایی خون میشود كه آن هم به نوبه خود ضربان قلب را افزایش و موجب
حالت گیجی و منگی میشود. با تمرین تنفس بهصورت عمیق و آهسته، افراد پراسترس
میتوانند احساس آرامش بیشتری كرده و در عین حال مواد شیمیایی موجود در خونشان
به حالت طبیعی برخواهد گشت. تمركز بر تنفس عمیقتر یك فایده دیگر نیز دارد و آن
این كه توجه انسان را از عامل استرسزا منحرف كرد ه و به خود عمل تنفس معطوف میسازد.
تعداد تنفس انسان در شرایط طبیعی بهطور میانگین ۱۲ تا ۱۸ بار در دقیقه است. اما
برای آن كه بتوانید ریلكس شوید، باید تنها ۸ تا ۱۰ بار در دقیقه نفس بكشید. نكته كلیدی
آن است كه پشتسر هم نفس عمیق بكشید و برای این كار عضلات شكمی خود را منقبض
كنید تا دریابید نفس عمیق چه تاثیر حسی متفاوتی از الگوی معمول شماخواهد داشت.
تحقیقات نشان میدهد تنفس عمیق روشی است ساده و سریع برای كاهش اثرات منفی استرس
بر سلامت فرد. هر زمان حس كردید هیجان یا استرس در شما شروع شده، میتوانید از
این تكنیك بهره ببرید. بلافاصله قبل از شروع امتحان بعدی، ارائه كنفرانس یا
مصاحبه شغلیتان با چنین روش ساده برای تنفس عمیق خود را در ریلكس كنید. ▪ یك، دو، سه: از فرق سر تا نوك پا:
علیرغم آن كه برخی درجات انقباض عضلات اسكلتی برای وضعیت راحت بدن ضروری به
شمار میروند، با این حال انقباض بیش از حد در عضلات پیشانی، پوست سر و فك و
گردن، میتواند موجب بهوجود آمدن سردرد نوع فشارنده شود. افراد پراسترس غالبا
در ظاهر منقبض و اخمو به نظر میرسند، چرا كه عضلات صورت و مشت آنها حالت
انقباضی دارد. چنین افرادی حتی درحالت استراحت هم حس میكنند عضلات آنها كشیده و
منقبض است. تكنیك ریلكس پیش رونده عضلات به افراد میآموزد كه چگونه تفاوت بین
یك عضله در حال انقباض و عضله در حال استراحت را درك كنیم. هر شخص درمییابد كه
چگونه به اراده خود عضلات منقبض را شل كند و حس آرامش و استراحت آنها را آگاهانه
درك كند. وقتی عضلات اسكلتی فردی كاملا ریلكس شد، فرد خودبهخود آرامش یافته و
احساس راحتی میكند. میتوانیم از این تكنیك برای به خواب رفتن هم بهره ببریم. ▪ تمركزكنیدتا آرامش بیابید:
برخی افراد با مناجات كردن یا مدیتیشین، كم شدن استرس را تجربه میكنند. مدیتیشن
عملی است كه فرد با تمركز روی یك تك واژه، یك موضوع یا اندیشه، به آرامش دست مییابد.
مدیتیشن در حالت پُری ذهن عبارت است از انواع مختلفی از روشهای ریلكسیشن كه
تمام توجه شما را بر روی عملی متمركز میكند كه در همان لحظه انجامش میدهید.
به جای تكرار یك كلمه یا فكر كردن صرفا به یك موضوع یا شیء خاص، به افكار خود
اجازه میدهید كه جاری شوند و كل احساسات و افكار شما را در برگیرند. برخی افراد
از تنفس عمیق و وضعیتهای خاص یوگا برای رسیدن به چنین حالتی استفاده میكنند.
میتوان از این روش برای كاهش استرس در هنگام فعالیتهای روزمره و معمولی مانند
غذا خوردن یا راهرفتن استفاده كنید و یا به هنگام مطالعه در موضوعی جالب مانند
عكاسی، نقاشی یا حتی جمع كردن كلكسیون تمبر! با انجام این تكنیك به طور منظم، میآموزید
كه چطور ذهن خود را تنظیم كنید كه به چه چیزی توجه نشان دهد و واكنشهای منفی
خود را به استرس كم كنید. توجه محافل علمی به ارزش مدیتیشن به عنوان تكنیكی برای
مدیریت استرس با بررسی TM یا مدیتیشن
متعالیدر دهه ۱۹۶۰ آغاز شد. دانشمندی به نام هربرت بنسون در سال ۱۹۷۰، با مطالعه درTM
مدلی جدید برای ریلكسیشن ارائه كرد. روش پیشنهادی او برای كاهش جریان خون و نیز
درمان سوءمصرف مواد موثر است. روش بنسون به این ترتیب است كه ابتدا مكان ساكتی
برای آن كه بتوانید ۱۰ تا ۲۰ دقیقه به راحتی بنشینید، پیدا كنید.
چشمهایتان را ببندید، به حالت طبیعی نفس بكشید روی تكرار یك كلمه یا یك فكر
خوشایند تمركز كنید. بهطور پیشرونده، هر گروه از عضلاتتان را ریلكس كنید.
از پاها شروع كنید و به ترتیب بالا بیایید تا به صورت برسید. بعد از ریلكس كردن
همه عضلات ۱۰ دقیقه همین حالت را حفظ كنید. وقتی برای وضع هوشیاری طبیعی
آماده شدید، چشمها را باز كرده، بایستید و عضلاتتان را بكشید. ▪ دنیا را تخیل كنید:
تخیل فعالیتی ذهنی است كه اغلب با تمرینهای ریلكس پیشرونده عضلات تركیب شده تا
ریلكسیشن عضلات را كامل كند. افراد بعد از ریلكس كردن عضلاتشان درباره حسهای
خوشایند و آرامبخش فكر میكنند. قوه تخیل یا تجربیات گذشته میتواند ذهن را
هدایت كند. آن قدر در پروراندن آن حس پیش میروند تا بتوانند تصویر واضحی از آن
در ذهن خود ببینند. آن گاه به سراغ حس دیگری رفته و همین روند را تكرار میكنند.
به عنوان مثال شخصی كه از فعالیتهای خارج از منزل لذت میبرد، بالا و پایین
رفتن بر روی جریانات آب رودخانهای را در حال قایق سواری تخیل میكند. در این
حالت احساس آرامشبخش شناوری ملایم بر روی آب، آواز پرندگان و نیز جریان آب را
همزمان تصور میكند. تخیل یا تصویرسازی، میتواند راهی خلاقانه و لذتبخش برای
رهایی ذهن از فكر كردن درباره مشكلات باشد. ورزشكاران، بازیگران و مجریان، اغلب
برای كم كردن استرس و بهبود عملكرد خود از این تكنیك استفاده میكنند. گرچه این
تكنیك جایگزین فعالیتهای عملی و واقعی نمیشود، ولی اغلب برای ورزشكاران در
رقابتهای قهرمانی مفید است. کاهش استرس شب امتحان با
آزمونهای میان دوره ای
براساس اظهارات یک کارشناس مسائل آموزشی، برگزاری آزمونهای تشخیصی در طول سال
تحصیلی می تواند اضطراب روزهای قبل و بعد از امتحان دانش آموزان را از بین ببرد. دکتر حسین احمدی در گفتگو با مهر،
درباره چگونگی رفتار دانش آموزان، معلمان و والدین برای آرامش بخشیدن به لحظه
های امتحانات سرنوشت ساز مدرسه ای تاکید کرد: معلمان می توانند با پرسش و پاسخ
هایی که در طول سال تحصیلی انجام می دهند ضعف های دانش آموزان را به خوبی
شناسایی کنند. معاون آموزش و پروش عمومی وزارت
آموزش وپروش افزود: والدین باید به جای مداخله های بی اثر روزهای امتحان، در طول
سال تحصیلی روند فعالیت فرزندان خود را مورد نظارت دقیق قرار دهند. وی خاطر نشان ساخت: با برگزاری
آزمونهای کلاسی و نظارت مستمر والدین، می توان قبل از امتحانات پایانی برای دانش
آموزان کلاس های تقویتی تشکیل داد. به این ترتیب ترس از امتحان به کمترین حد خود
خواهد رسید. کارشناس مسائل آموزشی یادآور شد:
معلمان باید برای پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در طرح سئوالات امتحانی از تکیه بر
حافظه گرایی بپرهیزند و آزمونها را طوری برگزار کنند که دانسته های عمقی و کلاسی
نیز در آنها برجسته باشد. وی تاکید کرد: دور کردن فضای امتحان
از استرس، نظم سالن جلسه، ترتیب دادن سئوالات و چیدن آنها از آسان به سخت (در
برگه های امتحانی) از سوی مربیان مدارس می تواند در کسب نتیجه بهتر موثر باشد. احمدی یاد آورشد: برگزاری آزمونهای عملکردی در دروسی مانند علوم، انشاء و
علوم اجتماعی در دستور کار معلمان قرار دارد و با استمرار این امر به تدریج
مشکلات شب امتحان دانش آموزان به حداقل می رسد مدیریت استرس در شرایط بحرانی
برای هر گروه از افراد بحران دیده در فجایع بلایای طبیعی باید برنامه ای منظم و
اصولی به منظور كاهش و كنترل استرس انجام داد. كه این برنامه ها بسته به شرایط
منطقه بحران زده متفاوتند.
