تبیان، دستیار زندگی

عقیل پورخلیلی  ( دبیر دبیرستان های اسلامشهر- کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی )

چکیده :
اولین سوالی که همه ی ما از عامی تا تحصیلکرده می توانیم از خود بپرسیم و هر عقل سلیمی هم می تواند به جواب درست برسد ، این است که اصولاً قرآن به چه هدفی نازل شده است ؟ و چگونه باید آن را خواند و از آن استفاد کرد ؟ خداوند هدف از فرستادن قرآن را بیشتر برای هدایت و آگاهی و انذار و بشارت و یادآوری و موعظه و عبرت گرفتن و مایه ی تفکر و آشکار کننده راه حق از باطل و ... می داند ؛ در حالی که در بین اکثریت مردم و حتی جامعه ی تحصیلکرده ی ما شاید تنها چیزی که زیاد اهمیّت ندارد ، توجه به همان اهدافی ست که قرآن بیان داشته و بر آن بارها تأکید کرده است .
در این مقاله سعی شده است تنها از کتاب باعظمت قرآن آیاتی به عنوان نمونه ذکر شود که اصولاً قرآن به چه هدفی نازل شده است و وظیفه ی ما در قبال آن چیست و چگونه باید از آن استفاده کنیم ؟!
تا همگان بفهمیم که تنها تلاوت عربی قرآن و عدم فهم مفاهیم بلند این کتاب چه ظلم عظیمی در حق ما است و تنها استدلال ما در خواندن آن یعنی ثواب بردن تا چه اندازه سطح پایین و ابتدایی است !

واژه های کلیدی :
قرآن . هدف از نزول قرآن . چگونه خواندن قرآن . تلاوت عربی . ترجمه ی فارسی . فارسی زبانان

مقدمه
اگر نگاهی عمیق تر به مکان هایی که قرآن و تلاوت این کتاب بزرگ در آنها رواج دارد ، بیندازیم ، خواهیم دید که رسالت واقعی قرآن و معانی بلند و انسان ساز آن تا چه اندازه مورد غفلت قرار گرفته است !
اگر این سوال را که « چرا باید قرآن خواند ؟ » در بین اکثریت مردم عادی ( و البته گاهی هم از بعضی خواص ) بپرسیم ، قطعاً رسیدن به ثواب اخروی و دستیابی به اجر معنوی ، پاسخ این سوال خواهد بود و شاید هیچ کدام نتوانند فلسفه ی نزول قرآن و چگونه خواندن آن را بیان کنند .
اگر نگاهی اجمالی به نحوه ی استفاده از قرآن در جامعه ی ما ( ایران ) بیندازیم ، خواهیم فهمید که هیچ یک از این موارد زیر نمی تواند هدف واقعی از نزول قرآن باشد :
+ تلاوت عربی قرآن و عدم بیان معنی فارسی آیات و در نتیجه عدم فهم آن ، قبل از جلسات در اداره ها و سازمان ها و در مساجد و مدارس و ... ( که بیشتر به صورت عادت و رسم درآمده است . )
+ تلاوت قرآن بعد از مرگ و روی مزار متوفّی ( حتی برای کسی که در طول عمر خود حتی یک بار هم به قرآن و مفاهیم آن نظری نداشته است . )
+ مراسم ختم چند باره ی قرآن به صورت برق آسا و در زمانی اندک ( بدون تفکر و فهم آیات آن )
+ مراسم ختم « انعام » که در بین خانم های محترم بسیار رواج دارد . ( البته ایراد کار در این جاست که با وجود تعدّد ختم این سوره ی مبارک ، هیچ آشنایی با مفاهیم و موضوعات عالی این سوره به دست نمی آید . )
+ استفاده از قرآن فقط به عنوان وسیله ی تبرّک در هنگام مراسم عقد و ازوداج و ... ( در صورتی که بعضی از این جوانان عزیز ما قبل از آن با قرآن و معانی آن آشنا نبوده اند و بعد از این هم قدمی در راه شناخت قران بر نمی دارند . )
+ استفاده از قرآن و آیات باعظمت آن صرفاً برای شفابخشی و حل مشکلات دنیایی و رفع بلاها .
تمام موارد کاربردی بالا تنها بر دستیابی به ثواب و تبرّک جستن و دور شدن از آفات و بلاها تکیه دارد و اهداف والاتر قرآن که همانا رساندن انسان به کمال و اصلاح رفتارها و نگرش های دینی و دنیوی او است ، مورد غفلت قرار گرفته است .
نکته ی قابل ذکری که اهمیت زیادی هم دارد ، این است که در روایات و کتب ادعیه و جاهای دیگر بر این نکته تأکید شده است که مثلاً خواندن چند باره ی فلان سوره در فلان زمان و مکان اینقدر ثواب دارد ؛ آیا دقیقاً به معنای آن سوره ها دقّت کرده ایم که چرا این همه مورد تأکید قرار گرفته اند ؟! شاید ثواب و دادن وعده ی بهشت یک نوع محرّک برای ما انسان های سطح پایین باشد که به سمت قرآن متمایل شویم و بعد از آن به معانی و مفاهیم بلند آن آیات پی ببریم و در راه بهتر شدن و انسان واقعی بودن قدم برداریم .
حال نکته در این جاست که آیا صِرف خواندن و قرائت عربی قرآن ، ما را ( که با زبان عربی آشنایی نداریم ) در رسیدن به اهداف انسان ساز قرآن و عبرت گرفتن از قصص قرآنی و یادآوری کارهای شایسته و ناشایست و دوری از آنچه در قرآن به عنوان گناه و معصیت شمرده شده ، کمک می کند ؟!
قطعاً خیر !
نکوهش کسانی که قرآن می خوانند ولی به معنا و مفهوم آن توجهی نمی کنند :
خداوند در سوره ی « جمعه ، آیه ی 5 » از یهودیانی سخن می گوید که کتاب تورات را دارند ولی در محتوای آن نمی اندیشند و به آن عمل نمی کنند ؛ آیا روی این سخن فقط با آنهاست ؟ آیا ما فارسی زبانان که عربی نمی دانیم و عمری صرف تلاوت و قرائت و حفظ آیات باارزش آن می کنیم ولی هیچ از محتوای آنها آگاهی نداریم و بالطبع تغییری در رفتار خود ایجاد نمی کنیم ، مشمول این آیه نیستیم ؟
« مثل الّذینَ حُمّلوا التّوراتَ ثمّ لَم یَحمِلوها کَمَثلِ الحِمارِ یَحمِلُ اَسفاراً » = کسانی که مکلّف به تورات شدند ولی حق آن را ادا نکردند مانند درازگوشی است که کتاب هایی حمل می کند ( آن را بر دوش می کشد امّا چیزی از آن نمی فهمد ) .
اکنون به آیه ی 121 از سوره ی « بقره » دقت کنید :
« الّذینَ آتَیناهُمُ الکتابَ یَتلَونَهُ حَقّ تلاوتِه اُلئکَ یُؤمنونَ بِه و مَن یَکفُر بِه فَاُلئِکَ هُمُ الخاسرونَ » =
کسانی که کتاب آسمانی به آنها دادیم و آن را چنان که شایسته ی آن است می خوانند ( حقّ خواندن آن را در مقام عمل نیز به جای می آورند ) آنها در حقیقت اهل ایمانند و آنها که به کتاب خدا کافر شدند ( و نسبت به آن حق شناسی نکردند ) آن گروه زیانکاران عالمند .
در مورد آیه ی بالا از امام صادق نقل شده است که : « منظور این است که آیات قرآن را با دقّت و شمرده بخوانند و حقایق آن را بفهمند و به احکام آن عمل کنند . به مژده های آن امیدوار و از بیم های آن ترسان باشند . از داستان های آن عبرت بگیرند . به دستورهایش گردن نهند و از آنچه نهی کرده ، بپرهیزند . به خدا سوگند ، منظور ، حفظ کردن آیات و یادگرفتن حروف و تلاوت سوره ها و فراگیری اعشار و اخماس نیست . آنها حروف قرآن را حفظ کردند اما حدود آن را ضایع کردند . منظور تنها این است که در آیات قرآن بیندیشند و به احکامش عمل کنند . »
( تفسیر المیزان ، ج 1 ، ص 262 )

قرآن از نگاه نهج البلاغه
« کتاب خدا اینک در دسترستان قرار دارد تا شما را در راه راست و استوار بگذارد . در لابلای آن کارهای روا و ناروا ، بایسته و شایسته و همچنین فرمان هایی درباره ی زدودن پندارهای کج گمراهان و سرگذشت های نکوهیده ی آنان و نیز دستورها و برنامه ها و مثل ها و آیات محکم و متشابه را بیان داشته و مجمل ها را تفسیر و تاریک ها را روشن کرده است . دانستن برخی از آنها را چون یگانگی او لازم و ندانستن پاره یی دیگر را مانند الم و کهیعص و الر و ... که حروف گشایش سوره هاست ، بی تفاوت شمرده است . در این کتاب آنچه انجام دادنش واجب و چیزهایی که ترکش آزاد و دلخواه است ، وجود دارد . برای گناهان بزرگ آتش دوزخ را نوید داده و به پاس ثواب های کوچک بهشت برین را در پیش نهاده . » ( نهج البلاغه ، ترجمه ی محسن فارسی )

** هدف از نزول قرآن و خواندن آن با نگاهی فراگیر به آیات قرآنی :
با دلایل زیر اثبات خواهیم کرد که اصولاً قرآن برای چه هدفی بر پیامبر و پیروان او و تمام انسان های نازل شده است . دلایلی که خداوند ، خود ، هدف از نزول قرآن را بیان می کند و چه دلیلی بالاتر از آن ؛
آفتاب آمد دلیل آفتاب گر دلیلت باید از وی رو متاب
این دلایل ، ما فارسی زبانان را مجاب خواهد کرد که رسیدن به اهداف والای قرآن تنها با قرائت و تجوید و حفظ میسّر نمی شود بلکه باید حتماً همراه با تلاوت قرآن ترجمه ی سلیس و روان آن را خواند و از تفاسیر مهمی که در این زمینه نوشته شده اند ، کمک گرفت .

