یكصد فرق
بین احكام مردان و زنان
جابربن
یزید جعفى مى گوید: از امام باقر علیه السلام شنیدم كه فرمود:(16).
1 و 2
- بلند اذان و اقامه گفتن بر زنان در حضور اجنبى جایز نیست .
3 و 4
- رفتن زنان به نماز جمعه و جماعت مكروه است .
5 و 6
- عیادت مریض و تشییع جنازه بر زنان استحباب ندارد، ولى بر مردان مستحب مؤ كداست .
7 و 8
- بلند گفتن تلبیه در حین محرم شدن ، و هروله و دویدن در سعى بین صفا و مروه بر زنان
لازم نیست .
9 و 10
- بوسیدن حجرالاسود یا دست كشیدن بر آن ، و داخل خانه كعبه شدن براى زنان استحباب ندارد.
11 - حلق
و سر تراشیدن براى محل شدن زنان لازم نیست ، بلكه باید مقدارى از موى سر را بچینند.(17)
12 - زن
نباید عهده دار منصب قضا باشد.
13 - زن
نمى تواند متصدى امرى از امور حكومتى شود كه نیاز به اعمال قدرت دارد.
14 - زن
در امور نظامى نباید طرف مشورت قرار بگیرد.
15 - مباشرت
در قربانى حج بر زن لازم نیست مگر در حال اضطرار.
16 - زن
در وضوء از باطن ذراع آغاز به شستن مى كند و مرد از ظاهر ذراع .
17 - مسح
سر از زیر چادر، مقنعه یا روسرى جایز است .
18 - زن
مستحب است در حال قیام نماز ، دو پا را به هم بچسباند، در حالى كه براى مرد استحباب
دارد پاها را از سه انگشت تا یك وجب فاصله دهد.
19 - مستحب
است مرد در حال قیام نماز دستهایش را پایئن بیاورد، و زن بازوانش را به سینه بچسباند.
20 - مستحب
است زن در حال ركوع دستش را روى ران خود قرار دهد، و مرد باید دستش را روى زانویش قرار
دهد.
21 - مستحب
است زن هنگام سجده رفتن ابتداء بنشیند و بعد سجده كند.
22 - همچنین
هنگام سر بر داشتن از سجده ابتدا بنشیند، و سپس برخیزد.
23 - مستحب
است در حال سجده زنها آرنجها و شكم را بر زمین بگذارند و اعضاء بدن را به یكدیگر بچسبانند.
ولى در مردها مستحب است آرنجها و شكم را به زمین نچسبانند و بازوها را از پهلو جدا
نگاه دارند.
24 - هنگام
تشهد مستحب است زنان دو پاى خود را بلند كنند و رانهاى خود را بهم بچسبانند.
25 - هنگام
گفتن تسبیحات اربعه مستحب است انگشتان را بهم بچسبانند.
26 - هر
گاه زن بخواهد با خداى خویش راز و نیاز كند، بهتر است دو ركعت نماز بجاى آورد. سپس
با سر برهنه دعا كند. البته در صورتى كه مشرف نباشد. خداوند دعاى او را اجابت ، و حاجت
او را بر طرف فرماید، و او را ماءیوس و نا امید نگرداند.
27 - غسل
جمعه براى زن در سفر مكروه ، و براى مرد مستحب است .
28 - گواهى
زنان در مورد اجراء حدود پذیرفته نمى شود.
29 - گواهى
زنان در طلاق مسموع نیست .
30 - گواهى
زنان در آنچه نگاه كردن مرد به آن جایز نیست پذیرفته مى شود.
31 - شهادت
زن در رؤ یت هلال و اثبات اول ماه قابل قبول نمى باشد.
32 - زنان
نباید از وسط معابر عمومى و اماكن شلوغ و پررفت وآمد حركت كنند، بلكه باید آهسته از
مسیرهائى كه نه خیلى خلوت باشد و نه خیلى شلوغ عبور نمایند.
33 - شایسته
نیست زنان در اطاقهاى فوقانى و مكانهائى كه در منظر اجنبى باشد بنشینند و سكونت كنند.
34 - آموختن
علوم و فنون كه مستلزم اختلاط با مردان اجنبى بدون رعایت حدود شرعى باشد جایز نیست
.
35 - فراگرفتن
ریسندگى و بافندگى براى زنان مستحب است .
36 - آموختن
سوره نور براى زنان ثواب فراوان دارد.
37 - آموختن
سوره یوسف براى زنان كراهت ، و براى مردان استحباب دارد.
38 - اگر
زنى مرتد شود و از اسلام برگردد، حاكم او را توبه مى دهد. اگر توبه كرد، او را رها
مى كنند. و اگر توبه نكرد، محكوم به حبس ابد با اعمال شاقه مى شود و او را در زندان
به كارهاى سخت وامى دارند و از خوردن و آشامیدن منع مى كنند جز مقدارى كه جان او حفظ
شود. و باید خوراك نا مطبوع و بد مزه به او بخورانند و لباس زبر و خشن به او بپوشانند.
