تبیان، دستیار زندگی

(بِسمِ الله الرَّحمن الرَّحیم)

لعنت به آنکه پایه گذار سقیفه شد
لعنت به هر کسی که به ناحق خلیفه شد
لعنت به آنکه بر تن اسلام خرقه کرد
این قوم متحد شده را فرقه فرقه کرد

تکفیر دشمنان علی رکن کیش ماست
هر کس محب فاطمه شد قوم و خویش ماست
قران و اهل بیت نبی اصل سنت است
هر کس جدا ز این دو شود اهل بدعت است

ما هم کلام منکر حیدر نمی شویم
با قنفذ و مغیره برادر نمی شویم
ما از الست طایفه ای سینه خسته ایم
ما بچه های مادر پهلو شکسته ایم

ما را نبی قبیله سلمان خطاب کرد
روی غرور و غیرت ما هم حساب کرد
از ما بترس که طایفه ای پر اراده ایم
ما مثل کوه پشت علی(امیرالمومنین) ایستاده ایم
شمشیر خشم شیعه پدیدار می شود
وقتی که حرف کوچه ودیوار می شود

 

اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّک الفَرَج وَ العافیه وَ النَّصر

وَ جعَلنا مِن خَیرِ اَنصارِه وَ عَوانِه وَالمُستَشهَدینَ بَینَ یَدَی

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آل مُحَمَّدٍ وَ عَجِّل فَرَجَهُم وَ اَهلِک عَدُوَّهُم

(بِسمِ الله الرَّحمن الرَّحیم)

 

سبب قرب داورست نماز          فرق مؤمن زکافر است نماز

در میان خدا و مخلوقش           ارتباطی مکرر است نماز

سپره آتش است روزه ولی          ناجی روز محشر است نماز

مهر آل علی است روح نماز          بر محمّد و آل محمّد صلوات

 

 

اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّک الفَرَج وَ العافیه وَ النَّصر

وَ جعَلنا مِن خَیرِ اَنصارِه وَ عَوانِه وَالمُستَشهَدینَ بَینَ یَدَی

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آل مُحَمَّدٍ وَ عَجِّل فَرَجَهُم وَ اَهلِک عَدُوَّهُم

(بِسمِ الله الرَّحمن الرَّحیم)

بسم الله الرحمن الرحیم
 الحمدلله رب العالمین و صلى الله على محمد و آله الطاهرین
و لعنة الله على اعدائهم اجمعین .
عن سیف بن هارون مولى آل جعده قال :
قال ابوعبدالله علیه السلام :
اكتب بسم الله الرحمن الرحیم من اجود كتابك ،
و لا تمد الباء حتى ترفع السین .
سیف بن هارون گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: بسم الله الرحمن الرحیم را با بهترین خط خود بنویس ، و باء را نكش تا سین را بردارى (بلكه سین را با دندانه بنویس).
قال رسول الله صله علیه و اله و سلم :
من قرا بسم الله الرحمن الرحیم بنى الله له فى الجنة سبعین الف قصر...
حضرت رسول خدا(ص ) فرمود: كسیكه بسم الله الرحمن الرحیم را بخواند، خداى متعال هفتاد هزار قصر (كاخ ) از یاقوت سرخ در بهشت براى او بسازد، در هر قصرى هفتاد هزار خانه از در سفید و...
و در حدیثى طولانى در مورد خلقت و آفرینش قلم از نور محمد(ص ) خداى متعال فرموده : به عزت و جلام ، هر كس از امت محمد بسم الله الرحمن الرحیم بگوید: در كتاب حسناتش عبادت هفتصد سال را براى او مى نویسم .
و نیز حضرت رسول الله (ص ) فرمود: كسى كه بسم الله الرحمن الرحیم را بگوید: خداى متعال براى هر حرفى از آن چهار هزار حسنه (پاداش ‍ نیك ) براى او بنویسد، و چهار هزار سیئه و بدى از او محو نماید، و چهار هزار درجه و مقام براى او بالا برد.
و در حدیثى سئوال سایر امتها را از پیامبرانشان در روز قیامت ذكر مى كند، و از كثرت حسنات این امت سئوال مى شود، حضرت مى فرماید: این امت (من ) قائلند كه براى خداى متعال سه اسم است ، كه اگر در كفه میزان گذاشته شود و همه حسنات و سیئات (خوبیها و بدیهاى ) فرزندان آدم را در كفه دیگر قرار دهند، آن كفه اى كه سه اسم خداوند در آن است از همه آنها سنگین تر خواهد بود و آن سه اسم بسم الله الرحمن الرحیم است .
و حضرت امیر المؤ منین علیه السلام فرمود: چون (آیه ) بسم الله الرحمن الرحیم نازل شد حضرت رسول (ص ) فرمود: نخستین مرتبه این آیه بر (حضرت ) آدم نازل شد، آن حضرت فرمود: ذریه و نسل من از عذاب در امان هستند مادامى كه قرائت و خواندن بسم الله را ادامه دهند، پس از آن به آسمان رفت و سپس بر حضرت ابراهیم (ع ) نازل شد و آن حضرت در حالى كه در كفه منجنیق بود قرائت كرد، خداى متعال آتش را براى او سرد و سلامت گردانید باز به آسمان رفت و دیگر نازل نشد مگر براى حضرت سلیمان ، در این هنگام ملائكه به او گفتند: به خدا سوگند ملك و سلطنت تو تكمیل شد.
باز به آسمان رفت و پس از آن بر من نازل شد، پس روز قیامت امت مرا مى آورند و آنها در این هنگام مى گویند: بسم الله الرحمن الرحیم پس ‍ وقتى اعمال آنها را در ترازو قرار دهند حسنات و خوبیهاى آنها زیادتر از بدیهایشان مى شود.
و حضرت رسول (ص ) فرمود: وقتى مؤ من بر صراط عبور كند و بگوید: بسم الله الرحمن الرحیم شعله هاى آتش جهنم خاموش مى شود و شعله هاى جهنم مى گوید: بگذر (از روى من ) اى مؤ من ، چون نور تو شعله مرا خاموش كرد.
و حضرت امام رضا(ع ) فرمود: بسم الله الرحمن الرحیم به اسم اعظم خداوند نزدیك تر است از مردمك چشم به سفیدیش .

اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّک الفَرَج وَ العافیه وَ النَّصر

وَ جعَلنا مِن خَیرِ اَنصارِه وَ عَوانِه وَالمُستَشهَدینَ بَینَ یَدَی

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آل مُحَمَّدٍ وَ عَجِّل فَرَجَهُم وَ اَهلِک عَدُوَّهُم

(بِسمِ الله الرَّحمن الرَّحیم)

آیا از این ایمن هستید که در خشکى (با یک زلزله شدید) شما را در زمین فرو ببرد، یا طوفانى از سنگریزه بر شما بفرستد (و در آن مدفونتان کند)، سپس حافظ (و یاورى) براى خود نیابید؟! _{(سوره ی الاسراء آیه 68)}

اى مردم! از (عذاب) پروردگارتان بترسید، که زلزله رستاخیز امر عظیمى است! _{(سوره ی الحج آیه 1)}

(ولى) آنها او را تکذیب کردند، و به این سبب زلزله آنان را فراگرفت، و بامدادان در خانه‏هاى خود به رو در افتاده و مرده بودند! _{(سوره ی العنکبوت آیه 37)}

آن روز که زلزله‏هاى وحشتناک همه چیز را به لرزه درمى‏آورد _{(سوره ی النازعات آیه 6)}

مقدمه

 

پدیده های طبیعی در جهانی که ما زندگی می کنیم به چند دسته تقسیم می شوند که از آن جمله سوانح طبیعی نظیر سیل طوفان ، خشکسالی ، آتشفشان ها و به ویژه زلزله که از همه مخربتر و هراس انگیز تر میباشد.

زلزله پدیده ای طبیعی است که بر اثر آزاد شدن ناگهانی قسمتی از انرژی ذخیره شده در پوسته زمین به وقوع می پیوندد. یکی از ویژگیهای این پدیده وقوع ناگهانی آن است ؛ بنابراین زمان دقیق وقوع آن با علم و دانش امروزی قابل پیش بینی نیست ؛ ولی متخصصان مهندسی زلزله و زمین شناسی با توجه به سابقه تاریخی وقوع زلزله ها می توانند مناطق لرزه خیز و میزان خطر در آنها را پیش بینی نمایند.

یکی از کارآمدترین راههای تقلیل ضایعات زلزله که بشر بدان دست یافته است ، آموزش همگانی می باشد.

نتایج آماری در کشورهای لرزه خیز دنیا که اصول پیشگیری و مدیریت بحران را به دقت بکار می برند و مقایسه درصد تلفات کشورها با جوامعی که این اصول را رعایت نمی کنند ، نشان می دهد که آموزش چگونگی مقابله با زلزله نقش بسزایی در کاهش خطرات ناشی از آن دارد. مردمی که به هنگام بروز زلزله راههای مقابله با آن را فراگرفته باشند ، به خوبی می توانند از عهده مقابله با خطر برآیند و خسارات ناشی از زلزله را به حداقل ممکن کاهش دهند.

برای آنکه بتوانیم با زلزله روبرو شویم و خسارات ناشی از آن را به حداقل برسانیم ، باید هر آنچه در مورد زلزله نیاز داریم بخوبی بیاموزیم.

همانطور که ذکر شد زلزله یا زمین لرزه از آزاد شدن ناگهانی انرژی انباشته شده در سنگهای پوسته زمین به وجود می آید ، این آزاد شدن انرژی از نقطه ای در عمق زمین به نام کانون زمین لرزه آغاز و با رها شدن انرژی به صورت امواج ، باعث لرزش سطح زمین و نهایتاً در صورت عدم ساخت اصولی ساختمان ها و سازه ها باعث تخریب می شود.

در این مقاله قصد نداریم به علل و عوامل چگونگی اندازه گیری شدت و سایر مباحث تخصصی زلزله بپردازیم بلکه منظور پرداختن به بحثی مهم یعنی ایجاد آمادگی در کلیه ارکان مادری و غیر مادری جامعه برای و حفظ حیات مادی و معنوی در برابر زلزله و گذشتن از بحران های پس از وقوع آن است.

نخستین سوالی که در بحث آمادگی مطرح می شود. چگونگی ایمن سازی ساختمان هایی است که در هنگام ساخت کمتر به مقاومت آنها در مقابل زلزله توجه شده و یا وسایل درون آنها استحکام و ثبات لازم در مقابل لرزه ها را ندارند.پس برای ایمن سازی محیط مسی باید اقدامات خود را در زمینه زیر متمرکز کنیم : ایمن سازی سازه و بنا : ایمن سازی یعنی مشخص نمودن نقاط ضعف یک ساختمان در طراحی و اجرا و رفع آن ، این کار با توجه به پیچیدگی و تخصصی بودن آن باید توسط نیروهایی که دارای تخصص ویژه زلزله هستند انجام بگیرد کارشناسان این رشته قادرند پس از بازدید از ساختمان برای ایمن سازی منازل شما طرح های مربوطه را ارائه نمایند ، در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر می توانید با ستاد مدیریت بحران محل زندگیتان تماس بگیرید.

در ساختن بناهای جدید ، اصول و مقررات ایمنی و مقاومت ساختمان در برابرزلزله را به دقت رعایت کنید.

اگر می خواهید کار اساسی و اصولی انجام داده با شید بهتر است همانگونه که در نکات هم ذکر گردید به هنگام ساخت یا خرید هر ساختمانی موارد ایمنی را در نظر داشته و از خرید و یا احداث ساختمان در این مناطق پرهیز نمائید :

1.      در نزدیکی و روی گسل

2.      در زمینهای سست و خاکهای رسی و نخاله های ساختمانی

3.      در زمینهای با شیب تند و ناپایدار

4.      در لبه شیب ها یا پرتگاه ها مطمئن باشید چنانچه بناهای خود را بر اساس آیین نامه 2800 احداث نمائید و در اجرای صحیح مراحل مختلف ساخت دقت مضاعف مبذول دارید ، در مقابل تکانهای ناشی از زلزله های شدید هم کمترین خسارت ممکن را خواهید دید.