1- برای هدایت و آگاهی :
* ذَ لِكَ الكِتَبُ لاَ رَیْبَ فِیهِ هُدىً لِّلْمُتَّقِینَ‏ ( بقره - 2 )
آن كتاب (با عظمت كه) در (حقّانیت) آن هیچ تردیدى راه ندارد، راهنماى پرهیزگاران است.
* ... و هُدىً وَبُشْرى‏ لِلْمُؤمِنینَ‏ ( بقره . 97 )
... ومایه‏ى هدایت و بشارت براى مؤمنان است.
* شَهْرُ رَمَضَانَ اَلَّذِى أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْءَانُ هُدىً لِّلنَّاسِ وَبَیِّنَتٍ مِنَ الْهُدَى‏ وَالْفُرْقَانِ ... ( بقره . 185 )
( روزه در ) ماه رمضان، ماهى است كه قرآن در آن نازل شده است . (و قرآن كتابى است كه ) هدایتگر مردم همراه با دلائل روشنِ هدایت و وسیله تشخیص حقّ از باطل است ...
* نَزَّلَ عَلَیْكَ الْكِتَبَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِّمَا بَیْنَ یَدَیْهِ وَأَنزَلَ التَّوَْریةَ وَ الْإِنجِیلَ‏
مِنْ قَبْلُ هُدىً لِّلنَّاسِ وَأَنْزَلَ الْفُرْقَانَ ... ( آل عمران . 3 و 4 )
او كتاب را به حقّ بر تو نازل كرد، كه تصدیق كننده كتاب‏هاى پیشین است و (او بود كه) تورات و انجیل را فرو فرستاد.
او پیش از این (تورات و انجیل را) براى هدایت مردم (فرو فرستاد) و اینك فرقان را (كه وسیله‏ى تمیز حقّ از باطل است ) نازل كرد .
* هَذَا بَیَانٌ لِلنَّاسِ وَهُدىً وَمَوْعِظَةٌ لِّلْمُتَّقِینَ‏ ( آل عمران . 138 )
این (قرآن) براى همه‏ى مردم بیانى روشنگر، ولى براى متّقین (وسیله‏ى) هدایت و پندآموزى است.
* لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤمِنِینَ إِذْ بَعَثَ فِیهِمْ رَسُولاً مِّنْ أَنْفُسِهِمْ یَتْلُواْ عَلَیْهِمْ ءَایَتِهِ وَیُزَكِّیْهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْكِتَبَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُواْ مِنْ قَبْلُ لَفِى ضَلَلٍ مُّبِینٍ‏ ( آل عمران . 164 )
همانا خداوند بر مؤمنان منّت گذاشت كه در میان آنها پیامبرى از خودشان برانگیخت، تا آیات او را بر آنها تلاوت كند و ایشان را پاك كرده و رشد دهد و به آنان كتاب و حكمت بیاموزد، هر چند كه پیش از آن، قطعاً آنها در گمراهى آشكار بودند.
* أَوْ تَقُولُواْ لَوْ أَنَّآ أُنْزِلَ عَلَیْنَا الْكِتَبُ لَكُنَّآ أَهْدَى‏ مِنْهُمْ فَقَد جَآءَكُم بَیِّنَةٌ مِن رَبِّكُمْ وَهُدَىً وَرَحْمَةٌ ... ( انعام . 157 )
یا نگویید اگر كتاب آسمانى بر ما نازل مى‏شد، قطعاً از آنان (یهود و نصارى ) هدایت یافته‏تر بودیم . (براى جلوگیرى از این بهانه‏ها ) بى‏شك از سوى پروردگارتان دلیل روشن و هدایت و رحمت آمد .
* وَلَقَدْ جِئْنَهُم بِكِتَبٍ فَصَّلْنَهُ عَلَى‏ عِلْمٍ هُدىً وَرَحْمَةً لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ‏ ( اعراف . 52 )
و حال آنكه در حقیقت ما برایشان كتابى آوردیم كه آن را بر اساس علم (آگاهانه)، تفصیل دادیم تا هدایت و رحمتى براى اهل ایمان باشد.
* ... هَذَا بَصَائِرُ مِن رَّبِّكُمْ وَهُدَىً وَرَحْمَةٌ لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ‏ ( اعراف . 203 )
این (قرآن) بصیرت‏هایى از سوى پروردگارتان است و براى كسانى كه ایمان آورند، مایه‏ى هدایت و رحمت است.
* یَأَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَآءَتْكُم مَّوْعِظَةٌ مِّن رَّبّكُمْ وَشِفَآءٌ لِّمَا فِى الصُّدُورِ وَهُدىً وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِینَ‏ ( یونس . 57 )
اى مردم! همانا از سوى پروردگارتان پند و اندرزى براى شما آمد كه مایه‏ى شفا براى آنچه در سینه‏هاى شماست و هدایت و رحمتى براى مؤمنان است.
* الر كِتَبٌ أَنزَلْنَهُ إِلَیْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَى‏ صِرَ طِ الْعَزِیزِ الْحَمِیدِ ( ابراهیم . 1 )
الف، لام، را، ( این ) كتابى است كه آن را به سوى تو نازل كردیم تا مردم را به اذن پروردگارشان از تاریكى‏ها ( ى شرك وجهل ) به سوى نور ( ایمان ) خارج كنى. به سوى راه خداوند عزیز حمید .
* ... وَنَزَّلْنَا عَلَیْكَ الْكِتَبَ تِبْیَناً لِّكُلِّ شَىْ‏ءٍ وَ هُدىً وَرَحْمَةً وَبُشْرَى‏ لِلْمُسْلِمِینَ‏ ( نحل . 89 )
و بر تو این كتاب را نازل كردیم كه روشنگر هر چیز است و مایه‏ى هدایت و رحمت و بشارت براى مسلمانان است.
* قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِن رَّبِّكَ بِالْحَقِّ لِیُثَبِّتَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ وَ هُدىً وَبُشْرَى‏ لِلْمُسْلِمِینَ‏ ( نحل . 102 )
بگو آن ( قرآن ) را روح‏القدس ( جبرئیل ) از جانب پروردگارت به حق نازل كرده است، تا كسانى را كه ایمان آورده‏اند ثابت قدم و استوار گرداند و براى مسلمانان (مایه‏ى) هدایت و بشارت باشد.
* إِنَّ هَذَا الْقُرْءَانَ یَهْدِى لِلَّتِى هِىَ أَقْوَمُ وَیُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِینَ الَّذِینَ یَعْمَلُونَ الصَّلِحَتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً كَبِیراً ( اسراء . 9 )
همانا این قرآن به استوارترین راه، هدایت مى‏كند و به مؤمنانى كه كارهاى شایسته انجام مى‏دهند، بشارت مى‏دهد كه برایشان پاداش بزرگى است.
* وَمَا مَنَعَ النَّاسَ أَن یُؤْمِنُواْ إِذْ جَآءَهُمُ الْهُدَى‏ وَیَسْتَغْفِرُواْ رَبَّهُمْ إِلَّا أَن تَأْتِیَهُمْ سُنَّةُ الْأَوَّلِینَ أَوْ یَأْتِیَهُمُ الْعَذَابُ قُبُلاً
( کهف . 55 )
و چه چیزى مردم را پس از آنكه هدایت براى آنان آمد، از ایمان آوردن و آمرزش خواهى از پروردگارشان باز داشت؟ جز آنكه (خواستند ) سنّت خداوند درباره‏ى پیشینیان (كه عذاب الهى بود) براى آنان ( نیز ) بیاید، یا آنكه عذاب، رویاروى آنان قرار گیرد!
* وَكَذَلِكَ أَنزَلْنَهُ ءَایَتٍ بَیِّنَتٍ وَأَنَّ اللَّهَ یَهْدِى مَن یُرِیدُ ( حج . 16 )
و این گونه قرآن را ( به صورت ) آیات روشن نازل كردیم، و البتّه خداوند هر كس را بخواهد هدایت مى‏كند.
* طس تِلْكَ آیَاتُ الْقُرْآنِ وَكِتَابٍ مُّبِینٍ‏ / هُدىً وَبُشْرَى‏ لِلْمُؤْمِنِینَ ( نمل . 1 و 2 )
طا، سین. آن است آیات قرآن و كتاب روشنگر. / كه ( وسیله‏ى ) هدایت و بشارت براى اهل ایمان است.
* وَإِنَّهُ لَهُدىً وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِینَ‏ ( نمل . 77 )
و البتّه كه آن ( قرآن ) براى اهل ایمان، مایه‏ى رحمت و هدایت است.
* وَأَنْ أَتْلُوَاْ الْقُرْءَانَ فَمَنِ اهْتَدَى‏ فَإِنَّمَا یَهْتَدِى لِنَفْسِهِ وَمَن ضَلَّ فَقُلْ إِنَّمَآ أَنَاْ مِنَ الْمُنذِرِینَ ( نمل . 92 )
و ( همچنین مأمورم ) قرآن ( را بر مردم ) تلاوت كنم . پس هر كس هدایت را بپذیرد تنها به سود خود پذیرفته وهركس گمراه شود، پس بگو : ( من مسئول نیستم، زیرا ) من فقط هشداردهنده‏ام.
* تِلْكَ آیَاتُ الْكِتَابِ الْحَكِیمِ / هُدىً وَرَحْمَةً لِّلْمُحْسِنِینَ ( لقمان . 2 و 3 )
این، آیاتِ كتابِ سراسر حكمت است. / كه ( مایه‏ى ) هدایت و رحمت، براى نیكوكاران است.
* أَمْ یَقُولُونَ افْتَرَاهُ بَلْ هُوَ الْحَقُّ مِن رَّبِّكَ لِتُنذِرَ قَوْماً مَّآ أَتَاهُم مِّن نَّذِیرٍ مِّن قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ یَهْتَدُونَ ( سجده . 3 )
آیا مى‏گویند: ( پیامبر ) قرآن را به دروغ ساخته؟ بلكه آن همان حقّ منحصر به فرد است كه از طرف پروردگارت مى‏باشد تا قومى را كه قبل از تو هیچ هشدار دهنده‏اى برایشان نیامده بود بترسانى، تا شاید هدایت یابند.
* وَیَرَى الَّذِینَ أُوتُواْ الْعِلْمَ الَّذِى أُنزِلَ إِلَیْكَ مِن رَّبِّكَ هُوَ الْحَقَّ وَ یَهْدِى إِلَى‏ صِرَاطِ الْعَزِیزِ الْحَمِیدِ ( سبأ . 6 )
و كسانى كه به آنان علم داده شده، آن چه را از جانب پروردگارت به تو نازل شده حقّ مى‏بیند كه به راه خداى عزیز ستوده هدایت مى‏كند.
* أللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِیثِ كِتَاباً مُّتَشَابِهاً مَّثَانِىَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِینَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِینُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَى‏ ذِكْرِ اللَّهِ ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ یَهْدِى بِهِ مَن یَشَآءُ وَ مَن یُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ ( زمر . 23 )
خداوند بهترین سخن را در قالب كتابى نازل كرد ( كه آیاتش ) متشابه ( و مشابه یكدیگر است ) . از ( تلاوت آیات ) آن پوست كسانى كه از پروردگارشان مى‏ترسند به لرزه مى‏افتد، سپس ( با ایمان و اُنس ) به یاد خدا پوست‏ها و دل‏هاى آنان نرم و آرام مى‏شود، این است هدایت خداوند كه هر كه را بخواهد به آن هدایت مى‏كند و هر كه را خداوند ( به خاطر فسق و فسادش ) گمراه نماید، پس هیچ هدایت كننده‏اى براى او نیست.
* إِنَّآ أَنزَلْنَا عَلَیْكَ الْكِتَابَ لِلنَّاسِ بِالْحَقِ‏ّ فَمَنِ اهْتَدَى‏ فَلِنَفْسِهِ وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا یَضِلُّ عَلَیْهَا وَمَآ أَنتَ عَلَیْهِم بِوَكِیلٍ‏
( زمر . 41 )
همانا ما براى ( هدایت ) مردم كتاب ( آسمانى قرآن ) را به حقّ بر تو نازل كردیم ، پس هر كه هدایت را پذیرفت به سود خود اوست و هر كه گمراه شد، پس بى شك بر ضرر نفس خویش ( قیام كرد و ) گمراهى را برگزید و تو وكیل بر مردم نیستى ( تا با اجبار آنان را هدایت كنى ) .
* وَلَوْ جَعَلْنَاهُ قُرْآناً أَعْجَمِیّاً لَّقَالُواْ لَوْلَا فُصِّلَتْ آیَاتُهُ ءَاْعْجَمِىٌّ وَ عَرَبِىٌّ قُلْ هُوَ لِلَّذِینَ آمَنُواْ هُدىً وَشِفَآءٌ وَالَّذِینَ لَا یُؤْمِنُونَ فِى آذَانِهِمْ وَقْرٌ وَهُوَ عَلَیْهِمْ عَمىً أُوْلَئِكَ یُنَادَوْنَ مِن مَّكَانِ بَعِیدٍ ( فصّلت . 44 )
و اگر ما قرآن را عجمى قرار داده بودیم حتماً مى‏گفتند: «چرا آیات آن باز و روشن نشده ( و با تعجب مى‏پرسیدند ) آیا ( قرآن ) اعجمى و ( مخاطب آن پیامبر و مردم ) عربى؟! » بگو: « این قرآن براى كسانى كه ایمان آوردند هدایت و شفایى است ، و كسانى كه ایمان نمى‏آورند در گوش‏هایشان سنگینى است و قرآن براى آنان مایه كورى است، (گویى ) آنان از راه دور ندا مى‏شوند . ( ولى صدا را نمى‏شوند ) .
* هَذَا هُدىً وَالَّذِینَ كَفَرُواْ بِآیَاتِ رَبِّهِمْ لَهُمْ عَذَابٌ مِّن رِّجْزٍ أَلِیمٌ‏ ( جاثیه . 11 )
این ( قرآن ) مایه‏ى هدایت است و كسانى كه به آیات پروردگارشان كفر ورزیدند برایشان عذابى دردناك از هول و اضطراب است.
* قَالُواْ یَا قَوْمَنَآ إِنَّا سَمِعْنَا كِتَاباً أُنزِلَ مِن بَعْدِ مُوسَى‏ مُصَدِّقاً لِّمَا بَیْنَ یَدَیْهِ یَهْدِى إِلَى الْحَقِ‏ّ وَإِلَى‏ طَرِیقٍ مُّسْتَقِیمٍ‏
( احقاف . 30 )
گفتند: اى قوم ما! همانا ما ( آیات ) كتابى را شنیدیم كه بعد از موسى نازل شده و كتاب‏هاى پیش از خود را تصدیق مى‏كند. مردم را به سوى حق و به سوى راه راست هدایت مى‏نماید.
* هُوَ الَّذِى یُنَزِّلُ عَلَى‏ عَبْدِهِ آیَاتٍ بَیِّنَاتٍ لِّیُخْرِجَكُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَ إِنَّ اللَّهَ بِكُمْ لَرَءُوفٌ رَّحِیمٌ‏ ( حدید . 9 )
او كسى است كه بر بنده خود آیات روشن و روشنگر فرو مى‏فرستد تا شما را از تاریكى‏ها به روشنى در آورد و همانا خداوند نسبت به شما رأفت و رحمت بسیار دارد.
* قُلْ أُوحِىَ إِلَىَّ أَنَّهُ اسْتَمَعَ نَفَرٌ مِّنَ الْجِنِّ فَقَالُواْ إِنَّا سَمِعْنَا قُرْءَاناً عَجَباً
یَهْدِى إِلَى الرُّشْدِ فََامَنَّا بِهِ وَلَن نُّشْرِكَ بِرَبِّنَآ أَحَداً ( جن . 1 و 2 )
بگو: بر من وحى شده است كه گروهى از جن (به قرائت من) گوش دادند، پس گفتند: همانا ما قرآنى شگفت شنیدیم.
كه به سوى رشد هدایت مى‏كند، پس به آن ایمان آوردیم و هرگز احدى را شریك پروردگارمان قرار نمى‏دهیم.