دكتر احمد حقیری دهباز كارشناس مدیریت بحران در گفتگو با خبرنگار باشگاه
خبرنگاران افزود: بحران واقعه ای فاجعه آمیز و ناگهانی است كه وضعیت عادی را تحت
تاثیر قرار داده و باعث از دست رفتن میزان زیادی از منایع می شود وی گفت: در
بحران ها 2 گروه درمعرض استرس و آسیب های روحی فراوان قرار می گیرند یكی افراد
بحران دیده و دیگری امداد رسانان هستند وی ادامه داد: تقریبا تمام افراد بحران
زده دچار استرس، اضطراب و هراس می شوند. بسیاری احساس بی ثباتی، تعریق شدید و
گیجی می كنند و از تحریك پذیری، بی قراری، خستگی، اختلالات خواب، كابوس های
شبانه، رنج می برند وی در ادامه با اشاره به اینكه، امداد رسان و افرادی كه ناظران
فاجعه هستند اغلب دچار هراس و اضطراب می شوند تاكید كرد: ناظران بحران اغلب دچار
احساس گناه، افسردگی و خشم می شوند كه برخورد مناسب برای كاهش استرس و مدیریت
استرس در بحران ها، حائز اهمیت است بین سطح استرس با بروز كم شنوایی ارتباط وجود دارد
یک متخصص گوش و حلق و بینی اعتقاد دارد، استرس میتواند یكی از عوامل زمینهساز
كم شنوایی ناگهانی شود.
دكتر فرهاد فراهانی در گفتگو با باشگاه خبرنگاران افزود: عوامل متعددی به عنوان
علل اتیولوژیك در ایجاد كاهش شنوایی ناگهانی دخالت دارند كه عفونتهای ویروسی،
مشكلات عروقی، ترومای صوتی و تومورهای زاویه مخچهای از آن جمله هستند.
وی گفت: عوامل مستعد كنندهای نیز در کاهش شنوایی دخالت دارند كه میتوان به
آلرژی، سن بیمار، تغییرات فشار اتمسفر و حالات هیجانی اشاره كرد كه با توجه به
نقش استرس در ایجاد بیماریهای مختلف مشخص شده است بین سطح استرس با بروز كم
شنوایی ناگهانی ارتباط وجود دارد.
فراهانی خاطرنشان کرد: استرس میتواند یكی از علل زمینهساز كم شنوایی ناگهانی
باشد و خودآگاهی فردی یك عامل تعدیل كننده در درمان استرس است. استرس و تأثیر منفی آن بر مغز كودكان
تحقیقات نشان می دهد استرس ممكن است باعث آسیب به مغز كودكان شود.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از باشگاه خبرنگاران سمیه امانی در
تحقیقات پایان نامه ای خود به بررسی اثرات استرس بر مغز كوكان پرداخت.
این پژوهش نشان می دهد، بخشی از ساختار مغز شامل حافظه و عاطفه است كه در كودكان
با بروز اختلال استرس پس از سانحه، دچار آسیب می شوند در نتیجه كودك كمتر قادر
است تا با استرس و اضطراب زیاد سازگاری پیدا كند.
این پژوهش حاکیست، سطح خونی هورمون استرس به نام كورتیزول در كودكان زیاد بوده و
تحقیقات در حیوانات نشان داده است كه میزان بالای كورتیزول، سلول های هیپوكامپ
را در حیوانات از بین می برد.
بنابه این گزارش این تحقیق می افزاید، ممكن است یك چرخه معیوب ایجاد و هیپوكامپ
بیشتر تخریب شود كه این باعث افزایش اضطراب می گردد که این آسیب می تواند علایم
استرس را طولانی كرده و در درمان خلل ایجاد كند. استرس عوامل بیماری زا
"ام اس" و" صرع " را افزایش میدهد عضو كلینیك
" لودنشاید" دانشگاه بن آلمان گفت : استرس یكی از عوامل مهم و اصلی در
تشدید بیماریهای عصبی "ام اس " و " صرع " است. "پرفسور هینز رخدل " در
دومین روز سمینار بینالمللی "طب روان تنی" در اصفهانافزود : لرزش
اندام ها، كم بینایی، افتادنهای ناگهانی، فراموشكاری لحظهای ، خستگی و اختلال
در حواس پنجگانه از جمله علائم این بیماری هاست. وی اظهارداشت : ۵۰تا ۸۰درصد ازبیماریها توسط
استرس بر افراد وارد و تشدید میشودكهبیماریهای مزمن ام اس و صرع ازآن مستثنی
نبوده و افراد مبتلا با چالشهای سختی روبرو هستند. وی گفت : عدم تشخیص بیماری ، غیر
قابل پیشبینی بودن بیماری، نگرانی در مورد تامین هزینههای درمانی، وضعیت شغلی
، وابستگی به دیگران ، ناتوانی در مراقبت این افراد، نبود امكانات رفاهی در خانه
و محل كار برای آنان از جمله مواردی استرسی است كه به علت بیماری ایجاد میشود. وی افزود:با مطالعه بیماران مبتلا به
این بیماریهای مزمن عصبی مشخص شده است كه در دوره استرس بیماران، علائم بیماریها
دو برابر و كنترل آنها سخت- تر شده است. وی گفت : سریعترین تاثیر استرس بر
روی افراد ۱۴روز بعد از عامل استرس است كه نوع استرس به همان میزان بیماری
را تشدید میكند. رخدل بااشاره به این كه درمان نشدن
وازدست دادن موقعیتاجتماعیو خانوادگی از اولین عواقب استرس این دسته از
بیماران است، افزود:درون گرایی،احساس سرباربودن،افكاروسواسی،افسردگی، تنیدگی و
سردرگمی از دیگر احساسات استرس- زا در این افراد است. وی با بیاناین كه مردان كمتر امید
به زندگی و توجه بهدرمان دارند،گفت :
به پزشكان و خانوادهها توصیه میشود كه آنان را با برنامهریزی دقیق درمانی به
درمان و كنترل این بیماری ترغیب و تشویق كنند و شرایط زندگی مناسب با فعالیت و
روح و روان آنها را فراهم نمایند. این پرفسور روانشناس گفت : بهترین
درمان استرس در این بیماران، ورزش، خواندن كتابهای طنز و مصور و تماشای فیلمهای
كمدی و ارتقاء شغلی در صورت لیاقت است. استرس در مادران پیری زودرس ایجاد می کند استرس های ایجاد شده برای کودکان نوزاد می تواند به اندازه 10
سال یا بیشتر، به عمر سلول های
بدن مادر بیافزاید. هموطن آنلاین_استرس های ایجاد شده برای کودکان نوزاد می تواند به اندازه 10 سال یا بیشتر، به عمر سلول
های بدن مادر بیافزاید. دانشمندان یکی ازدانشگاه های
کالیفرنیا دریافته اند استرس و فشارهای عصبی می تواند
عمر سلول های بدن مادر را افزایش دهد. این فشارهای عصبی با
اثرگذاشتن بر قسمت به خصوصی از DNA که telomeres نام داشته و ظیفه اصلی تقسیم سلولی را بر عهده دارد، عمر سلول های بدن مادر
را افزایش می دهد.
این گروه تحقیقاتی اعلام کرده
اند که بررسی های آکادمی ملی علوم آمریکا رابطه بین
سلول های بدن و استرس را به درستی نشان داده است. مطالعات پیشین نشان داده بود یکی از مهم ترین عوامل ابتلا به
پیری زودرس، استرس است. اما در عین حال تا این اولین تحقیقی است که مکانیسم این
فرایند را نشان می دهد. |
جمعه 5/8/1391 - 23:17
بیماری ها
بیماریهای قارچی شایع پوست به دودسته تقسیم می شوند
که عبارتند از بیماری تینئا وبیماری کاندیدیازیس . تینئا را کچلی ترجمه کرده اند
که خیلی کلمه رسایی نیست زیرا کچلی بیشتر طاسی سر را به ذهن متبادرمی سازد در
صورتی که بیماری کچلی ، پوست دیگر نقاط مانند کشاله ران ، دست ، پا ، صورت و… را نیز درگیر می کند ولزوما” تنها به معنی
از بین رفتن مو نیست . عامل ایجاد تینئا ها قارچی میکروسکوپی بنام درماتوفیت می
باشد که سه خانواده بزرگ از این قارچ وجود دارد که عبارتند از تریکوفیتون ها ،
میکروسپوروم ها و اپیدرموفیتون ها . براساس محل ایجاد بیماری ، تینئا ها پسوند می
گیرند مثلا” کچلی سر را تینئا کاپیتیس می گویند که تینئا همان بیماری قارچی و
کاپیتیس به معنی سر می باشد . درماتوفیتها براساس محل زندگی شان به انواع خاک دوست
، حیوان دوست وانسان دوست تقسیم می شوند که این به معنی آن است که هرگروه از این
قارچها تمایل به زندگی در آن محیط بخصوص را دارند ودر صورتی که در محیطی غیر از
محیط خاص مورد علاقه خود رشد کنند می توانند در میزبان خود باعث التهاب زیادی شوند
که این بعلت پاسخ شدید سیستم ایمنی میزبان به قارچ است . بطورکلی هرچه محیط قارچ
بیماری زا از محیط طبیعی زندگی قارچ دورتر باشد التهاب ایجاد شده نیز شدیدتر است
بنابراین قارچهای خاک دوست بیش از حیوان دوست واینها بیش از انسان دوست ها باعث
التهاب درپوست انسان می شوند .