برای وقوع یك زمین لرزه چند دلیل می توان ذكر كرد :

1.      فوران گدازه های آتشفشانی

2.      برخورد یك شهاب سنگ

3.      انفجارهای زیرزمینی (برای مثال یك آزمایش هسته ای زیرزمینی)

4.      فرو ریختن یك سازه (همانند تخریب یك معدن)

اما اصلی ترین دلیل وقوع زمین لرزه را می توان حركات صفحه های (Plates) زمین دانست. هر از گاهی در اخبار می شنویم كه زمین لرزه ای روی داده است ، اما باید دانست كه زمین لرزه پدیده ای است كه هر روز در كره زمین روی می دهد. براساس تحقیقات جدید هرساله حدود سه میلیون زمین لرزه روی می دهد ، یعنی هشت هزار زمین لرزه در روز یا هر 11 ثانیه یك زمین لرزه.

حركت صفحه ها در خلاف جهت یكدیگر و دور شدن از هم.

ضمن حركت در خلاف جهت به همدیگر بمالند.

اگر دو صفحه از یكدیگر دور شوند گدازه هایی كه از سنگ های مذاب تشكیل شده اند ، از بین صفحه های پوسته زمین خارج می شوند (این عمل اغلب در كف اقیانوس ها روی می دهد) هنگامی كه این گدازه ها سرد شوند ، سخت شده و به شكل پوسته های جدید در می آیند كه فاصله بین دو صفحه را پر می كنند. اگر دو صفحه به سمت یكدیگر به حركت درآیند ، معمولاً یك صفحه به زیر صفحه دیگر می خزد. در بعضی موارد ، هنگامی كه دو صفحه به یكدیگر فشار می آورند ، برای هیچ كدام از صفحه ها امكان ندارد كه به زیر صفحه دیگر برود ، در این صورت این دو صفحه ضمن فشار آوردن به همدیگر یك رشته كوه را به وجود می آورند. در بعضی مواقع نیز صفحه ها ضمن عبور از كنار یكدیگر به همدیگر فشار وارد می كنند. برای مثال تصور كنید یك صفحه به سمت شمال و دیگری به سمت جنوب حركت كند. در این صورت این صفحه ها از محل تماس به یكدیگر نیرو وارد می سازند.

در جایی كه این صفحات به یكدیگر می رسند ، گسل تشكیل می شود. در حقیقت گسل ترك هایی در پوسته زمین است كه در دو طرف صفحه هایی كه در خلاف جهت یكدیگر در حال حركت هستند ، مشاهده می شود. احتمال وقوع زلزله در اطراف خطوط گسل بیشتر از هر جای دیگر است. گسل ها انواع مختلفی دارند كه براساس موقعیت خط گسل و چگونگی حركت دو صفحه نسبت به هم تقسیم بندی می شود. در تمام انواع گسل ها، صفحه ها كاملاً به یكدیگر فشار وارد می سازند و در نتیجه هنگام حركت آنها اصطكاك شدیدی به وجود می آید. اگر نیروی اصطكاك بسیار شدید باشد مانع حركت آنها می شود در این حالت فشاری كه باعث ایجاد گسل می شود افزایش می یابد. اگر میزان این فشار از حد معینی بیشتر شود ، بر نیروی اصطكاك غلبه می كند و صخره ها ناگهان می شكنند. به عبارت دیگر ، هنگامی كه صخره ها به یكدیگر فشار وارد می كنند ، انرژی پتانسیل به وجود می آید و هنگامی كه صخره ها به حركت درمی آیند ، انرژی پتانسیل به جنبشی تبدیل می شود. اغلب زمین لرزه ها در اطراف مرز صفحه های زمین ساختی روی می دهد زیرا در این منطقه در اثر حركت صفحه ها منطقه گسل به وجود می آید كه دارای گسل های متعدد و به هم پیوسته ای است. در منطقه گسل ، آزاد شدن انرژی جنبشی در یك گسل ممكن است باعث افزایش انرژی پتانسیل در گسل كناری شود كه این عمل به زمین لرزه دیگری منجر می شود. به همین دلیل است كه گاهی در یك منطقه كوچك زلزله های متعددی در فاصله های زمانی كم روی می دهد.البته گاهی اوقات زمین لرزه هایی در وسط این صفحه ها نیز روی می دهد. یكی از شدیدترین زمین لرزه های ثبت شده زمین لرزه ای است كه در صفحه قاره ای آمریكای شمالی در سال 1811 و 1812 اتفاق افتاد. دانشمندان در دهه 1970 دریافتند كه احتمالاً منشاء این زمین لرزه یك منطقه گسل 600 میلیون ساله است كه زیر لایه های متعدد سنگ و صخره مدفون شده بود.

پنجم دی ماه سال 1382 برای ایرانیان یاد آور خاطرات تلخ زمین لرزه بم خواهد بود ، زلزله ای که طی آن هزاران تن از ساکنان شهرستان بم و اطراف آن را به کام مرگ کشید و بیش از 70 درصد شهر را با خاک یکسان نمود. این در حالی بود که هنوز زخمهای حاصل از زلزله­های گذشته مانند زلزله طبس ، منجیل ، آوج ، اردبیل و ... التیام نیافته بود. باغهای شهرستان طبس هنوز طراوت گذشته خود را بازنیافته و گنبدهای تاریخی آن دیگر چشم هیچ نظاره گری را نوازش نمی­کند از سوی دیگر بر اساس مطالعات انجام شده توسط متخصصان زلزله کشور ، بسیاری دیگر از شهر های بزرگ ایران از جمله تهران ، تبریز ، بندرعباس ، شیراز و ... در معرض خطر بالای زلزله قرار دارند و هر لحظه ممکن است فاجعه ای دیگر در نقطه ای دیگر از کشورمان بوقوع بپیوندد. در جهت آمادگی برای مقابله با آسیبهای ناشی از زلزله ، لازم است تا حداقل آشنایی را با این پدیده داشته باشیم و وضعیت کشورمان را از این لحاظ مورد بررسی قرار دهیم.

 

آشنایی با علائم احتمالی زلزله :

علائمی که برای پیش بینی زلزله بیان کرده اند متعدد است که البته تمامی آنها قابل توجه و کاربردی نمی باشد ، علائم عمده و قابل ذکری که در محیط مشاهده یا احساس می شوند ، از این جمله اند: دمای آب چشمه ها و قنوات و چاهها کاهش یا افزایش ناگهانی پیدا می کند و از نظر طعم دچار تغییرات محسوسی می گردد ، پیش از وقوع زلزله شکافهایی در سنگها و پوسته زمین به وجود می آید که همگی در جهت خاصی هستند و بعد از وقوع ، شکافهای حاصله از زمین لرزه دقیقاً در امتداد شکافهای قبل از وقوع آن امتداد می یابد.