2- برای انذار و ترساندن :
* ... وَ أُوحِىَ إِلَىَّ هَذَا الْقُرْءَانُ لِأُنذِرَكُم بِهِ وَ مَن بَلَغَ ... ( انعام . 19 )
و این قرآن به من وحى شده تا با آن شما را و هر كه را كه این پیام به او برسد هشدار دهم.
* كِتَبٌ أُنزِلَ إِلَیْكَ فَلَا یَكُن فِى صَدْرِكَ حَرَجٌ مِّنْهُ لِتُنذِرَ بِهِ وَ ذِكْرَى‏ لِلْمُؤْمِنِینَ‏ ( اعراف . 2 )
( این ) كتابى است كه به سوى تو نازل شده، پس در سینه‏ات تنگى ( و شك وتردیدى ) از آن نباشد، تا به وسیله‏ى آن ( كتاب ) ، بیم دهى و براى مؤمنان تذكّر و پندى باشد .
* الْحَمْدُلِلَّهِ الَّذِى أَنزَلَ عَلَى‏ عَبْدِهِ الْكِتَبَ وَلَمْ یَجْعَل لَّهُ عِوَجاً
قَیِّماً لِّیُنذِرَ بَأْساً شَدِیداً مِّن لَّدُنْهُ وَیُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِینَ الَّذِینَ یَعْمَلُونَ الصَّلِحَتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً حَسَناً ( کهف . 1 و 2 )
ستایش مخصوص خدایى است كه كتاب (آسمانى قرآن را) بر بنده‏ى خود نازل كرد و براى آن هیچ گونه انحرافى قرار نداد.
( كتابى كه) استوار و نگهبانِ (كتاب‏هاى آسمانى دیگر) است، تا از عذاب شدیدى كه از سوى اوست بترساند و به مؤمنانى كه كارهاى شایسته انجام مى‏دهند، بشارت دهد كه براى آنان پاداشى نیكوست.
* فَإِنَّمَا یَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِینَ وَتُنْذِرَ بِهِ قَوْماً لُّدّاً ( مریم . 97 )
پس همانا قرآن را بر زبان تو آسان ساختیم تا پرهیزكاران را به وسیله‏ى آن بشارت دهى و مردم ستیزه‏جو را بدان هشدار دهى.
* هَذَا بَلَغٌ لِّلنَّاسِ وَلِیُنذَرُواْ بِهِ وَلِیَعْلَمُواْ أَنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَحِدٌ وَ لِیَذَّكَّرَ أُوْلُواْ الْأَلْبَبِ‏ ( ابراهیم . 52 )
این (قرآن) پیام‏رسا و ابلاغى براى مردم است تا به وسیله‏ى آن، هشدار یابند و بدانند كه همانا او معبودى یكتاست و تا خردمندان پند گیرند.
* وَ كَذَ لِكَ أَنزَلْنَاهُ قُرْآناً عَرَبِیّاً وَصَرَّفْنَا فِیهِ مِنَ الْوَعِیدِ لَعَلَّهُمْ یَتَّقُونَ أَوْ یُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْراً ( طه . 113 )
و بدینسان ما آن را قرآنى عربى نازل كردیم و در آن با انواع بیان‏ها هشدار دادیم، شاید آنها پروا كنند و یا برایشان پندى ایجاد شود.
* تَبَارَكَ الَّذِى نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى‏ عَبْدِهِ لِیَكُونَ لِلْعَلَمِینَ نَذِیراً ( فرقان . 1 )
مبارك است آن كه قرآن، وسیله‏ى شناخت حقّ از باطل را بر بنده‏اش نازل كرد، تا براى جهانیان مایه‏ى هشدار باشد.
* وَإِنَّهُ لَتَنزِیلُ رَبِ‏ّ الْعَالَمِینَ / نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِینُ / عَلَى‏ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنذِرِینَ‏ ( شعراء . 192 تا 194 )
والبتّه این (قرآن) فرستاده پروردگار جهانیان است.
( كه جبرئیل ) فرشته‏ى امین الهى آن را فرو آورده است بر دل تو، تا از هشداردهندگان باشى.
* تَنزِیلَ الْعَزِیزِ الرَّحِیمِ‏ / لِتُنذِرَ قَوْماً مَّآ أُنذِرَ آبَآؤُهُمْ فَهُمْ غَافِلُونَ ( یس . 5 و 6 )
قرآن از جانب خداوند قادر مهربان نازل شده است.
تا به مردم آن چه را به نیاكانشان هشدار داده شده تو نیز هشدار دهى، پس آنان غافلند.
* أللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِیثِ كِتَاباً مُّتَشَابِهاً مَّثَانِىَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِینَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ... ( زمر . 23 )
خداوند بهترین سخن را در قالب كتابى نازل كرد (كه آیاتش) متشابه (و مشابه یكدیگر است). از (تلاوت آیات) آن پوست كسانى كه از پروردگارشان مى‏ترسند به لرزه مى‏افتد ...
* وَكَذَ لِكَ أَوْحَیْنَآ إِلَیْكَ قُرْآناً عَرَبِیّاً لِّتُنذِرَ أُمَّ الْقُرَى‏ وَمَنْ حَوْلَهَا وَ تُنذِرَ یَوْمَ الْجَمْعِ لَارَیْبَ فِیهِ فَرِیقٌ فِى الْجَنَّةِ وَفَرِیقٌ فِى السَّعِیرِ ( شوری . 7 )
و بدین سان قرآنى عربى را به تو وحى كردیم تا مردم مكّه و كسانى را كه اطراف آن هستند هشدار دهى و از روز جمع (قیامت) كه شكى در آن نیست بیم دهى گروهى در بهشت و گروهى در آتش سوزانند.
* وَأَنْ أَتْلُوَاْ الْقُرْءَانَ فَمَنِ اهْتَدَى‏ فَإِنَّمَا یَهْتَدِى لِنَفْسِهِ وَمَن ضَلَّ فَقُلْ إِنَّمَآ أَنَاْ مِنَ الْمُنذِرِینَ ( نمل . 92 )
و (همچنین مأمورم) قرآن (را بر مردم) تلاوت كنم. پس هر كس هدایت را بپذیرد تنها به سود خود پذیرفته وهركس گمراه شود، پس بگو: (من مسئول نیستم، زیرا ) من فقط هشداردهنده‏ام.
* كِتَابٌ فُصِّلَتْ آیَاتُهُ قُرْآناً عَرَبِیّاً لِّقَوْمٍ یَعْلَمُونَ‏ / بَشِیراً وَنَذِیراً فَأَعْرَضَ أَكْثَرُهُمْ فَهُمْ لَا یَسْمَعُونَ‏ ( فصلت . 2 و 3 و 4 )
كتابى كه آیات آن به روشنى بیان شده است، قرآنى عربى، براى مردمى كه مى‏دانند.
( كتابى ) بشارت دهنده و هشدار دهنده؛ پس ( با این حال ) بسیارى از مردم روى‏گردان شدند و ( نداى قرآن را ) نمى‏شنوند.
* وَالْكِتَابِ الْمُبِینِ‏ / إِنَّآ أَنزَلْنَاهُ فِى لَیْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِینَ‏ ( دخان . 2 و 3 )
به كتاب روشنگر سوگند. / ما آن را در شبى مبارك و فرخنده نازل كردیم، ما همواره انذار كننده بودیم.
* وَمِن قَبْلِهِ كِتَابُ مُوسَى‏ إِمَاماً وَرَحْمَةً وَهَذَا كِتَابٌ مُّصَدِّقٌ لِّسَاناً عَرَبِیّاً لِّیُنذِرَ الَّذِینَ ظَلَمُواْ وَبُشْرَى‏ لِلْمُحْسِنِینَ‏
( احقاف . 12 )
و پیش از قرآن، كتاب موسى امام و رحمت بود و این كتاب كه به زبان عربى است، تصدیق كننده (كتاب‏هاى آسمانى) است تا به ظالمان هشدار دهد و براى نیكوكاران بشارت باشد.
* أَمْ یَقُولُونَ افْتَرَاهُ بَلْ هُوَ الْحَقُّ مِن رَّبِّكَ لِتُنذِرَ قَوْماً مَّآ أَتَاهُم مِّن نَّذِیرٍ مِّن قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ یَهْتَدُونَ ( سجده . 3 )
آیا مى‏گویند: (پیامبر) قرآن را به دروغ ساخته؟ بلكه آن همان حقّ منحصر به فرد است كه از طرف پروردگارت مى‏باشد تا قومى را كه قبل از تو هیچ هشدار دهنده‏اى برایشان نیامده بود بترسانى، تا شاید هدایت یابند.