کچلی سر
بیماری کچلی سر بیماری کودکان است که بیشتر درسنین
دبستان رخ می دهد . این بیماری بعلت درماتوفیتهای حیوان دوست ویا انسان دوست ایجاد
می شود . کچلی سر می تواند به شکل التهابی ویا غیر التهابی رخ دهد . درنوع التهابی
که بیشتر به علت قارچهای حیوان دوست رخ می دهد ودرمناطق روستایی شایعتراست ضایعات
شدیدا” التهابی به شکل کیستهای چرکی وگاه دردناک همراه با ترشح چرک و خون می باشد
که پس از مدتی باعث ریختن موها درمنطقه مبتلا می گردد واین ریزش مو به صورتی است
که دیگر برگشت پذیر نبوده وبرای همیشه باعث طاسی آن ناحیه می شود به همین علت
تشخیص این بیماری باید خیلی سریع داده شود ودرمان شروع گردد تا از این عارضه بد
شکل کننده همیشگی جلوگیری شود . طاسی بوجود آمده دراثراین بیماری معمولا” کمتر
ازآن چیزی است که درابتدای بیماری انتظار می رود وغالبا” ازبین ضایعات موهایی
بصورت دسته دسته دوباره رویش می کند که این بستگی به شروع سریع درمان دارد . درمان
این نوع کچلی با داروی خوراکی گریزئوفولوین می باشد وطول درمان نیز حداقل ۶ هفته است . این دارو را باید همراه غذا
مصرف نمود تا جذب آن بهتر شود و می توان دردو نوبت آن را مصرف نمود . پایان درمان
را می توان بر اساس بهبودی ضایعات تعیین نمود وبهتر است که آزمایش قارچ شناسی پس
از درمان نیز انجام گیرد تا از نبود عوامل قارچی درضایعات نیز اطمینان حاصل شود .
کچلی بدن
این نوع کچلی قارچی درتنه واندامها رخ می دهد و می
تواند بعلت قارچهای حیوان دوست ویا انسان دوست رخ دهد . ضایعات مشخصه آن به شکل
تغییر رنگ گرد وهمراه با پوسته ریزی وخشکی درحاشیه ضایعات می باشد . این ضایعات از
اطراف بزرگ شده ودروسط بهبودی نشان می دهند که به این نوع ضایعات ، آنولر گفته می
شود . تعداد این ها می تواند یک ویا چند عدد باشد واندازه آنها نیز از کوچک تا
خیلی بزرگ متفاوت است . این ضایعات معمولا” خیلی خارش دارنیستند وتنها وجود ضایعات
پوستی باعث مراجعه بیمار به پزشک می گردد. گاهی این نوع کچلی درباشگاههای ورزشی
بخصوص باشگاههای کشتی شایع می شود که این بعلت تماس پوست به پوست ورزشکاران با هم
است . درمان کچلی بدن نیز استفاده از داروهای موضعی ضد قارچ مانند کلوتریمازول
ومیکونازول است اما بهتر است از داروهای خوراکی ضد قارچ استفاده شود تا پاسخ بهتری
بگیریم .
کچلی کشاله ران
این نوع بیماری قارچی در آقایان ودر ناحیه کشاله ها رخ می دهد و در ورزشکاران
شایعتر است . ضایعات به شکل تغییر رنگ با حدود مشخص بصورت دو طرفه در کشاله هاست
که می تواند بخصوص در مناطق گرم همراه خارش زیاد وحتی افزایش ضخامت پوست در اثر
خارش گردد. این نوع کچلی از انواع شایع در تابستانها بوده و انتقال ازطریق پوست به
پوست ویا استفاده از لباسها ویا حوله فرد مبتلا می باشد و در استخرها می تواند این
انتقال راحتتر انجام شود . در درمان این بیماری نیز از داروهای ضد قارچ خوراکی
مانند گریزئوفولوین ، تربینافین ویا ایتراکونازول می توان استفاده نمود . البته
گاه این بیماری با درمانهای موضعی نیز قابل درمان است اما درمان خوراکی بهتر
وسریعتر باعث بهبودی می گردد .
کچلی پا
این نوع کچلی نیز درتابستانها ودرکسانی که از
استخرهای عمومی استفاده می کنند ویا مدت زمان زیادی از روز باید از کفشهای بسته
استفاده کنند شایعتر است . ضایعات به چند شکل می تواند رخ دهد . گاهی این بیماری
تنها با پوسته ریزی مرطوب بین انگشتان پاها بروز می کند و حتی بیمار نیز متوجه آن
نمی شود . گاه به شکل ضایعات پوستی قرمز رنگ همراه پوسته ریزی خشک وبدون خارش
درکناره وکف پاها بروز می کند . گاه نیز به شکل تاولهای بزرگ وکوچک در کف پاها بروز
می کند که می تواند همراه خارش نیز باشد در این شرایط گاه بعلت کلفتی پوست کف پا
تاولهای سالم بزرگی ایجاد می شود که سقف این تاولها سفت می باشد . کچلی پا را
بیماری پای ورزشکاران نیز می گویند که این شیوع بیشتر درورزشکاران بعلت تعریق
واستفاده از کفشهای بسته لاستیکی می باشد که درمدت طولانی می تواند باعث تسهیل
ورود قارچ به پوست می گردد . درمان این نوع کچلی نیز استفاده از داروهای ضد قارچ
خوراکی بوده وجهت پیشگیری نیز باید استفاده از کفشهای باز و خشک نمودن پاها پس از
شستشو را مورد توجه قرارداد .
انواع دیگر کچلی
کچلی دست ، کچلی ناخن ، کچلی صورت از انواع دیگر
کچلی می باشد که در مورد کچلی صورت و دست تقریبا” شبیه همان کچلی بدن بوده با این
تفاوت که درصورت احتمال افزایش شدت بیماری با آفتاب وجود دارد ودر مورد دست نیز
شباهت این بیماری با بیماری اگزمای دست ویا همان حساسیت پوست دست می تواند درتشخیص
ایجاد اشکال کند . کچلی ناخن نیز با تغییر رنگ ناخن و جدایی صفحه ناخن از بستر آن
خود را نشان می دهد وبا آزمایش مستقیم قارچ شناسی می توان به تشخیص این بیماری
رسید و به درمان پرداخت که درمان این نوع کچلی نسبت به بقیه موارد طولانی تر است .
کاندیدیازیس
این بیماری توسط یک نوع قارچ مخمر بنام کاندیدا
آلبیکانس ایجاد می شود . این قارچ گاهی به شکل غیربیماریزا در دهان ، واژن ، کشاله
ران وزیربغل ودیگر مناطق مرطوب پوست وجود دارد . شایعترین کاندیدیازیس همان بیماری
برفک شیرخواران ونوزادان می باشد که نوزاد بعلت عبوراز کانال زایمانی وبعلت وجود
کاندیدا درآنجا دچار این بیماری می شود . برفک به شکل برجستگیهای سفید خاکستری
درروی مخاط دهان وزبان بروز کرده که با کندن این ضایعات مناطق خونریزی دهنده ایجاد
می شود . درمان این نوع برفک استفاده از داروهای ضد کاندیدا مانند نیستاتین می
باشد که به صورت قطره نیز وجود دارد . برفک دربزرگسالان معمولا” رخ نمی دهد مگر در
موارد نقص ایمنی که باید علت این نقص ایمنی حتما” بررسی شود . گاهی کاندیدیازیس
دهانی با کاهش پرزهای زبانی بروز می کند که به این نوع ، کاندیدیازیس آتروفیک می گوییم
. گاهی نیز بصورت برجستگیهای سفت وچسبنده وشبیه سنگ در مخاط دهان رخ می دهد که به
آن لوکوپلاکی کاندیدایی ویا کاندیدیازیس هیپرتروفیک می گوییم . البته علل
لوکوپلاکی موارد دیگری نیز هست مانند سیفلیس ، سیگار ، سرطان مخاط دهان ، استفاده
از ادویه جات و… که باید احتمال آنها رانیز در نظر داشت .