حیوانات نیز در برابر زلزله از خود رفتارهای خاص بروز می دهند. این رفتارها در حیوانات اهلی همچون خرگوش و الاغ به شکل فرار به سوی سربالایی رخ می دهد. ( آنها هیچگاه به سمت سراشیبی حرکت نمی کنند ) ، در ماهیها مرگ گروهی و بی دلیل و در پرندگان اهلی همچون اردک و غاز که در مسیر تابش امواج ماوراء صوت قرار گرفته اند ، سوختگی در امحا و احشای داخلی و مرگ گزارش شده است. حیواناتی که در منزل نگهداری می شوند همچون سگها ، به شدت پارس می کنند و گربه های خانگی با جمع کردن بدن به صورت گلوله و یا انداختن خود در داخل ظروف گود همچون سطلهای زباله عکس العمل نشان می دهند.

شاهدان زیادی پس از زلزله گفته اند که با صدایی عجیب روبرو شده اند. در ابتدا معمولاً صدای نامتعارف شنیده
می شود. در زلزله های بزرگ ابتدا صدای عجیبی همچون باد و طوفان و سپس صدای ضعیف شیشه های منزل شنیده می شود و به سرعت لرزش های اولیه که معمولاً با شدت بالا نیستند آغاز می گردد و پس از آن موج اصلی با مدت زمان چند ثانیه ای و پس از آن پس لرزه هایی با شدت پایین رخ داده زلزله پایان می یابد. ممکن است وقتی در جایی نشسته یا خوابیده اید احساس کنید ضربه ای عمودی به شما وارد می شود ؛ این خود می تواند نشان از زلزله ای باشد که موج p که ضعیف تر و سریعتر است و اول به شما رسیده ، پس به سرعت خود را آماده کنید , چون ممکن است به فاصله اندکی پس از آن موج S که همان لرزه تخریب گر و اصلی است از راه برسد.

الف : نحوه عملکرد شما در حین زلزله

1. اگر در داخل ساختمان هستید ، روی زمین بنشینید و به کمک بازو و دست های خود ، سر و پشت گردن را محافظت کنید,یا اینکه زیر یک میز محکم بنشینید و به پایه آن بچسبید و یا زیر درگاه یا گوشه اتاق بایستید.

2. از آسانسور استفاده نکنید و از اشیای بلند ، سنگین و حفاظت نشده ، مثل گلدان های لب پنجره ، کولرهای پشت پنجره , ، بالکن ها و برآمدگی ساختمان بالای معبر و ... فاصله بگیرید.

3. اگر در اتومبیل هستید ، آن را در سمت راست خیابان متوقف کنید تا سمت چپ برای عبور خودروهای امدادی باز باشد ، سپس اتومبیل را خاموش کنید ولی کلید را از جایش بیرون نیاورید و در داخل اتومبیل بمانید و از رادیو برای گرفتن اطلاعات بیشتر کمک بگیرید.

4. در رو یا زیر پل ها رانندگی نکنید.

5. اگر در فروشگاه ، سینما یا ساختمان های پر ازدحام هستید ، از هجوم به سمت درهای خروجی خودداری نمائید فقط سعی کنید از ویترین ها و قفسه ها و سایر اشیای سنگین فاصله بگیرید.

6. در صورتی که روی ویلچر قرار دارید ، همان جا بمانید و آن را قفل کنید.

7. اگر در آزمایشگاه های و مکان های مشابه هستید ، تا حد امکان از مواد شیمیایی دور شوید.

8. اگر هنگام وقوع زمین لرزه ، در حال خارج شدن از ساختمان و یا مجاورت آن هستید ، اولین کار ، این است که سر خود را در مقابل خطر ریزش آوار به کمک اشیایی مانند کیف ، کتاب و یا تخته محافظت کنید. ( در صورت در دسترس نبودن این اشیاء دستان خود استفاده کنید)

9. اگر خارج از منزل هستید ، به نقطه امنی دور از ساختمان ها ، درختان و سیم های برق پناه ببرید.

10. مراقب خیابان های دارای شکستگی ، شکاف های زمین ، آتش سوزی و ترکیدگی لوله های آب باشید تا هنگام گریز از خانه صدمه نبینید.

11. از خیابان ها و کوچه های تنگ و باریک فوراً خارج شوید.

12. از پلهای هوایی عابر پیاده و هوایی ماشین رو دور شوید.

13. از دیوارهای سنگ کاری شده ، بخاری دیواری و شیشه های بزرگ فاصله بگیرید.

14. اگر جای شما مناسب است ، تا توقف کامل زلزله در جای خود بمانید.

15. یک کپسول آتش نشانی مناسب در منزل داشته باشید و در مورد نحوه استفاده از آن ، آموزش ببینید و حتی الامکان آن را در آشپزخانه قرار دهید.

16. اگر شما از قبل مسیرهای خروج از ساختمان را در ذهن تکرار کرده ، و با خانواده به صورت یک مانور چند بار خروج سریع از منزل را انجام داده باشید ، می تواند با اولین لرزش برای خروج از منزل اقدام کنید. البته این در صورتی امکان پذیر است که شما در یک برج و یا آپارتمان بلند مرتبه نباشید ؛ البته باز هم اگر زلزله ای ضعیف را تجربه کردید پس از پایان آن حتماً از خانه بیرون بروید ، حتی اگر در برج زندگی می کنید!

خوشبختانه با همت ستاد مدیریت بحران منطقه 2 ، طرحی در خصوص ایجاد گروههای مدیریت بحران اماکن مهم شامل برجهای با تراکم جمعیت بالا در منطقه در حال برگزاری است ، بدین صورت که با هماهنگی هئیت مدیره ساختمان اشخاص داوطلب که شرایط لازم را داشته باشند آموزش های مخصوصی را فرا می گیرند و با حکم شهردار منطقه به عنوان ستاد گروه مدیریت بحران مجتمع بطور رسمی به فعالیت می پردازند.