3- برای ذکر و یادآوری و پند و موعظه و آگاه کردن :
* ... وَاللَّهُ یَدْعُوا إِلىَ الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ وَیُبَیِّنُ ءَایَتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَذَكَّرُونَ‏ ( بقره . 221 )
خداوند با فرمان و دستورات خود، شما را به بهشت وآمرزش فرا مى‏خواند و آیات خویش را براى مردم روشن مى‏كند تا شاید متذكّر شوند.
* هَذَا بَیَانٌ لِلنَّاسِ وَهُدىً وَمَوْعِظَةٌ لِّلْمُتَّقِینَ‏ ( آل عمران . 138 )
این (قرآن) براى همه‏ى مردم بیانى روشنگر، ولى براى متّقین (وسیله‏ى) هدایت و پندآموزى است.
* كِتَبٌ أُنزِلَ إِلَیْكَ فَلَا یَكُن فِى صَدْرِكَ حَرَجٌ مِّنْهُ لِتُنذِرَ بِهِ وَ ذِكْرَى‏ لِلْمُؤْمِنِینَ‏ ( اعراف . 2 )
( این ) كتابى است كه به سوى تو نازل شده، پس در سینه‏ات تنگى (و شك وتردیدى ) از آن نباشد، تا به وسیله‏ى آن (كتاب)، بیم دهى و براى مؤمنان تذكّر و پندى باشد.
* وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِى هَذَا الْقُرْءَانِ لِیَذَّكَّرُواْ وَمَا یَزِیدُهُمْ إِلَّا نُفُوراً ( اسراء . 41 )
وبه یقین، ما در این قرآن (حقایق را با بیان‏هاى گوناگون و) مكرّر بیان كردیم، تا پند گیرند، و جز بر رمیدگى آنان نیفزود.
* هَذَا بَلَغٌ لِّلنَّاسِ وَلِیُنذَرُواْ بِهِ وَلِیَعْلَمُواْ أَنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَحِدٌ وَ لِیَذَّكَّرَ أُوْلُواْ الْأَلْبَبِ‏ ( ابراهیم . 52 )
این (قرآن) پیام‏رسا و ابلاغى براى مردم است تا به وسیله‏ى آن، هشدار یابند و بدانند كه همانا او معبودى یكتاست و تا خردمندان پند گیرند.
* أَوَلَمْ یَكْفِهِمْ أَنَّآ أَنزَلْنَا عَلَیْكَ الْكِتَابَ یُتْلَى‏ عَلَیْهِمْ إِنَّ فِى ذَ لِكَ لَرَحْمَةً وَذِكْرَى‏ لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ ( عنکبوت . 51)
آیا (این معجزه) براى آنان كافى نیست كه ما كتاب (آسمانى) را بر تو نازل كردیم تا پیوسته بر آنان تلاوت شود؟ همانا در این كتاب، براى گروهى كه ایمان آورند، رحمت و تذكّرى قطعى است.
* وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن ذُكِّرَ بَِایَتِ رَبِّهِ فَأَعْرَضَ عَنْهَا وَنَسِىَ مَا قَدَّمَتْ یَدَاهُ ... ( کهف . 57 )
و كیست ستمكارتر از آنكه به آیات پروردگارش تذكّر دهند، پس (به جاى پذیرش ) از آنها اعراض كند و (گناهان و ) دستاورد پیشینه‏ى خویش را فراموش كند؟
* وَلَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ أَهْوَآءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّمَوَتُ وَالْأَرْضُ وَمَن فِیهِنَّ بَلْ أَتَیْنَهُمْ بِذِكْرِهِمْ فَهُمْ عَن ذِكْرِهِم مُّعْرِضُونَ
( مومنون . 71 )
و اگر حقّ، از هوس‏هاى آنان پیروى مى‏كرد، قطعاً آسمان‏ها و زمین و كسانى كه در آنها هستند تباه مى‏شدند، ولى ما قرآنى به آنها دادیم كه مایه‏ى یاد ) وشرف وحیثیّت ) آنهاست، امّا آنان از این یاد رویگردانند.
* وَإِنَّهُ لَذِكْرٌ لَّكَ وَلِقَوْمِكَ وَسَوْفَ تُسْئَلُونَ‏ ( زخرف . 44 )
و همانا قرآن براى تو و قومت وسیله یادآورى (و عظمت ) است و به زودى ( درباره آن ) از شما سؤال خواهد شد.
* فَإِنَّمَا یَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لَعَلَّهُمْ یَتَذَكَّرُونَ‏ ( دخان . 58 )
جز این نیست كه ما قرآن را به زبان تو آسان گرداندیم تا شاید متذكّر شوند.
* مَا یَأْتِیهِم مِّن ذِكْرٍ مِّن رَّبِّهِم مُّحْدَثٍ إِلَّا اسْتَمَعُوهُ وَهُمْ یَلْعَبُونَ ( انبیا . 2 )
هیچ پند تازه‏اى از طرف پروردگارشان براى آنان نیامد، مگر اینكه آن را شنیدند و (باز) سرگرم بازى شدند.
* لَقَدْ أَنْزَلْنَآ إِلَیْكُمْ كِتَباً فِیهِ ذِكْرُكُمْ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ( انبیا . 10 )
همانا بر شما كتابى نازل كردیم كه در آن وسیله‏ى تذكّر شماست، آیا نمى‏اندیشید؟!
* وَهَذَا ذِكْرٌ مُّبَارَكٌ أَنزَلْنَهُ أَفَأَنتُمْ لَهُ مُنكِرُونَ ( انبیا . 50 )
و این (قرآن)، مبارك ذكرى است كه ما آن را (براى شما) نازل كردیم، آیا شما آن را انكار مى‏كنید؟!
* یَأَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَآءَتْكُم مَّوْعِظَةٌ مِّن رَّبّكُمْ وَشِفَآءٌ لِّمَا فِى الصُّدُورِ وَهُدىً وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِینَ‏ ( یونس . 57 )
اى مردم! همانا از سوى پروردگارتان پند و اندرزى براى شما آمد كه مایه‏ى شفا براى آنچه در سینه‏هاى شماست و هدایت و رحمتى براى مؤمنان است.
* ص وَالْقُرْآنِ ذِى الذِّكْرِ ( ص . 1 )
صاد، به قرآن پندآموز سوگند.
* كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَیْكَ مُبَارَكٌ لِّیَدَّبَّرُواْ آیَاتِهِ وَلِیَتَذَكَّرَ أُوْلُواْ الْأَلْبَابِ‏ ( ص . 29 )
(این) كتاب مباركى است كه به سوى تو فرو فرستادیم تا در آیات آن تدبّر كنند و خردمندان پند گیرند.
* هَذَا ذِكْرٌ ... ( ص . 49 )
این آیات ذکرو یادآوری است ...
* إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعَالَمِینَ ( ص . 87 )
او جز تذكّرى براى جهانیان نیست.
* ... قَدْ أَنزَلَ اللَّهُ إِلَیْكُمْ ذِكْراً ( طلاق . 10 )
همانا خداوند وسیله تذكّر براى شما فرستاده است.
* وَلَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ یَتَذَكَّرُونَ‏ ( قصص . 51 )
وما پیوسته براى آنان سخن گفتیم (و آیات قرآن را برایشان نازل كردیم) شاید كه پندگیرند ومتذكّر شوند.
* وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِى هَذَا الْقُرْآنِ مِن كُلِ‏ّ مَثَلٍ لَّعَلَّهُمْ یَتَذَكَّرُونَ‏ ( زمر . 27 )
و همانا ما در این قرآن (براى هدایت مردم) از هر مثالى آوردیم، تا شاید متذكّر شوند.
* كَلَّا إِنَّهَا تَذْكِرَةٌ ( عبس . 11 )
چنین نیست (كه آنها مى‏پندارند)، همانا قرآن وسیله تذكّر است.
* وَمَا عَلَّمْنَاهُ الشِّعْرَ وَمَا یَنبَغِى لَهُ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ وَقُرْآنٌ مُّبِینٌ ( یس . 69 )
و ما به او (پیامبر) شعر نیاموختیم و سزاوار او نیز نیست، آن (چه به او آموختیم) جز مایه‏ى ذكر و قرآن روشن نیست.
* مَآ أَنزَلْنَا عَلَیْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى‏ / إِلَّا تَذْكِرَةً لِّمَن یَخْشَى‏ ( طه . 2 و 3 )
ما قرآن را بر تو نازل نكردیم تا به زحمت و مشقت بیفتى.
مگر آنكه مایه‏ى تذكّر و یادآورى باشد براى كسى كه (از خدا) مى‏ترسد.
* وَ كَذَ لِكَ أَنزَلْنَاهُ قُرْآناً عَرَبِیّاً وَصَرَّفْنَا فِیهِ مِنَ الْوَعِیدِ لَعَلَّهُمْ یَتَّقُونَ أَوْ یُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْراً ( طه . 113 )
و بدینسان ما آن را قرآنى عربى نازل كردیم و در آن با انواع بیان‏ها هشدار دادیم، شاید آنها پروا كنند و یا برایشان پندى ایجاد شود.
* إِنَّ فِى ذَلِكَ لَذِكْرَى‏ لِمَن كَانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَهُوَ شَهِیدٌ ( ق . 37 )
همانا در این پندى هست براى كسى كه دلى ( بیدار ) دارد و یا با حضور قلب، ( به سخنانِ حقّ ) گوش فرا دهد؟
* نَّحْنُ أَعْلَمُ بِمَا یَقُولُونَ وَمَآ أَنتَ عَلَیْهِم بِجَبَّارٍ فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَن یَخَافُ وَعِیدِ ( ق . 45 )
ما به آنچه (مخالفان) مى‏گویند آگاه‏تریم و تو مأمور به اجبار مردم نیستى (تا آنان را با زور به راه راست درآورى). پس هر كه را از وعده عذاب من مى‏ترسد، به وسیله‏ى قرآن پند ده.
* فَذَكِّرْ إِن نَّفَعَتِ الذِّكْرَى‏ ( اعلی . 9 )
پس تذكّر بده، (البتّه) اگر تذكّر مفید افتد.
* وَلَقَدْ یَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍ ( قمر . 17 و 22 و 32 و 40 )
و همانا ما قرآن را براى تذكّر (و پندپذیرى)، آسان ساختیم، پس آیا پندپذیرى هست؟
* وَلَقَدْ أَنزَلْنَآ إِلَیْكُمْ ءَایَتٍ مُّبَیِّنَتٍ وَمَثَلاً مِّنَ الَّذِینَ خَلَوْاْ مِن قَبْلِكُمْ وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِینَ ( نور . 34 )
همانا ما به سوى شما آیاتى روشنگر و از كسانى كه قبل از شما بودند نمونه‏هاى برجسته و تاریخى و پندى براى پرهیزكاران فرستادیم.
* وَإِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِّلْمُتَّقِینَ ( حاقّه . 48 )
همانا این قرآن براى اهل تقوا وسیله تذكّر است.
* ... وَمَا هِىَ إِلَّا ذِكْرَى‏ لِلْبَشَرِ ( مدّثر . 31 )
و این جز تذكّرى براى بشر نیست.
* إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعَالَمِینَ ( تکویر . 27 )
آن (قرآن) جز پند و تذكّرى براى جهانیان نیست.
* وَإِن یَكَادُ الَّذِینَ كَفَرُواْ لِیُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُواْ الذِّكْرَ وَ یَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ / وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعَالَمِینَ‏
( قلم . 51 و 52 )
و نزدیك بود كسانى كه كفر ورزیدند، چون قرآن را شنیدند، تو را چشم بزنند و مى‏گویند: او دیوانه است.
در حالى كه آن قرآن جز مایه بیدارى براى جهانیان نیست.