کاندیدیازیس درپوست به شکل های مختلفی بروز می کند که یکی از شایعترین آنها
اینترتریگوی کاندیدایی است که بیشتر در کشاله ها ، زیربغل ها ، زیر ووسط پستانها ،
باسن ، بین انگشتان دست می تواند رخ دهد . ضایعات در این موارد به شکل قرمزی براق
وهمراه پوسته ریزی در حاشیه ضایعات و معمولا” مرطوب و ترشح دار می باشد . در
شیرخواران در ناحیه پوشک کاندیدیازیس می تواند باعث تشدید درماتیت پوشک گردد
وتشخیص آن با ضایعات اقماری قرمز رنگ در اطراف ضایعه اصلی می باشد . در این موارد
معمولا” قعر شیار کشاله ران نیز دچار قرمزی والتهاب است که دردرماتیت پوشک چنین
چیزی وجود ندارد واین ناحیه معمولا” مبتلا نیست . کاندیدیازیس بین انگشتان دست در
زنان میانسال ومسن که به مدت طولانی دستهایشان درآب ودر حال شستشو هستند شایعتر
است ودر افراد دیابتیک نیز می تواند با وفور بیشتری رخ دهد .
تینئا ورسیکالر( کچلی رنگارنگ)
این بیماری بعلت یک نوع قارچ بی آزار پوست رخ می
دهد که دربعضی شرایط به نوع بیماریزا تبدیل شده وایجاد لکه های پوستی می کند . نوع
بیماریزای این قارچ را مالاسزیا فورفور می گویند . این بیماری درگردن ، بازوها
وساعدها ، زیربغل ها وتنه به شکل لکه های کوچک یا بزرگ ، پررنگتر ویا کمرنگتر از
پوست رخ می دهد که ممکن است روی آنها پوسته ریزی ظریفی بصورت آردی نیز رخ دهد
.گاهی این لکه هاسطح وسیعی از پوست تنه را درگیر می کند به شکلی که نمی توان پوست
سالم را از پوست مبتلا افتراق داد . این لکه ها معمولا” خارش ندارند وبا حمام رفتن
رنگ آنها کمترشده وگاهی به سختی دیده می شود . اگر پوست آفتاب خورده وبرنزه باشد
این لکه ها کمرنگتر از پوست بروز می کند ودر صورتی که پوست برنزه وآفتاب خورده
نباشد ، لکه ها پررنگتر از پوست ایجاد می شود . علت این بیماری و تبدیل نوع غیر
بیماریزای قارچ به نوع بیماریزا خیلی مشخص نیست اما عواملی می تواند باعث تسهیل آن
شود که عبارتند از رطوبت وتعریق پوست ، چاقی ، استفاده از قرصهای ضد بارداری ،
حاملگی ، وراثت ، سوء تغذیه و…. اما گاهی هیچکدام از این زمینه ها نیز وجود ندارد . این بیماری ( اگر
بتوان نام آن را بیماری نهاد ) را می توان با شامپوها ویا لوسیونهای ضد قارچ درمان
نمود . اما معمولا” عود کننده بوده و ممکن است هرسال یکی دوبار فرد را مبتلا کند .
این حالت درجوانان وافراد میانسال شایعتر از کودکان وافراد مسن می باشد . در کودکان
این حالت می تواند کناره های صورت رانیز گرفتار کند وبا لکه های کمرنگی که ایجاد
می کند والدین را نگران سازد
جمعه 5/8/1391 - 23:15
بهداشت روانی
آزمون حافظه
الف) حافظه جفت
کلمات
به هر یک از آزمودنی ها یک برگ کاغذ می دهند و از آن ها می خواهند که اعداد 1
تا 25 را در حاشیه سمت راست کاغذ و به ترتیب در زیر یکدیگر بنویسند. آن گاه به آن
ها می گویند: "من جفت کلماتی را برای شما می خوانم. مثلاً «میز – صندلی». تعداد این جفت کلمات 25 تاست. وقتی همه آن
ها را خواندم، دوباره از اوّل شروع می کنم و به ترتیب اوّلین کلمه هر جفت را می
خوانم. شما باید دومین کلمه را بنویسید. مثلاً اگر من دفعه اوّل «میز – صندلی» را خوانده باشم، دفعه دوم «میز» را برای شما
خواهم خواند و شما باید کلمه «صندلی» را بنویسید. اگر شما نتوانستید کلمه دوم را
به خاطر بیاورید، باید در مقابل شماره مربوط به آن یک خط تیره بکشید. شما فقط باید
کلمه دوم را بنویسید."
وقتی نوبت اوّل قرائت کلمات به پایان رسید، آزمودنی ها مداد های خود را بر می
دارند و آزماینده کلمه اوّل هر جفت را به ترتیب می خواند. آزماینده به همراه قرائت
هر کلمه، شماره مربوط به آن را یادآوری می کند و 10 ثانیه به آزمودنی ها فرصت می
دهد تا دومین کلمه را بنویسند. در تصحیح پاسخ ها، تعداد کلمات درست، تعداد کلمات
غلط و تعداد کلمات فراموش شده را به طور جداگانه می شمارند. بدیهی است که مجموع
این سه عدد 25 خواهد بود.
جفت کلمات
1) کت، شلوار
14) ثروت، زندگی
2) باغ، میوه
15) مدرسه، درس
3) کند، سریع 16) معلّم، نمره
4) خانه، باغ
17) پدر، دایی
5) خستگی، خواب 18) سوغات، خوشحالی
6) کلاه، کفش 19) پارچه، لباس
7) قاشق، غذا 20) شیر، پلنگ
8) رفت، برگشت 21) رادیو، صدا
9) بشقاب، سفره 22) گل، زیبا
10) گاری، اسب 23) عروس، سفید
11) کاغذ، مداد 24) مربّع، مستطیل
12) پرتقال، نارنج 25) آجر، سنگ
13) چایی، نوشیدن
ب) حافظه
بازشناسی
30 دقیقه پس از انجام آزمایش اوّل و انجام دادن
فعّالیّت های ذهنی دیگر، آزماینده فهرست کلمات زیر را( که به دلیل خوب نشان داده
نشدن جدول آن در وبلاگ، به صورت روبه روی هم نوشته ام.) در اختیار هر یک از آزمودنی ها قرار می دهد و
از آن ها می خواهد تا در مقابل هر یک از کلماتی که قبلاً شنیده اند یک ✕ بگذارند. اگر تهیه و تکثیر فهرست کلمات امکان
پذیر نباشد، آزماینده می تواند آن ها را با صدای بلند بخواند و از آزمودنی ها
بخواهد که پاسخ های خود را روی کاغذ بنویسند.در پایان آزمایش، آزماینده پاسخ های
صحیح هر آزمودنی را، که حدّاکثر 25 خواهد بود، می شمارد و از روی درجه بندی نتایج
موقعیت او را نسبت به سایر آزمودنی ها تعیین می کند.
1. آسمان 31. نیرو 61. مداد 91. پدر
2. عجول 32. کلاه 62. چکمه 92.
ذلیل
3. هلو 33. وارث 63. طناب 93. گل
4. شلوار 34. چراغ 64. تاریخ 94. صندلی
5. نصرت 35. سعید 65. هادی 95. ارزن
6. یخ 36. رنگ 66. صبا 96. هدایت
7. عروس 37. آجر 67. چایی 97. برده
8. عاجز 38. طلا 68. ثروت 98. عاجز
9. پرده 39. در 69. صفر 99. مربّع
10. زنجیر 40. پاییز 70. حساب 100. فرح
11. ادب 41. قطار 71. تخت 101. جادو
12. شمس 42. قاشق 72. ساعت
102. سماور
13. چشم 43. غارت 73. رادیو 103. امین
14. میوه 44. بلبل 74. خادم 104. نادر
15. غلام 45. ذرّت 75. سبد 105. گوش
16. حافظ 46. خانه 76. آهن 106. گهواره
17. باز 47. رفت 77. قدرت 107. سوغات
18. قافله 48. رحیم 78. دست 108. لاله
19. خواب 49. مریض 79. مدرسه 109. وسواس
20. شیشه 50. آب 80. زور 110. ابر
21. زر 51. مار 81. خرگوش 111. وحشی
22. آهو 52. ده 82. ضرب 112. تنور
23. فرمان 53. نامدار 83. بنده 113. یادبود
24. صورت 54. بشقاب 84. لب 114. پارچه
25. سریع 55. شن 85. رستم 115. مادر
26. ضارب 56. وزنه 86. فردوس 116. لانه
27. جارو 57. جاده 87. معلّم 117. یلدا
28. خنجر 58. هاجر 88. گرگ 118. گردو
29. باغ 59. کتاب 89. قایق 119. غیرت
30. کباب 60. گاری 90. پرچم 120. شیر
(کلید این آزمون را می توانید در
منتها الیه همین صفحه مشاهده کنید.)