 

 

شناخت آوار زلزله

زلزله ایجاد کننده امواج لرزه ای بوده و باعث جابجائی زمین در طول گسلها می گردد. این امواج لرزه ای عامل ویرانی ساختمانها و پلها در منطقه ای محدود و آسیب رسیدن به ساختمانها و سایر سازه های دورتر می باشند. آسیبهای جانبی ناشی از آتشسوزی، انفجار و آبگرفتگی های محدود ناشی از شکستگی لوله های آب میتواند افزایش دهنده مقادیر نخاله بوجود آمده باشد. آوار زلزله شامل مصالح ساختمانی، وسایل شخصی افراد و رسوبات ناشی از زمین لغزش می باشد. برای مثال جمع آوری و مدیریت بقایای بجامانده از زلزله نورتریچ (ژانویه) 1994 در شهر لوس آنجلس تا مدتها ادامه یافت و مقدار آوار و نخاله در پایان ماه جولای 1995 به 3 میلیون تن رسید. در طی 3 ماه عملیات نخاله برداری، مقامات شهر تصمیم به تلاش در جهت بازیافت نخاله ها در جهت صرفه جویی در ظرفیت باقیمانده دپو ها گرفتند. بسیاری از زباله ها مربوط به آوارهای ساختمانی بود که قابل بازیافت توسط شرکتهای محلی بودند. ساختمانهای مختلف انواع مختلفی از آوار را به وجود می آورند که بصورت مختصر در زیر به بررسی آنها می پردازیم.

ساختمانهای چوبی و بنایی غیر مسلح : اینگونه ساختمانها معمولا از سایر سازه ها کوچکتر بوده و مصدومان در این ساختمانها اغلب با استفاده از ابزار دستی قابل نجات و رهایی هستند. قطعات چوبی و دیوارهای بنایی قابل خرد شدن به قطعات کوچکتر و قابل حمل می باشد. لذا در اینگونه آواربرداری نیازی به ماشین آلات سنگین نیست و افراد تیم نجات با استفاده از ابزار دستی خود می توانند به نجات افراد در زیر آوار مانده بپردازند.

ساختمانهای بتنی:  یک مد خرابی معمول در سازه های بتنی بهنگام زلزله ، فروافتادن دال کف ، تقریبا بدون شکست ، بر روی کف زیرین خود میباشد. در این نوع خرابی که تحت عنوان«پن کیک» از آن یاد میشود ، دالهای کف فروافتاده از دسترسی و رهایی مصدومان جلوگیری می کند و لذا مشکلات زیادی را بخصوص درصورتی که موقعیت و وضعیت قربانی نامعلوم باشد ایجاد می نماید. دال بتنی هر طبقه به ابعاد 30 متر در 30 تر و به ضخامت 10 سانتیمتر وزنی بالغ بر 250 تن دارد که از ظرفیت جرثقیلهای معمول فراتر است. لذا باید این دالهای بتنی به قطعات کوچکتر بریده شوند تا قابل حمل و جابجائی بوسیله جرثقیلهای عادی شوند.

سازه های فولادی : ساختمانهای فولادی یک طبقه معمولا دارای مقاطع فولادی کوچکی هستند که با استفاده از اره های دستی و یا برقی قابل نفوذ می باشد. حتی در ساختمانهای سنگین صنعتی نیز از این روش می توان برای بریدن قطعات سنگین به تکه های قابل حمل استفاده نمود. جک و یا کیسه های هوا نیز برای ایجاد فضای دسترسی به مصدومان قابل استفاده می باشد. سازه های چند طبقه فولادی در داشتن دالهای بتنی به عنوان اعضای سقف مانند سازه های بتنی می باشد. قسمت زیادی از آوار سنگین در ساختمانهای فولادی بدلیل تفاوت در سختی بین قابهای فولادی و دیوارهای آجری ، با ریزش دیوارها حاصل می گردد. پنلهای پیش ساخته بتنی معمولا سخت ترین نوع آوار را ایجاد می کنند چرا که معمولا به هنگام افتادن تکه تکه نشده و بصورت قطعات بزرگی باقی می ماند.

پس از وقوع زلزله ، بدلیل گرفتار شدن بسیاری از افراد در زیر آوار ، نیاز به جابجایی سریع آوار به منظور کمک رسانی به افراد مانده در زیر آوار می باشد ، از سوی دیگر پس از پایان عملیات جستجو و نجات مرحله پاکسازی و آماده سازی محل حادثه دیده برای ادامه فعالیتهای انسانی آغاز می گردد. بدلیل متفاوت بودن ماهیت این دو نوع آوار بردای مدیریت این بخشها نیز نیاز به مهارتهای مختلفی دارد و از دو منظر می توان آواربرداری پس از زلزله را مورد بررسی قرار داد: آواربرداری کوتاه مدت (امدادی) و آواربرداری بلند مدت پاکسازی

 

آوار برداری کوتاه مدت

آنچه که در آوار برداری کوتاه مدت از اهمیت بسزایی برخوردار می باشد سرعت عمل و دقت در آوار برداری است. سرعت مقوله مهم در عملیات جستجو و نجات است چرا که از 24 ساعت اولیه پس از زلزله به عنوان زمان طلایی در نجات یاد می شود.

بحث آواربرداری کوتاه مدت، از زیر مجموعه های مدیریت بحران بشمار می رود و نیاز به تخصص و آشنایی کافی به انواع آوار ، نحوه امداد رسانی و جستجو دارد. آنچه امر آوار برداری را مشکل می کند ، وجود آوار سنگین و مواد حجیم است که به سادگی قابل جابجایی بوسیله اعضای تیم نجات بدون استفاده از ابزار مکانیکی نمی باشد. برای مثال یک نمونه از آوار سنگین ممکن است یک دال بتنی به ابعاد 3 متر در 3 متر و ضخامت 15 سانتیمتر با وزن تقریبی 3 الی 4 تن می باشد. حجم و وزن زیاد باعث میشود که بدون استفاده از ماشین آلات امکان نجات وجود نداشته باشد. دالهای سقف و کف ، قطعات بزرگ بتن مسلح و قطعات بتن پیش ساخته بعنوان آوار سنگین بشمار می روند.