4- بشارت دهنده ( نیکوکاران و پرهیزکاران )
* تَنزِیلٌ مِّنَ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ‏ / كِتَابٌ فُصِّلَتْ آیَاتُهُ قُرْآناً عَرَبِیّاً لِّقَوْمٍ یَعْلَمُونَ‏ / بَشِیراً وَنَذِیراً فَأَعْرَضَ أَكْثَرُهُمْ فَهُمْ لَا یَسْمَعُونَ‏ ( فصلت . 2 و 3 و 4 )
( این قرآن ) از طرف خداوند بخشنده‏ى مهربان نازل شده است.
كتابى كه آیات آن به روشنى بیان شده است، قرآنى عربى، براى مردمى كه مى‏دانند.
( كتابى) بشارت دهنده و هشدار دهنده؛ پس ( با این حال ) بسیارى از مردم روى‏گردان شدند و ( نداى قرآن را ) نمى‏شنوند.
* ... وَنَزَّلْنَا عَلَیْكَ الْكِتَبَ تِبْیَناً لِّكُلِّ شَىْ‏ءٍ وَ هُدىً وَرَحْمَةً وَبُشْرَى‏ لِلْمُسْلِمِینَ‏ ( نحل . 89 )
و بر تو این كتاب را نازل كردیم كه روشنگر هر چیز است و مایه‏ى هدایت و رحمت و بشارت براى مسلمانان است.
* قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِن رَّبِّكَ بِالْحَقِّ لِیُثَبِّتَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ وَ هُدىً وَبُشْرَى‏ لِلْمُسْلِمِینَ‏ ( نحل . 102 )
بگو آن (قرآن) را روح‏القدس (جبرئیل) از جانب پروردگارت به حق نازل كرده است، تا كسانى را كه ایمان آورده‏اند ثابت قدم و استوار گرداند و براى مسلمانان (مایه‏ى) هدایت و بشارت باشد.
* إِنَّ هَذَا الْقُرْءَانَ یَهْدِى لِلَّتِى هِىَ أَقْوَمُ وَیُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِینَ الَّذِینَ یَعْمَلُونَ الصَّلِحَتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً كَبِیراً ( اسراء . 9 )
همانا این قرآن به استوارترین راه، هدایت مى‏كند و به مؤمنانى كه كارهاى شایسته انجام مى‏دهند، بشارت مى‏دهد كه برایشان پاداش بزرگى است.
* وَبِالْحَقِّ أَنزَلْنَهُ وَبِالْحَقِّ نَزَلَ وَمَآ أَرْسَلْنَكَ إِلَّا مُبَشِّراً وَنَذِیراً ( اسراء . 105 )
و ما قرآن را به حقّ نازل كردیم و به حقّ نازل شد و ماتورا جز به عنوان بشارت دهنده و بیم‏رسان نفرستادیم.
* ... فإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى‏ قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقاً لِّمَا بَیْنَ یَدَیْهِ وَهُدىً وَبُشْرى‏ لِلْمُؤمِنینَ‏ ( بقره . 97 )
چرا كه او ( جبرئیل ) به فرمان خدا، قرآن را بر قلب تو نازل كرده است، (قرآنى) كه كتب آسمانى پیشین را تصدیق مى‏كند ومایه‏ى هدایت و بشارت براى مؤمنان است.
* ... وَهَذَا كِتَابٌ مُّصَدِّقٌ لِّسَاناً عَرَبِیّاً لِّیُنذِرَ الَّذِینَ ظَلَمُواْ وَبُشْرَى‏ لِلْمُحْسِنِینَ‏ ( احقاف . 12 )
و این كتاب كه به زبان عربى است، تصدیق كننده (كتاب‏هاى آسمانى) است تا به ظالمان هشدار دهد و براى نیكوكاران بشارت باشد.
* الْحَمْدُلِلَّهِ الَّذِى أَنزَلَ عَلَى‏ عَبْدِهِ الْكِتَبَ وَلَمْ یَجْعَل لَّهُ عِوَجاً
قَیِّماً لِّیُنذِرَ بَأْساً شَدِیداً مِّن لَّدُنْهُ وَیُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِینَ الَّذِینَ یَعْمَلُونَ الصَّلِحَتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً حَسَناً ( کهف . 1 و 2 )
ستایش مخصوص خدایى است كه كتاب (آسمانى قرآن را) بر بنده‏ى خود نازل كرد و براى آن هیچ گونه انحرافى قرار نداد.
(كتابى كه ) استوار و نگهبانِ (كتاب‏هاى آسمانى دیگر) است، تا از عذاب شدیدى كه از سوى اوست بترساند و به مؤمنانى كه كارهاى شایسته انجام مى‏دهند، بشارت دهد كه براى آنان پاداشى نیكوست.
* طس تِلْكَ آیَاتُ الْقُرْآنِ وَكِتَابٍ مُّبِینٍ‏ / هُدىً وَبُشْرَى‏ لِلْمُؤْمِنِینَ ( نمل . 1 و 2 )
طا، سین. آن است آیات قرآن و كتاب روشنگر.
كه (وسیله‏ى) هدایت و بشارت براى اهل ایمان است.
* فَإِنَّمَا یَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِینَ وَتُنْذِرَ بِهِ قَوْماً لُّدّاً ( مریم . 97 )
پس همانا قرآن را بر زبان تو آسان ساختیم تا پرهیزكاران را به وسیله‏ى آن بشارت دهى و مردم ستیزه‏جو را بدان هشدار دهى.
* وَإِذَا مَآ أُنْزِلَتْ سُورَةٌ فَمِنْهُم مَّن یَقُولُ أَیُّكُمْ زَادَتْهُ هَذِهِ إِیمَناً فَأَمَّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ فَزَادَتْهُمْ إِیمَناً وَهُمْ یَسْتَبْشِرُونَ‏
( توبه . 124 )
و هرگاه سوره‏اى نازل شود، برخى از منافقان گویند: این سوره، ایمان كدام یك از شما را افزود؟ امّا آنان كه ایمان آورده‏اند ، ( آیات قرآن ) بر ایمانشان بیافزاید و آنان بشارت مى‏گیرند.