ج) حافظه عددی
به هر یک از آزمودنی ها یک برگ کاغذ می دهند و از آن ها می خواهند که اعداد 1
تا 12 را در سمت چپ کاغذ و به ترتیب در زیر یکدیگر بنویسند. آزماینده اعداد را به
صورت یک عدد در هر ثانیه می خواند و پس از اتمام قرائت هر سری، ده ثانیه به
آزمودنی ها فرصت می دهد تا پاسخ خود را بنویسند. برای هر یک از سری ها سه تمرین در
نظر گرفته شده است. تعداد اعداد هر سری به ترتیب عبارتند از: 3، 4، 5، 6، 7، 8 و
9. برای موفّقیّت در یک سری، آزمودنی لااقل باید یکی از سه تمرین را درست تکرار
کند(بنویسد). اگر آزمودنی تمرین اوّل هر سری را درست تکرار کند، از تکرار دیگر دو
تمرین همان سری معاف خواهد شد. مثلاً اگر آزمایش شونده بتواند تمرین اوّل، یعنی
اعداد 8 – 3 – 9 را درست تکرار کند، تمرین های 2 و 3 از او پرسیده نخواهند شد بلکه تمرین 4
از او پرسیده خواهند شد. فرض کنیم که آزمودنی نمی تواند تمرین 4 را درست تکرار
کند، تمرین 5 را از او می پرسند. اگر در آن هم شکست بخورد، تمرین 6 را از او می
پرسند. اگر موفّق شد به تمرین 7 می پردازند.
نمره آزمودنی عبارت خواهد بود از بالاترین تعداد اعدادی که درست تکرار کرده
است. مثلاً اگر آزمودنی بتواند لااقل یکی از تمرین های 10، 11، 12 را درست تکرار
کند امّا نتواند به تمرین های بعدی پاسخ دهد، نمره او 6 خواهد بود. آزمایش را وقتی
قطع می کنند که آزمودنی در هر سه تمرین یک سری شکست بخورد. موقعیت هر آزمودنی،
نسبت به افراد گروه خود، از روی جدولی که در اون پایین درج شده است مشخّص می شود.
سری های اعداد
8 – 3 – 9
3 – 1 – 6
4 – 9 – 2
------------------
2 – 5 – 0 – 4
1 – 8 – 6 – 3
9 – 2 – 7 – 5
-------------------------
9 – 6 – 3 – 1 – 8
3 – 6 – 1 – 4 – 2
1 – 8 – 5 – 3 – 9
------------------------------ 3 – 8 – 2 – 1 – 4 – 9
7 – 3 – 8 – 6 – 1 – 5
8 – 4 – 7 – 3 – 5 – 1
----------------------------------
5 – 1 – 6 – 6 – 3 – 7 – 9
1 – 8 – 3 – 9 – 2 – 7 – 4
4 – 2 – 6 – 3 – 8 – 1 – 7
-------------------------------------
1 – 3 – 6 – 9 – 2 – 5 – 7 – 5
5 – 1 – 6 – 3 – 7 – 4 – 2 – 9
8
– 4 – 1 – 5 – 7 – 2 – 9 – 6
----------------------------------------- 0 – 1 – 7 – 8 – 3 – 6 – 3 – 4 – 5 0 – 5 – 2 – 3 – 1 – 7 – 9 – 8 – 6
5 – 8 – 3 – 7 – 0 – 6 – 4 – 1 – 2
-----------------------------------------------
درجه بندی نتایج آزمون های حافظه
| درصدها | جفت کلمات | بازشناسی کلمات | حافظه عددی |
| ده درصد اوّل ده درصد دوم ده درصد سوم ده درصد چهارم ده درصد پنجم ده درصد ششم ده درصد هفتم ده درصد هشتم ده درصد نهم ده درصد دهم | 0/17 0/15 0/14 0/13 0/12 0/11 0/10 5/8 0/6 کم تر از 6 | 0/25 0/20 0/18 0/16 0/14 0/12 0/11 0/9 0/7 کم تر از 7 | 3/7 7/6 2/6 9/5 6/5 3/5 9/4 5/4 1/4 کم تر از 4 |
با استفاده از جدول بالا، می توان موقعیت هر فرد را
با سایر افراد یک گروه تعیین کرد. بدین ترتیب که اگر آزمایش شونده بتواند مثلاً در
آزمون جفت کلمات، 14 کلمه را درست بنویسد، در آزمون بازشناسی، 18 کلمه را بشناسد و
در آزمون حافظه عددی، یک سری 6 رقمی را درست تکرار کند، جزء ده درصد سوم خواهد
بود. بدین معنا که در یک گروه 100 نفری، بالاتر از 70 نفر قرار خواهد گرفت. برای
این که مقایسه نتایج قانونی باشد، توصیه می کنیم که این آزمون ها در گروه های
مختلف اجرا شود و افراد هر گروه، بدون توجّه به جدول بالا، با یکدیگر مورد مقایسه
قرار گیرند.
کلید آزمون باز شناسی
4- شلوار 64- نارنج
7- عروس 67- چایی
14- میوه 68- ثروت
19- خواب 73- دیوار
25- سریع 79- مدرسه
29- باغ 87-
معلّم
32- کلاه 91-
پدر
37- آجر 93- گل
42- قاشق 99- مربّع
47- رفت 107- سوغات
54- بشقاب 114- پارچه
60- گاری 12-
شیر
61- مداد
منبع: کتاب روان سنجی، رشته روانشناسی، نوشته
دکتر حمزه گنجی
جمعه 5/8/1391 - 23:14
سلامت و بهداشت جامعه
میوه و سبزی؛ تازه یا کنسرو
شده و یا فریز شده
در مطالب قبلی مربوط به هرم غذایی
برای شما توضیح داده شد که برای حفظ سلامتی بدن باید روزانه
حداقل 5 واحد
میوه و سبزی مصرف کنید. اکنون این سوال پیش می آید که "آیا مهم است که این میوه ها و سبزی ها همگی تازه
باشند؟"
مصرف میوه ها و سبزی های تازه که بلافاصله بعد
از چیدن خورده می شوند، معمولا بهترین حالت می باشد. اما همان طور که می دانید همیشه
امکان پذیر نیست که محصولات را به صورت تازه از کشتزارها یا مزارع تهیه نماییم.
مطلب دیگر این است که تغییرات فصلی موجب می شود
که همه انواع میوه ها و سبزی ها همیشه در اختیار ما نباشد، پس ناچار هستیم از
کنسرو سبزیجات و یا سبزیجات منجمد استفاده نماییم.
فرآورده های فریز شده در مقایسه با فرآورده های
کنسرو شده دارای ارزش تغذیه ای بیشتری می باشند، یعنی خواص محصولات فریز شده
تقریبا شبیه محصولات تازه است. در حالی که محصولات کنسرو شده، قسمت اعظم ویتامین ها و مواد معدنی خود را طی
فرایندهای حرارتی از دست می دهند.
با همه این ها، مشخص شده است که سه نوع از سبزی
ها وقتی به صورت کنسرو شده در می آیند، مقدار فیتوکمیکال های مفید(رنگدانه های
گیاهی) در آن ها بالاتر از وقتی است که تازه مصرف می شوند. این سه محصول عبارتند
از: کنسرو ذرت،
هویج و گوجه فرنگی.
به عنوان مثال بر اساس تحقیقات مشخص شده است که
خاصیت آنتی اکسیدانی
گوجه فرنگی یا هویج پخته از نوع خام آنها بیشتر است.
از دیگر فواید فرآورده های فریز شده و کنسرو شده
می توان به مدت ماندگاری بیشتر و طولانی تر این محصولات و در دسترس بودن آن ها
اشاره کرد، به طوری که هر وقت بخواهید می توانید آن ها را به عنوان افزودنی آماده
به غذای اصلی تان اضافه نمایید و برای تهیه شام یا نهارتان از آن ها استفاده
نمایید.
در پایان باید گفت اگر شما جزء آن دسته از افراد
هستید که بیشتر از میوه ها و سبزی های کنسرو شده یا منجمد استفاده می کنند، حتما
برچسب روی مواد غذایی آماده را بخوانید تا مطمئن شوید آن محصول حاوی نمک و قند زیادی
نمی باشد.
جمعه 5/8/1391 - 23:12
سلامت و بهداشت جامعه
عواقب بهداشتی- درمانی ناشی از غذا
عواقب بهداشتی- درمانی
ناشی از غذا با توجه به نوع عوامل بیماری زا، مراحل و مدت درمان، سن و عوامل
دیگری که مقاومت فردی و حساسیت فرد را مشخص می سازد، متفاوت است.