 

آوار برداری بلند مدت

در آواربرداری بلندمدت که مربوط به مرحله پاک سازی محل حادثه دیده می باشد ، ماشین آلات سنگین از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشند. در این مرحله شرایط بحران برطرف گردیده و باید در مسئله پاکسازی به بازدهی و بهره وری توجه خاصی شود. برای شهرهای بزرگ جهان مانند ونکوئر از هم اکنون برای مرحله پاکسازی برنامه مدونی آماده گردیده و تمهیدات ویژه ای برای مرحله بازیافت ضایعات حاصل از زلزله تهیه گردیده است. برای مثال با جداسازی و آسیاب کردن آوار ساختمانی می توان مصالح مورد نیاز برای زیرسازی جاده ها را تهیه نمود. بدلیل اهمیت آواربرداری بلندمدت و مرحله پاکسازی ، در مقاله ای جداگانه به این موضوع پرداخته خواهد شد.

استفاده از ماشین آلات در آوار برداری کوتاه مدت :

نقش ماشین آلات در آواربرداری پس از زلزله با توجه به نوع آوارهای ایجاد شده تعیین می شود و برای انواع مختلف آوار ابزار متفاوتی مورد استفاده قرار می گیرد. البته باید توجه نمود که در مرحله امداد رسانی (آواربرداری کوتاه مدت) با وجود اهمیت مقوله سرعت، معمولا استفاده از ماشین آلات سنگین بدلایل زیر توصیه نمی شود :

1. عدم دقت کافی

2.امکان آسیب رسیدن به افرادی که زیر آوار مانده اند بدلیل سنگینی ماشین آلات

3. عدم امکان شنیده شدن صدای قربانیان زیر آوار به دلیل صدای ناشی از کارکرد ماشین آلات با وجود مشکلات فوق استفاده از ماشین آلات در برخی موارد امری ضروری است ، مخصوصا در زلزله های شهری که بیشتر ساختمانها بصورت بتنی و فولادی بوده و بدلیل ایجاد آوارهای سنگین نیاز به ماشین آلات برای جابجائی آوار سنگین وجود دارد. جرثقیل بهترین وسیله در آواربرداری های شهری است و در مرحله بعد بیل مکانیکی برای انجام خاکبرداریهای محدود مورد استفاده قرار می گیرد این درحالی است که استفاده از لودر در آوار برداری بهیچ عنوان توصیه نمی شود. با وجود این اغلب توصیه می شود که تا پنج روز بعد از وقوع زلزله از انتقال ماشین آلات سنگین به محل حادثه دیده جلوگیری شود و در صورتی که نیاز به کارکرد ماشین آلات غیر قابل انکار باشد ، باید بهنگام کارکرد ماشین آلات از زمانهای سکوت ( بمنظور شنیدن صدای احتمالی قربانیان ) استفاده شود.

ابزار جدیدی که در عملیات امداد و نجات استفاده میشود جکهای دستی و کیسه های هوا برای ایجاد فضای لازم بمنظور خارج کردن افراد حبس شده در زیر آوار است.

در ضمن بهنگام عملیات جستجو و نجات باید به این نکته توجه نمود که آوار یک توده سه بعدی است و از هر شش وجه آن میتوان وارد عمل شد. بطور سنتی در کشور ما خاکبرداری از بالا و جوانب مرسوم بوده و از توجه به ابعاد دیگر مانند نقب زدن از پایین غفلت میشود.

 

 

خلاصه و نتیجه گیری:

ایران ، یک کشور زلزله خیز بوده و هر از چندی شاهد حوادث ناگواری در گوشه و کنار کشور هستیم. ولی آنچه که باید بدان توجه نمود این است که تا بحال در کشور ما زلزله شهری بوقوع نپیوسته و تقریبا تمام زلزله های کشور در مناطق روستایی و یا با بافت قدیمی بوده اند ( زلزله های طبس ، آوج ، بم ... ) این بدان معنی است که ما تابحال با آواربرداری ساختمانهای بنایی مواجه بوده ایم ولی آنچه که مشهود است آواربرداری شهری تفاوت چشم گیری با آواربرداری های بعمل آمده در کشور دارد. در یک زلزله شهری نمیتوان یک دال بتنی مسلح را با لودر جابجا کرد و یا نمیتوان تلی از تیرآهن را با آن بلند نمود و مصدومان احتمالی را از زیر آوار نجات داد. در آواربرداریهای شهری جرثقیلها نقش اصلی را در آواربرداری بر عهده دارند. از سوی دیگر همواره شاهد بوده ایم که بلافاصله بعد از زلزله آمار لودرهای ارسال شده به مناطق زلزله زده در صدر اخبار می باشد درحالی که لودر مرگبارترین وسیله درعملیات امداد و نجات بشمار می رود. آواربرداری یک عملیات کاملا مهندسی بوده و نیاز به تجربه و دید علمی دارد لذا از هم اکنون باید در تربیت افراد متخصص در امر آوار برداری علمی اقدامات عملی صورت بگیرد.

 

موارد بسیار مهمی که پیش از وقوع زلزله باید انجام دهیم و یا باید فرا بگیریم عبارتنداز:

1) تهیه و تعبیه کیف یا جعبه امداد و نجات و سایر ملزومات اضافی :
شما می توانید با صرف مبلغی اندک یک ساک امدادی برای خود تهیه کنید. این ساک باید حداقل دارای لوازم زیر باشد:

1. چند ظرف آب معدنی و غذاهای کنسرو شده که بتواند نیاز شما را برای حداقل سه روز تامین نمایید.

2. یک سری از داروهایی که توسط افراد خانواده هر روز مصرف می شود همچون داروهای (( کاهش فشار و قند خون ، داروهای دیابت ، قلب و ... )) به همراه لوازم کمک های اولیه

3. چراغ قوه  ، شمع  ، کبریت

4. چاقو ، بشقاب و قاشق ، درب بازکن ، کنسرو ،  ، ظروف یکبار مصرف و کیسه فریزر ( با کشیدن کیسه فریزر بر روی بشقاب می توانید از یک بشقاب برای دفعات زیادی بدون نیاز به شستشو استفاده کنید)

5. مواد شوینده و ضدعفونی کننده و گندزدا

6. کیسه زباله بزرگ از نوع مرغوب ( محکم وکلفت : از این کیسه می توانید بجز زباله در مواقع لزوم بعنوان بادگیر و یا بارانی استفاده کنید)

7. لباس گرم و لباس زیر برای افراد خانواده ، خصوصاً نوزادان و لوازم بهداشتی بانوان

8. یک سوت برای زنده یابی ( در صورتی که خدای ناکرده عزیزی در زیر آوار باشد صدای سوت بهتر به زیر آوار منتقل می گردد تا صدای انسان و یا حتی فریاد زدن ).