5- مایه ی شفا و رحمت :
* یَأَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَآءَتْكُم مَّوْعِظَةٌ مِّن رَّبّكُمْ وَشِفَآءٌ لِّمَا فِى الصُّدُورِ وَهُدىً وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِینَ‏ ( یونس . 57 )
اى مردم! همانا از سوى پروردگارتان پند و اندرزى براى شما آمد كه مایه‏ى شفا براى آنچه در سینه‏هاى شماست و هدایت و رحمتى براى مؤمنان است.
* ... فَقَد جَآءَكُم بَیِّنَةٌ مِن رَبِّكُمْ وَهُدَىً وَرَحْمَةٌ ... ( انعام . 157 )
بى‏شك از سوى پروردگارتان دلیل روشن و هدایت و رحمت آمد.
* تِلْكَ آیَاتُ الْكِتَابِ الْحَكِیمِ / هُدىً وَرَحْمَةً لِّلْمُحْسِنِینَ ( لقمان . 2 و 3 )
این، آیاتِ كتابِ سراسر حكمت است.
كه (مایه‏ى) هدایت و رحمت، براى نیكوكاران است.
* ... قُلْ هُوَ لِلَّذِینَ آمَنُواْ هُدىً وَشِفَآءٌ ... ( فصلت . 44 )
بگو: «این قرآن براى كسانى كه ایمان آوردند هدایت و شفایى است .
* وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْءَانِ مَا هُوَ شِفَآءٌ وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِینَ وَلَا یَزِیدُ الظَّلِمِینَ إِلَّا خَسَاراً ( اسراء. 82 )
و آنچه از قرآن فرو مى‏فرستیم، مایه‏ى شفا(ى دل) و رحمتى براى مؤمنان است و ستمگران را جز خسران نمى‏افزاید.
* أَوَلَمْ یَكْفِهِمْ أَنَّآ أَنزَلْنَا عَلَیْكَ الْكِتَابَ یُتْلَى‏ عَلَیْهِمْ إِنَّ فِى ذَ لِكَ لَرَحْمَةً وَذِكْرَى‏ لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ ( عنکبوت . 51 )
آیا (این معجزه) براى آنان كافى نیست كه ما كتاب (آسمانى) را بر تو نازل كردیم تا پیوسته بر آنان تلاوت شود؟ همانا در این كتاب، براى گروهى كه ایمان آورند، رحمت و تذكّرى قطعى است.
* وَإِنَّهُ لَهُدىً وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِینَ‏ ( نمل . 77 )
و البتّه كه آن (قرآن) براى اهل ایمان، مایه‏ى رحمت و هدایت است.