اسهال ، تهوع، استفراغ، درد
شکم، گرفتگی عضلات، تب و یرقان از علایم حاد بیماری
هستند. اغلب افرادی که سیستم ایمنی مناسبی دارند، در مقابله با برخی بیماریهای
ناشی از غذا، طی چند روز یا چند هفته بهبود می یابند، ولی این گونه بیماریها در
بعضی موارد، به ویژه در میان افراد آسیب پذیر( سالمندان ، کودکان، نوجوانان،
زنان باردار، افراد مبتلا به سوء تغذیه و افراد با سیستم ایمنی ضعیف شده)، به خصوص
زمانی که درمان کافی صورت نگیرد، ممکن است به مرگ منجر گردد.
عفونتهای ناشی از غذا
بعضی عفونتهای ناشی از
غذا، با عوارض جدی همراه است و ممکن است سیستم های قلبی- عروقی، کلیوی، مفصلی، تنفسی و ایمنی را هم مبتلا
سازد. این اثرات درمیان گروههای آسیب پذیر، جدی تر است.
تکرار شیوع بیماری های
ناشی از غذا، منجر به سوء تغذیه می شود، که عاملی تهدید کننده برای رشد و سیستم
ایمنی نوزادان و کودکان است.
کودکی که مقاومت بدنی
او ضعیف شده باشد، در مقابل سایر بیماریها از جمله بیماری های تنفسی، آسیب پذیرتر
می شود و به طور ثانویه وارد چرخه ی معیوب سوء تغذیه و عفونت می گردد. بسیاری
از نوزادان و کودکان نمی توانند در این شرایط زنده بمانند.
بیماریهای ناشی از غذا
بیماریهای ناشی از
غذا، در سطح اجتماع، خانوادهها، سیستم مراقبت بهداشتی و اجتماعی و موسسات تجاری،
علاوه بر مرگ و ناخوشی، هزینه ی بالایی به بار می آورد. این هزینهها شامل هزینه ی
دارو و درمان، هزینه ی بررسی همه گیری بیماری های ناشی از غذا و نیز اتلاف
درآمد به دلیل غیبت از کار، بستن محل کار و هزینه های قانونی و جرایم می باشد.
بیماری های ناشی از
غذا، یکی از شایع ترین و شدید ترین مشکلات بهداشت عمومی در جهان امروز هستند، که
بر زندگی انسانها، بار سنگینی تحمیل کردهاند. این بیماریها با ماهیت عفونی یا
سمی، معمولاً توسط عواملی که از طریق دریافت غذای آلوده وارد بدن می شود، به وجود
می آیند.
بسیاری از این بیماریها
قابل پیشگیری بوده و از این طریق، زندگی بسیاری را می توان نجات داد؛ به شرط آن
که، تولید کنندگان مواد غذایی، در رابطه با عرضه ی غذای مطمئن، آموزش کافی را کسب
نمایند و مصرف کنندگان در رابطه با انتخاب غذای خود بهتر راهنمایی شوند.
شاید مهم ترین عامل
افزایش نگرانی مسئولین بهداشت عمومی در برخی کشورها، افزایش بروز بیماری های ناشی
از غذا و نیز شیوع یک سری از بیماری های مرگ بار یا با عوارض بهداشتی وخیم باشد.
برخی از این موارد در
سطح وسیعی رخ داده و جان صدها هزار نفر را گرفته است و برخی دیگر به علت شدت یا
تعداد مرگ و میر حاصل از همه گیر شدن آنها، موجب بُهت و تشویق همگانی گردیده
است.
ضعف در سیستم تحقیق و
غربالگری در زمینه ی بیماری های ناشی از غذا در کشورهای در حال توسعه، باعث شده
که تصاویر هشداردهنده و اخبار مربوط به این نوع موارد شیوع، تا حدودی در پرده ی
ابهام باقی بماند. ولی در زمینه ی ایمنی غذا، افزایش و سرایت بالقوه ی بیماری
های ناشی از غذا، در کشورهای جهان زنگ خطر را به صدا درآورده است.
پیشگیری یا کنترل
آلودگی
جلوگیری از بیماری های
ناشی از غذا، پیشگیری یا کنترل آلودگی در تمام مراحل زنجیره ی غذا، از تولید تا
مصرف است. با این وجود، اقدامات انجام شده در مراحل اولیه ی زنجیره ی غذایی تنها
هنگامی موثر خواهد بود، که این اقدامات در مراحل بعدی به ویژه وقتی غذا برای مصرف
آماده می شود نیز به موقع اجرا شوند.
نگرانی مسئولین بهداشت
عمومی درباره ی کنترل مواد خوراکی و نیز نگرانی مربوط به صنایع و مصرف کنندگان،
بسیاری از دولتها را واداشته است تا به برنامه های ایمنی غذا نگاهی نو بیندازند
و نیز به اطلاع رسانی، آموزش و بازآموزی دست اندرکاران مواد غذایی توجه بیشتری
مبذول دارند. با این وجود، در بسیاری از کشورها، موضوع ایمنی غذا هنوز توجه کافی
را به خود معطوف نداشته است و به ویژه آموزش بهداشت در ایمنی غذا غالباً به دست
فراموشی سپرده شده یا این که در برنامه های بهداشت عمومی از اولویت پایینی
برخوردار بوده است.
پیشگیری از بیماری های
ناشی از غذا، فعالیت های چند بخشی دولت، صنایع غذایی و مصرف کنندگان را می طلبد
و راه کارهای پیشگیری، تصویب قوانین روز آمد، اقدامات آموزشی و نیز پایش بیماری های
ناشی از غذا و آلایندهها را در برمی گیرد. دولت باید تضمین کند که به منظور غلبه
بر مشکلات ملی، قوانین روز آمد، وضع شده و به نحو مطلوب به مورد اجرا گذاشته شوند.
البته آحاد جامعه، چه
آنهایی که غذا را آماده می کنند یا تنها مصرف کننده ی آن هستند، بخشی از زنجیره ی
غذایی به شمار می روند. از این رو همه ی آنها در تامین ایمنی غذا، با دولت و
صنایع غذایی مسئولیت مشترک دارند.
جمعه 5/8/1391 - 23:11
سلامت و بهداشت جامعه
نحوه و زمان نگهداری فرآوردههای خام دامی
| نام فرآورده و شكل عرضه | شرایط نگهداری | عمر ماندگاری |
| گوشت قرمز (گاو و گوسفند) تازه ، بستهبندی معمولی | برودت یخچال | 3 روز |
| گوشت قرمز تازه ، بستهبندی در خلا | برودت یخچال | 5 روز |
| گوشت قرمز تازه ، بستهبندی با اتمسفر اصلاح شده | برودت یخچال | 7 روز |
| گوشت قرمز منجمد، بستهبندی معمولی | برودت فریزر | 9 ماه |
| گوشت قرمز چرخكرده تازه ، بستهبندی معمولی | برودت یخچال | 2 روز |
| گوشت قرمز چرخكرده منجمد ، بستهبندی معمولی | برودت فریزر | 3 ماه |
| گوشت سفید (مرغ) تازه، بستهبندی معمولی | برودت یخچال | 3 روز |
| گوشت سفید تازه ، بستهبندی در خلا | برودت یخچال | 5 روز |
| گوشت سفید تازه ، بستهبندی با اتمسفر اصلاح شده | برودت یخچال | 7 روز |
| گوشت سفید منجمد ، بستهبندی معمولی | برودت فریزر | 12 ماه |
| ماهی شكم خالی تازه ، بستهبندی معمولی | برودت یخچال | 3 ماه |
| ماهی شكم خالی منجمد ، بستهبندی معمولی | برودت فریزر | 6 ماه |
| میگو تازه ، بستهبندی معمولی | برودت یخچال | 3 ماه |
| میگو منجمد ، بستهبندی معمولی | برودت فریزر | 12 ماه |
| آلایش خوراكی گاو و گوسفند تازه، بستهبندی معمولی | برودت یخچال | 2روز |
| آلایش خوراكی منجمد ، بستهبندی معمولی | برودت فریزر | 4 ماه |
| آلایش خوراكی مرغ تازه ، بستهبندی معمولی | برودت یخچال | 2 روز |
| آلایش خوراكی منجمد ، بستهبندی معمولی | برودت فریزر | 3 ماه |
| تخممرغ تازه ، بستهبندی معمولی | برودت یخچال | 1 ماه |
بستهبندی معمولی منظور بستهبندی در ظروف یك بار مصرف یا بستهبندی در پوشش پلاستیكی پلیاتیلن است.
برودت یخچال منظور دمای صفر تا 4 درجه سانتی گراد است.
برودت فریزر منظور دمای 18- درجه سانتیگراد است
جمعه 5/8/1391 - 23:9
اخبار
- ظروف استیل:
این ظروف از تركیب آهن و فلزات دیگر ساخته شده
اند و بسیار با دوام و در مقابل فرسودگی مقاوم اند. این ظروف حاوی كروم، نیكل،
مولیبدن و تیتانیوم هستند كه به ظرف حالت سختی می دهند و آن را در مقابل آسیب ناشی
از حرارت بالا، خراشیده شدن و ساییده شدن مقاوم می سازند.