وقت صلوة او را بزنند تا نماز بخواند، و هنگام روزه او را بزنند تا روزه بگیرد.ولى
حكم مرد مرتد قتل است .
39 - از
زنان كافر جزیه گرفته نمى شود، ولى از مردانشان جزیه مى گیرند.
40 - هر
گاه زمان زاییدن فرا رسد، لازم است هر كس در اطاق زایمان باشد بیرون رود تا كسى ناظر
عورت زن و كیفیت زاییدن نباشد.
41 - حضور
حائض و زن جنب هنگام تلقین میت شایسته نیست .
42 - بر
حائض یا جنب جایز نیست میت را داخل قبر قرار دهد.
43 - هر
گاه زنى از جائى برخاست ، براى مرد جایز نیست بلافاصله در آنجا بنشیند، و نشستن مرد
درآنجا مادامى كه سرد نشده كراهت دارد.
44 - جهاد
بر زنان واجب نیست و جهاد زنان خوب شوهردارى است .
45 - حق
شوهر بر زن از بزرگترین حقوق است .
46 - هر
گاه زنى بمیرد سزاوارتر از همه براى خواندن نماز میت ، شوهر اوست .
47 - زن
مسلمان نباید در حضور زنان یهودى و نصرانى برهنه شود، زیرا آنان زیبائیهاى او را براى
شوهران خود توصیف مى كنند و موجب مفسده مى شود.
48 - استعمال
بوى خوش براى زن هنگام خروج از منزل جایز نیست .
49 - جایز
نیست زنان خود را از حیث آرایش سر و صورت و پوشاك و غیره ، شبیه مردان بسازند. زیرا
رسول خدا مردانى را كه خود را به زنان ، و زنانى را كه خود را به مردان شبیه سازند،
لعن فرموده است .
50 - مكروه
است زن خود را معطل كند و بدون شوهر باقى بماند.
51 - شایسته
نیست ناخنهاى زن سفید دیده شود، هرچند با كمى حنا آن را رنگین سازد.
52 - روا
نیست دستانش را در حال حیض خضاب كند، زیرا بیم تسلط شیطان بر او مى رود به طورى كه
او را به سوى ارتكاب گناه سوق دهد.
53 - هر
گاه زن در حال نماز نیازى داشته باشد باید دستهاى خود را بهم زند، ولى مرد باید با
سر و دست اشاره كند و بلند تسبیح بگوید.
54 - براى
زن جایز نیست بدون چادر و پوشش كامل نماز بخواند، مگر كنیز باشد. یعنى زن باید تمام
بدن جزگردى صورت ، و دست و پا، تا مچ را بپوشاند، ولى در مرد ستر عورتین كافى است
.
55 - پوشیدن
لباس ابریشمى و حریر و زربافت براى زن در نماز و غیر نماز و احرام جایز، ولى بر مردان
حرام است .
56 - بدست
كردن انگشترى طلا و آویختن زیورآلات حتى در نماز براى زن جایز است ، ولى بر مردان حرام
و موجب بطلان نماز مى باشد.
57 - زن
بدون جلب رضایت شوهر نمى تواند مالش را به مصرف برساند.
58 - زن
بدون اجازه شوهر حق ندارد روزه مستحبى بگیرد.
59 - دست
دادن زن با مرد اجنبى حرام است ، مگر از پشت پارچه و جامه .
60 - بیعت
زنان از پشت لباس آنان است .
61 - زن
بدون اذن شوهر جایز نیست به حج مستحبى برود.
62 - استحمام
زنان در بیرون منزل كراهت دارد.
63 - سوار
شدن زنان بر زین اسب ، دوچرخه و موتور سیكلت كراهت دارد.
64 - ارث
زن نصف ارث مرد است .
65 - دیه
نفس زن نصف دیه مرد است .
66 - دیه
زن در جراحات بادیه مرد مساوى است تا اینكه به یك سوم دیه كامل برسد و بیش از آن دیه
جراحت در مرد بالامى رود و در زن پائین مى آید.
67 - هر
گاه زنى بخواهد به تنهائى به امام جماعت اقتدا كند باید پشت سر امام بایستد، ولى اگر
ماءموم مرد باشد باید قدرى عقب تر در طرف راست امام بایستد.
68 - اگر
زنى فوت كند كسى كه بر او نماز میت مى خواند باید در مقابل سینه او بایستد و اگر متوفى
مرد باشد مصلى باید مقابل وسط بدن او بایستد.
69 - در
هنگام به خاك سپردن میت ، زن را از پهنا، و مرد را از طرف سر باید درقبر گذاشت .
70 - هیچ
شفاعتى براى زن نزد پروردگار بهتر از رضایت شوهر نیست .