6- مایه ی کوری و ضلالت برای کافران و نااهلان :
* وَلَوْ جَعَلْنَاهُ قُرْآناً أَعْجَمِیّاً لَّقَالُواْ لَوْلَا فُصِّلَتْ آیَاتُهُ ءَاْعْجَمِىٌّ وَ عَرَبِىٌّ قُلْ هُوَ لِلَّذِینَ آمَنُواْ هُدىً وَشِفَآءٌ وَالَّذِینَ لَا یُؤْمِنُونَ فِى آذَانِهِمْ وَقْرٌ وَهُوَ عَلَیْهِمْ عَمىً أُوْلَئِكَ یُنَادَوْنَ مِن مَّكَانِ بَعِیدٍ ( فصلت . 44 )
و اگر ما قرآن را عجمى قرار داده بودیم حتماً مى‏گفتند: «چرا آیات آن باز و روشن نشده (و با تعجب مى‏پرسیدند) آیا (قرآن) اعجمى و (مخاطب آن پیامبر و مردم) عربى؟!» بگو: «این قرآن براى كسانى كه ایمان آوردند هدایت و شفایى است، و كسانى كه ایمان نمى‏آورند در گوش‏هایشان سنگینى است و قرآن براى آنان مایه كورى است، (گویى) آنان از راه دور ندا مى‏شوند. (ولى صدا را نمى‏شوند ) .
* مَا یَأْتِیهِم مِّن ذِكْرٍ مِّن رَّبِّهِم مُّحْدَثٍ إِلَّا اسْتَمَعُوهُ وَهُمْ یَلْعَبُونَ ( انبیا . 2 )
هیچ پند تازه‏اى از طرف پروردگارشان براى آنان نیامد، مگر اینكه آن را شنیدند و (باز) سرگرم بازى شدند.
* وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِى هَذَا الْقُرْءَانِ لِیَذَّكَّرُواْ وَمَا یَزِیدُهُمْ إِلَّا نُفُوراً ( اسراء . 41 )
وبه یقین، ما در این قرآن (حقایق را با بیان‏هاى گوناگون و) مكرّر بیان كردیم، تا پند گیرند، و جز بر رمیدگى آنان نیفزود.
* وَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْءَانَ جَعَلْنَا بَیْنَكَ وَبَیْنَ الَّذِینَ لَا یُؤْمِنُونَ بِالْأَخِرَةِ حِجَاباً مَّسْتُوراً ( اسراء . 45 )
و هرگاه قرآن مى‏خوانى، میان تو و كسانى كه به قیامت ایمان ندارند، حجابى ناپیدا (و معنوى) قرار مى‏دهیم (تا از درك معارف حقّ محروم بمانند . (

* وَجَعَلْنَا عَلَى‏ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَن یَفْقَهُوهُ وَفِى ءَاذَانِهِمْ وَقْراً وَإِذَا ذَكَرْتَ رَبَّكَ فِى الْقُرْءَانِ وَحْدَهُ وَلَّوْاْ عَلَى‏ أَدْبَرِهِمْ نُفُوراً
( اسراء . 46 )
و بر دلهاى آنان (كفّار) پوشش‏هایى قرار دادیم تا آن را نفهمند ودر گوشهایشان سنگینى (تا حقّ را نشنوند). و چون پروردگارت را در قرآن به یگانگى یاد كنى، آنان پشت كرده و گریزان مى‏شوند.
* وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْءَانِ مَا هُوَ شِفَآءٌ وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِینَ وَلَا یَزِیدُ الظَّلِمِینَ إِلَّا خَسَاراً ( اسراء . 82 )
و آنچه از قرآن فرو مى‏فرستیم، مایه‏ى شفا(ى دل) و رحمتى براى مؤمنان است و ستمگران را جز خسران نمى‏افزاید.
* وَإِذَا مَآ أُنْزِلَتْ سُورَةٌ فَمِنْهُم مَّن یَقُولُ أَیُّكُمْ زَادَتْهُ هَذِهِ إِیمَناً فَأَمَّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ فَزَادَتْهُمْ إِیمَناً وَهُمْ یَسْتَبْشِرُونَ‏
( توبه . 124 )
و هرگاه سوره‏اى نازل شود، برخى از منافقان گویند: این سوره، ایمان كدام یك از شما را افزود؟ امّا آنان كه ایمان آورده‏اند، (آیات قرآن) بر ایمانشان بیافزاید و آنان بشارت مى‏گیرند.
* مَثَلُ الَّذِینَ حُمِّلُواْ التَّوْرَاةَ ثُمَّ لَمْ یَحْمِلُوهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ یَحْمِلُ أَسْفَاراً بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِینَ كَذَّبُواْ بِآیَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ لَا یَهْدِى الْقَوْمَ الظَّالِمِینَ ( جمعه . 5 )
كسانى‏كه مكلّف به تورات شدند، ولى حق آن را ادا نكردند، مانند الاغى هستند كه كتاب‏هایى حمل مى‏كند، (ولى چیزى از آن نمى‏فهمد.) گروهى كه آیات خدا را انكار كردند، مَثَل بدى دارند و خداوند قوم ستمگر را هدایت نمى‏كند.
* وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن ذُكِّرَ بَِایَتِ رَبِّهِ فَأَعْرَضَ عَنْهَا وَنَسِىَ مَا قَدَّمَتْ یَدَاهُ إِنَّا جَعَلْنَا عَلَى‏ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَن یَفْقَهُوهُ وَفِى ءَاذَانِهِمْ‏وَقْراً وَ إِن تَدْعُهُمْ إِلَى الْهُدَى‏ فَلَن یَهْتَدُواْ إِذاً أَبَداً ( کهف . 57 )
و كیست ستمكارتر از آنكه به آیات پروردگارش تذكّر دهند، پس (به جاى پذیرش) از آنها اعراض كند و (گناهان و) دستاورد پیشینه‏ى خویش را فراموش كند؟! البتّه ما بر دلهایشان پرده‏هایى نهادیم تا آیات قرآن را نفهمند و در گوشهایشان سنگینى قرار دادیم كه اگر به سوى هدایتشان فراخوانى، هرگز به راه نخواهند آمد.
* أُوْلَئِكَ الَّذِینَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَأَعْمَى أَبْصَارَهُمْ‏ / أَفَلَا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى‏ قُلوُبٍ أَقْفَالُهَآ
( محمد . 23 و 24 )
آنانند كسانى كه خداوند از رحمت خویش دور و ( گوششان را ) كر و چشم‏هایشان را كور ساخته است ( نه حقّى مى‏شنوند و نه حقّى مى‏بینند ) .
آیا در قرآن تدبّر و تأمّل نمى‏كنند یا بر دلهایشان قفل‏ها خورده است.
* فَذَكِّرْ إِن نَّفَعَتِ الذِّكْرَى‏ / سَیَذَّكَّرُ مَن یَخْشَى‏ / وَیَتَجَنَّبُهَا الْأَشْقَى ( اعلی . 9 و 10 و 11 )
پس تذكّر بده، (البتّه) اگر تذكّر مفید افتد.
هر كس خشیت الهى داشته باشد، بزودى پند گیرد.
و بدبخت‏ترین افراد از آن دورى كند.
* یَسْمَعُ آیَاتِ اللَّهِ تُتْلَى‏ عَلَیْهِ ثُمَّ یُصِرُّ مُسْتَكْبِراً كَأَن لَّمْ یَسْمَعْهَا فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِیمٍ‏ ( جاثیه . 8 )
( كافر گناهكارى كه ) آیات خدا را كه پیوسته بر او تلاوت مى‏شود، مى‏شنود ولى همچون كسى كه آنها را نشنیده متكبّرانه ( بر انحراف خود ) اصرار مى‏ورزد ، پس او را به عذابى سخت بشارت ده .
* قَدْ كَانَتْ ءَایَتِى تُتْلَى‏ عَلَیْكُمْ فَكُنتُمْ عَلَى‏ أَعْقَبِكُمْ تَنكِصُونَ‏ ( مؤمنون . 66 )
همانا آیات من به طور مداوم بر شما تلاوت مى‏شد ولى شما اعراض كرده، به عقب باز مى‏گشتید.

7- مایه ی تفکّر و تأمّل :
* أَفَلَا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى‏ قُلوُبٍ أَقْفَالُهَآ ( محمد . 24 )
آیا در قرآن تدبّر و تأمّل نمى‏كنند یا بر دلهایشان قفل‏ها خورده است.
* كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَیْكَ مُبَارَكٌ لِّیَدَّبَّرُواْ آیَاتِهِ وَلِیَتَذَكَّرَ أُوْلُواْ الْأَلْبَابِ‏ ( صاد . 29 )
( این ) كتاب مباركى است كه به سوى تو فرو فرستادیم تا در آیات آن تدبّر كنند و خردمندان پند گیرند.
* أَفَلَا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْءَانَ ( نساء . 82 )
چرا در معانى قرآن تدّبر نمى‏كنند؟
* إِنَّآ أَنْزَلْنَهُ قُرْءَناً عَرَبِیّاً لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ‏ ( یوسف. 2 )
همانا ما آن را قرآنى عربى نازل كردیم، باشد كه بیاندیشید.
* لَقَدْ أَنْزَلْنَآ إِلَیْكُمْ كِتَباً فِیهِ ذِكْرُكُمْ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ( انبیا . 10 )
همانا بر شما كتابى نازل كردیم كه در آن وسیله‏ى تذكّر شماست، آیا نمى‏اندیشید؟!
* كَذَلِكَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَكُمْ ءَایَتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ‏ ( بقره . 242 )
این چنین خداوند آیات خود را براى شما تبیین مى‏كند، شاید كه اندیشه كنید.
* لَوْ أَنزَلْنَا هَذَا الْقُرْآنَ عَلَى‏ جَبَلٍ لَّرَأَیْتَهُ خَاشِعاً مُّتَصَدِّعاً مِّنْ خَشْیَةِ اللَّهِ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَفَكَّرُونَ‏
( حشر . 21 )
اگر این قرآن را بر كوهى نازل كرده بودیم، بى شك آن كوه را از خشیت خداوند، خاشع و فرو پاشیده مى‏دیدى. ما این مثال‏ها را براى مردم مى‏زنیم، شاید بیاندیشند.
* أَفَلَمْ یَدَّبَّرُواْ الْقَوْلَ ... ؟ ( مؤمنون . 68 )
آیا آنها در این گفتار (قرآن) نیندیشیدند ؟
* إِنَّا جَعَلْنَاهُ قُرْآناً عَرَبِیّاً لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ‏ ( زخرف . 3 )
همانا ما آن را قرآنى عربىّ قرار دادیم باشد كه در آن تعقّل كنید.
* ... كَذَلِكَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْأَیَتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ‏ ( بقره . 219 )
خداوند اینچنین آیات را براى شما روشن مى‏سازد تا شاید اندیشه كنید.
* ... انظُرْ كَیْفَ نُصَرِّفُ الْأَیَتِ لَعَلَّهُمْ یَفْقَهُونَ‏ ( انعام . 65 )
نگر كه چگونه آیات را گونه‏گون بازگو مى‏كنیم، باشد كه بفهمند.