9. یک نقشه شهر با جانمایی بیمارستان مراکز امدادی و مراکز دولتی مرتبط با زلزله.

10. اسناد مهم ویاداشتی شامل شماره تلفن های ضروری

11. یک رادیو ترانزیستوری به همراه باطری

این ساک را یا در خارج از منزل ( صندوق عقب ماشین به شرطی که در پارگینگ نباشد ) و یا در مسیر خروج از منزل قرار دهیدتا به راحتی بتوان آن را هنگام وقوع زلزله از منزل خارج نمود.

در صورتی که بخواهید به صورتی کامل به لوازم امدادی بپردازید ، لازم است با استفاده از یک جعبه فلزی محکم ، امکانات و تجهیزات لازم را برای پس از زلزله در حیاط منزل خود نگهداری کنید. این جعبه باید در محلی نصب شود که پس از زلزله در دسترس باشد. توجه داشته باشید که لوازم ذکر شده دارای چه کاربردهایی می تواند باشد ، لیستی از آنها تهیه کرده ، کپی آن را در جعبه امداد و نجات خود قرار دهید. لیست لوازم به شرح ذیل می باشد :

کفش راحتی ، کلاه ایمنی ، کپسول آتش نشانی ، چراغ قوه ، اجاق پیک نیک( البته باید به طرز مناسب نگهداری شود تا خود باعث بحران نشود) ، آب معدنی حداقل یک بسته شش عددی برای خانواده چهار نفره برای دو روز ، انواع کنسرو
گردو ، کشمش ، نخودچی ، چاقو ، چنگال ، قاشق ، ناخن گیر ، پتو ، رادیوترانزیستوری ، یک بسته الکل جامد ، یک نقشه شهرر لباس زیر ، کیف کمک های اولیه با اضافه نمودن این موارد : قرصهای مسکن ، تب بر ، کرمهای ضد قارچ و ضد عفونی کننده برای بانوان ، کرم ضد آفتاب برای مناطق گرم ، باند ، مواد ضد عفونی کننده و ژل های تسکین درد کامل کنید. اگر کودک خردسال دارید لوازم ویژه کودک را در چند متر نایلون با عرض شش متر حداقل برای ساخت یک چادر موقت ، ماژیک ، قلم وکاغذ ، دیلم کوتاه ، بیل دسته کوتاه ، کلنگ ، قرقره و طناب پنبه ای ، یک شیشه الکل یا نفت ، مقداری پول نقد ، آینه ، فتوکپی از اسنادشخصی خودتان بنا بر تشخیص ، سوت ، شماره تلفنهای مورد نیاز خصوصاً شماره بستگانتان ، خشکبار و در نهایت دارو برای بیماران خاص. در اینجا یک تمرین هم برای شما در نظر گرفته ایم ، فکر کنید و با دوستانتان نیز مشورت کنید که هر کدام از این وسایل چه موقع و به چه دردی می خورد . این وسایل را باید هر چند وقت یکبار مورد بررسی قرار گیرند و اگر نیازی به تعویض وجود دارد تعویض شوند ( باتری های چراغ قوه ، کنسروها و موادغذایی و ...).

و اما محل طرز نگهداری این وسایل باید به گونه ای باشد که پس از زلزله به راحتی و یا با حداقل فعالیت به آنها دسترسی پیدا کرد. برای نمونه استقرار این وسایل در گوشه ای از حیاط که البته علاوه بر اینکه از آوار منزل شما به دور است فاصله ای مناسب از ساختمان های همسایگانتان داشته باشد ( تا در زیر آوار ساختمان های دیگر مدفون نگردد ) مناسب است. محل دیگر می تواند قسمتی از باغچه منزلتان باشد که بعد از بسته بندی مناسب تجهیزات در داخل باغچه چال شود. در صورتیکه در مجتمع های آپارتمانی زندگی می کنید این تجهیزات را در محل مناسب خروج از منزل قرار داده تا بتوانید با سرعت برداشته و با خود به بیرون ببرید ( البته بهتر است در چند مورد تمرین مانور و خروج از منزل را با اعضای خانواده و سایر ساکنین انجام دهید تا در هنگام تخلیه ساختمان در زمان بحران با مشکل مواجه نشوید و محل نقاط نگهداری آنها را به تمام اعضای خانواده اطلاع دهید ) و اما در صورتیکه فرصت خروج از ساختمان را نداشته باشید به امن داخل ساختمان پناه ببرید ، بعنوان مثال یک میز محکم فلزی یا نهارخوری ، گوشه دیوارهای اصلی و چهارچوب درب را می توان در مواردی از نقاط امن به شمار آورد. اگر ساختمان شما نسبتاً مقاوم است و فقط خطر برخورد آوارهای سبک وجود دارد می توانید زیر تخت بروید و یا با بالش سر خود را بپوشانید.

 

 

نحوه عملکرد شما پس از پایان زلزله :

حالت اول : ساختمانی که شما در آن قرار دارید در برابر زلزله مقاومت کرده است.

برای شروع به حرکت در منزل دقت کنید تا به علت بریدگی پایتان به خاطر شیشه های شکسته صدمه نبینید ، این شیشه ها می تواند تکه های شیشه پنجره یا یک تابلو عکس محکم نشده بر روی دیوار ، یا پارچ آب و یا آینه میز توالت خانم خانه باشد. شما می توانید با استفاده از یک کتاب نازک و یا یک مجله به کمک ملافه و یا تکه ای از لباس خود کفش بسازید.

دقت به بوی گاز داشته باشید احتمال آتش سوزی بالاست ! نسبت به روشن کردن چراغ برق باید وسواس به خرج دهید و در صورتی که با آتش سوزی در ابتدای آن روبرو شدید ، حتماً در همان لحظات اول اقدام به خاموش کردن آن بکنید خاموش کردن یک آتش کوچک می تواند از یک فاجعه جلوگیری کند.

در حرکت به سوی بیرون  ، گروهی حرکت نکنید ؛ شما ابتدا جلو بروید و بقیه خانواده تک تک به دنبال شما حرکت کنند تا در صورت صدمه دیدگی دربهای چاه فاضلاب در مسیر حرکت شما ، احتمال فروریختگی و ریزش کمتر باشد.