ظروف استیل حرارت را به طور یكنواخت منتقل نمی
كنند و غذا را باید مرتب در آنها هم زد تا یكنواخت حرارت ببیند. برای انتقال بهتر
گرما به ته بیشتر این ظروف لایه آلومینیومی یا مسی می دهند. تولید كنندگان این
ظروف هشدار می دهند كه غذاهای اسیدی(مثل گوشت ،گوجه فرنگی،آلو ،چغندر و ...) و
نمكی برای مدت طولانی در ظروف استیل نگهداری نشوند.
2- ظروف نچسب:
اگر چه پوشش این ظروف با خراشیدن یا سائیدن كنده
می شود، ولی سازمان غذا و دارو تائید كرده كه این ذرات بدون تغییر از بدن عبور می
كنند و دفع می شوند و خطری برای سلامتی ندارند.
ظروف نچسب تنها وقتی مضر می شوند كه تا دمای
بالاتر از 350 درجه ی سانتیگراد یا 650 درجه ی فارنهایت حرارت داده شوند. این
هنگامی رخ می دهد كه یك ماهیتابه خالی روی شعله گذاشته شده است. در این حالت لایه
ی نچسب، دودی آزاد می كند كه سمی و آزاردهنده است. البته از دودی كه روغن های
معمولی روی حرارت ایجاد می كنند، كمتر سمی است.
3- ظروف ملامین:
این ظروف باید دارای مهر استاندارد باشد، در غیر
این صورت ممكن است از كربنات كلسیم در تهیه آن استفاده شده باشد كه كاملا خطرناك
است. ظروف ملامینی تقلبی اغلب سبك می باشند. جهت براق نمودن ظروف ملامین از پوشش
گلیزر استفاده می شود كه در صورت مناسب نبودن یا استفاده طولانی مدت، ممكن است
آسیب ببیند.
4- ظروف پیركس:
بسیاری از ظروف پیركس مخصوص مایكروویو هستند و
می توانند بدون خطر در مایكروویو به كار برده شوند. بعضی حتی روی گاز هم می توانند
گذاشته شوند. با این وجود باید از تماس مستقیم این ظروف با المنت های برقی و حرارت
مستقیم خیلی زیاد اجتناب كرد. ظروف پیركس حرارت را به خوبی، ولی به طور غیر
یكنواخت منتقل می كنند. این ظروف برای پخت و پز در فر و نگهداری مواد غذایی مناسب
اند، با غذاهای اسیدی واكنش نمی دهند و تمام انواع غذاها را می توان به شكل بی خطر
در آنها پخت. اما برای استفاده روی گاز، باید مرتب غذا را در آن هم زد تا حرارت
یكنواخت منتقل شود.
5- ظروف یك بار مصرف:
در هنگام استفاده از ظروف یك بار مصرف باید به
علامت اختصاری كه در كف ظرف حك شده است، توجه كرد:
استفاده از ظروف پلی اتیلنی (PE) و پروپیلینی(PP) كه به رنگ سفید می باشند و عمدتا برای بسته
بندی و نگهداری محصولات لبنی، روغن و سركه به كار می روند، برای مواد غذایی گرم و
مرطوب بلامانع است.
استفاده از ظروف پلی استایرنی فوم دار (EPS) و ظروف پلی استایرنی سفید رنگ (HIPS) برای مواد غذایی گرم و مرطوب مشكلی ایجاد نمی
كند، ولی برای نگهداری مواد غذایی داغ مثلا با دمای 140 درجه ی سانتیگراد نامناسب
است.
استفاده از ظروف پلی استایرنی شفاف(GPPS) تنها برای نوشیدنی های سرد مناسب است و برای
مواد غذایی داغ مثل چای و قهوه مناسب نمی باشد.
جمعه 5/8/1391 - 23:8
سلامت و بهداشت جامعه
1-
چیدن نان های داغ بر روی هم، کپک زدگی را تسریع، فساد زدگی را تسهیل و ضایعات نان
را تشدید می کند؛
2- قبل از سرد شدن کامل نان ها، آنها را دسته
نکنید. نان سرد شده را نیز در پلاستیک دربسته بگذارید.
3- حرارت نان باعث کپک زدگی زودرس آن می گردد.
از دسته کردن نان داغ جداً بپرهیزید؛
4- نان خوب مستلزم داشتن آرد با کیفیت، نانوای
خوب و نگهداری صحیح است؛
5- همان گونه که بعضی از برنج ها پخت خوبی
ندارند، آرد نامرغوب نیز پخت خوبی نخواهد داشت؛
6- دادن نان کپک زده به گاوها مضر و سرطان زا
است. در ضمن موجب آلوده شدن شیر آنها می شود؛
7- در ایجاد ضایعات نان، مردم 20 درصد، نانوایان
30 درصد و آرد مصرفی 50 درصد تأثیر گذارند؛
8- خرید نان مازاد بر نیاز روزانه، یکی از علل
افزایش ضایعات نان است. از خرید نان اضافی خودداری کنید؛
چیدن نان های داغ بر روی هم، باعث کپک زدگی زودرس آن می
گردد. از دسته کردن نان داغ جداً بپرهیزید.
9- از خوردن نان سبوس دار در وعده های غذای خود
غافل نشوید؛ مصرف نان سبوس دار در هر وعده ی غذایی 30 تا 40 درصد خطر ابتلا به
بیماری های قلبی و گوارشی را کاهش می دهد؛
10- خوردن نان سبوس دار مانع از جذب سریع قند و
چربی در خون می گردد؛
11- نان های تیره (حاوی سبوس بیشتر) ارزش غذایی
بالاتری نسبت به نان های سفید و روشن دارند؛
12- قرار دادن نان در یخچال، بیات شدن نان را
تسریع می نماید؛
13- انباشته شدن نان داغ قبل از سرد شدن، باعث
تغییر حالت ظاهری، بیات شدگن زودرس، تسریع در کپک زدگی، تشدید ضایعات و ایجاد
بیماری گوارشی می گردد؛
14- قبل از سرد شدن کامل، نان را دسته نکنید.
نان سرد شده را نیز در سفره در بسته نگهداری نمایید؛
مصرف نان سبوس دار در هر وعده ی غذایی 30 تا 40 درصد خطر
ابتلا به بیماری های قلبی و گوارشی را کاهش می دهد.
15- هنگام خرید نان حتماً یک سفره ی پارچه ای یا
پلاستیکی به همراه داشته باشید؛
16- نانی که پس از سرد شدن با سفره حمل و
نگهداری شود، مطبوع تر و ماندگارتر خواهد بود؛
17- هر چه سبوس آرد بیشتر، ارزش غذایی آن نیز
افزون تر و هرچه سبوس آرد کمتر، ارزش غذایی آن نیز کمتر و کیفیت نان نیز پایین تر
خواهد بود؛
18- بین حرارت، رطوبت و کپک زدگی رابطه ی مستقیم
وجود دارد؛ در نتیجه نان هایی که به صورت داغ بر روی هم دسته شوند، محیط مناسبی را
برای فساد میکروبی و کپک زدگی فراهم می سازند؛
19- آرد حاصل از گندم تازه و نارس، باعث تولید
نان های سفت و بدهضم خواهد شد؛
20- نان خوب نانی است که آرد آن خوب، خمیر آن
تخمیر شده، نانوایش ماهر و مصرف کننده ی آن واقف به اصول نگهداری صحیح باشد.
جمعه 5/8/1391 - 23:7
سلامت و بهداشت جامعه
از ظروف پلاستیکی در مایکروویو استفاده نکنید.
*بطری های آب پلاستیکی را در فریزر قرار ندهید.
*از لفافه و پوشش پلاستیکی در مایکروویو استفاده نکنید.
ماده شیمیایی Dioxin باعث بروز سرطان خصوصاً سرطان سینه می شود. دیوکسین یک سم بسیار قوی برای سلول های بدن است.
اخیراً تحقیقاتی توسط دکتر Edward Fujimoto مدیر برنامه ریزی سلامت بیمارستان Castle آمریکا راجع به دیوکسین و چگونگی عملکرد آن در بدن صورت گرفته كه در نتیجه آن، توصیه های ذیل ارائه شده است.
نباید غذاهای خود را در ظروف پلاستیکی در مایکروویو گرم کنید، مخصوصاً در مورد غذاهای حاوی روغن و چربی. او اعلام نموده ترکیب «چربی و حرارت بالا و پلاستیک» باعث آزادسازی دیوکسین به داخل غذا و در نهایت به درون سلول های بدن ما می شود.
به جای آن برای گرم كردن غذا استفاده از ظرف شیشه ای مثل پیرکس و چینی توصیه می شود، در این صورت شما همان نتیجه را از گرم کردن غذا فقط بدون دیوکسین می گیرید
بطری های پلاستیکی آب را در فریزر برای انجماد قرار ندهید، چون این کار باعث آزادسازی سم دیوکسین از ظروف پلاستیکی می شود.
