تبیان، دستیار زندگی

کاسنی


کاسنی با نام علمی cichorium intybus، گیاهی از خانوادهی گل مینا (compositae) می باشد.
کاسنی، گیاهی علفی است که ارتفاع آن به طور متوسط به یک متر می رسد؛ دارای ریشه های قوی و نسبتاً طویل می باشد. بر روی برگ ها، بریدگی های عمیقی وجود دارد که در قسمت انتهایی شبیه به مثلث می شوند.

گلهای آبی رنگ بسیار زیبایی دارد. عمر این گیاه با توجه به شرایط زندگی، یک ساله، دوساله یا چند ساله می باشد. کاسنی در نواحی نسبتاً مرطوب، با ارتفاع کم رشد می کند و بومی نواحی اروپا، هندوستان و مصر می باشد. البته گسترش آن در دنیا زیاد است و در نقاط دیگر از جمله آسیا، آفریقا و قسمت هایی از آمریکا هم می روید.


کاسنی، در نقاط مختلف ایران به طور خودرو وجود دارد. قسمت های مورد استفاده ی آن، ریشه و برگ ها ی آن می باشد. البته ممکن است به غیر از برگ ها از سایر قسمت های هوایی گیاه نیز استفاده شود.


کاسنی به نام عمومی chicory در جهان معروف می باشد و نقاط اصلی رویش آن در ایران شامل نواحی کم ارتفاع البرز، قزوین، رشت، اطراف تهران، کرج، آذربایجان، رودبار، ارومیه، لاهیجان، بلوچستان، بجنورد، مشهد، فریمان و بسیاری از نقاط دیگر می باشند.


ترکیبات مهم:

ریشه ی این گیاه، حاوی حدود 8 درصد پلی ساکاریدی به نام اینولین(inulin) است. ترکیبات تلخ از جمله لاکتوسین((laktucin و لاکتوکوپیکرین (lactucopicrin) ، شیکوریک اسید، فلاونوئیدها، گلوکوزیدها، قندها و تاننها از دیگر ترکیبات ریشه می باشند. همچنین ریشه ی گیاه، حاوی بسیاری ترکیبات بخار شونده ی معطر است که "استوفنون ((acetophenone" شاخص ترین آنها می باشد.


اثرات مهم:

ترکیبات محلول در آب کاسنی، خاصیت مسکن دارند و بعضی از قندهای موجود در آن (اولیگوساکاریدها oligosacharides) دارای خاصیت افرایش میکروب های مفید و کاهش باکتری های بیماری زا در روده می باشند. مطالعات جدید نشان می دهند که برخی ترکیبات موجود در کاسنی، در مشکلاتی از جمله یبوست ، اسهال های میکروبی، سرطان و بیماری های قلبی- عروقی، می توانند موثر واقع گردند.

همچنین طبق مطالعات انجام شده بر حیوانات آزمایشگاهی، مواد موثر کاسنی می توانند از سرطان روده جلوگیری کند. از دیگر اثرات مفید کاسنی، حفاظت کبد در برابر سموم کبدی است و این اثر با مادهای به نام تتراکلروکربن(carbon tetracholoride) به اثبات رسیده است.
عصارهی الکلی ریشه ی کاسنی، اثرات ضد ورم و ضد التهابی نیز دارد. از دیگر اثرات کاسنی، اشتها آوری و خاصیت ضد ترش کردن معده را می توان نام برد.
گیاه کاسنی، مانند سایر گیاهان ممکن است عوارض محدودی ایجاد نماید. این عوارض شامل ایجاد حساسیت های پوستی و ایجاد درماتیت می باشد که این امر به ترکیبات لاکتونی آن مربوط است.


همچنین بر اساس مطالعه ای، ریشه ی گیاه کاسنی می تواند بعضی قارچ کش ها را جذب نماید که در این صورت باعث سمیت می شود. البته موارد مذکور بسیار محدود می باشند، ولی نباید آنها را از نظر دور داشت.


مصرف کاسنی از زمان قدیم و حداقل از قبل میلاد مسیح مرسوم بوده است. از جمله مصارف مهم این گیاه که از قدیم نیز رواج داشته، مصرف آن به عنوان مقوی کبد و کاربرد آن در بیماریهای کبدی بوده است.امروزه نیز یکی از مصارف مهم آن در مشکلات کبدی است. همچنین اثراتی از جمله مقوی معده، مدر(ادرار آور)، تصفیه کننده ی خون، صفرا بر، تب بر، اشتها آور، درمان نقرس ، کمک در درمان رماتیسم، دفع رسوبات ادراری و رفع کم خونی برای آن قائل می باشند که البته این موارد در حال تحقیق بوده و در آیندهای نه چندان دور موارد درمانی قطعی و جدیدی برای آنها پیش بینی می شود.