خانواده را در خیابان رو به روی منزلتان اسکان بدهید ؛ سپس برای جمع آوری لوازم مورد نیاز به داخل باز گردید. هیچگاه پس از پایان زلزله در منزل نمانید ، امکان پس لرزه های بعدی بسیار زیاد و برای شما خطرناک می باشد.

با تشکیل هسته محلی در کوچه خود ، امکان تامین امنیت را برای خانواده خود بوجود بیاورید ( چند خانواده در کنار یکدیگر تشکیل هسته محلی را می دهند).

اگر مجروحی را در زیر آوار پیدا می کنید حتماً در هنگام بیرون آوردن او دقت کنید بر اثر فشار به ستون فقرات او موجب شکستن آن و قطع نخاع مصدوم نشوید.

در صورتی که صدایی را از زیر آوار می شنوید با استفاده از هر آنچه در اختیار دارید نسبت به علامت گذاری محل آن صدا در همان لحظه اقدام کنید ، چرا که ممکن است آن صدا را دیگر نشنوید و مجروح در زیر آوار از حال برود و یا بیهوش شود.

برای خارج شدن از شهر عجله نکنید. به یاد داشته باشید هر اتفاقی هم که افتاده باشد شما پس از سه روز می توانید به راحتی از شهر خارج شوید ؛ در صورتی که در روز اول احتمال گم شدن اعضا خانواده شما و نیز تعرض به نوامیس توسط اشرار حاشیه نشین بسیار زیاد است. بنابراین ابتدا آنچه مورد نیاز را از زیر آوار خارج کنید و با استفاده از حمایت همسایه های خود هسته امنی برای کل اهالی محل بوجود آورید و منتظر بمانید تا نیروهای انتظامی در شهر مستقر گردند برای اینکه ماشین شما را سرقت نکنند ( احتمالاً پس از زلزله با زورگیری هم روبرو خواهید شد ) ماشین را در منزل پنچر کنید و یا با برداشتن قطعه مهمی از آن همچون چکش برق یا دو حلقه لاستیک آنرا در برابر سرقت بیمه کنید تادر زمان لازم بتوانید خود از آن استفاده کنید.

فراموش نکنید پس از زلزله آنچه بیشترین کمک را به شما می کند پول شما نیست. اعتماد به نفس و روابط انسانی شخص شما می باشد. بنابراین بر روی این ثروت هم سرمایه گذاری کنید ، با همسایه هایتان روابط بهتر و بیشتری داشته باشید و برای زمان بحران دوستانی برای خود دست و پا کنید ! آرامش خود را حفظ ، و دیگران را نیز به آرامش دعوت کنید.

اگر آب هنوز در لوله ها جریان دارد ، چندین ظرف آب ذخیره کنید و شیر را ببندید ، در صورتی که جریان آب قطع شده باشد  برای تهیه آب ضروری ، از قالب های یخ درون یخچال و منبع آب استفاده کنید.

به دیدن مناطق اطراف نروید و از نزدیک شدن به ساختمان های تخریب شده خودداری کنید و روی آوار نایستید ، زیرا ممکن است موجب سقوط بیشتر آوار گردید و خود یا فردی که زیر آوار است را از بین ببرید.

حالت دوم : ساختمانی که شما در آن قرار دارید ، در برابر زلزله مقاومت نکرده است و شما در زیر آوار گرفتار شده اید.

اولاً بجای آنکه از همان اول شروع به فریاد زدن بکنید ، ببینید در چه وضعیت هستید ؛ آیا هوا برای تنفس شما به مقدار کافی وجود دارد؟ در تاریکی مطلق زیر آوار با صدا زدن به آرامی یا سوت زدن و انعکاس صدا , حجم فضا برایتان مشخص خواهد شد.اگر حجم هوای شما کم است جدا از سر و صدای بی خود و ایجاد هیجان مضاعف خودداری کنید ؛ هیجان شدید حرکت سریع و فریاد زدن ، به سرعت اکسیژن شما را به پایان می برد. به دقت گوش بدهید تا صداهای پیرامون شما به شما اعلام کند که کسی در نزدیکی شما بر روی آوار حرکت می کند. اکنون اگر می توانید فریاد بزنید اما توجه کنید فریاد پی در پی و با شدت بالا ، قدرت حنجره شما را تحلیل می برد ، پس با دقت عمل کنید.

اگر امکان فریاد زدن ، بنا بر هر دلیلی ندارید ، می توانید با سوت زدن کمک بخواهید و اگر امکان آنرا هم ندارید از روش ضربه زدن استفاده کنید ؛ دستان و پاها را در صورت امکان به اشیاء کنارشان بشرط عدم ریزش بیشتر آوار ، بزنید ؛ این صداها بشرط سکوت در بیرون قابل شنیدن هستند ، پس دقت کنید ، صداهای آرام شما را در صورتی خواهند شنید که شما را توسط ابزار زنده یابی پیدا کرده باشند ، والا در شلوغی و ازدحام از صداهای آرام کاری بر نمی آید ، پس بهتر است زمانی که احساس می کنید محیط بیرون ساکت است ، از ضربه های آرام کمک بگیرد.

البته زمان آرامش بیرون نشان دهنده رسیدن شب است و این زمانی است که گروه های زنده یاب در سکوت شب با روش اعلام حضور به مدت یک دقیقه و سکوت پس از آن به مدت چهار دقیقه بدنبال علائمی همچون صداهای ضربه ای و ناله ها هستند.

اما بخش دوم استقامت در زیر آوار بخش روحیه است و حفظ و تقویت آن : ایمان به خدا از واجبات است و دعا بیشترین کمک را می کند. اگر دعایی زیبا بلدی که خوشا به حالت , اگر بلد نیستی تجربه ای را با ذکر گفتن آغاز کن ذکر یعنی تکرار یکی از اسماء الهی با حضور قلب می توانی با تکرار ذکر ( یا رحمان و یا رحیم ) تمرکز خودت را بر رحمت خداوند قرار دهی ؛ مطمئن باش فوق العاده است.

 

 

 

اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّک الفَرَج وَ العافیه وَ النَّصر

وَ جعَلنا مِن خَیرِ اَنصارِه وَ عَوانِه وَالمُستَشهَدینَ بَینَ یَدَی

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آل مُحَمَّدٍ وَ عَجِّل فَرَجَهُم وَ اَهلِک عَدُوَّهُم