تذكر: غیر
از آنچه در خصال صدوق آمده ، وجوه افتراق دیگرى را نیز مى توان ذكر نمود.
71 - در
نماز جماعت ، اقتداء زن به مرد جایز، ولى اقتداء مرد به زن جایز نیست .
72 - شرط
صحت جماعت در مرد عدم حائل بین او و ماءمومین یا امام است ، در حالى كه وجود حائل بین
ماءمومین زن یا بین زن با امام مانع صحت نیست .
73 - هر
گاه پس از عقد و عروسى ، شوهر دیوانه شود، همسر حق فسخ نكاح دارد، ولى اگر زن دیوانه
شد، شوهر حق فسخ ندارد.
74 - تكمیل
تعداد لازم براى نماز جمعه باید مرد باشد و نمازگزار زن در تحقق شرائط كافى نیست .
75 - مرد
نمى تواند خمس و زكات خود را به همسر خود بدهد، ولى زن مى تواند خمس و زكات خود را
به شوهرش بدهد.
76 - قضاءنماز
و روزه واجب فوت شده پدر بر ولى میت و پسر ارشد خانواده واجب است بخلاف مادر.
77 - زنان
باید همیشه از منتهى الیه طرف راست ، و مردان از وسط معابر عبور نمایند.
78 - پوشیدن
لباس دوخته در حال احرام براى زن جایز، و براى مرد حرام است .
79 - پوشاندن
سر در حال احرام بر مرد حرام ، و بر زن لازم است .
80 - پوشاندن
صورت در حال احرام بر مرد جایز، و بر زن حرام است .
81 - كوچ
زن از مشعر به منى پیش از طلوع آفتاب جایز است ، ولى براى مرد جایز نیست .
82 - انعقاد
نذر زن متوقف بر اذن شوهر است .
83 - ربا
میان پدر و فرزند جایز است ، ولى بین مادر و فرزند جایز نیست .
84 - بلوغ
پسر اِتمام پانزده سال قمرى ، و بلوغ دختر اكمال نه سال قمرى است .
85 - در
ازدواج دختر، اذن ولى (پدر یا جد پدرى ) شرط است به خلاف پسر، و اذن مادر كافى نیست
.
86 - ازدواج
مرد مسلمان با اهل كتاب به صورت موقت جایز است ، ولى ازدواج زن مسلمان با آنها جایز
نمى باشد.
87 - حق
حضانت در پسر تا دو سالگى ، و در دختر تا هفت سالگى ، با مادر است .
88 - اختیار
طلاق بالا صالة بامرد است و زن حقى در امر طلاق ندارد مگر تحت شرائط خاص كه ضمن عقد
لازم ذكر شود.
89 - اگر
مرد زنش را طلاق دهد بلافاصله مى تواند همسر دیگر اختیار كند. به خلاف زن كه باید عده
نگاه دارد.
90 - هرگاه
مردى در مرض موت با زنى ازدواج كند و قبل از عروسى بمیرد، عقد نكاح باطل مى شود، بر
خلاف زن كه اگر در مرض موت ، شوهر اختیار كرد و از دنیا رفت ، نكاح به قوت خود باقى
است .
91 - اگر
مرد در حال مرض ، همسرش را طلاق دهد و با همان بیمارى پیش از گذشت یكسال بمیرد، زن
از او ارث مى برد، ولى اگر زن پس از عده بمیرد، مرد از او ارث نمى برد.
92 - شوهر
از تمام اموال زوجه ارث مى برد، ولى زن از زمین ارث ندارد.
93 - سه
خصلت : كبر، بخل و ترس در مرد مذموم ، و در زن ممدوح است .
94 - صحت
طلاق متوقف است بر استماع دو مرد عادل ، و استماع زن در صحت آن اعتبار ندارد.
95 - پدر
مى تواند فرزند صغیر خود را در صورت مصلحت به نكاح دیگرى در آورد، ولى مادر بر نكاح
فرزند ولایت ندارد.
96 - نفقه
زوجه و اولاد بر عهده شوهر است . و زن در تاءمین هزینه زندگى از نظر شرع مسئولیتى ندارد.
97 - براى
اثبات دعاوى مالى شهادت دو زن به جاى یك مرد بشمار مى آید.
98 - كندن
مو و خراشیدن صورت در مصیبت براى مرد كفاره ندارد، ولى در زن كفاره دارد.
99 - مرد
مى تواند بیش از یك زن داشته باشد، ولى زن بیش از یك شوهر نمى تواند اختیار كند.
100 - اگر
زن بمیرد شوهر در صورت وجود اولاد، ربع مال ، و در صورت عدم اولاد، نصف مال زن را ارث
مى برد. ولى اگر مرد بمیرد همسرش در صورت وجود اولاد یك هشتم ، و در صورت عدم اولاد
یك چهارم مال شوهر را ارث مى برد.