8- سادگی و روشنی قرآن و اهمّیت فهم آن :
* فَإِنَّمَا یَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لَعَلَّهُمْ یَتَذَكَّرُونَ‏ ( دخان . 58 )
جز این نیست كه ما قرآن را به زبان تو آسان گرداندیم تا شاید متذكّر شوند.
* وَلَقَدْ یَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍ ( قمر . 17 و 22 و 32 و 40 )
و همانا ما قرآن را براى تذكّر (و پندپذیرى)، آسان ساختیم، پس آیا پندپذیرى هست؟
* ... انظُرْ كَیْفَ نُصَرِّفُ الْأَیَتِ لَعَلَّهُمْ یَفْقَهُونَ‏ ( انعام . 65 )
نگر كه چگونه آیات را گونه‏گون بازگو مى‏كنیم، باشد كه بفهمند.
* وَلَوْ جَعَلْنَاهُ قُرْآناً أَعْجَمِیّاً لَّقَالُواْ لَوْلَا فُصِّلَتْ آیَاتُهُ ءَاْعْجَمِىٌّ وَ عَرَبِىٌّ قُلْ هُوَ لِلَّذِینَ آمَنُواْ هُدىً وَشِفَآءٌ وَالَّذِینَ لَا یُؤْمِنُونَ فِى آذَانِهِمْ وَقْرٌ وَهُوَ عَلَیْهِمْ عَمىً أُوْلَئِكَ یُنَادَوْنَ مِن مَّكَانِ بَعِیدٍ ( فصلت . 44 )
و اگر ما قرآن را عجمى قرار داده بودیم حتماً مى‏گفتند: « چرا آیات آن باز و روشن نشده ( و با تعجب مى‏پرسیدند ) آیا ( قرآن ) اعجمى و ( مخاطب آن پیامبر و مردم ) عربى؟!» بگو: « این قرآن براى كسانى كه ایمان آوردند هدایت و شفایى است، و كسانى كه ایمان نمى‏آورند در گوش‏هایشان سنگینى است و قرآن براى آنان مایه كورى است، ( گویى ) آنان از راه دور ندا مى‏شوند. (ولى صدا را نمى‏شوند . )
* وَقُرْءَاناً فَرَقْنَهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلَى‏ مُكْثٍ وَنَزَّلْنَهُ تَنزِیلاً ( اسراء . 106 )
و قرآنى كه آن را بخش بخش كردیم تا آن را با تأنّى ودرنگ بر مردم بخوانى و آن را آنگونه كه باید به تدریج نازل كردیم.
* إِنَّا جَعَلْنَاهُ قُرْآناً عَرَبِیّاً لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ‏ ( زخرف . 3 )
همانا ما آن را قرآنى عربىّ قرار دادیم باشد كه در آن تعقّل كنید.
* وَكَذَلِكَ أَنزَلْنَهُ ءَایَتٍ بَیِّنَتٍ وَأَنَّ اللَّهَ یَهْدِى مَن یُرِیدُ ( حج . 16 )
و این گونه قرآن را (به صورت) آیات روشن نازل كردیم، و البتّه خداوند هر كس را بخواهد هدایت مى‏كند.
* طس تِلْكَ آیَاتُ الْقُرْآنِ وَكِتَابٍ مُّبِینٍ‏ ( نمل . 1 )
طا، سین. آن است آیات قرآن و كتاب روشنگر.
* فَإِنَّمَا یَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِینَ وَتُنْذِرَ بِهِ قَوْماً لُّدّاً ( مریم . 97 )
پس همانا قرآن را بر زبان تو آسان ساختیم تا پرهیزكاران را به وسیله‏ى آن بشارت دهى و مردم ستیزه‏جو را بدان هشدار دهى.
* وَلَقَدْ أَنزَلْنَآ إِلَیْكُمْ ءَایَتٍ مُّبَیِّنَتٍ وَمَثَلاً مِّنَ الَّذِینَ خَلَوْاْ مِن قَبْلِكُمْ وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِینَ ( نور . 34 )
همانا ما به سوى شما آیاتى روشنگر و از كسانى كه قبل از شما بودند نمونه‏هاى برجسته و تاریخى و پندى براى پرهیزكاران فرستادیم.
* هُوَ الَّذِى یُنَزِّلُ عَلَى‏ عَبْدِهِ آیَاتٍ بَیِّنَاتٍ لِّیُخْرِجَكُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَ إِنَّ اللَّهَ بِكُمْ لَرَءُوفٌ رَّحِیمٌ‏ ( حدید . 9 )
او كسى است كه بر بنده خود آیات روشن و روشنگر فرو مى‏فرستد تا شما را از تاریكى‏ها به روشنى در آورد و همانا خداوند نسبت به شما رأفت و رحمت بسیار دارد.

البته اهداف دیگری هم در قرآن می توان پیدا کرد که در این مقال شرح و بیان همه ی آنها امکان پذیر نیست ؛ مانند :
* فرقان یعنی جدا کننده ی حق از باطل : ( آل عمران . 4 ؛ نحل . 89 ؛ بقره . 185 )
* حجّت و بیان : ( آل عمران . 138 ؛ یس . 69 و 70 ) ؛ تعلیم دهنده ی حکمت و علم : ( بقره . 151 ؛ جمعه . 2 )
* پاک کننده ی نفس از آلودگی ها : ( آل عمران . 164 ؛ بقره . 151 ؛ جمعه . 2 )
* مایه ی خشوع و خضوع : ( حشر . 21 )
* مایه ی پرهیزکاری و ایمان : ( زمر . 27 و 28 ؛ طه . 113 ؛ بقره . 187 ؛ توبه . 124 ؛ حج . 16 )
* مایه ی نور و روشنی : ( اعراف . 157 ؛ تغابن . 8 )
* آشکار کننده ی راه ِ گناهکاران و مجرمان : ( انعام . 55 ؛ یس . 69 و 70 )
* کتابی برای پرهیزکاران : ( ق . 37 و 45 ؛ عنکبوت . 43 ؛ واقعه . 79 ؛ مریم . 97 ؛ ابراهیم . 52 ؛ اعلی . 10 ؛ لقمان . 3 ؛ نور . 34 )

نتیجه گیری :
قرآن نه کتابی صرفاً برای تبرّک جستن و ثواب بردن و آمرزش گناهان و شفای بیماری ها و ... بلکه علاوه بر اینها اهداف مهم تری هم وجود دارند که خداوند در خود قرآن آنها را بیان کرده است . بنابراین لازم است همه ی کسانی که عربی نمی دانند و نمی فهمند ، معنی و تفسیر آیات قرآن را بخوانند تا در بینش و اعتقادات و روش زندگی شان تأثیر واقعی قرآن را مشاهده کنند .

منابع :
1- قران حکیم و شرح آیات منتخب ، ترجمه ی حضرت آیت الله مکارم شیرازی ، قم ، 1389 ، چاپ سوم
2- نهج البلاغه در سخنان علی ( ع ) ، ترجمه ی محسن فارسی ، تهران ، چاپخانه ی سپهر ، چاپ هشتم ، 1363
3- تفسیر المیزان ، جلد 1
4- تفسیر نور ، سایت آقای محسن قرائتی ( www.qaraati.ir )

**********************************************************************
* عقیل پورخلیلی . دبیر دبیرستان های شهرستان اسلامشهر
* www.pourkhalili.blogsky.com
* www.ag_pourkhalili@yahoo.com

**********************************************************************
Review:

The first question we all ask ourselves from the uneducated to the educated can any sane person can either get the right answer, this is what the target was revealed primarily Quran is And how to use it and it"s called?
Target God sent the Qur"an for guidance and awareness and warn And remind and preach the gospel And learning And thinking, and reveals the essence of right and wrong .
While the majority of people And even our educated society Perhaps the only thing that does not mean much, Attention to the same objectives and that the Quran has stated on several occasions has stressed.
This article has been cited only as examples of book Bazmt Quran verses that basically Qur"an has been revealed for what purpose? And What is our duty towards it and how should we use it?!
Arabic Holy Quran and not only to understand all the implications of understanding how long the book is a huge injustice to our rights and The only reason we read how much the reward of winning is low and primitive!