تهیه اشکال دارویی:

15- 8 گرم از برگ های تازه یا خشک را در یک لیتر آب، به مدت یک ربع ساعت دم می کنند. سپس مخلوط به دست آمده را از صافی عبور می دهند. یک لیوان از این دم کرده را قبل از هر وعده ی غذایی می توان میل کرد یا جوشانده ی آن را به همین روش (15- 8 گرم برگ گیاه، در یک لیتر آب به مدت 5 دقیقه جوشیده شود) مورد استفاده قرار می دهند.
در صورتی که از ریشه ی کاسنی استفاده شود(دم کرده یا جوشانده)، 20- 15 گرم ریشه ی له شده در یک لیتر آب، مانند روش قبل تهیه و مصرف می شود.
در گذشته، سالاد برگ تازه ی کاسنی را مقوی معده می دانسته اند و هنوز هم در بعضی نقاط دنیا مورد استفاده قرار می گیرد.



 

قاصدک


گُل قاصِدَک که بنامهای هند بابری، خبرآرو و کاسنی بری نیز معروف است گیاهی است علفی و دائمی که ساقه آن به ارتفاع ۴۰ سانتی متر میرسد.

این گیاه دارای ریشهای است به رنگ قهوهای مایل به زرد که پر از شیرابه سفید رنگی میباشد.


نام علمی

(Taraxacum) نام علمی گیاهی است که کاسنی زرد نام دارد نام علمی گل قاصدک (Cirsium vulgare) میباشد.


مکان رشد

در انتهای ساقه گل آن قرار دارد. برگهای گل قاصدک سبز رنگ و بریدگیهای مثلث شکل و نوک تیز دارد و بر روی سطح زمین میباشد. گل قاصدک در وسط چمن، حاشیه شوره زار، کنار جادهها و اراضی بایر و بطور کلی در همه جا میروید.
گل قاصدک در حدود ۱۵ نوع گوناگون دارد.

موراد استفاده

زنبور عسل این گیاه را بسیار دوست دارد و شهد زیادی از آن بدست میآورد. برگهای جوان گل قاصدک را معمولاً با سالاد میخورند و چون خیلی تلخ است باید آن را با ترشی یا آبلیمو مصرف کرد. از قسمتهای گوناگون گیاه مانند ریشه، برگ و شیرابه آن در درمان استفاده میشود.


ترکیبات شیمیایی

ریشه این گیاه دارای مادهای تلخ به نام تراگزاسین، کولین و تاراگزاسترول میباشد همچنین در ریشه آن مقدار کمی تانن وجود دارد و نوعی الکالوئید به نام تاکزین و تاراگزه رول در اعضای این گیاه یافت میشود. املاح کلسیم، پتاسیم، آهن، منیزیوم، سدیم، منگنز، فسفر، سیلیس و گوگرد در این گیاه ثابت شدهاست.

خواص داروئی

این گیاه از نظر پزشکی قدیم ایران سرد و خشک است و از دیرباز برای درمان بیماریهای کبدی بکار میرفتهاست.

• قابض و مقوی معدهاست.
• خوردن آن خونریزی از سینه را متوقف میکند.
• قاعده آور است.
• برای ازدیاد شیر نافع است و خانمهای شیرده باید مقداری از آن را با سالاد بخورند
• خنک کننده و معرق است.
• ترشح صفرا را زیاد میکند.
• خون را تصفیه میکند.
• از عصاره آن شیاف درست میکنند که برای رفع ورمهای درون اندام تناسلی بانوان و زهدان مفید است.
• خوردن آب این گیاه مخلوط با روغن زیتون برای رفع مسمومیت مفید است.
• ضماد ریشه آن را در محل نیش کژدم یا زنبور و یا مار میگذارند که بسیار مفید است.
• اوره را رفع میکند.
• کلسترول خون را کاهش میدهد.
• درمان کننده اگزما و بیماریهای پوستی است.
• درمان کننده کم خونی است.
• رماتیسم و نقرس را درمان میکند.