غذاهای فوری (Fast Food) و سوپ ها باید از ظرف یک بار مصرف تخلیه و در ظرف دیگری گرم شوند.
کاغذ بد نیست، ولی نمی دانیم که مطمئن تر از ظروف شیشه ای و غیره باشد.
وقتیکه قبلاً رستوران های غذای فوری (Fast Food) غذا را از ظروف یونولیت (Foam) به ظرف کاغذی جابجا کردند، مسئله دیوکسین یکی از دلایل انجام این کار بود.
لفافه های پلاستیکی فقط وقتی خطرناک هستند که برای پخت غذا در مایکروویو استفاده شوند.
فرآوری غذاها در حرارت خیلی بالا باعث حل شدن و آزاد شدن دیوکسین از پلاستیک و تزریق آن به داخل غذا می شود. به عنوان جایگزین، پوشاندن غذا با یک لفاف کاغذی توصیه می شود.
جمعه 5/8/1391 - 23:6
سلامت و بهداشت جامعه
سالم ترین روش برای پخت غذا، روش آب پز کردن
است.در صورتی که ناچار هستید غذای خود را سرخ کنید، باید از روغن مخصوص سرخ کردنی
استفاده کنید. اگر قصد دارید روغنی را که یک بار برای سرخ کردن از آن استفاده کرده
اید، دوباره مورد استفاده قرار دهید، باید هنگام خرید، در انتخاب نوع روغن دقت
کنید.
بدین منظور باید روغنی را انتخاب کنید که نقطه ی
دود بالایی دارد، یعنی روغنی که قبل از اینکه سطح آن تولید دود کند، بتوان تا درجه
بالایی آن را حرارت داد. وقتی روغن به نقطه ی دود می رسد، ترکیب آن شروع به تغییر
می کند و کف هایی روی آن تشکیل می شود که حاوی آکرولئین است و چشم را می سوزاند.
بعد از هر بار استفاده از روغن، نقطه ی دود آن پایین می آید و برای همین، روغنی
برای چند بار سرخ کردن مناسب است که نقطه دود بالایی داشته باشد.
روغنی برای چند بار سرخ کردن مناسب است که نقطه ی دود بالایی
داشته باشد.
نقطه دود بعضی روغن ها به ترتیب زیر است:
روغن گلرنگ 265 درجه سانتیگراد
روغن آفتابگردان 246 درجه سانتیگراد
روغن سویا 241 درجه سانتیگراد
روغن کانولا (گلزا) 238 درجه سانتیگراد
روغن ذرت 236 درجه سانتیگراد
روغن بادام زمینی 231 درجه سانتیگراد
روغن زیتون 190درجه سانتیگراد
بعضی عوامل نقطه دود روغن را پایین می آورند و
به تخریب زودتر روغن کمک می کنند که عبارتند از:
- مخلوط کردن روغن های گیاهی باهم
- ورود ذرات خارجی در روغن
- وجود نمک در روغن
- میزان حرارتی که روغن می بیند
- تعداد دفعاتی که روغن حرارت داده شده است
- مدت زمان حرارت
- شرایط نگهداری روغن( بودن در معرض اکسیژن، نور
و گرما)
نکاتی که باید در سرخ کردن غذا به خاطر داشت:
- قبل از این که مواد غذایی را به داخل روغن
بیندازید، باید ابتدا روغن را تا درجه حرارت مناسبی گرم کنید( مثلا تا حدود190
درجه سانتیگراد) .در این حرارت، در سطح مواد غذایی، سریعاً یک لایه محافظ شبیه به
یک لایه عایق تشکیل می شود که باعث می شود روغن نتواند از ماده غذایی عبور کند و
ماده غذایی فقط با حرارت غیرمستقیم و با هدایت گرمایی از این عایق، پخته و سرخ می
شود. اگر روغن تا این درجه ی حرارت مشخص داغ نشده باشد، قبل از اینکه لایه ی عایق
تشکیل شود، روغن به درون غذا نفوذ می کند و باعث می شود غذا حالت روغنی(گریسی)
پیدا کند و اگر هم روغن زیادتر از حد داغ شود، باعث می شود لایه ی محافظ(عایق) غذا
بسوزد.
- از افزودن نمک به ماده غذایی قبل از سرخ کردن
آن بپرهیزید. نمک نقطه دود روغن را پایین می آورد و باعث می شود روغن زودتر تخریب
شود. همچنین نمک باعث می شود رطوبت در سطح غذا جذب شود و وقتی غذا به درون روغن
اضافه شد، روغن به بالا پاشیده شود.اگر لازم باشد، نمک را می توان قبل از خوردن
اضافه نمود.
- از ظروف آلومینیومی برای سرخ کردن غذا و
نگهداری روغن استفاده نکنید. نمک بکار رفته در غذا باعث تخریب ظروف آلومینیومی شده
و باعث می شود آلومینیوم به درون روغن وارد شود که مسمومیت زاست. از ظروف آهنی و
مسی هم اجتناب کنید، زیرا روند تخریب روغن را تسریع می کنند.
از افزودن نمک به ماده غذایی قبل از سرخ کردن
بپرهیزید. نمک نقطه ی دود روغن را پایین می آورد و باعث می شود روغن زودتر تخریب
شود.
- سبزی هایی که فریز شده اند را وقتی هنوز یخ
زده اند سرخ کنید تا جذب روغن در آن ها به حداقل برسد.
- از انباشتن زیاد مواد غذایی در روغن اجتناب
کنید، زیرا باعث می شود حرارت روغن پایین بیاید و روغن قبل از تشکیل لایه ی عایق
به داخل غذا نفوذ کرده و غذا چرب شود.
- همیشه اول روغن را 8-7 درجه بیشتر از حرارت
سرخ کردن(190 درجه سانتیگراد) داغ کنید، زیرا اضافه کردن غذا به روغن باعث می شود
حرارت روغن چند درجه پایین بیاید. توجه داشته باشید که اگر این حرارت از 8-7 درجه
بیشتر شود، به ساختمان مولکولی روغن آسیب می رساند.
عوامل موثر بر قابلیت دوباره استفاده کردن روغن:
آیا می توان روغن را بعد از یک بار مصرف، مجدداً
مصرف کرد یا خیر؟ عواملی بر این قابلیت موثرند که شامل موارد زیر است:
1- مدت استفاده از روغن: از آنجایی که روند
اکسیداسیون و تخریب روغن، با نور و حرارت تسریع می گردد، مدت زمان قرار گرفتن روغن
در معرض نور، حرارت و اکسیژن باید مورد توجه قرار گیرد.
2- آب: هرچه مقدار رطوبت جذب شده توسط روغن و
میزان رطوبت ماده غذایی بیشتر باشد، روغن زودتر تخریب می شود. هنگام سرخ کردن باید
از بستن درب ظرف خودداری کرد، زیرا باعث می شود رطوبتی که از غذا بخار می شود، به
داخل روغن برگردد.
3- ذرات خارجی: هرچه ناخالصی هایی همچون نمک،
ذرات غذا، چاشنی ها و ... بیشتر به روغن وارد شود، روغن سریع تر اکسید می شود.
4- تعداد دفعات استفاده: هرچه روغن بیشتر
استفاده شود، سریع تر اکسید می شود. تغییرات ایجاد شده در ساختمان مولکولی روغن
باعث می شود ویسکوزیته(غلظت) آن تغییر یابد و مشکل تر و بطور غیر روان از ظرف
ریخته شود.
5- مخلوط کردن چند نوع روغن: مخلوط کردن روغن ها
با هم نقطه ی دود آن را پایین می آورد.
برای استفاده مجدد از روغن موارد زیر را مد نظر داشته باشید:
1- به محض اتمام سرخ کردن، حرارت را خاموش کنید.
2- اجازه بدهید تا روغن سرد بشود.
3- به محض سرد شدن روغن، آن را تصفیه کنید ( از
صافی ریز عبور دهید) و در ظرف شیشه ای ریخته و درب ظرف را محکم ببندید تا از ورود
هوا به داخل آن جلوگیری شود. از مخلوط کردن این روغن با روغن تازه خودداری کنید.
4- این ظرف را در جای تاریک ، ترجیحاً در یخچال
نگهداری کنید. این روغن در یخچال ممکن است ظاهر ابرمانند پیدا کند که این حالت با
خارج کردن آن از یخچال باید برطرف شود.
5- بعد از هر بار استفاده از این روغن، عملیات
بالا را تکرار کنید.
با بروز نشانه های زیر روغن را دور بریزید:
- ایجاد کف در سطح روغن
- تیره شدن روغن
- بوی نامطبوع
- عدم تشکیل حباب روی روغن ،هنگامی که ماده
غذایی را به داخل آن می اندازید.
- غیر روان بودن روغن، هنگام ریختن آن در ظرف
جمعه 5/8/1391 - 23:4