محل رویش

پراکندگی این گیاه در کره زمین طوری است که در غالب نواحی اروپای شمالی، غرب آسیا، شمال آفریقا و آمریکای شمالی میروید. تا کنون بالغ بر ده گونه از این نوع گیاه شناخته شده است.

 

صبر زرد (آلوورا)


صبر زرد (نام علمی: Aloe vera) نام گیاهی است از سردهٔ سِگِلها (Aloe) راسته مارچوبهایها (Asparagales)، تیره سریشیان (Asphodelaceae) این گیاه بومی آفریقای شمالی است.

صبر زرد بیساقه است. البته برخی از آنها دارای ساقهای بسیار کوتاه هستند. این گیاه ۸۰ تا ۱ سانتیمتر رشد میکند و از طریق پاجوش تکثیر میشود. برگهای آن نیزهای کلفت و گوشتی با لبه های دندانهدار است و رنگ آن سبز تا خاکستری میباشد. گلهای آن بر روی سنبلهای میرویند که گاه تا ۹۰ سانتیمتر درازا دارد. هر کدام از گلهای آن آویختهاست و دارای جام لولهای ۲-۳ سانتیمتری میباشد.


کِشتگاه

صبر زرد را از دیرباز در مناطق خشکتر گرمسیری و نیمه گرمسیری جهان، هم به عنوان گیاه زینتی و هم گیاه درمانی کشت میکنند.
در لوازم آرایشی بهداشتی کار برد بسیاری دارد.

خواص دارویی

این گیاه واجد ویژگیهای مهم درمانی از جمله تقویت و تعدیل سیستم ایمنی در بیماریهای التهابی و ویروسی ﴿مثل تبخال﴾، ترمیم زخم، ترمیم آسیبهای ناشی از سوختگی و ضدالتهاب است.
از جمله کاربردهای ژل صبرزرد، استفاده از آن در بیماری برگشت اسید معده به مری است. این بیماری به علت عدم کفایت اسفنکتر تحتانی مری ایجاد و برگشت محتویات اسیدی معده به مری بانی آسیب وارد آمدن به مخاط مری و نشانه هایی مانند سوزش سردل، سرفه های خشک، تنفس بدبو، خونریزی و زخم مری میشود. نحوه تاثیر ژل صیرزرد هنوز مشخص نیست.

خواص صبر زرد برای مو

متخصصان پوست و مو تاکید دارند که گیاه صبر زرد میتواند موجب تقویت رشد و رویش بیشتر موها شود.
بسیاری از مردم از محصولات گوناگونی که حاوی صبر زرد هستند، برای ضخیم شدن تارهای مو و حفظ سلامت آنها استفاده میکنند که یکی از روشهای فوق، استفاده از ژل گیاه صبر زرد است.

به گفته پزشکان، ژل گیاه صبر زرد، ph سلولهای موها را در حد متعادل نگه میدارد و از این طریق رشد موها را افزایش میدهد و باعث میشود که موها سالمتر و محکمتر رشد کنند.

صبر زرد همچنین دارای آنزیمهایی است که تولید و رشد موهای جدید را تحریک میکنند. این آنزیمها سرعت جریان خون را در عروق زیر پوست افزایش میدهند و سبب افزایش تغذیه فولیکولهای مو میشوند.

در واقع صبر زرد به عنوان یک ماده شگفتانگیز و معجزهگر در جهت افزایش و رشد موها شناخته شده است. همچنین به علت خواص ضدباکتری و قارچی که دارد، مانع از تولید شوره سر میشود. این گیاه در عین حال برای کنترل عفونتهای قارچی مثل بیماری کچلی نیز مفید است.

به گزارش سایت اخبار بین المللی آسیا، این گیاه شفابخش در درمان ترکهای پوستی و خشکی پوست موثر است به ویژه به بهبود اگزمای دور چشم یا پوستهای بسیار حساس کمک میکند. روغن یا کرم صبر زرد برای پوستهای خشک مناسب بوده و سبب نرم شدن و براق شدن پوست میشود.

صبر زرد با رساندن اکسیژن بیشتر به سلولهای پوست، سبب ترمیم بافت پوست شده و پوستهایی که در اثر تابش آفتاب دچار سوختگی شدهاند را نرم میکند. برخی از متخصصان پوستومو در عین حال معتقدند که صبر زرد سلولهای پوستی مرده را از بین میبرد و سلولهای جوان جایگزین شده بنابراین پوست را تازه و درخشان میسازد. تاثیر این گیاه به حدی است که حتی در پیشگیری از بروز بیماریهای پوستی نیز موثر است.